To kłopotliwy problem dla wielu dzieci i rodziców. Dobra wiadomość: Istnieją sposoby, by pomóc dzieciom przezwyciężyć ten problem.
Blues moczenia nocnego
Nie denerwuj się, skorzystaj z pomocy
Will Wade Reviewed by Craig H. Kliger,?MD Z archiwum lekarza
6 listopada 2000 r. – Michelle Taylor (nie jest to jej prawdziwe nazwisko) nie jest obca przemoczona pościel i spodnie treningowe. Ta matka czwórki dzieci z Idaho przez lata wyprała niejedno. Jej dwoje najstarszych dzieci, Amy (8 lat) i Tania (prawie 7 lat) moczyły się w nocy, dopóki nie skończyły 6 lat. A Michelle, która twierdzi, że moczenie nocne występuje w jej rodzinie, zastanawia się, czy jej dwoje pozostałych dzieci (w wieku 3 i 8 miesięcy) pójdzie w jej ślady.
Dziewczynki Michelle nie są odosobnione. Według najnowszych statystyk National Kidney Foundation (NKF) szacuje się, że od 5 do 7 milionów amerykańskich dzieci w wieku powyżej 6 lat regularnie moczy się w nocy. Jest to zjawisko tak powszechne i tak niezrozumiałe, że NKF rozpoczęła w tym roku emisję reklam społecznych z udziałem gwiazdy baseballu Marka McGwire’a – byłego moczącego się w łóżku – aby zwiększyć świadomość problemu. Organizatorzy chcą, by rodzice zrozumieli, że moczenie nocne jest problemem rozwojowym lub medycznym, który można leczyć, a nie formą upartego lub nieposłusznego zachowania dziecka. Aby jednak uzyskać pomoc, rodzice i ich dzieci muszą przełamać pewne mity, które przez tak długi czas towarzyszyły moczeniu nocnemu.
Źródło wstydu
Moczenie nocne (lub pierwotna enureza nocna, jak nazywają ją lekarze) jest często powodem do wstydu dla dzieci. „Dzieci moczące się w łóżku są często zbyt zawstydzone, aby wyjechać na obóz lub na nocowanie z przyjaciółmi, a doświadczenie to może obniżyć ich samoocenę” – mówi Lynne Brownell, RN, pielęgniarka pediatryczna z Clovis w Kalifornii, szczególnie zainteresowana tym tematem.
Zmaganie się z utratą snu i dodatkowym praniem związanym z moczeniem nocnym może być stresujące także dla rodziców. Osoby moczące się w łóżku często budzą się w środku nocy, prosząc o pomoc z przemoczoną pościelą. A jeśli materace są zniszczone, może to być także stresujące pod względem finansowym.
Co gorsza, niektórzy rodzice nadal uważają, że moczenie nocne jest winą dziecka. NKF szacuje, że 35% osób moczących się w łóżku jest karanych przez rodziców za moczenie się w łóżku – to najgorsza możliwa reakcja, mówi Brownell. Jej zdaniem rodzice muszą zrozumieć, że moczenie nocne jest stanem fizycznym i że dzieci, które się moczą, potrzebują wsparcia i zrozumienia ze strony rodziców, a nie dezaprobaty i dyscypliny.
Zrozumienie przyczyny
Chociaż niewielka liczba przypadków moczenia nocnego wynika z przyczyn medycznych, takich jak zakażenie nerek lub inne problemy urologiczne, dr Alan Greene, pediatra z rejonu Zatoki San Francisco, twierdzi, że moczenie nocne jest najczęściej problemem rozwojowym. Dzieci, które moczą się w łóżku, po prostu nie potrafią „wyłączyć” produkcji moczu w nocy. Według Amerykańskiej Akademii Pediatrii umiejętność ta pojawia się zwykle około 5. roku życia, kiedy to moczenie nocne ustaje samoczynnie u 90% dzieci.
Podczas gdy niemowlęta produkują mocz przez całą dobę, maluchy zaczynają chodzić do toalety według harmonogramu dziennego i nocnego, kiedy ich organizm zaczyna produkować substancję zwaną „hormonem antydiuretycznym” (ADH), który hamuje produkcję moczu. Ponadto, w miarę jak dzieci dojrzewają, stają się bardziej wrażliwe na uczucie (wywołane rozciąganiem ścian pęcherza), że muszą oddać mocz.
Dzieci, które nadal moczą się w łóżku po ukończeniu 6 lat, mogą nie produkować wystarczającej ilości hormonu ADH w odpowiednim czasie lub mogą nie być jeszcze wyczulone na sygnały swojego ciała, albo jedno i drugie, mówi Greene. Według National Enuresis Society (Krajowe Towarzystwo Enurezy) rodzice powinni rozpocząć formalne leczenie między 6. a 7. rokiem życia lub wcześniej, jeśli moczenie się w łóżku sprawia dziecku kłopoty.
Pierwszym krokiem jest współpraca z lekarzem dziecka, aby wykluczyć wszelkie choroby i opracować bezpieczny i skuteczny plan leczenia. Dwa główne podejścia to modyfikacja zachowań i leki hamujące produkcję moczu. „Prawie u wszystkich dzieci, po zastosowaniu leczenia, mocz może wyschnąć w ciągu około 12 tygodni” – mówi Greene.
Czujniki, alarmy i brzęczyki
Jedną z najprostszych metod ograniczenia moczenia się jest ograniczenie ilości przyjmowanych przez dziecko płynów – zwłaszcza mleka i napojów gazowanych lub zawierających kofeinę – w ostatniej godzinie przed snem. Następnie należy dopilnować, by dziecko przed snem poszło do łazienki. Chociaż ograniczy to ilość moczu w organizmie i zmniejszy prawdopodobieństwo zmoczenia łóżka, nie wyłączy to jeszcze przełącznika oddawania moczu podczas snu.
Najpopularniejsza metoda rozwiązania tego problemu polega na umieszczeniu czujnika wilgoci na łóżku lub pod piżamą dziecka. W przypadku pojawienia się płynu system uruchamia głośny alarm. Większość osób moczących się w łóżku oddaje mocz podczas głębokiego snu i przesypia alarm, czasem nawet wyłącza go bez budzenia się. W związku z tym rodzice również muszą wstawać, budzić dziecko i zabierać je do łazienki.
Po kilku tygodniach takiego postępowania mózg dziecka powinien nauczyć się unikać nieprzyjemnej sytuacji budzenia się w środku nocy poprzez nie oddawanie moczu podczas snu. Metoda ta ma prawie 95% skuteczności, mówi Greene, ale wymaga zaangażowania zarówno ze strony rodziców, jak i dzieci, które będą musiały często się budzić, dopóki dziecko nie będzie potrafiło zachować suchości.
Odmianą tego podejścia (niewymagającą czujnika) jest ustawienie budzika na kilka godzin po położeniu się do łóżka (i później w nocy), aby dziecko mogło się obudzić, pójść do łazienki, a następnie z powrotem zasnąć. Również w tym przypadku rodzice muszą się obudzić, aby upewnić się, że dziecko nie tylko wyłączyło alarm, ale rzeczywiście wstało. W ciągu kilku tygodni dziecko będzie dłużej pozostawało suche i można wydłużyć czas między kolejnymi alarmami. „W końcu organizm dojdzie do punktu, w którym będzie przyzwyczajony do zatrzymywania moczu przez całą noc” – mówi Brownell.
Tabletki i mikstury
Jeśli te metody behawioralne nie przynoszą rezultatów, można rozważyć zastosowanie leków. Dwa leki najczęściej stosowane w leczeniu moczenia nocnego to imipramina i desmopresyna.
Imipramina to starszy lek przeciwdepresyjny, którego podstawowym działaniem jest uniemożliwianie dzieciom osiągnięcia głębokiego snu. Zazwyczaj stosuje się ją w połączeniu z powyższymi metodami terapii behawioralnej. Teoretycznie dzieci przyjmujące ten lek będą częściej budzić się, gdy będą chciały skorzystać z toalety. Ma on jednak wiele kłopotliwych skutków ubocznych, takich jak nerwowość, problemy jelitowe i nadmierne zmęczenie w ciągu dnia. I jak w przypadku wielu leków, przedawkowanie może być śmiertelne.
Desmopresyna, nowszy lek, jest hormonem chemicznie podobnym do ADH i działa poprzez hamowanie produkcji moczu. Przyjmowana przed snem może pomóc dzieciom przetrwać noc bez moczenia się. Jest ona dostępna w postaci kropli do nosa, aerozolu do nosa i tabletek. Najczęstszymi działaniami niepożądanymi są bóle głowy, nudności, rozstrój żołądka i podrażnienie nosa (w przypadku kropli i aerozolu). W niektórych przypadkach mogą wystąpić: depresja, pobudzenie, zawroty głowy i zmniejszenie zdolności do wytwarzania łez.
Chociaż stosowanie leków może wydawać się łatwiejsze niż wstawanie co kilka godzin, rodzice powinni być świadomi, że ich skuteczność wynosi tylko około 50% i nie uczą organizmu dziecka samodzielnego utrzymywania moczu, mówi Greene. Dlatego wiele dzieci powraca do moczenia nocnego po zaprzestaniu przyjmowania leków. Mimo to leki te mogą być dobrym rozwiązaniem w przypadku, gdy dziecko musi spędzić noc poza domem, na przykład na obozie lub w czasie wolnym od snu.
The Taylors pozostają suche
Rodzina Taylorów nigdy nie robiła wielkiego problemu z tego, że ich dzieci moczyły się w łóżku. Michelle i jej mąż uważali, że nie należy ich umniejszać, naciskać, by przestały, ani porównywać z rówieśnikami, którzy już przestali. Zamiast tego kazali dziewczynkom nosić do łóżka majtki treningowe i skupiali się na chwaleniu ich, gdy udało im się przetrwać noc bez moczenia. „Naprawdę kładliśmy nacisk na pozytywy, a nigdy na negatywy”.
Najstarsza córka Michelle Taylor sama przestała moczyć się w łóżku krótko po swoich szóstych urodzinach. Przemiana zaczęła się od kilku suchych nocy z rzędu, potem tygodnia, potem miesiąca, aż w końcu moczenie nocne ustało całkowicie.
Kiedy młodsza córka Tania nie przestała moczyć się w wieku 6,5 lat, Michelle zaczęła się zastanawiać nad terapią sensoryczną. Ale zanim udało się zdobyć sprzęt, moczenie nocne Tani również ustało samoistnie.
„Czuliśmy, że im lepiej dziewczynki będą się czuły w tej sytuacji, tym większe prawdopodobieństwo, że problem sam się rozwiąże” – mówi Michelle. „I tak się stało.”
Will Wade, pisarz mieszkający w San Francisco, był współzałożycielem miesięcznika poświęconego rodzicielstwu. Jego prace ukazywały się w magazynie POV, The San Francisco Examiner i Salon. Jest ojcem 5-letniej córki.
