Masz pytania dotyczące choroby dwubiegunowej? Doctor ma odpowiedzi, których eksperci udzielili naszym słuchaczom podczas wydarzenia Facebook Live.
Niezależnie od tego, czy zdiagnozowano u Ciebie chorobę dwubiegunową, czy też opiekujesz się kimś, kto ją ma, wiesz, że jest to skomplikowana choroba.
Lekarz zorganizował wydarzenie na żywo na Facebooku, aby uzyskać odpowiedzi ekspertów na Twoje pytania dotyczące tego zaburzenia. Oto niektóre z najważniejszych pytań zadanych przez psychiatrę, dr Smithę Bhandari, oraz starszego dyrektora medycznego doctor, dr Arefę Cassoobhoy.
Myślę, że mam chorobę dwubiegunową, ponieważ czasami czuję się tak euforycznie, a innym razem tak przygnębiająco. Czy to normalne uczucia?
Każdy człowiek może czuć się szczęśliwy lub przygnębiony wzlotami i upadkami życiowymi. Ale w przypadku choroby dwubiegunowej te rzeczy dzieją się albo poza stresorami, albo w większym stopniu, o wiele silniej, niż można by się spodziewać – mówi Bhandari.
Dwie fazy choroby dwubiegunowej, mania i depresja, to coś więcej niż tylko uczucie szczęścia lub smutku. W fazie maniakalnej możesz mieć mnóstwo energii, mówić bardzo szybko, mieć gonitwę myśli, nie odczuwać potrzeby snu i podejmować duże ryzyko. W fazie depresji pacjent może czuć się beznadziejnie lub bezwartościowo, nie mieć energii lub motywacji, mieć problemy ze snem, a nawet myśleć o wyrządzeniu sobie krzywdy.
Lekarz lub terapeuta może pomóc w odróżnieniu normalnych uczuć od oznak problemów ze zdrowiem psychicznym. Pomyśl o zabraniu ze sobą na wizytę przyjaciela lub członka rodziny. Często mogą oni wskazać wzorce lub zachowania, których sam u siebie nie zauważyłeś.
Jakie są różnice między dwubiegunówką I a dwubiegunówką II?
W obu typach choroby występują te same objawy depresji, ale fazy maniakalne są różne. Osoby z dwubiegunówką I mają typową manię – czują się niekontrolowanie podekscytowane, energiczne i niezwyciężone. Niektórzy z nich mogą wierzyć w rzeczy nieprawdziwe lub popadać w paranoję.
Choroba dwubiegunowa II to łagodniejsza wersja manii, zwana hipomanią. Nadal powoduje ona uczucie energii, niepokoju, gonitwę myśli i podejmowanie ryzyka, ale uczucia te są mniej intensywne niż w przypadku manii. Zwykle trwa ona również krócej.
Jednak ta mniejsza wersja może nadal przeszkadzać w pracy i życiu osobistym – mówi Cassoobhoy.
Czy to prawda, że choroba dwubiegunowa jest często źle diagnozowana?
Choroba ta ma objawy, które występują także w innych zaburzeniach psychicznych. Na przykład problemy z koncentracją są objawem ADHD, depresji, zaburzeń lękowych i choroby dwubiegunowej.
Jeśli lekarz lub terapeuta jest w stanie przyjrzeć się tylko jednemu objawowi lub jednemu okresowi w życiu pacjenta, może być mu trudniej zdiagnozować chorobę. Dzieje się tak dlatego, że dwubiegunowe zmiany nastroju nie występują z dnia na dzień. U niektórych osób pomiędzy epizodami manii lub depresji mijają miesiące, a nawet lata.
Pomocne będzie nawiązanie dobrych relacji z lekarzem lub terapeutą i regularne spotkania z nimi. Bardzo ważna jest ciągłość opieki, dostrzeganie całościowego obrazu sytuacji w czasie” – mówi Cassoobhoy.
Czy choroba dwubiegunowa jest zawsze dziedziczna?
Naukowcy wciąż badają, w jaki sposób zaburzenie dwubiegunowe może być związane z genami odziedziczonymi po rodzicach. Stwierdzają jednak, że choroba ta ma tendencję do występowania rodzinnego.
Czy każda osoba cierpiąca na dwubiegunówkę ma w rodzinie kogoś, kto na nią choruje? Nie, ale z pewnością istnieje coraz większa liczba czynników genetycznych” – mówi Bhandari.
Bhandari zauważa, że trudno jest uzyskać wiarygodne informacje na temat rodzinnej historii zdrowia psychicznego, ponieważ poprzednie pokolenia mogły nie wiedzieć o dwubiegunówce lub nie mieć dostępu do opieki zdrowotnej w tym zakresie. Ale nawet jeśli wiesz, że masz krewnego cierpiącego na tę chorobę, nie jest to gwarancją, że ty też na nią zachorujesz.
Od roku biorę leki na dwubiegunówkę. Z powodu problemów finansowych nie stać mnie już na leki. Co mam robić? Czy odstawienie leków jest złe?
Nagłe odstawienie leków nie jest dobrym pomysłem. Jak mówi Bhandari, odstawienie leków „na zimno” może być nieprzyjemne, a nawet dość niebezpieczne.
Może dojść do odstawienia leku lub pogorszenia depresji czy manii.
Jeśli pieniądze powstrzymują cię przed przyjmowaniem leków, najlepiej porozmawiaj z lekarzem. Być może będzie on w stanie zmienić lek na bardziej przystępny lek generyczny lub skontaktować się z firmą ubezpieczeniową i porozmawiać o kosztach leków. Być może będą w stanie zaproponować Ci jakieś alternatywne rozwiązania – mówi Bhandari.
Jakie znaczenie dla osób z chorobą dwubiegunową mają członkowie rodziny i opiekunowie?
Osobom z tym zaburzeniem może być trudno zauważyć własne nastroje i zachowania, zwłaszcza podczas epizodu maniakalnego, kiedy czują się jak na szczycie świata. Objawy te mogą jednak sprawić, że nie będziesz w stanie rozpoznać, że coś jest nie tak.
I właśnie wtedy bardzo ważne jest, aby członkowie rodziny i opiekunowie pomagali pacjentowi w monitorowaniu i zwracaniu uwagi na to, co dzieje się z jego energią, snem i nastrojem – mówi Bhandari.
Mogą oni również pomóc w rozpoznaniu, kiedy zaczyna się atak manii lub depresji. Może to dać szansę na opanowanie nastroju, zanim pojawią się problemy.
Jak mogę poradzić sobie z wyczerpaniem psychicznym, które jest skutkiem jazdy kolejką górską pełną wzlotów i upadków?
Zaburzenie dwubiegunowe ma swój cykl. Zmaganie się z objawami jest stresujące i męczące, ale uczucia te mogą również wywoływać wahania nastroju. Kluczowe jest więc opanowanie tych wzlotów i upadków. Bhandari mówi swoim pacjentom, aby starali się znaleźć równowagę między stresem a wsparciem.
W chwilach, gdy czujesz, że czynniki stresogenne są naprawdę duże, więc jesteś wyczerpany z powodu wahań nastroju, sprawdź, jakie masz wsparcie – mówi.
Wsparcie może przybierać różne formy, w zależności od tego, jakie są Twoje potrzeby. Może to być coś tak prostego, jak przyjaciel gotujący dla ciebie obiad lub pilnujący dzieci przez kilka godzin. Może też oznaczać, że poprosisz kogoś, by zamieszkał z Tobą, gdy będziesz przechodzić przez trudny okres.
Ważnym sposobem na zrównoważenie nastroju są także własne zdrowe nawyki. Zdrowa dieta, odpowiednia ilość ruchu i snu oraz zdrowa rutyna mogą zmniejszyć prawdopodobieństwo, że stres i wyczerpanie będą nas męczyć.
Zarówno ja, jak i moja córka cierpimy na chorobę dwubiegunową. Mamy tyle wypalonych przyjaźni, że boimy się nawiązywać nowe. Co zrobić, żeby choroba dwubiegunowa nie wpływała na nowe związki?
Przyjaciele i rodzina są kluczową częścią twojego systemu wsparcia. Warto więc popracować nad tym, jak chronić i rozwijać te relacje.
Terapia może pomóc w poprawieniu sposobu komunikowania się z innymi, np. sposobu proszenia o coś lub przekazywania swoich emocji. Terapeuta może także nauczyć Cię dobrych sposobów radzenia sobie ze stresem, który może wywoływać wahania nastroju. Istnieje wiele różnych form terapii, w tym terapia grupowa, terapia par i terapia rodzinna.
Bhandari zachęca także osoby cierpiące na to zaburzenie do szczerości w rozmowach z przyjaciółmi na temat tego, jak wpływa ono na nich.
Powiedzenie: „Hej, mam taką diagnozę i czasami jestem przez to drażliwy, czasami wpływa to na to, co czuję do ciebie, albo na to, jak czuję się sam ze sobą” – mówi. Czasami szczerość z kimś na ten temat może naprawdę pomóc.
Moja szwagierka ma gwałtowne dwubiegunowe wahania nastroju. Chciałabym dowiedzieć się więcej o tym, dlaczego tak się dzieje i jak mogę pomóc jej w prowadzeniu normalnego życia. Jak powinnam reagować, kiedy ma takie wybuchowe zachowania?
Bycie blisko kogoś z chorobą psychiczną, gdy nie zawsze rozumie się jego zachowanie, jest wyzwaniem.
W środku tego wszystkiego chcesz chronić siebie i nie brać tego do siebie. Jednocześnie chcesz wspierać drugą osobę, pomóc jej przetrwać ten epizod – mówi Cassoobhoy.
Podczas wybuchu staraj się zachować spokój. Jeśli osoba ta powie lub zrobi coś krzywdzącego lub żenującego, pamiętaj, że to zaburzenie, a nie osoba, jest temu winna. Dobrym pomysłem jest także wcześniejsze uzgodnienie, co możesz zrobić dla osoby, która przeżywa kryzys.
Nie zapominaj też o dbaniu o siebie. Pomyśl o przyłączeniu się do grupy wsparcia dla rodziny i przyjaciół osób z chorobą dwubiegunową. Jeśli jesteś opiekunem osoby z tym zaburzeniem, chroń się przed wypaleniem zawodowym. Rób przerwy i znajdź sposób na radzenie sobie ze stresem.
Znam osobę, u której występują wszystkie objawy choroby dwubiegunowej. Co mogę zrobić, jeśli ta osoba nie chce skorzystać z pomocy lub nie uważa, że ma problemy?
Osoba w środku manii czuje się na szczycie świata. Nie widzi więc, że w jej zachowaniu występują jakiekolwiek problemy. Z drugiej strony, jeśli jest w depresji, może czuć się beznadziejnie lub nie mieć motywacji do poprawy.
Bhandari twierdzi, że najlepszym rozwiązaniem jest rozmowa z daną osobą, ale należy skupić się na konkretnych zachowaniach lub objawach, a nie na stawianiu diagnozy.
Możesz powiedzieć: „Zauważyłem, że nie sypiasz dobrze. Chodźmy do lekarza i porozmawiajmy o śnie. I to zazwyczaj nie jest takie groźne” – mówi.
