Nowe metody leczenia poprawiają perspektywy dla osób cierpiących na bóle pleców.
Wielu absolwentów Penn State z sentymentem wspomina Davida K., obecnie 34-letniego, jako studenta, który czołgał się na zajęcia. Przez cztery lata studiów borykał się z bólem pleców, z powodu którego odwiedził wielu lekarzy, od najlepszych neurochirurgów po psychologów. Zamiast słuchać popularnej w tamtych czasach muzyki uniwersyteckiej, takiej jak REM, słuchał kojących dźwięków eksperta od bólu, dr Johna E. Sarno, na kasetach magnetofonowych zatytułowanych Mind Over Back Pain, kiedy jeździł swoim Mustangiem po kampusie uniwersyteckim.
„Jeśli nie cierpisz na przewlekły ból pleców, nie jesteś w stanie wyobrazić sobie, jakie to uczucie” – mówi. „To jest nie do zniesienia – dosłownie”. Mówi, że wiele razy nie mógł chodzić i musiał czołgać się z domu bractwa aż do klasy, aby nie przegapić egzaminu końcowego lub końcowego. „Moi bracia z bractwa bardzo się ze mnie nabijali” – mówi. „I nadal to robią”.
Około 80% Amerykanów – czyli czterech na pięciu – doświadcza w pewnym momencie swojego życia bólu w dolnej części pleców i doskonale rozumie trudną sytuację Davida. Wiele osób cierpiących na chroniczny ból pleców jest w wieku produkcyjnym i to właśnie dla nich ból pleców jest najczęstszym powodem utraty produktywności. Według Amerykańskiej Akademii Chirurgów Ortopedycznych (American Academy of Orthopaedic Surgeons) w Rosemont (Ill.) koszty leczenia bólu pleców wynoszą około 100 miliardów dolarów rocznie.
Jednak nowe osiągnięcia mogą oznaczać nadzieję, pomoc i uzdrowienie dla milionów osób cierpiących na bóle pleców, w tym dla Davida K., mojego męża.
Najpierw rzeczy najważniejsze
Pierwszym krokiem u osób cierpiących na ból pleców jest „zebranie dokładnego wywiadu i ustalenie początku i czynników nasilających ból” – mówi dr Joel R. Saper, dyrektor Michigan Head Pain and Neurological Institute w Ann Arbor, Mich.
„Dużym błędem jest postrzeganie problemu bólu pleców w wąskiej perspektywie” – mówi. „Lekarze muszą znać ogólny stan zdrowia pacjenta, jego wcześniejsze doświadczenia z jakimkolwiek zespołem bólowym, wiedzieć, co go wywołało i na co zareagował w danym momencie, a także przeprowadzić odpowiednie badanie pleców i ogólne badanie lekarskie” – mówi.
Najlepszym rozwiązaniem jest skorzystanie z „kompleksowego programu, który specjalizuje się w leczeniu bólu i oferuje szeroki zakres usług, dzięki czemu leczenie jest uzależnione od potrzeb pacjenta, a nie od tego, co jest dostępne” – mówi.
„Jeśli ból pleców trwa sześć tygodni lub dłużej, wizyta u specjalisty jest rozsądnym posunięciem, a głównym powodem jest upewnienie się, że nie jest to poważniejsze schorzenie objawiające się bólem pleców, takie jak infekcja, guz, złamanie lub tętniak aorty” – mówi dr Scott D. Boden, chirurg ortopeda i dyrektor Emory Orthopaedics and Spine Center w Atlancie.
Środowisko farmakologiczne
W przypadku łagodnych i umiarkowanych objawów pomocne mogą być dostępne bez recepty środki przeciwbólowe, takie jak acetaminofen, aspiryna lub ibuprofen, a także ciepło lub zimno stosowane na plecy. U niektórych osób pomocne mogą być również masaże, akupunktura i leczenie chiropraktyczne. Pomocne może być dostosowanie lub modyfikacja aktywności; lekka aktywność może wręcz przyspieszyć powrót do zdrowia.
Nie w przypadku Davida. Wypróbował on już prawie wszystkie leki i alternatywne metody leczenia bólu pleców i nic tak naprawdę nie pomagało mu na długo. Nowy sposób myślenia jest taki, że „przewlekły ból pleców może mieć podłoże chemiczne i dlatego niektóre ze starszych metod leczenia nie działają” – wyjaśnia Saper. „Może istnieć chemiczna podstawa utrzymywania się bólu”.
Mimo to, być może istnieje rola dla takich leków, jak blokery czynnika martwicy nowotworów alfa (TNF alfa), stosowane w leczeniu zapalenia stawów spowodowanego reumatoidalnym zapaleniem stawów. Leki te, znane również jako modyfikatory odpowiedzi biologicznej, neutralizują określone substancje chemiczne, które odgrywają kluczową rolę w procesie zapalnym.
Lek przeciwdepresyjny Cymbalta (duloksetyna) został dopuszczony do stosowania również w przypadku przewlekłego bólu pleców. Jest to inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI), który został po raz pierwszy zatwierdzony przez FDA w 2004 roku.
Richard D. Guyer, chirurg kręgosłupa z Texas Back Institute w Plano, twierdzi, że różne rodzaje leków, takie jak leki przeciwpadaczkowe, w tym Topamax i Neurontin, również mogą pomóc w uśmierzaniu bólu. „Nie są one przeznaczone dla wszystkich, ale mogą być przydatne u osób, które przeszły operację kręgosłupa i cierpią na przewlekły ból nóg lub ramion” – mówi.
Stymulatory rdzenia kręgowego mogą być wszczepiane do kręgosłupa, aby pomóc zarówno w bólu pleców, jak i nóg, ale są one lepsze w przypadku bólu nóg, mówi Guyer. Działanie tych urządzeń medycznych polega na wysyłaniu do kręgosłupa bodźców elektrycznych o niskim natężeniu, które blokują odczuwanie bólu.
Charles E. Argoff, dyrektor Cohn Pain Management Program w North Shore University Hospital w Manhasset, N.Y. i adiunkt neurologii na New York University w Nowym Jorku, twierdzi, że plaster z lidokainą jest również obiecujący, ale nie został jeszcze zatwierdzony przez FDA do leczenia bólu w dolnej części pleców.
Plaster z lidokainą nosi się na skórze jak opatrunek.
„Jest to bardzo prosty, bezpieczny, miejscowy środek przeciwbólowy i nie można nim nikogo zranić” – mówi Argoff – „We wstępnych, nierandomizowanych badaniach wykazano, że jest obiecujący w leczeniu zarówno pooperacyjnego bólu pleców, jak i nieoperacyjnego bólu pleców”.
Dylemat związany z opioidami
Opioidowe leki przeciwbólowe są jednym z rodzajów środków przeciwbólowych i nie działają na wszystkich, mówi Argoff.
Opioidy są często źle postrzegane przez media, które donoszą o uzależnieniach, takich jak niedawne doniesienia o nadużywaniu ich przez gospodarza talk show Rusha Limbaugha. Niektórzy eksperci zajmujący się leczeniem bólu twierdzą jednak, że obawa przed uzależnieniem od tych leków doprowadziła do zaniedbania leczenia pacjentów z bólem przewlekłym.
Pierwsze pytanie, na które należy odpowiedzieć, brzmi: czy te leki działają u danego pacjenta, mówi Argoff.
Jeśli uda nam się to ustalić i okaże się, że istnieją korzyści, lekarze muszą ustalić, czy pacjent jest zagrożony uzależnieniem” – wyjaśnia.
„Nie ma żadnych dowodów na to, że istnieje ryzyko uzależnienia się od leków, ale nie każdy pacjent przychodzi do lekarza i mówi: 'A tak przy okazji, zanim przepiszesz mi receptę, jestem uzależniony od leków’ lub 'Mam uzależniającą osobowość’, a my, jako pracownicy służby zdrowia, nie możemy wiedzieć, kto jest narażony na takie ryzyko” – mówi.
„Bardzo niewiele osób, o których nie wiadomo, że są osobami nadużywającymi, staje się nimi, ale częste badania kontrolne, umowy na przyjmowanie leków i terapie wielodyscyplinarne mogą pomóc w zapobieganiu uzależnieniu i/lub nadużywaniu” – mówi.
Botox
Botox, ta sama toksyna, którą lekarze rutynowo stosują do likwidowania zmarszczek, może również leczyć bóle pleców – mówi dr Gary Starkman, neurolog pracujący w Beth Israel Deaconess Medical Center i dyrektor medyczny New York Neurology Associates w Nowym Jorku.
„Botox stosuję u wybranych pacjentów z bólem pleców, u których podejrzewam skurcz mięśni” – mówi. W przypadku bólu w dolnej części pleców botoks jest zwykle wstrzykiwany do mięśni po obu stronach kręgosłupa w miejscu bólu.
„Wyniki mogą utrzymywać się przez trzy lub więcej miesięcy” – mówi – „ale działanie przeciwbólowe jest indywidualne, a jeśli przerwie cykl bólowy, ból może ustąpić na wiele miesięcy lub całkowicie”. Jedynym minusem jest koszt.
Botox może złagodzić ból pleców, ponieważ rozluźnia mięśnie pleców, ale Saper twierdzi, że może on zmieniać różne chemiczne mechanizmy bólu, które nie mają nic wspólnego z mięśniami.
Nie ma bólu, nie ma korzyści?
„Obecnie wiemy, że w przypadku zwykłego nadwyrężenia pleców (np. po przebudzeniu z bólem pleców) należy raczej pozostać aktywnym, a nie kłaść się do łóżka” – mówi Saper. „Kiedyś kładliśmy ludzi do łóżka, teraz ich z niego wyciągamy”.
Z tego powodu coraz większa liczba lekarzy, w tym Brain W. Nelson, MD, chirurg ortopeda i dyrektor medyczny Physician’s Neck and Back Clinic w Minneapolis, zaleca programy ćwiczeń dla osób z przewlekłym bólem pleców. Programy takie mają na celu wzmocnienie mięśni pleców i często pacjenci widzą rezultaty po około dziewięciu tygodniach – mówi.
„Istnieje coraz większy ruch w kierunku fitnessu jako podejścia do przewlekłego bólu pleców” – mówi Nelson. „Jestem przekonany, że jest to sposób na leczenie zdecydowanej większości osób cierpiących na bóle pleców. Myślę, że za 10 lat będzie to główny sposób leczenia, ponieważ jest on znacznie bardziej opłacalny”.
Nelson zwraca uwagę, że na leczenie kręgosłupa w USA wydajemy 100 miliardów dolarów rocznie i wykonujemy 10 razy więcej operacji niż jakikolwiek inny kraj uprzemysłowiony. „Pojedyncze znieczulenie zewnątrzoponowe [zastrzyk w plecy w celu znieczulenia okolicy] kosztuje 1500 dolarów. To prawie tyle, ile kosztuje cały nasz program” – mówi.
Tak jak David K. czołgał się na zajęcia, „ludzie stają się ekspertami w chronieniu pleców i uczą się wykonywać czynności bez używania ich do ochrony, ale płacą za to pewną cenę – tracą wiele możliwości funkcjonalnych części ciała, którą próbują chronić” – mówi. „Kręgosłup staje się bardziej kruchy, ale agresywne ćwiczenia fizyczne mogą zwiększyć możliwości kręgosłupa, co zazwyczaj prowadzi do znacznego zmniejszenia bólu” – wyjaśnia.
„Kluczową rolę odgrywa przyjmowanie pozycji i stosowanie specjalnego sprzętu, który nie pozwala na oszukiwanie i zmusza do poruszania częścią ciała, której nie mają ochoty poruszać – plecami” – mówi. Podkreśla, że jest to propozycja dla osób z przewlekłym bólem pleców, a nie z ostrymi urazami.
„Naszym celem jest zapewnienie im lepszej kondycji za rok, za pięć i za dziesięć lat, a jedynym sposobem na osiągnięcie tego celu jest agresywne wzmocnienie pleców i pokazanie, jak je utrzymać” – mówi.
Jeśli po przeczytaniu tego artykułu stwierdzisz, że to ma dla mnie sens, rozejrzyj się po swojej społeczności, zadzwoń do kilku miejsc i powiedz: „Szukam fitnessowego podejścia do bólu pleców” – sugeruje.
Guyer mówi: „Osoby, które wykonują aktywne ćwiczenia wzmacniające, radzą sobie najlepiej, ponieważ uwalniają endorfiny, które kontrolują ból”. Endorfiny są uważane za substancje chemiczne „poprawiające samopoczucie” lub „zwalczające ból” i wiadomo, że są uwalniane podczas ćwiczeń.
Zmieniające się oblicze chirurgii kręgosłupa
Tylko niewielki odsetek pacjentów z bólem pleców kwalifikuje się do operacji, ale dla tych pacjentów postępy w technikach operacyjnych sprawiły, że powrót do zdrowia jest znacznie łatwiejszy, mówi Boden z Emory Orthopaedics and Spine Center.
Pięćdziesiąt lat temu zabieg zespolenia kręgosłupa oznaczał dwutygodniowy pobyt w szpitalu, gips lub ortezę na wiele miesięcy i co najmniej sześciomiesięczną przerwę w normalnej aktywności. Zabieg zespolenia kręgosłupa polega na zespoleniu ze sobą kręgów za pomocą przeszczepów kostnych w celu wyeliminowania ruchu pomiędzy dwoma sąsiednimi kręgami, w miejscach, w których ruch ten powoduje ból w dolnej części pleców.
Obecnie techniki małoinwazyjne pozwalają na wykonanie mniejszych nacięć, mniejszą utratę krwi i szybszy powrót do zdrowia” – mówi Boden. Niektóre techniki zespolenia kręgosłupa mogą być wykonywane w warunkach ambulatoryjnych.
Boden przewiduje, że za pięćdziesiąt lat wymiana dysku będzie alternatywą dla fuzji kręgosłupa. Co więcej, terapia genowa będzie w stanie zapobiegać lub cofać zwyrodnienie dysku, a badania genetyczne pomogą odkryć genetyczne źródła bólu pleców.
„Terapia genowa do regeneracji dysków może być odległa o ponad pięć lat, ale mniej niż 20” – prognozuje.
