Lekarz mówi ci.

Szczepionki DNA wykorzystują część genów wirusa lub bakterii, aby pomóc Twojemu układowi odpornościowemu w walce z chorobami. Dowiedz się więcej o tym, czym są i jak działają te szczepionki.

Szczepionki mRNA (messenger RNA) są już stosowane przeciwko wirusowi wywołującemu COVID-19. Naukowcy rozważają obecnie zastosowanie szczepionki DNA jako kolejnej możliwości walki z wirusem COVID-19 i innymi chorobami zakaźnymi.

Co to jest szczepionka DNA?

DNA (kwas deoksyrybonukleinowy) to materiał genetyczny znajdujący się wewnątrz komórek każdego żywego organizmu. Można o nim myśleć jak o instrukcji, w jaki sposób komórki rozmnażają się w organizmie.

Od lat 90. ubiegłego wieku eksperci badają, w jaki sposób można wykorzystać DNA do stworzenia szczepionek. Nazywa się je szczepionkami DNA.

Jak działa szczepionka DNA?

Po otrzymaniu szczepionki DNA komórki organizmu przekształcają cząsteczkę genu pochodzącą z wirusa lub bakterii w białko, które organizm rozpoznaje jako element obcy. Następnie układ odpornościowy wytwarza przeciwciała, które zwalczają te konkretne białka, uniemożliwiają im przyłączenie się do komórek i w końcu je niszczą. Szczepionki uczą organizm rozpoznawania tych białek, aby zapobiec przyszłym infekcjom.

Czym różni się szczepionka DNA od tradycyjnych szczepionek?

Tradycyjne szczepionki są wytwarzane przy użyciu całych wirusów lub bakterii, lub ich części, takich jak białka lub cukry.

Zarówno szczepionki RNA, jak i DNA wykorzystują materiał genetyczny wirusa lub bakterii. Materiał ten przekazuje organizmowi instrukcje dotyczące wytwarzania określonych obcych białek. W ten sposób organizm uczy się rozpoznawać te białka jako zagrożenie i zwalczać je.

Czym różnią się szczepionki DNA od szczepionek mRNA?

Obie szczepionki działają w podobny sposób. Jednak jedna z nich wysyła instrukcje dotyczące wytwarzania białka w postaci DNA, a druga w postaci posłańczego RNA.

Ani szczepionka mRNA, ani DNA nie zmienia w żaden sposób istniejących genów. I żadna z nich nie może zarazić chorobą.

Jakie są zalety szczepionki DNA?

Szczepionki DNA mają kilka potencjalnych zalet w porównaniu ze szczepionkami tradycyjnymi, a nawet szczepionkami mRNA:

Można je szybko opracować. Łatwiej jest wytworzyć duże ilości genu niż białka czy hodować bakterie lub wirusy. Szybkość jest niezbędna, gdy wirusy lub bakterie wywołujące choroby szybko mutują i rozprzestrzeniają się.

Są łatwe w transporcie i przechowywaniu. DNA jest stabilne. Nie trzeba go przechowywać w niskich temperaturach, jak w przypadku szczepionek zawierających mRNA.

Są tańsze w produkcji. Wytworzenie i oczyszczenie dużych ilości DNA z wirusów lub bakterii jest mniej kosztowne niż stworzenie tradycyjnych szczepionek.

Szczepionka DNA i COVID-19

We wrześniu 2021 roku Indie wydały awaryjne pozwolenie na pierwszą na świecie szczepionkę DNA przeznaczoną do stosowania u ludzi. Szczepionka, nazwana ZyCoV-D, została opracowana przez firmę farmaceutyczną Zydus Cadila. Została ona zatwierdzona do stosowania w nagłych przypadkach u dorosłych i dzieci w wieku 12 lat i starszych.

W przeciwieństwie do szczepionek mRNA przeciwko COVID-19, takich jak szczepionki firmy Pfizer-BioNtech lub Moderna, które wymagają podania dwóch dawek, szczepionki DNA ZyCoV-D wymagają podania trzech dawek w odstępie 28 dni. Zamiast igły podaje się je za pomocą urządzenia, które wtłacza strumień szczepionki w skórę. W badaniu z udziałem 28 000 ochotników stwierdzono, że szczepionka ZyCoV-D jest w 67% skuteczna w zapobieganiu poważnym zachorowaniom na COVID-19.

Szczepionki DNA i wyzwania

Technologia szczepionek DNA ulega szybkiemu udoskonaleniu. Naukowcy badają szczepionki DNA w celu zwalczania wirusa HIV i niektórych nowotworów. Jednak do września 2021 roku FDA zatwierdziła szczepionki DNA tylko do stosowania w niektórych chorobach zwierzęcych, takich jak wirus Zachodniego Nilu u koni i czerniak u psów.

Potrzebujemy więcej badań nad zastosowaniem szczepionek DNA przeciwko COVID-19 i innym chorobom wywoływanym przez wirusy lub bakterie. Naukowcy nadal nie rozumieją w pełni reakcji immunologicznej wywoływanej przez szczepionki DNA. Dysponujemy też ograniczonymi danymi na temat ich bezpieczeństwa, możliwych skutków ubocznych i skuteczności.

Lekarz wyjaśnia, na czym polega szczepionka przeciwko ospie wietrznej – dlaczego jest ważna, kto powinien ją otrzymać, jak wygląda schemat szczepienia i jakie mogą być skutki uboczne.

Co to jest szczepionka przeciwko ospie wietrznej?

Szczepionka przeciwko ospie wietrznej to zastrzyk, który może uchronić przed zachorowaniem na ospę wietrzną prawie każdego, kto otrzyma szczepionkę. Nazywa się ją również szczepionką przeciwko ospie wietrznej, ponieważ ospę wietrzną wywołuje wirus varicella-zoster. Szczepionka jest wytwarzana z żywego, ale osłabionego lub atenuowanego wirusa.

Wirusy atenuowane są mniej zjadliwe niż wirusy nie atenuowane. Chociaż wirus zawarty w szczepionce przeciwko ospie wietrznej jest zasadniczo niezdolny do wywołania choroby, to jednak stymuluje odpowiedź układu odpornościowego organizmu. To właśnie ta odpowiedź daje osobie, która otrzymała szczepionkę przeciwko ospie wietrznej, odporność lub ochronę przed chorobą.

Dlaczego ludzie potrzebują szczepionki przeciwko ospie wietrznej?

Większość przypadków ospy wietrznej jest stosunkowo łagodna i przebiega w ciągu pięciu do dziesięciu dni. Jednak u niewielkiego odsetka osób może ona być bardzo poważna, a nawet zagrażająca życiu. Zanim szczepionka przeciwko ospie wietrznej została dopuszczona do obrotu w USA w 1995 roku, każdego roku odnotowywano około 100 zgonów i ponad 11 000 hospitalizacji z powodu ospy wietrznej.

Ryzyko wystąpienia poważnych, zagrażających życiu powikłań jest największe u niemowląt, osób starszych i osób z osłabionym układem odpornościowym. Jednak u każdego mogą wystąpić poważne powikłania i nie ma sposobu, aby przewidzieć, u kogo one wystąpią.

Jest jeszcze jeden powód, dla którego warto zaszczepić się na ospę wietrzną. Choroba jest bardzo zaraźliwa i bez szczepionki można się nią zarazić przez kontakt bezpośredni lub drogą powietrzną przez kichanie lub kaszel. Ponadto można się nią zarazić przez kontakt z płynem z pęcherzyków po ospie wietrznej. Z tego powodu dzieci chore na ospę wietrzną nie powinny uczęszczać do szkoły lub przedszkola przez około tydzień lub dłużej, dopóki wszystkie pęcherze nie wyschną i nie zakrzepną. Choroba powoduje swędzącą wysypkę, która zwykle tworzy od 200 do 500 pęcherzy na całym ciele, bóle głowy, kaszel i marudność. Tak więc nawet jeśli choroba jest łagodna, to i tak oznacza od pięciu do dziesięciu dni dyskomfortu.

Czy dzieci muszą być szczepione przeciwko ospie wietrznej?

Większość stanów wymaga, aby dzieci rozpoczynające naukę w placówkach opieki nad dziećmi, szkołach, a nawet na uczelniach wyższych, przedstawiły dowód odporności na ospę wietrzną w postaci dokumentu potwierdzającego przebycie choroby lub dokumentację potwierdzającą przyjęcie szczepionki przeciwko ospie wietrznej.

?

Kto powinien zaszczepić się szczepionką przeciwko ospie wietrznej?

Szczepionka przeciwko ospie wietrznej jest zalecana dla wszystkich dzieci poniżej 13 roku życia, które nie chorowały na ospę wietrzną. Jest ona również zalecana dla wszystkich nastolatków i dorosłych, którzy nie byli szczepieni i nie chorowali na ospę wietrzną.

Jeśli chorowałeś na ospę wietrzną, nie ma potrzeby podawania szczepionki.

Od 2005 r. szczepionka ta jest również dostępna jako część szczepionki skojarzonej MMRV, która chroni przed odrą, świnką, różyczką i ospą wietrzną.

Ile zastrzyków szczepionki przeciwko ospie wietrznej jest potrzebnych?

Szczepionka przeciwko ospie wietrznej podawana jest w dwóch dawkach. Dziecko powinno otrzymać pierwszą dawkę w wieku 12-18 miesięcy. Druga dawka powinna być podana w wieku 4-6 lat. Starsze dzieci i dorośli powinni otrzymać dwa zastrzyki, przy czym odstęp między pierwszym a drugim zastrzykiem powinien wynosić od czterech do ośmiu tygodni.

Czy istnieją działania niepożądane związane ze szczepionką przeciwko ospie wietrznej?

Wszystkie leki mają potencjalne działania niepożądane. Jednak działania niepożądane związane ze szczepionką przeciwko ospie wietrznej są na ogół łagodne. Najczęstsze z nich to ból, zaczerwienienie lub obrzęk w miejscu wstrzyknięcia. U niewielkiego odsetka osób pojawia się łagodna wysypka, zwykle w miejscu podania szczepionki. Ciężkie działania niepożądane występują bardzo rzadko.

Czy są osoby, które nie powinny przyjmować szczepionki przeciwko ospie wietrznej?

Każdy, kto jest umiarkowanie lub ciężko chory, gdy planowane jest szczepienie przeciwko ospie wietrznej, powinien poczekać, aż choroba minie, zanim otrzyma szczepionkę. Również osoby, u których wystąpiła reakcja alergiczna na pierwszy zastrzyk, nie powinny poddawać się drugiemu zastrzykowi.

Inne osoby, które nie powinny się zaszczepić to:

• Kobiety w ciąży, ponieważ nie jest znany wpływ szczepionki na płód.

• Osoby uczulone na żelatynę; dostępna jest bezżelatynowa wersja szczepionki przeciwko ospie wietrznej.

• Osoby uczulone na neomycynę

• Osoby z chorobami układu odpornościowego

• Osoby otrzymujące duże dawki sterydów

• Osoby leczone z powodu nowotworów za pomocą promieniowania rentgenowskiego, leków lub chemioterapii

• Osoby, którym w ciągu pięciu miesięcy przed szczepieniem przetoczono krew lub otrzymały produkty krwiopochodne

?

Jeśli wirus w szczepionce przeciwko ospie wietrznej jest żywy, czy może wywołać ospę wietrzną?

U około 2% zaszczepionych dzieci ospa wietrzna przebiega bardzo łagodnie, zwykle z nie więcej niż pięcioma do sześciu pęcherzykami.

Możliwe jest również, że osoba zaszczepiona na ospę wietrzną zachoruje na nią w późniejszym okresie życia. W takim przypadku choroba prawie zawsze przebiega łagodniej, a powrót do zdrowia jest szybszy niż u osób, które nie były szczepione. Zmiany chorobowe mogą też nie mieć takiego samego wzoru tworzenia się strupów, a pęcherzyki mogą nie mieć tyle płynu, co u zaszczepionego pacjenta.

Należy jednak pamiętać, że aż 90% osób, które otrzymały szczepionkę, nie zachoruje na ospę wietrzną.