Z archiwum lekarza

Eva-Marie Fredric myślała, że jej 14-letni wówczas syn, Dylan, poradzi sobie z zadaniem spakowania się na wycieczkę w góry. Ale kiedy dwójka dotarła na kemping, znalazła namiot, ale bez tyczek. „Spaliśmy na zewnątrz na napompowanym materacu powietrznym, marznąc na mrozie, z psem skulonym między nami” – mówi Fredric.

Nastolatki często denerwują rodziców swoją niezdolnością do zapamiętywania kluczowych informacji i pilnowania swoich rzeczy. Doris Trauner, profesor nauk neurologicznych i szefowa neurologii dziecięcej na Uniwersytecie Kalifornijskim w San Diego School of Medicine, twierdzi, że ich mózgi nie są wystarczająco rozwinięte, aby robić te rzeczy konsekwentnie i dobrze.

Rozwój mózgu nastolatków

Trauner mówi, że chociaż mózg zmienia się przez całe życie, nie kończy swojego rozwoju, dopóki nie osiągnie połowy lub końca lat dwudziestych. W początkowej fazie rozwoju komórki nerwowe, czyli neurony, są zajęte tworzeniem połączeń między sobą.

Płat czołowy i kora ciemieniowa to dwa obszary mózgu, które nie rozwijają się do późnych lat młodzieńczych lub wczesnych lat dwudziestych, a oba są zaangażowane w tak zwane funkcjonowanie wykonawcze – zdolność do wykonywania zadań takich jak planowanie, zwracanie uwagi i rozumowanie. Jest to część powodów, dla których nastoletni kierowcy w wieku od 16 do 19 lat są czterokrotnie bardziej narażeni na wypadki niż starsi.

Mózg dziecka ma o wiele więcej komórek nerwowych i połączeń niż mózg osoby dorosłej. Zanim dojrzeją płat czołowy i kora ciemieniowa, dzieci i nastolatki mogą wykorzystać niektóre z tych „dodatkowych” neuronów do zapamiętywania, planowania i rozumowania. „Tak, dziecko lub nastolatek może planować i pamiętać, ale nie tak dobrze, jak byśmy chcieli” – mówi Trauner. „Nie oznacza to, że nie powinieneś mieć oczekiwań. Ale jeśli popełniają błędy, odetnij je trochę luzu”.

Od czasu fiaska z namiotem, Fredric nauczyła się przypominać sobie, kiedy Dylan popełnia gafę, że sytuacja mogła być gorsza. Mówi: „Do dziś powie ci, że to była jego ulubiona noc na kempingu”.

Pomagając nastolatkowi pamiętać

Zachęcaj nastolatka do unikania błędów w mózgu, nie wychodząc przy tym na zrzędzącego rodzica, stosując praktyczne rozwiązania.

Ustal granice. Możesz pomóc w kształtowaniu rozwijającego się mózgu nastolatka, stawiając wyraźne granice i dając dokładne wskazówki, co jest, a co nie jest dopuszczalne.

Modeluj zachowanie. Pokazywanie dziecku, jak ma się zachowywać, jest równie ważne jak wyznaczanie granic. „Jeśli modelujesz rozumowanie lub rozważanie konsekwencji swoich działań, dziecko odbierze to i włączy do nauki funkcjonowania wykonawczego” – mówi Trauner.

Ucz przyczyny i skutku. Myślenie o możliwych konsekwencjach naszych działań, zanim je wykonamy, jest ważną funkcją wykonawczą. Ustalając zasadę, po prostu wymień kilka możliwych konsekwencji danego działania.