Nie ma wątpliwości, że Twoje dziecko przeżyje kolkę – ale czy Ty przeżyjesz? Oto przewodnik naszych rodziców, jak przetrwać ten trudny okres.
Jak przetrwać kolkę?
Z archiwum lekarza
4 grudnia 2000 r. – Kiedy mój drugi syn, Noah, skończył 11 tygodni, poważnie rozważaliśmy z mężem wystawienie go na krawężnik z parą biletów na koncert Bruce’a Springsteena w kocyku, w nadziei, że ktoś ucieknie z przesyłką.
Na szczęście stchórzyliśmy. Koncert okazał się wspaniały. No tak, Noah też nie okazał się taki zły. W wieku 14 miesięcy jego kręcone rude włosy, figlarny duch i zamiłowanie do wszystkiego, co błotniste, uczyniły go wizytówką naszego małego klanu. Jednak podczas tych pierwszych, zaciskających szczęki i przepełnionych krzykiem tygodni życia naszego syna, które teraz nazywamy „piekłem kolki”, trudno było sobie wyobrazić, że kiedykolwiek zrobi coś, co sprawi, że będziemy się śmiać.
Specjaliści definiują kolkę jako stan marudzenia lub płaczu, który trwa ponad trzy godziny dziennie, przez co najmniej trzy dni w tygodniu, przez okres trzech tygodni lub dłużej. Różni badacze i eksperci przypisują tę dolegliwość u niemowląt, która zwykle zaczyna się około drugiego tygodnia życia i ustępuje około czwartego miesiąca, różnym przyczynom – od zaburzeń żołądkowo-jelitowych, przez niedojrzały układ nerwowy, po nadmierny poziom serotoniny w mózgu.
Będąc w okopach, jako rodzic postrzegałam kolkę jako próbę, która może rzucić na kolana nawet weterana wychowania dzieci i sprawić, że będzie płakać z wyczerpania, frustracji i poczucia winy. Jednak w tych ponurych chwilach odkryłam, że oprócz różnych środków, które można zastosować, aby uspokoić dziecko, istnieje wiele technik, które pomogą rodzinie przetrwać kolkę.
Skupienie się na rodzinie
Właśnie ta ostatnia perspektywa kolki – ciężar, jaki kolka wywiera na rodziców niemowlęcia, a w mniejszym stopniu na rodzeństwo – jest głównym przedmiotem zainteresowania dr Barry’ego Lestera i jego personelu z Kliniki Kolki Szpitala dla Kobiet i Niemowląt w Providence, R.I.
„Postrzegamy kolkę jako problem psychospołeczny, który dotyczy wszystkich domowników, a nie tylko dziecka. Dlatego kiedy matka (a w większości przypadków jest to właśnie matka) przychodzi z krzyczącym dzieckiem, również ją uważamy za pacjenta” – mówi Lester, który jest również profesorem psychiatrii i pediatrii w Brown University School of Medicine.
Lester szybko zaznacza, że jego podejście w żaden sposób nie wskazuje na matkę jako przyczynę kolki. Takie staroświeckie podejście „nie przynosi nic dobrego, a wręcz pogarsza sprawę” – mówi. Lester postrzega tę sytuację raczej jako błędne koło – płaczące, rozdrażnione dziecko może unieszczęśliwić matkę (u 45% matek w klinice zdiagnozowano depresję, czyli ponad dwukrotnie więcej niż wynosi normalna średnia), może zagrozić małżeństwu, a nawet spowodować problemy u rodzeństwa, takie jak moczenie nocne.
Oczywiście Klinika Kolki poświęca wiele uwagi samym niemowlętom. Wszystkie zgłaszające się dzieci są dokładnie badane i sprawdzane pod kątem możliwych przyczyn ich drażliwości, takich jak zgaga, problemy ze snem czy wrażliwość na pokarmy. Rodzice otrzymują również wyczerpujące wskazówki dotyczące tego, w jaki sposób mogą próbować uspokoić swoje dziecko.
Mimo to znaczną część czasu klinicyści poświęcają na uczenie rodziców strategii radzenia sobie z chorobą. Jak bowiem zauważa Lester, „jeśli nie podejmiemy interwencji, kolka może wpłynąć na relacje rodzic-dziecko jeszcze długo po ustaniu płaczu”.
Oto niektóre z sugestii Kliniki Kolki dla rodziców:
Prowadź dzienniczek kolki
W poradni leczenia kolki rodzice otrzymują dzienniczek, w którym każdy 24-godzinny dzień podzielony jest na 15-minutowe odcinki, a w każdym z nich zaznacza się, czy dziecko płacze, śpi, karmi i/lub nie śpi. Na koniec każdego tygodnia te cztery zachowania są wyróżnione czterema różnymi kolorami. „Dzięki temu rodzic może sprawdzić, jak dużo dziecko faktycznie płacze i kiedy najczęściej to się dzieje”.
Prowadzenie dziennika może również uświadomić rodzicom, co robią, aby pogorszyć sytuację. „Matka może sobie uświadomić, że karmi dziecko 20 razy dziennie lub kładzie je codziennie o 23.00. Może więc spróbować zmodyfikować te zachowania, aby sprawdzić, czy sytuacja się poprawi”.
Prowadzenie dziennika daje rodzicom przynajmniej większe poczucie kontroli i lepsze spojrzenie na sytuację, która w przeciwnym razie może im się wydawać bezkształtną, pozbawioną snu otchłanią.
Daj sobie pozwolenie, by nie cierpieć
Kiedy zdecydowałam się pozwolić mojemu pierwszemu dziecku, aby zaczęło samo wypłakiwać się do snu, położyłam się na podłodze obok jego łóżeczka, dopóki nie wypowiedział ostatniego żałosnego szeptu. „W jakiś sposób” – pomyślałam – „nie będę okrutna, jeśli będę nieszczęśliwa razem z nim”.
Może za drugim razem byłam już zmęczona, a może po prostu zbyt wyczerpana opieką nad maluchem i dzieckiem z kolką. Ale kiedy Noah nie chciał przestać krzyczeć w środku nocy, niezależnie od tego, jak starałam się go pocieszyć, zamknęłam drzwi sypialni i położyłam się do łóżka.
Lester popiera tę reakcję: „Matki muszą odzyskać siły witalne i znaleźć czas, by zadbać o siebie” – mówi Lester. „Oznacza to odpowiednią ilość snu. Może to nawet oznaczać po prostu wzięcie długiego, przyjemnego prysznica. Jeśli dziecko płacze przez 15 minut podczas kąpieli, to nic nie szkodzi. Potrzebujesz czasu, aby ochłonąć”.
Przynieś sobie ulgę
Choć nie dotyczy to wszystkich dzieci cierpiących na kolkę, okresy największej drażliwości Noaha były na ogół przewidywalne. Wiedziałam, że po godzinie trzeciej zaczyna się naprawdę poważny marudzenie i trwa ono aż do pory snu. Pamiętając o tych parametrach, wykorzystałam mój bardzo ograniczony budżet na opiekę nad dziećmi, aby zapłacić nastolatce z sąsiedztwa, która po prostu chodziła, trzymała i spacerowała z Noah od godziny szczytu do powrotu mojego męża z pracy.
Ja natomiast wykorzystałam ten czas, by odpocząć ze starszym synem, przygotować obiad i po prostu cieszyć się pustymi ramionami. Zauważyłam też, że sama obecność świeżej twarzy w domu i osoby prawie dorosłej, z którą można porozmawiać, poprawia mi nastrój.
W klinice leczenia kolki część rozkazów dla matek stanowi, że muszą one wychodzić ze swoim partnerem dwa razy w tygodniu – bez dziecka. Jeśli opłacenie opiekunki nie wchodzi w rachubę, zatrudnij bliską osobę z rodziny lub przyjaciółkę do pilnowania dziecka. I nie traktuj tego jako luksusu. „Jest to bardzo ważne dla waszego dobrego samopoczucia i dobrego samopoczucia waszego związku” – mówi Lester, dodając, że pozostawienie wrzeszczącego dziecka jest jak najbardziej w porządku. „Dziecku nic się nie stanie, a opiekunka też przeżyje”.
Porozmawiaj o tym
Opieka nad dzieckiem z kolką może być bardzo odizolowująca – nie tylko dlatego, że matka może się wahać, czy narzucać innym zachowanie swojego dziecka, ale także z powodu często bolesnych uczuć, które trzyma w zamknięciu w sobie. „W porządku jest wyrażać swoje myśli, nawet jeśli nie są one zbyt pozytywne” – mówi Lester.
Często w zamian można uzyskać potwierdzenie od kogoś innego, kto przeszedł przez to, czego doświadczamy. Bardzo pomocne może być także zwrócenie się do terapeuty. „Matki, które przychodzą do poradni, często przyznają, że po raz pierwszy czują się swobodnie, wyrażając to, co naprawdę czują. Często sam fakt, że specjaliści przyznają, iż mama ma trudne dziecko, legitymizuje to, co przeżywa, i daje jej ogromne poczucie ulgi” – zauważa Lester.
„Dojście do takiego punktu, w którym można powiedzieć: 'Hej, moje dziecko ma problem, to nie ja’ – nawet przyznanie, że dziecko jest upierdliwe – jest bardzo uwalniające i bardzo zdrowe”.
Amen.
