Dowiedz się od lekarza, jak radzić sobie ze złym zachowaniem nastolatka i jakie są najlepsze metody dyscyplinowania nastolatków.

Dąsanie się, kłótnie, kłamstwa i bunt to tylko niektóre ze sposobów, w jakie nastolatki zachowują się niewłaściwie. Istnieje dobre wytłumaczenie tych złych zachowań. W miarę jak nastolatki stają się coraz bardziej niezależne, wciąż brakuje im dojrzałości emocjonalnej potrzebnej do podejmowania świadomych, przemyślanych decyzji. Części mózgu odpowiedzialne za podejmowanie decyzji i kontrolę impulsów nie są jeszcze w pełni rozwinięte. Połączenie autonomii i niedojrzałości może prowadzić do ryzykownych zachowań nastolatków, takich jak picie, palenie i uprawianie seksu bez zabezpieczenia.

Chcesz, aby Twoje dzieci postępowały właściwie, ale dyscyplinowanie nastolatków nie jest łatwe. Kiedy się odezwą, nie można ich po prostu zamknąć, jak to się robiło, gdy były małe. Skuteczne wychowanie nastolatków wymaga mądrzejszych i bardziej zdecydowanych strategii dyscyplinowania.

Celem dyscypliny jest uzyskanie większej kontroli nad dziećmi – bez nadmiernej kontroli.

Ustal jasne zasady

Nastolatki i nastolatki przekraczają granice, aby sprawdzić, jak zareagują na to ich rodzice. Ważne jest ustalenie jasnych zasad i określenie konsekwencji ich łamania. Na przykład karą za złamanie godziny policyjnej może być to, że nastolatek musi zostać w domu przez następny weekend.

Opór będzie mniejszy, jeśli zaangażujesz dzieci w ustalanie własnych konsekwencji. Nie zapominaj tylko, że to Ty masz ostateczne zdanie.

Zapisz to na piśmie

Aby nie było żadnych nieporozumień, stwórz oficjalną listę zasad obowiązujących w domu lub sporządź umowę dotyczącą zachowania, którą podpiszecie wspólnie z nastolatkiem. Listę lub umowę wywieś na lodówce lub w innym centralnym miejscu, gdzie dzieci nie będą mogły jej przegapić.

Przykłady jasnych zasad to: „Godzina policyjna w dni powszednie to 20.00, w weekendy – 22.00, nie wolno wychodzić z domu przed odrobieniem pracy domowej”. Określ też konsekwencje: „Każdy, kto złamie którąś z tych zasad, traci na jeden dzień telewizję”. Jeśli Twoje dzieci nie przestrzegają zasad, wystarczy, że wskażesz na listę.

Bądź stanowczy – i konsekwentny

Nastolatki są mistrzami negocjacji i manipulacji. Potrafią dostrzec każdą oznakę rodzicielskiej słabości. Jeśli będziesz się ociągać i ulegać ich prośbom o pobłażliwość, będą oczekiwać takiej samej reakcji za każdym razem, gdy źle się zachowają lub złamią jakąś zasadę.

Konsekwencja w stosowaniu dyscypliny wobec nastolatków oznacza także, że oboje rodzice muszą mieć takie same zdanie. Jeśli jedno z rodziców zawsze mówi „tak”, a drugie „nie”, nastolatek będzie dokładnie wiedział, do którego z rodziców zwrócić się o pomoc.

Będąc stanowczym, nie zapominaj też o byciu sprawiedliwym i wyrozumiałym. Odrobina empatii jest bardzo pomocna w karaniu nastolatków.

Wiedz, które zasady są dla ciebie ważne

Chcesz być konsekwentny, ale nie surowy. Od czasu do czasu można ustąpić w drobnych sprawach, pod warunkiem, że nie jest to coś niebezpiecznego.

Na przykład fioletowe włosy mogą Ci się nie podobać, ale prawdopodobnie nie zaszkodzą Twojemu nastolatkowi. Z drugiej strony, używanie narkotyków i alkoholu nie podlega negocjacjom.

Bądź dobrym wzorem do naśladowania

Jeśli obowiązuje zasada: „Zakaz przeklinania w domu”, a ty przeklinasz jak marynarz, dajesz nastolatkowi wolną rękę, by robił to samo. Najlepszym sposobem zachęcania nastolatków do pozytywnych zachowań jest samemu postępować zgodnie z tą zasadą.

Uczenie odpowiedzialności

Ważnym elementem wychowania nastolatków jest nauczenie ich podejmowania decyzji. Dzieci muszą się nauczyć, że wszelkie wybory, których dokonują – dobre czy złe – mają swoje konsekwencje. Usiądźcie i porozmawiajcie o niektórych niebezpiecznych i długoterminowych konsekwencjach ryzykownych zachowań, takich jak nadużywanie narkotyków, ciąża, palenie papierosów i prowadzenie samochodu pod wpływem alkoholu.

Wiedz, że niezależnie od tego, jak dobrze przygotujesz swoje dzieci, będą one popełniać błędy. Ważne jest, aby pokazać im, jak uczyć się na tych błędach.

Bądź zaangażowany

Jednym z najlepszych sposobów zapobiegania niewłaściwym zachowaniom nastolatków jest wiedza o tym, co robią. Nie musisz szpiegować nastolatków ani podsłuchiwać ich rozmów telefonicznych – wystarczy, że będziesz zaangażowanym i zainteresowanym rodzicem. Pytaj, co robią Twoje dzieci, gdy wychodzą z przyjaciółmi. Wiedz, z kim się spotykają i dokąd chodzą.

Bycie zaangażowanym rodzicem oznacza także zwracanie uwagi na wszelkie sygnały ostrzegawcze świadczące o tym, że nastolatek ma kłopoty. Do takich sygnałów należą: opuszczanie zajęć szkolnych, szybka utrata lub przybieranie na wadze, problemy ze snem, spędzanie większej ilości czasu w samotności, kłopoty z prawem lub rozmowy o popełnieniu samobójstwa. Jeśli zauważysz u swojego nastolatka którąkolwiek z tych zmian, natychmiast zwróć się o pomoc do lekarza lub terapeuty.

Zrozumienie strony

Być może patrzysz na swoje nastoletnie lata przez różowe okulary, ale nie zapominaj, że ten burzliwy okres w życiu wiąże się z ogromnym stresem. Na nastolatków wywierana jest ogromna presja, aby dobrze radzili sobie w szkole, świetnie radzili sobie z wieloma różnymi zajęciami, podążali za wszystkimi modnymi trendami i pasowali do swoich przyjaciół.

Zanim zaczniesz ostro karać nastolatka za złe zachowanie, postaraj się zrozumieć, co jest jego przyczyną. Czy mogą to być kłopoty w szkole? Problemy z chłopakiem lub dziewczyną? Znęcanie się?

Tworząc atmosferę szczerości i szacunku, przekonaj dzieci, aby otwarcie mówiły Ci o swoich problemach. Niech wiedzą, że mogą z Tobą porozmawiać o wszystkim. Nawet tak delikatne tematy jak seks, palenie papierosów czy zażywanie narkotyków nie powinny być zakazane.

Nie jest łatwo rozmawiać na drażliwe tematy. Ale warto podjąć ten wysiłek. Rozmowa z dziećmi jest jednym z najskuteczniejszych sposobów na to, by nie paliły i nie zażywały narkotyków. Nie musi to być formalna rozmowa w cztery oczy. W rzeczywistości rozmowa o zagrożeniach związanych z paleniem i zażywaniem narkotyków powinna być częścią ciągłej konwersacji, jeśli chcesz, aby przekaz był trwały.

• Poruszaj ten temat, kiedy tylko możesz. Rozmawiaj z dziećmi o narkotykach, alkoholu i paleniu zawsze, gdy jesteście razem: przed szkołą, w drodze na próbę lub trening, czy po obiedzie.

• Rozpocznij rozmowę, poruszając temat niedawnego incydentu związanego z narkotykami lub alkoholem, który miał miejsce w Twojej społeczności lub rodzinie. Jeśli przyjaciele lub krewni zmarli lub ciężko zachorowali na choroby związane z paleniem tytoniu – takie jak rak, choroby serca czy choroby płuc – poinformuj o tym dzieci. Jeśli razem z dzieckiem zobaczycie grupę dzieci pijących lub palących, wykorzystajcie ten moment, aby porozmawiać o negatywnych skutkach picia alkoholu, palenia tytoniu i zażywania narkotyków.

• Rozmawiaj o tym, czy przyjaciele Twoich dzieci używają tytoniu, narkotyków lub alkoholu. Zachęcaj dzieci, aby odsuwały się od przyjaciół, którzy nie akceptują lub nie szanują ich powodów do niepalenia i niepicia. Presja rówieśników odgrywa dużą rolę w decyzjach, jakie podejmie Twoje dziecko. Porozmawiaj z nimi o tym, kim jest, a kim nie jest dobry przyjaciel. Odegraj role, w jaki sposób dziecko może nie zgodzić się z przyjaciółmi. Pochwal je, jeśli wymyśli dobre odpowiedzi. Jeśli nie, zaproponuj jakieś sugestie.

• Jeśli zauważysz jakiekolwiek oznaki, że Twoje dziecko może palić, nie przesadzaj z reakcją. Najpierw zapytaj o to dziecko. Wiele nastolatków próbuje papierosów z ciekawości, ale nie musi stać się regularnymi palaczami. Czasami czują zapach dymu, ponieważ osoby z ich otoczenia paliły. Zanim rzucisz oskarżenie, dowiedz się, czy to na pewno to.

• Jeśli Twoje dziecko staje się wycofane, traci na wadze, gorzej radzi sobie w szkole, jest bardzo nastrojowe, ma szkliste oczy, z trudem wstaje rano z łóżka – lub jeśli leki z Twojej apteczki wydają się znikać – natychmiast porozmawiaj z dzieckiem.

Daj nastolatkom do zrozumienia, że zawsze będziesz ich kochać i wspierać, niezależnie od tego, co zrobią.

Gry losowe stają się coraz bardziej popularne, podobnie jak uzależnienie od nich wśród nastolatków.

Hazard może być złym zakładem dla nastolatków

Dziecięca zabawa

Kathy Bunch Reviewed by Craig H. Kliger,?MD From the doctor Archives

12 lutego 2001 r. – Wydawało się to dość niewinne: Grupa nastolatków grających w kosza na boisku do koszykówki na przedmieściach North Jersey.

Ray miał 9 lat, kiedy zaczął zbierać ćwiartki dla większych dzieci. „Pewnego dnia pewien chłopak wygrał dużo pieniędzy. Wygrał 50 dolarów w ćwierćdolarówkach, a ja pomyślałem, że to tak, jakby wygrał milion” – wspomina dziś. „Pomyślałem, że jeśli zarobisz pieniądze, osiągniesz coś wielkiego, ludzie będą cię lubić”.

Wkrótce zaczął grać na boisku i po raz pierwszy przegrał – był winien bratu 10 dolarów i nie miał jak go spłacić. „Ukradłem je ze skarbonki mojej siostry” – mówi Ray, który prosił, aby nie używać jego nazwiska. „Oto sprzeniewierzyłem się. 9-letni malwersant”.

Gdy Ray był w pierwszej klasie liceum, organizował zakłady o piłkę nożną i oszukiwał, aby wygrać on lub jego kolega. Z wiekiem uzależnił się od kart, zakładów sportowych, loterii, a nawet handlu akcjami i opcjami. Odwiedzał kasyna i tory wyścigowe.

Obecnie Ray ma 33 lata, jest w grupie Anonimowych Hazardzistów, rozstał się z kobietą, którą kochał, i próbuje ułożyć swoje życie na nowo.

Kiedy ktoś wyobraża sobie nałogowego hazardzistę, na myśl przychodzą mu obrazy babci uzależnionej od automatów do gry lub starszego mężczyzny w wiatrówce na torze. Jednak prawdziwą twarzą hazardzisty może być młodsza osoba – podobna do Raya. W rzeczywistości nastolatki mogą doświadczać problemów z hazardem częściej niż dorośli.

Dr Jeff Derevensky, profesor psychologii dziecięcej i psychiatra na Uniwersytecie McGill w Montrealu oraz jeden z czołowych badaczy, szacuje, że aż od 4% do 8% młodych ludzi ma problem z hazardem, w porównaniu z 1% do 2% dorosłych. Jego zdaniem 80% dzieci gra w gry hazardowe przynajmniej raz w roku.

W związku z szybkim rozwojem stron internetowych z grami hazardowymi lekarze zajmujący się badaniem i leczeniem nałogowych hazardzistów obawiają się, że młodym ludziom coraz łatwiej jest się uzależnić.

„Większość rodziców jest zszokowana, gdy słyszy moje wypowiedzi lub czyta moje artykuły, ponieważ nigdy nie widzieli dzieci, które mogłyby się w to wciągnąć” – mówi Derevensky.

Derevensky i inni badacze twierdzą, że nastolatki są podatne na problemy, ponieważ z natury są ryzykantami, a także dlatego, że młodzi ludzie cierpiący na niską samoocenę lub depresję są bardziej narażeni na kłopoty.

Jednak nałogowi hazardziści wśród nastolatków często są trudni do wykrycia, przynajmniej na wczesnym etapie. W przeciwieństwie do alkoholików czy narkomanów, młodzi hazardziści często są wysportowani, towarzyscy i dobrze się uczą – „to cechy, które chciałbyś, aby posiadały Twoje dzieci” – mówi Ed Loomey, dyrektor Council on Compulsive Gambling of New Jersey. Badania wykazują, że w miarę pogłębiania się ich problemów, pogarszają się ich wyniki w nauce, słabną ich związki, mogą zacząć kłamać lub kraść. Wszystko to zaczyna się wcześniej i pozornie bardziej niewinnie, niż mogłoby się wydawać.

Na przykład Krajowa Rada ds. Problemów Hazardowych przytacza badania brytyjskich nastolatków, z których wynika, że średni wiek, w którym młodzi hazardziści zaczęli grać, wynosił 8,3 roku w przypadku chłopców i 8,9 roku w przypadku dziewcząt. W innym badaniu grupa stwierdziła, że prawie połowa takich hazardzistów zaczęła grać przed ukończeniem 10 roku życia.

Loomey twierdzi, że dzieci uczą się o hazardzie za każdym razem, gdy w McDonald’s jest zdrapka lub nagroda pod nakrętkami do butelek Pepsi. „Całe społeczeństwo, w którym żyjemy, jest nastawione na hazard” – mówi.

Co więcej, możliwości uprawiania hazardu gwałtownie wzrosły, ponieważ coraz więcej państw otwiera kasyna, tworzy loterie lub zezwala na legalne zakłady sportowe.

„Jest to pierwsze pokolenie dzieci, które dorastają w miejscu, gdzie hazard jest nie tylko legalny, ale także wspierany i popierany przez państwo” – mówi Derevensky. „Kiedyś było to tylko Las Vegas i nielegalne zakłady bukmacherskie, ale teraz, gdy w większości stanów są loterie i kasyna, rodzice postrzegają hazard jako wspaniałą rozrywkę”. Zauważa on, że czasami rodzice dają swoim dzieciom kupony loteryjne jako prezenty świąteczne.

Większe problemy zaczynają się zwykle w szkole średniej, kiedy dzieci nie tylko nielegalnie kupują losy – legalny wiek w większości stanów to 18 lat – ale angażują się w zakłady sportowe. Niektórzy chodzą na tory wyścigowe, a nawet do kasyn. Jak mówi Loomey, niedawno kasyno Caesars Atlantic City zostało ukarane grzywną w wysokości 85 000 dolarów za dopuszczenie nieletnich do stołów do blackjacka.

„Dzieci penetrują każdą formę społecznego, legalnego i nielegalnego hazardu, która jest dostępna w ich miejscu zamieszkania lub podróży” – mówi dr Durand F. Jacobs, profesor psychologii klinicznej w Centrum Medycznym Uniwersytetu Loma Linda w Południowej Kalifornii i jeden z pierwszych badaczy zajmujących się hazardem wśród nastolatków. „Nie ma wyjątków – grają u bukmacherów, w zakładach sportowych, w kasynach, na torach wyścigowych, w grach jai-alai, na torach dla psów i w salonach gier karcianych”.

Jednak żadne wydarzenie nie jest bardziej popularne wśród młodych hazardzistów niż rozpoczynający się w przyszłym miesiącu turniej koszykówki NCAA, czyli „March Madness”. Loomey mówi, że dwa lata temu w New Jersey urzędnicy rozbili siatkę bukmacherską, w której grało 17 młodych ludzi, w tym 11 z chronicznymi problemami z zakładami. „To były najzdolniejsze dzieci w szkole” – mówi.

Ray wspomina, że po zakończeniu licealnych zakładów zaczął grać w karty w piątkowe wieczory lub ciąć talie za pieniądze z lunchu, a potem przesiadywać na torze. Kiedy zapisał się do college’u na Arizona State University, był bukmacherem, kiedy nie jeździł do Las Vegas na pokera o wysokie stawki.

Czasami szło mu bardzo dobrze. „Moja matka wysyłała mi 70 dolarów na lunch, a ja zarabiałem 500 dolarów w niedziele” – wspomina. „Przychodziłem do domu i odklejałem 500 dolarów – 'Masz, mamo, dla ciebie’. To wszystko było ego. Nie wiedziała, skąd to się wzięło”.

Ale częściej, jak większość nałogowych hazardzistów, Ray miał problemy. Rzucił studia na Arizona State i zaczął zażywać marihuanę i kokainę. Przez pewien czas był właścicielem delikatesów w Woodbridge w stanie New Jersey, ale musiał je sprzedać z powodu długów hazardowych. Stracił kontakt z członkami rodziny, przestał uprawiać sport i przytył 50 kilogramów. Wstąpił do Anonimowych Hazardzistów po tym, jak jego dziewczyna odeszła od niego.

Ray miał jednak więcej szczęścia niż niektórzy młodzi, przewlekle grający hazardziści. W jednym z głośnych przypadków, który miał miejsce trzy lata temu na Long Island w stanie Nowy Jork, 19-latek z długami w wysokości 6 000 dolarów z tytułu gry w World Series został zabity przez policję po tym, jak wycelował w nich fałszywą broń. Na przedniej szybie swojego samochodu zostawił kartkę z napisem: „Chciałem tylko umrzeć”. W języku prawników jest to tak zwane „samobójstwo popełnione przez policję”.

Oto kilka możliwych sygnałów ostrzegawczych świadczących o tym, że nastolatek może mieć problem z hazardem:

• Kradzież

• Oddalanie się od rodziny i przyjaciół

• Nagłe pogorszenie wyników w nauce lub całkowite jej opuszczenie

„Tak naprawdę nie chodzi o pieniądze” – mówi Derevensky. „Pieniądze są wykorzystywane jako narzędzie do dalszej gry. Kiedy grają, wszystkie ich problemy znikają. Nie zajmują się problemami z pracą, z pieniędzmi. Nic nie ma znaczenia. To staje się prawdziwym powodem, dla którego grają – chcą uciec. Kluczem jest ucieczka”.

Co można zrobić? Loomey i inni naciskają na zwiększenie edukacji w szkołach publicznych, tak aby świadomość hazardu była nauczana na lekcjach zdrowia obok innych uzależnień. Loomey ma nadzieję, że ustawodawca w New Jersey jeszcze tej zimy zatwierdzi program nauczania dla klas K-12.

„Teraz,” mówi, „nie ma żadnych czerwonych flag na temat minusów hazardu”.

Kathy Bunch jest niezależną pisarką w Filadelfii.