Lekarz mówi ci.

Informacje zdrowotne na temat choroby dwubiegunowej,zdiagnozowany,diagnoza,pomoc,wspomagany,depresja,zaburzenie depresyjne,depresja,stłumiony,leki,zmiany nastroju,zmiany nastroju/huśtawka,wczesne,wczesne stadium,początek,początek,zaburzenie,zaburzenie nastroju,maniakalny,mania"

Syn Judith Lederman próbował skoczyć z molo, co było jego pierwszą próbą samobójczą. Miał 5 lat. „Psycholog powiedział, że chciał zwrócić na siebie uwagę” – wspomina Lederman. „Miał 8 lat, kiedy miał pierwszy pełny epizod maniakalny” – mówi Lederman. „Przestał spać na całe dnie, stał się bardzo wrogo nastawiony, wyrywał nam noże i próbował zaatakować swojego brata”.

Lederman i jej mąż zabrali syna do szpitala, gdzie został przyjęty na trzydniową obserwację. Po upływie tych trzech dni zdiagnozowano u niego zaburzenia dwubiegunowe.

Od tego dnia życie rodziny Ledermanów uległo zmianie. I chociaż stan ich syna jest obecnie stabilny, wymaga on „ciągłej czujności” – mówi Lederman, autorka mającej się wkrótce ukazać książki Swing Shift: The Ups & Downs of Parenting a Bipolar Child”.

Choroba dwubiegunowa, wcześniej znana jako depresja maniakalna, jest zaburzeniem nastroju charakteryzującym się skrajnymi zmianami nastroju, poziomu energii i zachowania. Chociaż objawy pojawiają się zwykle w okresie dojrzewania lub w wieku dorosłym, mogą być zauważalne u dzieci nawet w wieku 7 lub 8 lat – mówi dr Robert Kowatch, profesor psychiatrii i pediatrii w Cincinnati Children’s Hospital Medical Center.

Do niedawna u młodych ludzi rzadko diagnozowano to zaburzenie. Jednak według Amerykańskiej Akademii Psychiatrii Dzieci i Młodzieży (American Academy of Child and Adolescent Psychiatry) nawet jedna trzecia z 3,4 miliona dzieci i nastolatków cierpiących na depresję w Stanach Zjednoczonych może doświadczać wczesnego początku choroby dwubiegunowej.

Zaburzenie dwubiegunowe rozpoczyna się od objawów maniakalnych lub depresyjnych. Podobnie jak w przypadku dzieci cierpiących na depresję, dzieci z chorobą dwubiegunową mogą być obciążone historią choroby w rodzinie – tak jak to miało miejsce w przypadku syna Judith Lederman. Ojciec jej męża również cierpiał na to schorzenie.

Krajowe Stowarzyszenie Zdrowia Psychicznego (National Mental Health Association) wymienia następujące oznaki i objawy i zaleca, aby szukać pomocy medycznej, jeśli zauważysz, że dziecko zmaga się z jakąkolwiek kombinacją tych objawów przez ponad dwa tygodnie.

Objawy maniakalne

• Poważne zmiany nastroju – od niezwykle radosnego lub głupkowatego do drażliwego, gniewnego lub agresywnego.

• Nierealistycznie wysoka samoocena. Może czuć się niezniszczalny lub wierzyć, że potrafi np. latać.

• Duży wzrost poziomu energii. Można nie spać przez wiele dni, nie czując zmęczenia.

• Nadmierne zaangażowanie w wiele projektów i działań. Może przechodzić od jednej rzeczy do drugiej i łatwo się rozpraszać.

• Wzmożone mówienie. Mówi zbyt dużo, zbyt szybko, zbyt szybko zmienia tematy i nie można mu przerwać. Może temu towarzyszyć gonitwa myśli lub poczucie presji, by mówić dalej.

• Zachowania ryzykowne, takie jak nadużywanie narkotyków i alkoholu, podejmowanie śmiałych prób, aktywność seksualna lub uprawianie seksu bez zabezpieczenia.

Objawy depresji

• Częsty smutek lub płacz.

• Wycofywanie się od przyjaciół i zajęć.

• Obniżony poziom energii, brak entuzjazmu lub motywacji.

• Poczucie bezwartościowości lub nadmierne poczucie winy.

• Skrajna wrażliwość na odrzucenie lub porażkę.

• Poważne zmiany nawyków, np. przesypianie lub objadanie się.

• Częste dolegliwości fizyczne, takie jak bóle głowy i brzucha.

• Powtarzające się myśli o śmierci, samobójstwie lub zachowaniach autodestrukcyjnych.

Wiele z tych objawów może wskazywać na schorzenia inne niż zaburzenie dwubiegunowe, ale ważne jest, aby dziecko zostało poddane ocenie w celu postawienia właściwej diagnozy – mówi dr Tim Lesaka, psychiatra dziecięcy z The Staunton Clinic na przedmieściach Pittsburgha. Jak mówi, wiele przypadków, które wcześniej uważano za zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD), w rzeczywistości może być zaburzeniem dwubiegunowym.

„U dzieci z zaburzeniem dwubiegunowym to kwestia skrajności” – mówi Lesaka. „W przypadku dziecka z ADHD jest to pięciominutowy napad złości, a następnie przeprosiny. W przypadku dziecka dwubiegunowego może to być osiem godzin wściekłości bez przeprosin. Następuje wybuch (…), a potem superdepresja”.

Leczenie zaburzeń dwubiegunowych – zarówno u dzieci, jak i u dorosłych – polega zwykle na podawaniu kombinacji leków, w skład których może wchodzić jeden lub więcej z następujących składników: stabilizator nastroju, lek przeciwpsychotyczny, przeciwdepresyjny lub przeciwpadaczkowy. Kowatch twierdzi, że leki działają, ale zawsze pozostaje problem przekonania dzieci do pozostania w programie. „To dla nich prawdziwa udręka” – mówi. „Leki mają skutki uboczne (…), ale alternatywą jest pobyt w szpitalu”.

Naukowcy z Uniwersytetu Stanowego w Ohio analizują inne możliwości leczenia w ramach dwóch nowych badań, z których jedno finansowane jest przez Narodowy Instytut Zdrowia Psychicznego, a drugie przez Departament Zdrowia Psychicznego w Ohio.

Naukowcy badają nową, obiecującą metodę leczenia zwaną psychoedukacją, która ich zdaniem może pomóc dzieciom z zaburzeniami dwubiegunowymi o wczesnym początku i ich rodzinom.

Jak mówi dr Mary Fristad, kierownik badań i profesor psychiatrii i psychologii w Ohio State, choć przeprowadzono kilka badań oceniających stosowanie leków u dzieci, żadne z nich nie dotyczyło terapii psychospołecznych.

„Leki są niezbędne, aby pomóc dzieciom z zaburzeniem dwubiegunowym, ale nie mogą one załatwić wszystkiego” – mówi Fristad.

„Jeśli pierwsze zaburzenia nastroju wystąpiły u osoby dorosłej, nauczyła się ona już wielu umiejętności radzenia sobie z problemami, które mogą jej pomóc, np. jak prowadzić rozmowę i jak traktować przyjaciół” – mówi Fristad. „Ale kiedy zaburzenia nastroju pojawiają się w dzieciństwie, często nie ma się szansy na rozwinięcie tych umiejętności interpersonalnych. Pomagamy dzieciom nadrobić te umiejętności, co z kolei pomaga im radzić sobie z objawami.”

Przyznając, że zaburzenie dwubiegunowe u dzieci rzeczywiście istnieje, Barry Cohn Markell, PsyD, licencjonowany psycholog kliniczny z Park Ridge w stanie Ill. dodaje nutę powściągliwości. „Mówi się o tym więcej, ale nadal jest to bardzo rzadkie zjawisko”. (Według Kowatch z Cincinnati Children’s Hospital Medical Center, na zaburzenia dwubiegunowe cierpi około 1% dzieci w populacji ogólnej).

Cohn Markell obawia się, że niewłaściwa diagnoza choroby dwubiegunowej może „naznaczyć” dziecko na całe życie. „Wiele z objawów, które są wymieniane w przypadku zaburzeń dwubiegunowych, może być spowodowanych przez inne czynniki, od znęcania się i zaniedbania po choroby fizyczne, takie jak padaczka, zapalenie mózgu, guz mózgu lub uraz głowy.

Kiedy rodzice przyprowadzają do niego dziecko z poważnymi wahaniami nastroju, Cohn Markell poznaje środowisko dziecka – obserwując je osobiście i/lub dając rodzicom i nauczycielom skalę obserwacyjną („Jeśli zachowanie nie jest takie samo w domu i w szkole, to może się dziać coś innego” – mówi). Przeprowadza również wywiad, aby ustalić, od jak dawna występują objawy, i kieruje dziecko do pediatry, aby wykluczyć chorobę fizyczną.

Jeśli u dziecka zostanie zdiagnozowane zaburzenie dwubiegunowe, Cohn Markell zaleca poradnictwo, specjalne klasy lub szkoły oraz pomoc dla dziecka i jego rodziny.

Judith Lederman zgadza się z tym stwierdzeniem. „Tak wiele trzeba wiedzieć i tak wiele trzeba sobie z tym poradzić” – mówi. Ale ważne jest, aby wiedzieć, że nie jest się samemu. Istnieje wsparcie. Ale trzeba go szukać. „Reviewed by Michael W. Smith, MD, August 22, 2002.

Lekarz wyjaśnia leczenie zaburzeń dwubiegunowych, w tym terapii i leków na manię, depresję i utrzymanie.

Najlepszym sposobem leczenia zaburzeń dwubiegunowych jest często połączenie leków i poradnictwa. Inne metody leczenia, takie jak terapia elektrokonwulsyjna (ECT), są często skuteczne w przypadku osób z bardzo nasilonymi objawami, które nie reagują na tradycyjną terapię lub nie mogą przyjmować leków.

Lekarze czasami leczą objawy manii w zaburzeniu dwubiegunowym jednym zestawem leków, a objawy depresji innym, chociaż niektóre leki stabilizujące nastrój są skuteczne w leczeniu obu rodzajów objawów. Niektóre leki są również stosowane w celu „podtrzymania” stałego nastroju. Leki przeciwdepresyjne zazwyczaj nie są stosowane samodzielnie, ponieważ czasami wywołują ataki maniakalne u pacjentów z depresją i mogą być mniej skuteczne w leczeniu depresji dwubiegunowej niż jednobiegunowej.

Wiele osób dobrze reaguje na leki stosowane w zaburzeniu dwubiegunowym. U wielu innych osób objawy nie znikają całkowicie pomimo terapii. Objawy nastroju mogą jednak stać się mniej nasilone i łatwiejsze do opanowania.

Pamiętaj, że postawienie diagnozy powinno przynieść Ci ulgę. Teraz już wiesz, na czym polega problem i jesteś na dobrej drodze do podjęcia właściwego leczenia.

Mania w zaburzeniu dwubiegunowym

Jeśli cierpisz na manię w chorobie dwubiegunowej, lekarz może początkowo podawać stabilizator nastroju o działaniu przeciwmaniakalnym, a czasem także lek przeciwpsychotyczny i/lub benzodiazepiny, aby szybko opanować nadpobudliwość, bezsenność, wrogość i drażliwość.

Stabilizatory nastroju leczą manię lub depresję, nie powodując zmiany objawów w drugą stronę. Niektóre z nich mogą również zmniejszać ryzyko samobójstwa. Zazwyczaj są one przyjmowane przez długi czas, zwykle przez wiele lat. Przykładami są lit (Eskalith, Lithobid) i niektóre leki przeciwdrgawkowe, takie jak karbamazepina (Tegretol), lamotrygina (Lamictal) lub walproinian (Depakote). Atypowe leki przeciwpsychotyczne stosowane w leczeniu manii to aripiprazol (Abilify), asenapina (Saphris), kariprazyna (Vryalar), olanzapina (Zyprexa), kwetiapina (Seroquel), risperidon (Risperdal) i ziprasidon (Geodon).

Leczenie manii dwubiegunowej często wymaga hospitalizacji, ponieważ istnieje duże ryzyko nieprzewidywalnych, lekkomyślnych zachowań i nieprzestrzegania zaleceń terapeutycznych. W przypadku osób z ciężką manią, kobiet w ciąży z manią lub osób, u których nie można jej kontrolować za pomocą stabilizatorów nastroju, lekarze czasami zalecają również terapię elektrowstrząsową (ECT).

Jeśli podczas leczenia podtrzymującego wystąpi mania, lekarz może po prostu zmienić dawkę leku. Może też rozpocząć przyjmowanie leku przeciwpsychotycznego lub drugiego stabilizatora nastroju w celu złagodzenia objawów. Ponadto, w okresie manii należy zazwyczaj odstawić leki przeciwdepresyjne, ponieważ mogą one nasilać objawy manii.

W fazie podtrzymywania leczenia pacjentom mogą pomóc metody nielekowe, takie jak psychoterapia i wprowadzenie uporządkowanej rutyny. Często proponuje się je razem z lekami, ale same terapie nie są zazwyczaj skuteczne.

Depresja w zaburzeniu dwubiegunowym

Leczenie depresji w chorobie dwubiegunowej jest kontrowersyjne i trudne. Badania wykazały, że leki przeciwdepresyjne mogą być mniej skuteczne w leczeniu depresji dwubiegunowej niż w leczeniu depresji jednobiegunowej (tzn. dużych epizodów depresyjnych u osób, które nigdy wcześniej nie miały epizodów maniakalnych lub hipomanicznych). Również stosowanie samych leków przeciwdepresyjnych może wywołać epizod maniakalny lub hipomaniczny u niektórych osób z zaburzeniem dwubiegunowym.

Same leki przeciwdepresyjne mogą również prowadzić do wystąpienia lub przedłużenia szybkiej zmiany faz choroby. W tym przypadku osoba może szybciej wychodzić z depresji, ale następnie doświadcza manii, po której następuje kolejny epizod depresji. Ponadto leki przeciwdepresyjne mogą zwiększać ryzyko myśli i prób samobójczych u dzieci i młodzieży z każdą postacią depresji.

Trzy leki są zatwierdzone przez FDA do leczenia depresji dwubiegunowej: kwetiapina (Seroquel) samodzielnie, olanzapina (Zyprexa) stosowana z fluoksetyną (Prozac) (która występuje również jako tabletka łączona o nazwie Symbyax) oraz? lurasidon (Latuda) stosowany samodzielnie lub z litem lub walproinianem (Depakote). Atypowy lek przeciwpsychotyczny kariprazyna (Vraylar) również okazał się obiecujący we wstępnych badaniach w leczeniu depresji dwubiegunowej.

W badaniach naukowych wykazano, że w leczeniu depresji dwubiegunowej obiecujące są także inne metody leczenia, w tym lek na chorobę Parkinsona – pramipeksol dwuhydrochlorowodorek (Mirapex), leki ułatwiające zasypianie – modafinil (Provigil) i armodafinil (Nuvigil), suplement diety – n-acetylocysteina oraz dożylny lek znieczulający – ketamina.

W kwietniu 2002 roku Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne zasugerowało stosowanie litu lub leku przeciwdrgawkowego lamotryginy (Lamictal) jako leczenia początkowego u osób w ostrej fazie depresji w chorobie dwubiegunowej, które nie przyjmowały wcześniej leku stabilizującego nastrój. Od tego czasu badania wykazały, że Lamictal wydaje się być bardziej skuteczny w zapobieganiu przyszłej depresji niż w leczeniu obecnej depresji w zaburzeniu dwubiegunowym. Ostatnie badania wykazały, że Lamictal dodany do litu może być skutecznym lekiem w leczeniu ostrej depresji dwubiegunowej.

W przypadku pacjentów z depresją dwubiegunową, którzy nie reagują na same stabilizatory nastroju lub leki zatwierdzone przez FDA do leczenia depresji dwubiegunowej, lekarze czasami przepisują stabilizator nastroju oraz tradycyjny lek przeciwdepresyjny – często buproprion (Wellbutrin) lub SSRI (selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny), taki jak fluoksetyna (Prozac) lub sertralina (Zoloft), chociaż skuteczność leków przeciwdepresyjnych nie została udowodniona w przypadku depresji dwubiegunowej.

Jeśli wszystko inne zawiedzie lub jeśli objawy są szczególnie nasilone, lekarze mogą zalecić terapię elektrokonwulsyjną (ECT). Pomaga ona prawie 75% pacjentów, u których ją zastosowano. W leczeniu depresji dwubiegunowej badane są również dwie metody leczenia, takie jak stymulacja nerwu błędnego (VNS) i powtarzalna przezczaszkowa stymulacja magnetyczna (rTMS).

Ponadto, psychoterapia może być korzystna w połączeniu z leczeniem farmakologicznym. Po ustąpieniu depresji najlepiej sprawdzają się leki stabilizujące nastrój, które zapobiegają wystąpieniu depresji lub manii w przyszłości. Jeśli podczas ostrego epizodu depresyjnego wystąpią objawy psychotyczne, lekarz może zalecić stosowanie leków przeciwpsychotycznych.

W fazie podtrzymywania choroby pacjentom mogą pomóc metody nielekowe, takie jak psychoterapia i wprowadzenie uporządkowanej rutyny. Często są one proponowane razem z lekami. Sama psychoterapia zwykle nie wystarcza w leczeniu depresji dwubiegunowej, chyba że objawy są łagodne.

Możesz być dużym wsparciem dla bliskiej osoby z chorobą dwubiegunową, zarówno w sytuacji kryzysowej, jak i w życiu codziennym. Dowiedz się, co należy, a czego nie należy robić.

Twoje wsparcie może wiele zmienić dla przyjaciela lub członka rodziny, który ma chorobę dwubiegunową. Liczą się małe gesty.

Jedną z najprostszych rzeczy, od których możesz zacząć, jest próba zaakceptowania tej osoby – i jej stanu – tak, jak byś to zrobił, gdyby miała problemy ze zdrowiem fizycznym.

Cynthia Last, terapeutka z Boca Raton, FL, przez długi czas nie wiedziała, że ma chorobę dwubiegunową. Jej mąż, Barry Rubin, też początkowo nie wierzył. Wkrótce jednak para postanowiła potraktować diagnozę Lasts jako pierwszy krok do koniecznych zmian. Razem udało im się je wprowadzić.

Idź za głosem

Możesz być wzorem dobrego zdrowia fizycznego i emocjonalnego, dbając o własny sen, ćwiczenia, dietę, opiekę medyczną i relacje z innymi. Ułatwi to bliskiej osobie robienie tego samego.

Pokochaj zegar

Osoby z zaburzeniem dwubiegunowym często radzą sobie lepiej, gdy mają ustalony harmonogram. Nie marudź o 10 minut tu i tam. Zachęcaj jednak bliską osobę do przestrzegania godzin snu i pobudki każdego dnia, nawet w weekendy. Na przykład Last i Rubin wychodzą z imprez wcześniej, aby Last mogła przestrzegać pory spania.

Praca, posiłki i spotkania grupowe to inne sprawy, które należy zaplanować z wyprzedzeniem.

Proste wakacje

Tydzień nad jeziorem lub oceanem, gdzie ukochana osoba może zachować rutynę snu i posiłków, jest łatwiejszy niż wycieczka, podczas której codziennie odwiedza się inne miejsce, czy pełen wrażeń weekend w Las Vegas lub Nowym Jorku.

Pozostań w swojej strefie czasowej, ponieważ jet-lag zakłóca sen. Ostatnio lubię rejsy wycieczkowe. Statek zabiera mnie w różne miejsca, bez konieczności zmiany pokoju w hotelu – mówi – i może trzymać się swoich stałych godzin pracy.

Zameldowanie

Alicia Smith, emerytowana przedsiębiorczyni cierpiąca na chorobę dwubiegunową, mieszka w Bozeman w stanie MT. Przyjaciele motywowali ją czasem do robienia rzeczy, których sama by nie zrobiła.

Czasami pomaga mi po prostu ktoś, kto wyciąga mnie z domu – mówi Smith. Innym razem, kiedy jest zagoniona, mówi, że potrzebuje przyjaciela, który zapyta: „Czy jest jedna rzecz, którą chciałabyś dzisiaj zrobić? i zrobi to razem z nią”.

Twoja ukochana osoba może to docenić, czasem bardziej niż innym razem.

Zapytaj, jak możesz pomóc – radzi Smith. Jeśli spotkasz się ze złą reakcją, wycofaj się.

Umów się na spotkanie, aby dowiedzieć się więcej

Poproś o zorganizowanie rodzinnej sesji edukacyjnej z terapeutą twojego bliskiego. Nie różni się to od postępowania z osobą, u której zdiagnozowano raka lub chorobę serca – mówi dr David Miklowitz, dyrektor Integrative Study Center in Mood Disorders w Los Angeles.

Najlepiej, jeśli twoja ukochana osoba również przyjdzie. Zapytaj, którzy przyjaciele i członkowie rodziny powinni być obecni. W razie potrzeby możesz też umówić się na osobne spotkanie tylko z terapeutą.

Najważniejsze, aby na tym spotkaniu sporządzić listę wczesnych objawów manii lub depresji, aby wiedzieć, czego szukać i co robić w takiej sytuacji.

Opracuj plan działania

Jeśli jesteś bardzo blisko osoby z chorobą dwubiegunową – np. członek rodziny, partner lub bardzo bliski przyjaciel – ustal z nią, co zrobisz, jeśli zauważysz, że objawy choroby nasilają się, np. jeśli osoba ta sprawia wrażenie maniakalnej lub depresyjnej.

Pierwszym krokiem w tym planie może być zapytanie, czy osoba ta zmieniła lub odstawiła leki. Często zdarza się, że pacjenci odstawiają leki lub zmniejszają ich dawkę, ale nie powinni tego robić bez wcześniejszej rozmowy z lekarzem. Zazwyczaj przyznają się, jeśli o to zapytasz” – mówi Last.

Jeśli uważasz, że twój bliski nie przyjmuje leków zgodnie z zaleceniami, powiedz o tym terapeucie lub psychiatrze. Niektórzy ludzie nie zgadzają się na to, by ich lekarze rozmawiali z innymi osobami o ich przypadku. Nadal jednak możesz skontaktować się z lekarzem, aby poinformować go o swoich obawach. Powinieneś otrzymać odpowiedź, że Twoja wiadomość została odebrana i możesz obserwować, co stanie się dalej.

Pomóż im uporać się z efektami ubocznymi

Niezależnie od tego, czy problem dotyczy trądziku, przyrostu wagi czy czegoś innego, zachęć pacjenta do rozmowy z lekarzem.

Usuń zagrożenia

Czy zauważyłeś oznaki manii, takie jak szybkie mówienie, ryzykowne zachowania, bardzo mało snu lub jego brak i dużo energii? W takim przypadku konieczne może być zabranie kluczyków do samochodu, pieniędzy, kart kredytowych, alkoholu lub nielegalnych narkotyków. Jeśli w domu znajduje się broń lub inne rodzaje broni, upewnij się, że nie są one dostępne dla twojego przyjaciela lub bliskiej osoby, i rozważ usunięcie ich z domu, aby znajdowały się w bezpieczniejszym miejscu.

Zrób to po cichu. Nigdy się nie konfrontuj – mówi Jim Klein, emerytowany nauczyciel angielskiego z New Jersey, który cierpi na chorobę dwubiegunową.

Podobnie możesz postąpić, jeśli osoba ta popadnie w ciężką depresję, zwłaszcza jeśli ona lub ktoś z jej rodziny w przeszłości próbował popełnić samobójstwo.

Poproś o zbadanie stanu zdrowia psychicznego

Jeśli masz choćby niewielkie obawy, że Twój bliski może próbować popełnić samobójstwo lub skrzywdzić innych, zadzwoń pod numer 911. Możesz poprosić policję o zbadanie stanu zdrowia psychicznego.

Zbierz dla policji dowody na maniakalne zachowanie. Może to być potrzebne, jeśli po przyjeździe na miejsce wydaje się, że jest normalny – mówi żona Jima, Zorida Mohammed, pracownik socjalny w gminnym ośrodku zdrowia psychicznego. Znajdź sposób na zapewnienie mu bezpieczeństwa w oczekiwaniu na leczenie – dodaje.

Jeśli bliską osobą jest przyjaciel, dorosłe dziecko lub starszy rodzic mieszkający osobno, ustal rutynę meldowania się w domu i poproś o komplet kluczy, jeśli osoba ta kiedykolwiek próbowała popełnić samobójstwo, mówi Miklowitz.

Bądź kochający

Dusty Sklar, pisarka z Fort Lee, NJ, uczestniczyła w sesjach terapeutycznych ze swoim dorosłym synem Joeyem, który cierpiał na chorobę dwubiegunową. Wiedziałam, że nie jest odpowiedzialny za to, co się z nim dzieje i bardzo starałam się go wspierać – mówi. W ogóle się nie wycofywałam – mówi.

Niektórzy ludzie nazywali ją podżegaczką – mówi Sklar. Zerwałam te przyjaźnie”.

Mimo to warto zachować zdrowe granice. Masz własne życie i nie możesz pozwolić, by ukochana osoba pochłaniała całą twoją uwagę.

Dlatego warto porozmawiać z doradcą i zapisać się do grupy wsparcia. Upewnij się, że nadal robisz rzeczy, które kochasz. Jeśli zadbasz o siebie, będziesz lepiej przygotowany, by pomóc ukochanej osobie, gdy zajdzie taka potrzeba.

Choroba dwubiegunowa i schizofrenia mogą być czasami trudne do odróżnienia. Poznaj objawy, przyczyny i sposoby leczenia każdej z tych chorób, aby przekonać się, czym się różnią.

W przypadku choroby dwubiegunowej występują ogromne wahania nastroju i energii, które mogą utrudniać wykonywanie codziennych czynności. W przypadku schizofrenii problemy z nastrojem nie są tak istotne, ale zmysły mogą płatać figle, co sprawia, że czasem nie wiadomo, co jest prawdziwe, a co nie. Może być trudno jasno myśleć i nawiązywać kontakty z ludźmi.

Zaburzenia schizoafektywne mają cechy zarówno zaburzeń dwubiegunowych, jak i schizofrenii. Porozmawiaj ze swoim lekarzem o tym, jak rozróżnić te nakładające się diagnozy.

?

Jak wygląda zaburzenie dwubiegunowe

Jeśli cierpisz na chorobę dwubiegunową, Twój nastrój może ulegać znacznym zmianom. Możesz mieć okresy zwane manią, kiedy czujesz się niezwykle szczęśliwy i pełen energii. Możesz też jednak wejść w fazę depresji i poczuć się smutny i pozbawiony nadziei.

Istnieją dwa główne typy zaburzeń dwubiegunowych, które różnią się stopniem nasilenia epizodów i długością ich trwania.

Choroba dwubiegunowa typu I obejmuje okresy pełnej manii. Możesz mieć dużo energii, zachowywać się lekkomyślnie i działać w sposób niezwykle impulsywny.

Jeśli cierpisz na chorobę dwubiegunową II, będziesz mieć okresy manii o „niskim nasileniu”. Wówczas możesz mieć „podwyższony” nastrój i dużą energię, ale objawy nie przeszkadzają Ci w codziennym życiu.

W ciężkiej postaci choroby dwubiegunowej możesz mieć halucynacje, czyli widzieć lub słyszeć rzeczy, których nie ma. Możesz mieć także urojenia, w których mocno wierzysz w coś, co nie jest prawdą. Wtedy właśnie łatwo pomylić chorobę dwubiegunową ze schizofrenią.

Niektóre oznaki, że masz chorobę dwubiegunową to:

Objawy manii. Kiedy jesteś w okresie „wzmożonej aktywności”, możesz czuć się:

• Łatwość wyzwalania się lub wpływania na innych

• Pełen energii i świetnych pomysłów?

• Szczęśliwy i tryskający radością

• nerwowy lub podenerwowany

Możesz także:

• Ciągle przeskakiwać z jednej czynności do drugiej

• Przestać jeść lub spać

• Szybko mówić i mieć rozbiegane myśli

• Myślisz, że możesz zrobić wszystko, więc robisz coś ryzykownego, np. wydajesz pieniądze, których nie masz

Objawy depresji. Kiedy nastrój przechodzi w fazę depresji, możesz odczuwać

• Przygnębienie i brak nadziei

• Pusty i zmartwiony

• Nic nie sprawia ci radości ani przyjemności

• Powolny i zmęczony

You may also:

• Jeść za dużo lub za mało

• Trudno się skupić

• Spać zbyt dużo lub zbyt mało

• Myśleć o samobójstwie

U niektórych osób częściej występują okresy manii, a u innych częściej depresji. Pomiędzy nimi możesz czuć się normalnie.

U innych osób epizody maniakalne lub depresyjne mogą występować cztery lub więcej razy w roku. Jest to tak zwana szybka zmiana faz. U innych osób występują stany mieszane, takie jak przygnębienie i aktywność w tym samym czasie.

Jak wygląda schizofrenia

U chorego na schizofrenię mogą wystąpić niektóre z poniższych objawów:

Halucynacje. Widzisz rzeczy lub słyszysz głosy, których nie ma.

Urojenia. Całkowicie wierzysz w coś, co nie jest prawdą, np. myślisz, że ktoś chce cię dopaść.

Zamęt w myślach. Nazywane również myśleniem zdezorganizowanym, pacjent nie może się skupić i może czuć się zamglony lub zamglona. Może również wystąpić trudność w nadążaniu za mową.

Zmiany w zachowaniu i myśleniu. Sposób zachowania staje się mniej normalny. Pacjent może krzyczeć bez wyraźnego powodu. Może się nawet wydawać, że ktoś przejmuje kontrolę nad ciałem.

Nietypowe ruchy ciała. Pacjent może poruszać się w dziwny, niepokojący sposób lub przyjmować postawy, które nie mają sensu.

Możesz także zauważyć, że nie robisz już rzeczy, które kiedyś robiłeś, np:

• Lubić różne zajęcia

• Często wychodzić z domu

• Zwracaj uwagę na czyszczenie i dbanie o siebie

• Okazywanie emocji (Twój głos może być płaski, a twarz może nie zdradzać uczuć)?

?

Co wywołuje chorobę dwubiegunową?

Lekarze nie mają pewności, ale uważają, że prawdopodobieństwo zachorowania na tę chorobę może być uzależnione od wielu czynników.

Struktura i chemia mózgu. U osób z tą chorobą mogą wystąpić zmiany w samym mózgu, jak również w sposobie działania substancji chemicznych zwanych neuroprzekaźnikami. Te substancje chemiczne przesyłają informacje między komórkami nerwowymi.

Geny. Prawdopodobieństwo zachorowania na tę chorobę jest większe, jeśli ktoś w twojej rodzinie na nią choruje, więc prawdopodobnie geny mają z tym coś wspólnego.

Stres. Wydarzenia emocjonalne, takie jak śmierć bliskiej osoby, mogą wywołać chorobę dwubiegunową po raz pierwszy, więc to, jak radzisz sobie ze stresem, też może odgrywać rolę.

Co powoduje schizofrenię?

Za tą chorobą kryje się prawdopodobnie wiele czynników.

Struktura i chemia mózgu. Podobnie jak w przypadku choroby dwubiegunowej, budowa mózgu i neuroprzekaźniki są inne u osób cierpiących na schizofrenię.

Leki zmieniające umysł. Czynnikiem może być przyjmowanie pewnych leków w wieku nastoletnim lub młodym.

Problemy przed urodzeniem. Jeśli Twoja matka nie otrzymywała odpowiedniego pożywienia lub była zakażona wirusem w czasie ciąży, niektóre teorie sugerują, że prawdopodobieństwo zachorowania na schizofrenię może być większe.

Bardzo aktywny układ odpornościowy. Jeśli twój układ odpornościowy – obrona organizmu przed zarazkami – jest często pobudzany, jak w przypadku choroby autoimmunologicznej, niektóre badania sugerują, że szanse zachorowania na schizofrenię mogą wzrosnąć.

Jak się je leczy?

Obie choroby wymagają leczenia do końca życia, nawet jeśli objawy ustąpią. W obu przypadkach podejście jest podobne.

Zaburzenie dwubiegunowe. Możesz przyjmować leki, takie jak stabilizatory nastroju, leki przeciwpsychotyczne, przeciwdepresyjne i inne. Stosuje się również terapię rozmowną – podczas której pacjent omawia swoje uczucia z pracownikiem służby zdrowia psychicznego – aby pomóc mu zrozumieć chorobę i radzić sobie z nią.

Schizofrenia. Leki zwane antypsychotycznymi są kluczową częścią leczenia, aby pomóc w chemii mózgu. Ustalenie właściwego leku i dawki może zająć trochę czasu.

Prawdopodobnie będziesz także potrzebować codziennego wsparcia. Możesz korzystać z terapii konwersacyjnej, pomocy w zakresie umiejętności społecznych, wsparcia dla rodziny oraz pomocy w znalezieniu i utrzymaniu pracy.

Dowiedz się, jak rozpoznawać sygnały ostrzegawcze epizodów maniakalnych oraz co robić, aby im zapobiegać i radzić sobie z nimi.

Podczas tych epizodów możesz czuć się wspaniale, mieć dużo energii i „podwyższony” nastrój. Uczucia te są jednak objawem choroby psychicznej. Dlatego ważne jest, aby rozpoznać wczesne oznaki rozwijającej się manii.

Oznaki ostrzegawcze

To, że jesteś wyjątkowo energiczny i w dobrym nastroju nie oznacza, że rozpoczynasz epizod maniakalny. Należy jednak zwracać uwagę na pewne prawidłowości, np. kiedy:

• Czujesz, że jesteś na szczycie swojego życia, nawet jeśli tak naprawdę nie układa się ono najlepiej.

• Pojawia się niepokój, którego nie można wytłumaczyć stresującym wydarzeniem, np. zbliżającym się egzaminem.

• Myśli krążą ci po głowie i jesteś rozdrażniony.

• Mniej śpisz i nie dbasz o siebie.

• Mówisz za dużo lub szybciej niż zwykle.

• Twój popęd seksualny jest ożywiony.

• Częściej sięgasz po alkohol, narkotyki lub robisz inne ryzykowne rzeczy, np. niebezpiecznie prowadzisz samochód.

Zarządzanie

Po osiągnięciu pełnego stanu maniakalnego pacjent może nie myśleć o tym, że potrzebuje pomocy lub nie być skłonnym do jej przyjęcia. Dlatego najlepszym sposobem radzenia sobie z manią jest wczesne zajęcie się nią.

Jeśli podejrzewasz, że wchodzisz w fazę maniakalną, najpierw skontaktuj się z lekarzem. Być może będzie on musiał zmienić dawkę leku lub zalecić wypróbowanie innego.

Przyjmuj leki dokładnie tak, jak przepisał lekarz, nawet jeśli nie sądzisz, że ich potrzebujesz. Poinformuj lekarza o wszystkich przyjmowanych suplementach lub ziołach. Mogą one powodować niepokojące efekty uboczne.

Inne rzeczy, które mogą pomóc:

• Sprawdź, co dzieje się w Twoim życiu i jaki jest Twój poziom stresu. Sprawdź, czy możesz nieco ograniczyć swoje zobowiązania. Jeśli teraz zwolnisz tempo, być może unikniesz później konieczności brania dłuższego urlopu z powodu pogorszenia się objawów.

• Zgłoś się do doradcy lub terapeuty. Jeśli jeszcze nie chodzisz na terapię, poszukaj kogoś, kto zajmuje się osobami z chorobą dwubiegunową. Osoba ta może pomóc Ci nauczyć się rozpoznawać i radzić sobie z niepokojącymi myślami, emocjami i zachowaniami.

• Szukaj sposobów na relaks. Kiedy rozmawiasz z innymi, skup się na słuchaniu. Wygospodaruj czas na czytanie, słuchanie ulubionej muzyki lub oglądanie seriali.

• Dbaj o odpowiednią ilość snu. To nie jest czas na skąpstwo. Potrzebujesz co najmniej 6 godzin snu na dobę.

• Uważaj na kofeinę. Należy unikać kofeiny nie tylko w napojach, takich jak napoje gazowane i energetyczne, ale także w lekach dostępnych bez recepty.

• Trzymaj się z dala od narkotyków i alkoholu. Mogą one wpływać na nastrój i wchodzić w interakcje z przyjmowanymi lekami.

• Przede wszystkim nie należy odkładać szukania pomocy na później, aby móc dalej utrzymywać się na maniakalnym haju. Im bardziej epizod maniakalny się nasila, tym bardziej może obniżyć się nastrój po jego zakończeniu.

Zmniejszanie ryzyka

Porozmawiaj z lekarzem lub terapeutą o tym, co powinieneś zrobić, kiedy jesteś już w stanie maniakalnym. Planuj z wyprzedzeniem. Można poprosić zaufanych przyjaciół lub krewnych, aby zadzwonili do lekarza, jeśli zauważą oznaki manii.

Poniżej podano kilka praktycznych sposobów ochrony siebie w czasie epizodu maniakalnego:

• Zachowaj normalną rutynę. W miarę możliwości należy starać się zachować stały rozkład dnia. Dotyczy to także rytmu snu, jedzenia i ćwiczeń.

• Strzeż swoich finansów: Ogranicz ilość noszonej przy sobie gotówki. Rozważ czasowe przekazanie kart kredytowych komuś zaufanemu, aby uniknąć zakupów pod wpływem impulsu.

• Opóźnij podejmowanie ważnych decyzji. Nie wprowadzaj żadnych poważnych zmian, zanim nie porozmawiasz z kimś, np. z lekarzem psychiatrą lub kimś bliskim. Przynajmniej daj sobie czas na zastanowienie się, zanim podejmiesz działania.

• Omijaj ryzykowne sytuacje. To nie jest dobry czas na rozpoczynanie nowego związku lub rozwiązywanie konfliktu z przyjacielem.

Zapobieganie

Gdy poczujesz się lepiej, kontynuuj zdrowe nawyki. Obejmują one ćwiczenia fizyczne, które mogą poprawić zarówno nastrój, jak i sen. Zbuduj swój zestaw strategii, aby zmniejszyć intensywność przyszłych epizodów:

• Przyjrzyj się temu, co zwiększa poziom Twojego stresu. Wiele aspektów Twojego życia, czy to praca, czy osoba, z którą masz do czynienia, może mieć wpływ na Twój nastrój.

• Zastanów się, jakie mogły być wczesne objawy poprzednich epizodów. Czy brak snu przez kilka nocy był wczesnym sygnałem? Powiedz bliskim o tych oznakach, aby i oni mogli na nie uważać.

• Śledź swój nastrój każdego dnia. Prowadząc dzienniczek nastroju, możesz wraz z lekarzem lub terapeutą poszukać pewnych prawidłowości. W jaki sposób leki, rytm snu i wydarzenia życiowe wpływają na Twoje samopoczucie?

• Kiedy twój nastrój się ustabilizuje, zastanów się, jak mania wpływa na ciebie w dobry i zły sposób. Zapisz te myśli. Dzięki temu będziesz mógł przypomnieć sobie o minusach, kiedy będziesz miał ochotę zignorować wczesne objawy manii.

Najwcześniejsze wzmianki o zaburzeniu dwubiegunowym jako chorobie psychicznej pochodzą od Hipokratesa i Platona, którzy udokumentowali występowanie skrajnych nastrojów, takich jak depresja i mania. Doktor wyjaśnia, jak na przestrzeni wieków zmieniało się nasze rozumienie tego zaburzenia nastroju.

Najwcześniejsze wzmianki o zaburzeniu dwubiegunowym w literaturze medycznej pochodzą od Hipokratesa (460-370 p.n.e.), lekarza ze starożytnej Grecji, którego często nazywa się ojcem medycyny. Był on pierwszym, który udokumentował dwa skrajne nastroje: uczucie skrajnego obniżenia (co dziś nazywamy depresją) i uczucie skrajnego pobudzenia lub ekscytacji (mania).

Hipokrates opisał stan skrajnego smutku jako melancholię. Melas oznaczało czarny, a chole – żółć, dlatego termin ten oznacza czarną żółć. Z drugiej strony uważano, że mania jest spowodowana zbyt dużą ilością żółtej żółci.

Innemu greckiemu lekarzowi, Aretaeusowi z Kapadocji, który żył w I wieku, przypisuje się, że jako pierwszy przedstawił koncepcję spektrum nastrojów, na którego końcach znajdowały się skrajne nastroje. On też jako pierwszy stwierdził, że melancholia i mania są związane z problemami w mózgu.

Platon (428-348 p.n.e.), ateński filozof, zagłębił się w koncepcję manii i opisał w swoich pismach dwa jej rodzaje: Jeden polegający na napięciu psychicznym, które wynika z cielesnej przyczyny pochodzenia, drugi – boski lub natchniony. Hipokrates i Aretaeus potrafili rozróżnić te dwa rodzaje i każdy z nich starał się udowodnić, że melancholia i mania są stanami biologicznymi, a nie tylko psychologicznymi reakcjami na daną sytuację.

Powiązanie cykli depresji i manii

Aż do połowy XIX wieku depresja i mania były uważane za odrębne stany chorobowe o różnych objawach. Około 1850 roku francuski psychiatra Jean-Pierre Falret (1794-1870) stworzył nowe, odrębne zaburzenie obejmujące oba te zespoły. Nazwał je folie circulaire, w którym u osoby występował ciągły cykl depresji, manii i zmiennych okresów pomiędzy nimi.

Mniej więcej w tym samym czasie inny francuski psychiatra i neurolog, Jules Baillarger, opisał stan, który nazwał folie double forme. Jego definicja dopuszczała występowanie okresów manii i depresji, ale bez przerw między nimi. Według niego z czasem jedna skrajność po prostu przechodziła w drugą.

Tymczasem niemiecki psychiatra Karl Kahlbaum (1828-1899) podzielił zaburzenia psychiczne na dwie kategorie: te, które powodowały ograniczone zaburzenia umysłu, i te, które powodowały całkowite zaburzenia umysłu.

Na przełomie wieków Emil Kraepelin (1856-1926), inny niemiecki psychiatra, uważany za twórcę nowoczesnej psychiatrii, połączył wszystkie rodzaje zaburzeń afektywnych w jeden stan zwany obłędem maniakalno-depresyjnym. Pomimo sprzeciwu teoria Kraepelin’a została przyjęta – na pewien czas.

DSM

W latach 50. XX wieku eksperci stworzyli pierwszy Diagnostyczny i Statystyczny Podręcznik Zaburzeń Psychicznych (DSM-I), próbując ustandaryzować i skategoryzować choroby psychiczne. DSM-I podzielił pojedynczy stan Kraepelina, jakim jest obłęd maniakalno-depresyjny, na trzy typy: maniakalny, depresyjny i inny. Cykl zaburzeń dwubiegunowych został zaklasyfikowany do kategorii inne.

Kiedy w 1968 roku ukazał się DSM-II, zmieniła się część terminologii. Zamiast obłędem maniakalno-depresyjnym nazwano chorobę maniakalno-depresyjną. Trzeci typ zmieniono z niejasnego innego na cyrkularny, który zdefiniowano jako co najmniej jeden atak zarówno epizodu depresyjnego, jak i maniakalnego.

W trzeciej edycji DSM, opublikowanej w 1980 roku, po raz pierwszy określono zaburzenie dwubiegunowe jako takie. Wtedy też po raz pierwszy pojawiły się nowoczesne kryteria definiowania tego zaburzenia nastroju i po raz pierwszy oddzielono je jako chorobę od depresji uogólnionej.

Obecnie zaburzenie dwubiegunowe dzieli się na cztery typy:

W pierwszej połowie XX wieku lekarze próbowali leczyć pacjentów różnymi rodzajami leków, w tym barbituranami. W latach 50. i 60. ubiegłego wieku prowadzono badania nad litem, a w latach 70. został on zatwierdzony przez FDA do leczenia zaburzeń dwubiegunowych. Od tego czasu FDA zatwierdziła do leczenia także leki przeciwpadaczkowe i przeciwpsychotyczne.

Różnice w zależności od kultury

Zaburzenie dwubiegunowe, podobnie jak inne choroby psychiczne, występuje u ludzi na całym świecie i na przestrzeni wieków. Jednak nie zawsze mają oni takie same doświadczenia związane z diagnozą i leczeniem.

W latach 90. opublikowano kilka badań, które udokumentowały różnice w występowaniu zaburzeń dwubiegunowych w zależności od kultury pacjenta. Zaburzenie dwubiegunowe rozpoznaje się u 0,3% do 1,5% ludzi. Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że choroba ta występuje u 45 milionów ludzi na całym świecie.

Badania wykazują, że zaburzenia dwubiegunowe są prawdopodobnie niedostatecznie diagnozowane w populacjach osób czarnoskórych, a prawdopodobnie także w innych mniejszościach rasowych/etnicznych w USA. Jest to spowodowane częściowo lukami w leczeniu zaburzeń psychicznych, stygmatyzacją chorób psychicznych i barierami językowymi.

Mogą też istnieć różnice w sposobie odczuwania objawów przez osoby pochodzące z różnych kultur. Niektóre badania wykazały, że osoby pochodzenia azjatyckiego częściej zgłaszają objawy fizyczne związane z problemami ze zdrowiem psychicznym, a rzadziej objawy emocjonalne związane z problemami ze zdrowiem psychicznym.

Jak zauważa Światowa Organizacja Zdrowia i inne organizacje medyczne, leki stabilizujące nastrój oraz wsparcie psychologiczne i społeczne są kluczowymi elementami leczenia.

Leki, które przyjmujesz na chorobę dwubiegunową, mogą czasami prowadzić do przybierania na wadze. Dowiedz się, jak radzić sobie z tym efektem ubocznym.

Mogą one obniżyć Twój metabolizm. Jeśli wcześniej nie miałeś dużego apetytu, możesz czuć się głodny i mieć większą ochotę na jedzenie. Może pojawić się ochota na słodkie i tłuste potrawy. Mogą wystąpić niektóre, wszystkie lub żadne z tych skutków ubocznych. Każdy z nas jest inny. Oto, co musisz wiedzieć.

Leki, których efektem ubocznym jest przyrost masy ciała

Do leków dwubiegunowych, które mogą powodować przybieranie na wadze, należą:

Leki anksjolityczne

• Lorazepam (Ativan)

Stabilizatory nastroju

• Lit (Eskalith, Lithobid)

Leki przeciwdrgawkowe

• Karbamazepina (Epitol, Equetro, Tegretol, inne)

• Sól sodowa diwalproeksa, sól sodowa walproinianu, kwas walproinowy (Depacon, Depakene, Depakote, Depakote ER, Stavzor)

Leki przeciwpsychotyczne

• Asenapina (Saphris)

• Chlorpromazyna (Torazyna)

• Klozapina (Clozaril, Versacloz)

• Haloperidol (Haldol, Haldol Decanoate, Haloperidol LA, Peridol)

• Olanzapina (Zyprexa, Zyprexa Relprevv, Zyprexa Zydis)

• Paliperidon (Invega, Invega Sustenna, Invega Trinza)

• Kwetiapina (Seroquel, Seroquel XR)

• Risperidon (Risperdal, Risperdal Consta, Risperdal M-Tab, Perseris)

Leki przeciwdepresyjne-antypsychotyczne

• Olanzapina i fluoksetyna (Symbyax)

Środki przeciwparkinsonowskie

• Pramipeksol (Mirapex, Mirapex ER)

Inne przyczyny przyrostu masy ciała

Objawy choroby dwubiegunowej mogą również prowadzić do przybierania na wadze. Na przykład, choroba może powodować okresy depresji. W tym czasie możesz jeść więcej i nie ćwiczyć tak dużo.

Jeśli masz zaburzenie dwubiegunowe i zaburzenia odżywiania typu binge eating, będziesz jeść duże ilości jedzenia i czuć się poza kontrolą. Wszystko to może prowadzić do zwiększenia ilości tkanki tłuszczowej.

Co możesz zrobić

Nie można kontrolować skutków ubocznych leków, ale można porozmawiać z lekarzem o zmianie leku na inny. Należą do nich:

Lamotrygina (Lamictal, Lamictal XR, Lamictal ODT). Ten lek przeciwdrgawkowy nie jest związany z przybieraniem na wadze.

Topiramat. Potrzeba więcej badań, aby ustalić, czy ten lek przeciwdrgawkowy może być stosowany w leczeniu zaburzeń dwubiegunowych. Może on prowadzić do utraty wagi, ale może również powodować zawroty głowy, zmęczenie i nerwowość.

Niektóre leki przeciwpsychotyczne. Aripiprazol, Latuda, Vraylar i ziprasidon mogą nie mieć wpływu na wagę.

Inną opcją w przyszłości mogą być leki przeciw otyłości. Naukowcy muszą dowiedzieć się więcej na temat ich wpływu na osoby z zaburzeniem dwubiegunowym. Jest to ważne, ponieważ osoby z tym zaburzeniem często są otyłe (BMI 30 lub więcej).

Inne sposoby radzenia sobie z przybieraniem na wadze

Wybór stylu życia może mieć duże znaczenie. Staraj się wprowadzać małe zmiany, których możesz się trzymać przez dłuższy czas. Można zacząć od spożywania większej ilości warzyw i białka. Należy także starać się jeść mniej cukru.

Włącz ćwiczenia fizyczne do swojego dnia. Nie trzeba ćwiczyć przez długi czas. Należy dążyć do 30 minut przez 3-5 dni w tygodniu.

Można także zapytać lekarza o metforminę. Ten lek na cukrzycę typu 2 może pomóc Ci utrzymać wagę podczas przyjmowania niektórych leków na zaburzenia dwubiegunowe. Działa on najlepiej, gdy prowadzisz zdrowy tryb życia.

Przeczytaj historię pewnej kobiety, która opowiedziała, jak to jest mieć ciężką chorobę dwubiegunową i jak leczenie pomogło jej wrócić na właściwe tory.

Autor: Katherine Ponte, w rozmowie z Stephanie Watson

Miałam normalne, szczęśliwe dzieciństwo. Zawsze byłam ambitna, choć nieco niepewna siebie. Moi rodzice wyemigrowali z Portugalii do Toronto w Kanadzie. Żadne z nich nie ukończyło szkoły średniej. Bardzo chciałam ich zadowolić, ponieważ byłam pierwszą osobą w rodzinie, która poszła na studia. Dlatego zawsze czułam presję, by dobrze wypaść.

Zdobyłem tytuł licencjata w dziedzinie nauk politycznych oraz tytuł magistra prawa. Po kilku latach pracy w Brazylii przeniosłem się do Stanów Zjednoczonych i rozpocząłem studia MBA w Wharton Business School na Uniwersytecie Pensylwanii. Nie tylko czułem się niepewnie, że nie radzę sobie na tym samym poziomie co moi koledzy z klasy, ale także po raz pierwszy w życiu byłem sam. Moi rodzice byli w Kanadzie, a mój przyszły mąż pracował w Nowym Jorku.

Stres związany z nauką i karierą, w połączeniu z samotnością, doprowadził mnie do wycofania się i izolacji. W 2000 r. zdiagnozowano u mnie dużą depresję. Myślałam, że to tylko etap, który minie. Poszedłem do psychiatry i spróbowałem leków, ale po kilku tygodniach bez poprawy przestałem je brać.

Mniej więcej w tym samym czasie mój ojciec stracił pracę, w której pracował od 30 lat. Zostałam zaatakowana seksualnie przez kolegę z klasy. Wszystkie te stresujące czynniki złożyły się na siebie, a ja zacząłem zachowywać się nieobliczalnie i nietypowo. Wysłałam długą, chaotyczną wiadomość e-mail do moich kolegów z klasy – wszystkich 800 osób.

Mój prodziekan w Wharton powiedział: „Coś jest nie tak. Musimy zabrać Cię do biura poradnictwa”. W ciągu pięciu minut zdiagnozowano u mnie zaburzenie dwubiegunowe.

Zaprzeczenie

Nie chciałem zaakceptować swojej diagnozy. Czułem, że jestem chory z powodu wszystkiego, co przeżywałem.

Próbowałem nowych leków, ale nie podobał mi się pomysł ich przyjmowania. Dla mnie było to przyznanie się, że coś jest ze mną nie tak, i bardzo trudno było mi zaakceptować fakt, że mam chorobę dwubiegunową.

Udało mi się ukończyć Wharton, ale wkrótce potem popadłam w głęboką depresję i zupełnie straciłam motywację. Nawet kiedy przeprowadziłam się do Nowego Jorku i ponownie spotkałam się z moim przyszłym mężem, był to bardzo trudny okres. Czasami czułam się tak przygnębiona, że nie mogłam wstać z łóżka.

Kryzys

Przez 6 lat nie poddawałem się leczeniu. W 2006 roku przeżyłem poważny kryzys. Wydawało mi się, że świat się kończy, a ja jestem posłańcem, który ma go uratować. Kiedy pewnego dnia mój mąż wrócił do domu, w mieszkaniu panowała katastrofa. Rozdarłam je na strzępy. Moja mania i psychoza stały się tak silne, że musiał zadzwonić po pogotowie.

Do mojego mieszkania przyjechało trzech policjantów i dwóch sanitariuszy. Wyglądało to bardziej jak aresztowanie przestępcy niż nagły wypadek medyczny. Przywiązali mnie do wózka inwalidzkiego i zabrali karetką do szpitala.

Trafiłem na psychiatryczny oddział ratunkowy. Lekarz, który mnie przyjął, otworzył podręcznik diagnostyczno-statystyczny Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego (DSM) i wskazał na zaburzenia dwubiegunowe. Zapytał mnie: „Czy doświadcza pan któregoś z tych objawów?” i wskazał na stronę. Odpowiedziałem: „Nie, nie, nie”. Ale on odpowiedział: „Tak, tak, tak”.

Przez dwa dni leżałem na noszach na korytarzu psychiatrycznej izby przyjęć, ponieważ w szpitalu nie było wolnych pokoi. Podano mi silne środki uspokajające, aby wyprowadzić mnie z ciężkiego epizodu maniakalnego. Obudziłem się w skórzanych kajdankach na oddziale zamkniętym. To było niepokojące.

Zanim zostałem wypisany, musiałem umówić się na spotkanie z psychiatrą w celu podjęcia leczenia. W ciągu kilku tygodni od rozpoczęcia przyjmowania leków poczułem, że jestem wyleczony i nie potrzebuję ich już więcej. Odstawiłam więc leki, zachorowałam i znowu trafiłam do szpitala. Byłem hospitalizowany trzy razy – w 2006, 2010 i 2014 roku. Kolejny epizod maniakalny doprowadził do mojego aresztowania za wtargnięcie do domu modlitwy, ponieważ znowu myślałem, że świat się kończy.

Nowy kierunek

Punkt zwrotny nastąpił podczas mojej ostatniej hospitalizacji w 2014 roku, kiedy obejrzałem film o kobiecie, która żyła ze schizofrenią. Nie mogłem uwierzyć, że ona żyje pełnią życia. Prowadziła własną firmę. Wydawała się w 100% stabilna. Wyglądała na szczęśliwą.

Zaczęłam wierzyć, że ja też mogę być szczęśliwa.

Zaangażowałam się w pomoc koleżeńską, spotykałam się z innymi osobami chorymi psychicznie i rozmawiałam z nimi. To naprawdę pomogło. Było to wręcz kluczowe dla mojego powrotu do zdrowia. Oni rozumieją, jak to jest żyć z chorobą psychiczną. To dało mi nadzieję, która zmotywowała mnie do działania.

Musiałam znaleźć odpowiednie leki i odpowiedniego psychiatrę. Przez pięć lat chodziłam do dwóch psychiatrów, ale miałam wrażenie, że tylko utrzymują mnie przy życiu. Próbowali zająć się moimi objawami i uchronić mnie przed hospitalizacją, ale mój stan nie ulegał poprawie.

Brałem leki, które sprawiały, że spałem po 14 godzin na dobę i przytyłem 60 kilogramów. Mój stan się pogarszał. Musiałam znaleźć nowego lekarza.

Klinika zaburzeń dwubiegunowych, z którą skontaktowałam się w Kalifornii, skierowała mnie do miejscowego psychofarmakologa – lekarza specjalizującego się w stosowaniu leków w leczeniu zaburzeń psychicznych. Czułam, że albo spróbuję tego, albo nadal będę nieszczęśliwa.

Kiedy spotkałam się z lekarzem, powiedziałam mu: „Chcę odstawić leki, które powodują, że nie mogę spać. Nie chcę już być otyła. Chcę móc pracować i robić coś ze swoim życiem, a nie żyć w tym uspokojeniu, w którym żyję”.

Lekarz podał mi różne opcje leków, a następnie zapytał o moje preferencje. Było to zupełnie inne podejście do leczenia niż to, którego kiedykolwiek doświadczyłem, zwane wspólnym podejmowaniem decyzji. Byłam zszokowana, że pytał mnie, jaki lek wolę. Dla mnie był to znak, że szanuje moje zdanie.

Mój nowy lekarz nie leczył mnie tylko po to, aby zlikwidować objawy i skutki uboczne oraz uniknąć ryzyka. Leczył mnie tak, aby osiągnąć moje cele życiowe.

Odstawił mi lek, który sprawiał, że spałam po 14 godzin na dobę i prawie uniemożliwiał mi utratę wagi. Następnie przepisał mi sześć leków, w tym stabilizatory nastroju na manię i depresję. W ciągu dwóch dni zmniejszyłem się do 10 godzin snu na dobę. W ciągu 6 miesięcy schudłam 50 kilogramów.

Nie lubię przyjmować leków, ale kiedy zobaczyłam, że dzięki nim mogę żyć pełniej i bardziej sensownie, zaakceptowałam ich przyjmowanie. Od 2016 roku jestem stabilny.

Ogromną rolę w moim powrocie do zdrowia odegrał także mój współmałżonek. Rodziny mogą odegrać kluczową rolę w powrocie do zdrowia swoich bliskich.

Moja mama wysłała niedawno kartkę do mojego lekarza. Napisała w niej: „Dziękuję, że przywrócił nam pan naszą Kathy”. Powiedział, że łza mu się w oku zakręciła.

Przekazując dalej

Kiedy jesteś na oddziale psychiatrycznym, nie ma życzeń powrotu do zdrowia ani kwiatów. Jest bardzo mała nadzieja, że wyzdrowiejesz. Kiedy zaczęło mi się poprawiać, moja mama zaczęła wysyłać mi kartki raz w tygodniu i naprawdę poczułam się lepiej. Chciałam zrobić to samo dla innych ludzi.

Rozpocząłem program, w ramach którego dwa razy w miesiącu odwiedzam oddziały psychiatryczne w dwóch szpitalach w Nowym Jorku. Zachęcam ludzi do ofiarowywania mi kartek z życzeniami, które rozdaję pacjentom. Pacjenci również ozdabiają kartki i zostawiają na nich swoje własne wiadomości dla innych pacjentów. Podczas tych wizyt rozmawiam z pacjentami i dzielę się swoim doświadczeniem. To ich ożywia. Mówią: „Och, jesteś jednym z nas. Rozumiesz, w jakim punkcie się znajdujemy i jak się czujemy”.

Stworzyłam też internetową społeczność wsparcia dla osób cierpiących na choroby psychiczne, nadużywających substancji psychoaktywnych i doświadczających stresujących wydarzeń życiowych, o nazwie ForLikeMinds. Mamy ponad 10 tys. członków. Jest to miejsce, w którym ludzie mogą się spotykać i dzielić swoimi doświadczeniami. Wsparcie rówieśników było dla mnie bardzo ważne podczas powrotu do zdrowia.

Ponadto niedawno stworzyłam serwis coachingowy o nazwie Peersights. Pomagam osobom i rodzinom żyjącym z chorobami psychicznymi w dążeniu do wyzdrowienia. Celem jest wzbudzenie nadziei, pomoc w znalezieniu środków potrzebnych do wyzdrowienia oraz poprawa komunikacji między sobą i z lekarzami, aby mogli lepiej bronić swoich potrzeb.

Nie jest niczym niezwykłym, że Twój nastrój zmienia się z niskiego na wysoki – chyba, że zmiany są ekstremalne. Dowiedz się, co może być przyczyną Twoich wzlotów i upadków i co możesz zrobić.

Czy takie zmiany są normalne? Odpowiedź brzmi „być może” – pod warunkiem, że nie zakłócają one życia Twojego lub osób z Twojego otoczenia.

Wiele rzeczy może wpływać na zmiany nastroju w ciągu dnia. Na przykład, ze względu na rytm ciała, większość ludzi czuje się pełna energii i wigoru około południa, ale ma tendencję do bardziej negatywnych odczuć wczesnym popołudniem lub wieczorem.

Czasami wahania nastroju są objawem choroby psychicznej. Mogą też być wskazówką, że w organizmie dzieje się coś innego.

Poważne zmiany nastroju, które zagrażają dobremu samopoczuciu, mogą być leczone przez lekarzy. Zmiany stylu życia często mogą pomóc w łagodnych przypadkach.

Najpierw jednak trzeba się dowiedzieć, co może być przyczyną tych zaburzeń.

Stres i niepokój

Codzienne kłopoty i nieoczekiwane niespodzianki – zarówno te dobre, jak i nieprzyjemne – mogą zdecydowanie zmienić Twój nastrój. A jeśli jesteś szczególnie wrażliwy, możesz reagować na sytuacje silniej lub częściej niż inni ludzie.

Brak snu, częsta dolegliwość osób narażonych na stres, nie pomaga.

Niektórzy ludzie odczuwają niepokój, lęk i obawy nawet wtedy, gdy zdają sobie sprawę, że nie ma ku temu żadnego powodu. Zaburzenie lękowe uogólnione można zdiagnozować u osoby, która w ciągu ostatnich 6 miesięcy częściej niż zwykle ma problemy z opanowaniem zmartwień, a ponadto występują u niej dodatkowe objawy, takie jak problemy ze snem. W ciężkich przypadkach przejście przez cały dzień może być prawie niemożliwe.

Zaburzenie dwubiegunowe

Osoby z chorobą dwubiegunową miewają wzloty i upadki, które są znacznie bardziej intensywne i długotrwałe niż zwykłe wahania nastroju.

Na przykład, to normalne, że przez dzień lub dwa czujesz się świetnie, jakby wszystko szło po Twojej myśli. Osoba z zaburzeniem dwubiegunowym może jednak spędzić kilka dni lub tygodni, zachowując się jak uczestnik imprezy: ganiając w kółko, szybko mówiąc, niewiele śpiąc i robiąc destrukcyjne rzeczy, np. przepuszczając pieniądze na konto bankowe rodziny. Nazywa się to fazą maniakalną. Możliwe, że słyszą też głosy.

Podobnie, nierzadko trudno jest wstać z łóżka, aby pójść do pracy, której się nie lubi. Ale osoba z zaburzeniem dwubiegunowym może pozostać w łóżku przez 4 dni i stracić tę pracę. Może czuć się pozbawiona motywacji, smutna, a nawet mieć myśli samobójcze. Jest to tak zwana faza depresji.

Ta uleczalna choroba psychiczna dotyka co roku 3% dorosłych Amerykanów.

Depresja

Osoby cierpiące na depresję mogą również mieć wahania nastroju. Osoby te mają okresy obniżonego nastroju, a następnie czują się dobrze, ale nie mają maniakalnych wzlotów, jak osoby z chorobą dwubiegunową. Osoby cierpiące na depresję mogą czuć się gorzej rano, a później stają się bardziej radosne.

Jeśli czujesz się smutny, wyczerpany, niespokojny lub pozbawiony nadziei przez ponad 2 tygodnie, czas skontaktować się z lekarzem.

Zaburzenie osobowości typu borderline

Cechą charakterystyczną tej choroby psychicznej są nagłe, intensywne zmiany nastroju – np. z lękowego na gniewny lub z depresyjnego na lękowy – zwykle bez ekstremalnych wzlotów, jakie obserwuje się w chorobie dwubiegunowej. Często są one „wywoływane” przez pozornie zwyczajne interakcje z innymi ludźmi. Osoba z zaburzeniem osobowości typu borderline nie radzi sobie dobrze ze stresem. Może chcieć zrobić sobie krzywdę, kiedy czuje się bardzo niespokojna lub zdenerwowana.

Zaburzenie nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi

Wahania nastroju, wybuchowy temperament i łatwe uleganie frustracji mogą czasami być objawami ADHD u dorosłych. Jeśli cierpisz na to zaburzenie, prawdopodobnie jesteś także niespokojny, impulsywny i nie potrafisz się skupić.

Zmiany hormonalne

Hormony płciowe są powiązane z emocjami, więc zmiany ich poziomu mogą prowadzić do wahań nastroju. Nic dziwnego, że nastolatki są często określane jako „nastrojowe”.

U kobiet PMS, ciąża, menopauza (rok po ostatniej miesiączce) i perimenopauza (lata przed nią) mogą prowadzić do nieprzewidywalnych nastrojów.

Hormony u mężczyzn pozostają dość stabilne do 30. roku życia, kiedy to testosteron zaczyna stopniowo spadać. Około jedna trzecia mężczyzn w wieku 75 lat i starszych ma niski poziom testosteronu. Może to powodować wahania nastroju, a także zaburzenia erekcji, problemy ze snem i, owszem, uderzenia gorąca.

Co możesz zrobić

Jeśli wahania nastroju przeszkadzają Ci w pracy, w związkach lub w innych sferach życia, umów się na wizytę u lekarza, aby ustalić, co się dzieje. Proste zmiany mogą pomóc w radzeniu sobie z łagodnymi, niekomfortowymi, dokuczliwymi (dla ciebie lub innych) wahaniami nastroju.

Regularne ćwiczenia – nawet codzienny spacer – mogą pomóc w pozbyciu się depresji i niepokoju, ponieważ pobudzają organizm do wytwarzania dobrych endorfin. Ponadto ćwiczenia fizyczne mogą poprawić jakość snu.

Słuchanie radosnej muzyki może korzystnie wpłynąć na Twój nastrój. Zbyt duża ilość kofeiny może wywołać objawy podobne do lęku, więc spróbuj ograniczyć jej spożycie i sprawdź, czy Twoje emocje się wyrównają.

Terapia poznawczo-behawioralna jest rodzajem leczenia krótkoterminowego. Terapeuta pomoże Ci zmienić schematy myślenia i zachowania, które przyczyniają się do powstawania problemów w Twoim życiu. Na przykład, jeśli krytyka doprowadza Cię do szału, możesz popracować nad nowymi sposobami przyjmowania i reagowania na konstruktywne informacje zwrotne.

Dialektyczna terapia behawioralna może pomóc osobom z zaburzeniem osobowości typu borderline nauczyć się lepiej kontrolować gniew i impulsy oraz radzić sobie z dramatycznymi zmianami nastroju.

W 2003 roku zostałem przyjęty do szpitala psychiatrycznego z powodu myśli samobójczych, urojeń i depresji. Zdiagnozowano u mnie chorobę dwubiegunową.

W 2003 r. zostałem przyjęty do szpitala psychiatrycznego z powodu myśli samobójczych, urojeń i depresji. Zdiagnozowano u mnie chorobę dwubiegunową. Nawet z taką listą objawów diagnoza była dla mnie zaskoczeniem. Zanim przekroczyłem tego dnia drzwi izby przyjęć, powiedziałbym, że nic mi nie dolega. Nie miałem pojęcia, jak wygląda choroba psychiczna.

Moje życie przed diagnozą

Wychowałem się w rodzinie z klasy średniej. Mój ojciec był kierowcą ciężarówki, a mama zajmowała się domem. Nie byliśmy bogaci, ale mieliśmy stabilną sytuację materialną i posiadaliśmy dom na przedmieściach. Mieliśmy dwa samochody, ubezpieczenie zdrowotne, a ja nawet aparat ortodontyczny. Byliśmy stereotypowymi pracownikami fizycznymi i wychowano mnie w przekonaniu, że wszystko, co złe, można rozwiązać, smarując to błotem.

Choć przesadzam, w mojej rodzinie oczekiwano ode mnie, że będę się zachowywał w określony sposób. Wychowywano mnie tak, żebym był niezawodny, spokojny i pełen szacunku – wszystkie te cechy są trudne do osiągnięcia dla kogoś z depresją lub manią.

Kiedy nie spełniałem standardów wyznaczonych przez rodziców, karali mnie. Im bardziej byłem chory, tym bardziej mnie karali. Im bardziej byłem karany, tym bardziej czułem się odizolowany. Oczywiście, ponieważ nie byłem leczony na chorobę podstawową, nadal chorowałem.

Każdego dnia myślałem o samobójstwie. Nie zdawałem sobie sprawy, że to coś niezwykłego, ponieważ nigdy o tym nie mówiono. Po prostu zakładałem, że wszyscy tak myślą. Kiedy w końcu zdecydowałem się zakończyć życie, w mojej głowie wszystko przebiegało bez zakłóceń. Na szczęście ktoś zwrócił uwagę na znaki i zapytał mnie wprost, czy rozważam popełnienie samobójstwa.

Nie miałem powodu, aby kłamać, więc odpowiedziałem, że tak. Natychmiast powiedziała, że muszę pojechać z nią do szpitala. To mnie zaskoczyło. Spojrzałem prosto na nią i powiedziałem: „Dlaczego? Przecież nie jestem chory. Chorzy ludzie idą do szpitala.

Dowiedziałem się, że mam chorobę dwubiegunową

Pamiętam pierwsze pytanie, jakie zadałem szpitalnemu psychiatrze, kiedy dowiedziałem się, że mam chorobę dwubiegunową: Zapytałem go, skąd to wie. Powiedział mi, że mam klasyczne objawy i że jest zaskoczony, że nikt wcześniej tego nie zauważył.

Nie zdziwiło mnie to jednak. Kto w moim życiu mógł wiedzieć, że cierpię na jakiś rodzaj zaburzeń psychicznych? Żadne z nas nigdy nie było informowane o chorobach psychicznych – rozumieliśmy je jako przemoc, pieniactwo i niski poziom inteligencji. Nie byłem agresywny i byłem bardzo inteligentny. Miałem nawet pracę. Z naszego ograniczonego rozumienia wynikało, że osoby chore psychicznie nie mogą pracować. Więc z pewnością nie mogłem być chory psychicznie.

Oczywiście, po postawieniu diagnozy dowiedziałem się wiele o chorobie psychicznej, o chorobie dwubiegunowej i o sobie. Musiałam na nowo nauczyć się myśleć i zbudować siebie na nowo. Musiałam dostosować się do skutków ubocznych leków i stawić czoła demonom, o których istnieniu nie miałam pojęcia. Co najważniejsze, musiałam wziąć odpowiedzialność za zachowania, które nie były do końca moją winą, ale nie były też winą innych osób.

To była ciężka i traumatyczna podróż. I zajęła niewiarygodnie dużo czasu. Odległość między diagnozą a wyzdrowieniem mierzy się w latach, a nie w tygodniach czy miesiącach.

Dziś, po włożeniu ciężkiej pracy w zrozumienie choroby dwubiegunowej i zrozumienie siebie, stałam się ekspertem we własnym zdrowieniu, co oznacza, że teraz mogę spędzać więcej czasu, żyjąc swoim życiem, niż myśląc o chorobie dwubiegunowej.