Lekarz wyjaśnia żółtą gorączkę, chorobę, która jest przenoszona przez komary i może prowadzić do niewydolności wątroby i śmierci.

Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że każdego roku na świecie odnotowuje się 200 000 przypadków żółtej gorączki, co skutkuje 30 000 zgonów. Wydaje się, że zachorowalność na żółtą gorączkę w skali międzynarodowej wzrasta z powodu obniżonej odporności na zakażenie wśród lokalnych populacji, wylesiania, zmian klimatycznych i gęstej urbanizacji.

Jak wysokie jest ryzyko wystąpienia żółtej gorączki?

CDC zidentyfikowało 44 kraje, w których istnieje ryzyko przeniesienia żółtej gorączki, wiele z nich ma klimat tropikalny. Chociaż rzeczywista liczba przypadków zachorowań na żółtą gorączkę wśród amerykańskich i europejskich podróżnych do tych zagrożonych krajów jest niewielka, zaleca się szczepienie większości osób podróżujących do tych krajów, ponieważ na żółtą gorączkę nie ma lekarstwa i może być śmiertelna.

Jak rozprzestrzenia się żółta gorączka?

Żółta gorączka jest zazwyczaj przenoszona na ludzi przez ukąszenia zakażonych komarów. Ludzie nie mogą rozprzestrzeniać żółtej gorączki między sobą poprzez przypadkowe kontakty, chociaż zakażenie może być przenoszone bezpośrednio do krwi przez skażone igły.

Kilka różnych gatunków komarów przenosi wirusa żółtej gorączki; niektóre z nich rozmnażają się na terenach miejskich, inne w dżungli. Komary, które rozmnażają się w dżungli, przenoszą żółtą gorączkę również na małpy, które oprócz ludzi są żywicielem tej choroby.

Objawy żółtej gorączki

Żółta gorączka otrzymuje swoją nazwę od dwóch najbardziej oczywistych objawów: gorączki i zażółcenia skóry. Żółtaczka pojawia się, ponieważ choroba powoduje uszkodzenie wątroby, zapalenie wątroby. U niektórych osób żółta gorączka nie daje początkowych objawów, u innych pierwsze symptomy pojawiają się od trzech do sześciu dni po kontakcie z wirusem po ukąszeniu komara.

Zakażenie żółtą gorączką ma zazwyczaj trzy fazy. Pierwsza faza objawów może trwać przez trzy do czterech dni, a następnie, dla większości ludzi, znika. Pierwsza faza jest zazwyczaj niespecyficzna i nie można jej odróżnić od innych infekcji wirusowych.

Początkowe objawy żółtej gorączki to:

• Gorączka i dreszcze

• Objawy grypopodobne, takie jak bóle mięśni, ból głowy i wymioty

Kolejną fazą jest remisja, która trwa przez 48 godzin. U pacjentów następuje poprawa. Większość z nich wraca do zdrowia.

Niestety, trzecia, bardziej toksyczna faza infekcji występuje u 15% do 25% pacjentów. Ostatecznie może rozwinąć się stan zwany wirusową gorączką krwotoczną, z krwawieniem wewnętrznym (krwotokiem), wysoką gorączką oraz uszkodzeniem wątroby, nerek i układu krążenia. Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że do 50% osób na całym świecie, które osiągną tę ciężką fazę zakażenia, umiera, podczas gdy połowa wraca do zdrowia.

Objawy trzeciej fazy żółtej gorączki mogą obejmować:

• Żółtaczka (uszkodzenie wątroby), która powoduje zażółcenie skóry i oczu

• Zapalenie wątroby (zapalenie wątroby)

• Krwawienie wewnętrzne (krwotok)

• Wymiotowanie krwią

• Wstrząs

• Wielonarządowa niewydolność prowadząca do śmierci

Jak rozpoznaje się żółtą gorączkę?

Żółtą gorączkę rozpoznaje się na podstawie objawów, ostatnich podróży i badań krwi. Objawy żółtej gorączki mogą naśladować objawy innych chorób tropikalnych, takich jak malaria czy dur brzuszny, dlatego należy skontaktować się z lekarzem, jeśli masz objawy żółtej gorączki i niedawno podróżowałeś do kraju o wysokim ryzyku.

Jak leczy się żółtą gorączkę?

Ponieważ nie ma lekarstwa na samą infekcję wirusową, leczenie żółtej gorączki skupia się na łagodzeniu objawów, takich jak gorączka, ból mięśni i odwodnienie. Ze względu na ryzyko krwawienia wewnętrznego, unikaj aspiryny i innych niesteroidowych leków przeciwzapalnych, jeśli podejrzewasz u siebie żółtą gorączkę. Często konieczna jest hospitalizacja.

Zapobieganie żółtej gorączce poprzez szczepienia

Ponieważ nie ma lekarstwa na żółtą febrę, kluczowe znaczenie ma profilaktyka. Szczepionka przeciwko żółtej gorączce jest zalecana dla osób dorosłych i dzieci powyżej 9 miesiąca życia, które podróżują do krajów o znanym ryzyku zachorowania na żółtą gorączkę lub w nich mieszkają. Niektóre kraje w Afryce i Ameryce Łacińskiej o najwyższym ryzyku narażenia na żółtą gorączkę wymagają obecnie dowodu szczepienia przeciwko żółtej gorączce przed dopuszczeniem do podróży.

Kliniki medycyny podróży oraz państwowe lub lokalne wydziały zdrowia zazwyczaj oferują szczepionkę, która musi być powtarzana co 10 lat dla osób podróżujących do obszarów wysokiego ryzyka. Te zatwierdzone centra szczepień mogą również dostarczyć Ci Międzynarodowe Świadectwo Szczepienia, które będzie potrzebne do wjazdu do niektórych krajów zagrożonych.

Należy natychmiast skontaktować się z lekarzem, jeśli po przyjęciu szczepionki pojawi się gorączka, objawy grypopodobne lub inne nietypowe objawy. Szczepionka przeciwko żółtej febrze w kilku rzadkich przypadkach spowodowała reakcję alergiczną, reakcję układu nerwowego oraz chorobę zagrażającą życiu.

Kto nie powinien się szczepić przeciwko żółtej gorączce?

Szczepienie przeciwko żółtej gorączce nie jest zalecane dla wszystkich. U niektórych osób szczepionka może wywołać poważne działania niepożądane. Trwają prace nad stworzeniem szczepionki zabitej, która będzie bezpieczniejsza. Przed podaniem szczepionki należy porozmawiać z lekarzem, jeśli:

• Masz osłabiony układ odpornościowy, np. w wyniku zakażenia wirusem HIV

• mają raka lub problemy z grasicą

• Stosowano leczenie, które może zakłócić działanie układu odpornościowego, takie jak sterydy lub leczenie raka

• Wystąpiła zagrażająca życiu reakcja alergiczna na jajka, kurczaka, żelatynę lub wcześniejszą szczepionkę przeciwko żółtej febrze

• Są w ciąży lub karmią piersią

• Mają 65 lat lub więcej

• Twoje dziecko ma mniej niż 9 miesięcy.

Należy pamiętać, że szczepienie ma dwa cele: ochronę zdrowia indywidualnych podróżnych przybywających do regionów wysokiego ryzyka oraz ochronę zdrowia publicznego krajów poprzez zapobieganie importowi żółtej gorączki do ich regionu. Jeśli jesteś zwolniony ze szczepień ze względów medycznych, przy wjeździe do niektórych krajów może być konieczne przedstawienie dowodu zwolnienia.

Inne środki zapobiegawcze przeciwko żółtej gorączce

Szczepienie jest najważniejszym środkiem, jaki należy podjąć podczas podróży na tereny, gdzie możliwe jest narażenie na kontakt z wirusem żółtej gorączki. Żaden inny środek nie jest bardziej skuteczny, ale istnieją inne cenne zalecenia. Należy:

• Używać odpowiedniego środka odstraszającego komary na odsłoniętą skórę i postępować zgodnie z instrukcją na opakowaniu. Kup taki, który zawiera DEET, pikarydynę, olejek z eukaliptusa cytrynowego lub składnik o nazwie IR3535.

• Zakryj ręce, dłonie, nogi i głowę, aby chronić się przed ukąszeniami.

• Stosuj repelenty zawierające permetrynę na zewnątrz ubrań, moskitier i innego sprzętu.

• Używaj siatek na oknach i drzwiach oraz moskitier nad łóżkami, aby utrzymać komary z dala od nich.

• Unikaj przebywania na zewnątrz w godzinach największej aktywności komarów (od zmierzchu do świtu dla wielu rodzajów komarów przenoszących infekcję).

• Należy prowadzić dokładną dokumentację dat podróży zagranicznych, miejsc i aktywności na świeżym powietrzu, na wypadek konieczności zidentyfikowania infekcji wirusowej po powrocie.