Lekarz mówi ci.

Ekspert ds. opieki odpowiada na pytania dotyczące tego, dlaczego bliskiej osobie trudno jest zaakceptować pomoc, oraz udziela wskazówek, jak podejść do tematu.

Kiedy zauważysz, że twoja bliska osoba zaczyna potrzebować pomocy, może być trudno sprawić, by ją zrozumiała i zaakceptowała. Cathy Alessi, MD, prezes Amerykańskiego Towarzystwa Geriatrycznego, oferuje następujące wskazówki.

Mój starzejący się rodzic nie uważa, że potrzebuje pomocy. Co powinienem zrobić?

Z wiekiem niektórzy ludzie są skłonni przyjąć pomoc, a inni nie. Kiedy widzę pacjentów, którzy nie radzą sobie dobrze w domu i myślę, że potrzebują pomocy, ale są na nią oporni, staram się zrozumieć, czego się obawiają – i co może oznaczać przyjęcie pomocy. Kiedy zrozumiemy, czego się obawiają, łatwiej będzie zastanowić się, jak im pomóc.

Dlaczego mój bliski nie chce przyjąć mojej pomocy?

Czasami wynika to z dezorientacji, utraty pamięci lub innych problemów, a opór jest częścią tej choroby. Innym razem możemy nie doceniać ich zdolności do samodzielnej pomocy. A może rzeczywiście potrzebują pomocy, ale obawiają się, co to może oznaczać w kontekście utraty niezależności. Osoba starsza może myśleć, że przyjęcie pomocy oznacza, że nie będzie mogła pozostać w domu, podczas gdy w rzeczywistości pomoc może jej pomóc w dłuższym pozostaniu w domu.

W jaki sposób najlepiej rozmawiać z bliską osobą o tym, że potrzebuje opieki?

Myślę, że ważne jest, aby szanować zdanie bliskiej osoby. Przypomnij jej, że doceniasz pomoc, jakiej udzielała ci w przeszłości, a teraz możesz spłacić ten dług i pomóc jej w tym okresie życia.

Ludzie zazwyczaj chcą zachować niezależność i mają silne pragnienie uczestniczenia w podejmowaniu decyzji dotyczących ich życia. Ważne jest, aby docenić tę troskę. Może to być jednak trudniejsze, jeśli osoba starsza cierpi na demencję lub ma inne objawy osłabienia. W takiej sytuacji należy starać się podejmować jak najlepsze decyzje, biorąc pod uwagę sposób, w jaki osoba starsza żyła i to, co jest dla niej ważne.

Jak bardzo powinienem naciskać, aby nie zaszkodzić naszemu związkowi?

Jest to kwestia stopni. Jeśli sytuacja w domu jest niebezpieczna, należy zająć się kwestiami bezpieczeństwa. Przykładem może być uważne monitorowanie stanu zdrowia, upewnienie się, że leki są przyjmowane prawidłowo, lub problemy z bezpieczeństwem, takie jak używanie kuchenki. Jeśli problem bezpieczeństwa jest pilny, należy się nim szybko zająć. Jeśli jednak nie jest to pilne, czasami można pomóc starszej osobie w zaakceptowaniu pomocy, której potrzebuje.

Moja bliska osoba mówi, że nie chce „być ciężarem”, choć ja nalegam, by tak nie było. Jak mam sobie z tym poradzić?

Każdy jest inny, ale to, co według mnie się sprawdza, to podejście do starszej osoby z wdzięcznością. „Ty już to dla mnie zrobiłeś. Teraz pozwól, że ja zrobię to dla ciebie. Nie jesteś ciężarem. Cieszę się, że mogę ci pomóc”. Wielu opiekunów czerpie satysfakcję z tego, że mogą zaoferować opiekę, a kiedy wyrażają tę satysfakcję, wydaje się, że to pomaga.

Nie chcę, żeby mój rodzic stracił swoją godność w miarę utraty niezależności. Jak mogę jej pomóc?

Zrób jak najwięcej, aby zapewnić, że jej życzenia zostaną spełnione. To jeden z aspektów zachowania godności, możliwość zachowania poczucia kontroli nad swoim życiem. Pamiętaj, że ludzie dobrze reagują na dobre traktowanie, a każdy z nas ma podstawową potrzebę bycia szanowanym.

Dowiedz się, co możesz zrobić, jeśli u rodzica lub krewnego zdiagnozowano chorobę Alzheimera, która wpływa na pamięć i ostatecznie na zdolność wykonywania codziennych zadań.

Rosemary Orange, lat 53, z Ottawy w prowincji Ontario, podejrzewała, że coś jest nie tak z jej 83-letnią matką, Sylvią. „Wychodziła na zakupy i zapominała, co robi” – mówi Orange. „Wracała do domu i nic nie kupowała”.

Kilka miesięcy później u matki Orange zdiagnozowano chorobę Alzheimera, rodzaj demencji, na którą cierpi prawie 36 milionów ludzi na całym świecie. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia w ciągu najbliższych 20 lat liczba ta ma się niemal podwoić.

Co można zrobić, jeśli u rodzica lub krewnego zdiagnozowano tę postępującą chorobę, która wpływa na pamięć, a w końcu na zdolność wykonywania codziennych czynności? Dr Gary Small, profesor psychiatrii i nauk biologiczno-behawioralnych na UCLA, sugeruje kilka kroków, które można podjąć już teraz.

. „Nr 1 to uzyskanie właściwych informacji” – mówi Small. „Wokół tej choroby narosło wiele błędnych przekonań i wiele osób jest przerażonych, gdy po raz pierwszy słyszy diagnozę”.

Znajdź lekarza, który ma doświadczenie w leczeniu choroby Alzheimera. Należy również zwrócić się do organizacji takich jak Alzheimer’s Association lub Alzheimer’s Foundation of America, aby uzyskać pomoc i wsparcie.

. Upewnij się, że twój bliski ma zaktualizowane dokumenty dotyczące opieki u schyłku życia (tzw. advance directives) oraz dokumenty prawne, takie jak testamenty i fundusze powiernicze. „Najlepiej zrobić to jak najwcześniej, kiedy osoba [z chorobą Alzheimera] może jeszcze mieć pewien wkład” – mówi Small.

. Jeśli istnieje niebezpieczeństwo, że twój bliski będzie błąkał się po domu, zablokuj schody lub umieść klamki drzwi wysoko, gdzie osoby z chorobą Alzheimera nie mogłyby sięgnąć” – mówi Small.

. „Utrzymuj codzienne czynności w jak najbardziej rutynowy sposób i umieść w domu kilka elementów orientacyjnych, takich jak zegary i kalendarze – radzi Small.

„Pamięć długotrwała jest zachowana do późnego stadium choroby” – wyjaśnia. „Jeśli więc data jest umieszczona w widocznym miejscu, a codzienne czynności są wzmacniane, o wiele łatwiej będzie ją zapamiętać i stanie się ona częścią pamięci długotrwałej”.

Gra Mózgowa

Nie da się jej wyleczyć, ale czy można spowolnić rozwój choroby Alzheimera? Badania wciąż trwają, ale poniższe kroki mogą pomóc.

Ćwiczenia fizyczne są korzystne dla zdrowia mózgu i serca, dlatego ważne jest, aby regularnie się ruszać, mówi Small. „Często zalecam, aby osoby z chorobą Alzheimera i ich opiekunowie ćwiczyli razem – może to być tak proste, jak spacer po obiedzie”.

. Badania wykazały, że dieta niskotłuszczowa, bogata w owoce, warzywa i kwasy tłuszczowe omega-3 zawarte w rybach (takich jak makrela czy łosoś) może pomóc w ochronie komórek mózgowych.

Wielu starszych ludzi nie otrzymuje wystarczającej ilości owoców i warzyw, mówi Small. „Spożywanie pięciu porcji dziennie chroni mózg przed stresem, który powoduje zużycie komórek”.

„Każdy rodzaj stresu może nasilać objawy, takie jak agresja i paranoja” – mówi Small. Zachęcaj do stosowania technik łagodzących stres, takich jak medytacja czy tai chi” – mówi Small.

Znajdź więcej artykułów, przejrzyj poprzednie wydania i przeczytaj bieżący numer „doctor Magazine”.

Lekarz sugeruje pewne sygnały, które mogą świadczyć o tym, że nadszedł czas, by poprosić o pomoc w opiece.

Jako opiekun możesz chcieć zrobić wszystko i zająć się ukochaną osobą samemu. Są jednak chwile, kiedy możesz potrzebować pomocy – tymczasowo lub na stałe. Oto sygnały, że być może nadszedł czas, aby poprosić o wsparcie i jak je uzyskać.

Wymagania fizyczne

Zapewne łatwiej było ci sprawować opiekę, kiedy jeździłeś na wizyty lekarskie lub gotowałeś kilka posiłków. Ale jeśli teraz potrzeby tej osoby są bardzo fizyczne – np. podnoszenie, kąpanie i ubieranie – być może trzeba będzie poprosić o pomoc.

Zdziwiłbyś się, co ludzie robią” – mówi psycholog kliniczny Barry J. Jacobs, autor książki „The Emotional Survival Guide for Caregivers”. „Widziałem ludzi, którzy mieli zawał serca, ale nadal pchają bliską osobę na wózku inwalidzkim lub wnoszą ją po schodach”.

Nie oznacza to, że osoba, którą się opiekujesz, musi opuścić swój dom. Można na przykład zatrudnić domową pomoc medyczną, która będzie wykonywała niektóre czynności, których samemu nie jest się już w stanie wykonać.

„Bardzo niewiele rodzin jest w stanie wykonać wszystkie czynności związane z opieką fizyczną bez pomocy” – mówi psycholog kliniczny, dr Sara Honn Qualls, dyrektor Centrum Gerontologii na Uniwersytecie Kolorado w Colorado Springs. „Tylko ty możesz być rzecznikiem systemu opieki zdrowotnej i widzieć cały obraz opieki zdrowotnej, ale opieka fizyczna to coś, w czym możesz współpracować z innymi”.

Twoje własne zdrowie

Stres jest bardzo powszechny wśród opiekunów. Czasami jesteś tak zajęty opieką nad kimś innym, że nie dbasz wystarczająco o siebie. Pewien poziom stresu jest normalny, ale sygnały, że jest on zbyt wysoki, to m.in:

• problemy z zasypianiem

• bardzo mało energii

• łatwe wpadanie w smutek lub złość

• małe zainteresowanie rzeczami, które kiedyś sprawiały ci radość

• bóle głowy, brzucha lub inne dolegliwości fizyczne

• przyrost lub utrata wagi

„Jeśli opiekun zachoruje, osoba potrzebująca opieki jest w najgorszym możliwym położeniu, ponieważ jej główny opiekun nie ma już przy niej opiekuna lub jest przez jakiś czas nieczynny” – mówi Suzanne Mintz, założycielka organizacji Family Caregiver Advocacy i autorka książki A Family Caregiver Speaks Up.

Specjaliści od planowania finansowego mówią: „Najpierw zapłać sobie”. Opiekunowie rodzinni również muszą myśleć w ten sposób, aby być naprawdę efektywni i nie niszczyć własnego zdrowia.

Innymi słowy, dbaj o siebie, abyś mógł dbać o osobę, którą się opiekujesz.

Jeśli jesteś zestresowany lub chory, poproś przyjaciół lub członków rodziny, aby na jakiś czas przejęli twoje obowiązki opiekuńcze. Można też rozważyć opiekę zastępczą, co oznacza, że bliski może otrzymać kilka godzin lub dni opieki w swoim domu lub w placówce zapewniającej pełną opiekę, podczas gdy ty możesz odpocząć.

Więcej opieki

Czasami ukochana osoba może wymagać więcej opieki fizycznej, niż jesteś w stanie jej zapewnić. Może potrzebować lekarstw, których nie możesz podać, albo może wymagać noszenia lub przenoszenia. Pod względem emocjonalnym może być tak zdenerwowany lub zły, że staje się agresywny lub złośliwy. Mogą być trudne do opanowania fizycznie. W każdym z tych przypadków dobrze jest skorzystać z pomocy doświadczonego specjalisty – w domu lub w ośrodku. Osoby te mogą zadbać o potrzeby fizyczne bliskiej osoby i nie wezmą tego do siebie, jeśli będzie się ona wyładowywać.

„Rodzinie może być trudno zrozumieć, że starsza osoba z demencją nie robi i nie mówi rzeczy celowo” – mówi internistka Cathy Alessi, prezes Amerykańskiego Towarzystwa Geriatrycznego. „Rozumieją, że ich ukochana osoba cierpi na demencję, ale czasami trudno jest im to przełożyć na codzienne realia opieki nad osobą z zaburzeniami pamięci”.

Bardzo pomocne mogą być także grupy wsparcia dla opiekunów, które udzielają porad, jak radzić sobie z problemami z pamięcią i zachowaniem.

Ból emocjonalny

Jako opiekun często musisz radzić sobie z żalem – z powodu utraty osoby, którą kiedyś znałeś. Nie tylko twoja ukochana osoba straciła dawne życie. Ty straciłeś związek, który mieliście i życie, które dzieliliście. Może to wywołać uczucie smutku, żalu i gniewu.

Jeśli każdego dnia budzisz się z uczuciem strachu lub złości, czas na przerwę – mówi Qualls. „Kiedy daję i daję, i daję komuś, kto nie może się za to odwdzięczyć, będę mieć pewne pretensje” – mówi. „Kiedy wybucham gniewem, to dobry znak, że potrzebuję więcej troski o siebie”.

Poproś o pomoc przyjaciół i rodzinę lub zapewnij bliskiej osobie opiekę zastępczą. „Kiedy opiekun robi sobie przerwę i odczuwa tak wielką ulgę, że prawie upada i uświadamia sobie, jak bardzo jest zmęczony, jest to czas na ponowną ocenę tego, jak wiele robi jedna osoba. Być może trzeba będzie zmienić organizację pracy opiekuna”.

Osoby z chorobą Alzheimera mogą spać dużo, prawie wcale lub mieć inne problemy w nocy. lekarz ma wskazówki, które pomogą im (i Tobie) lepiej wypocząć.

U większości dorosłych z wiekiem pojawiają się zmiany w rytmie snu. Jednak w przypadku osób z chorobą Alzheimera problemy te są poważniejsze i występują częściej.

Możesz zauważyć, że Twój bliski:

• śpi o wiele więcej niż zwykle, w tym ucina sobie drzemki w ciągu dnia. Jest to częste u osób we wczesnym stadium choroby.

• Ma problemy z zasypianiem lub często budzi się w nocy. Kiedy już zaśnie, może być senny.

• Pragnie spać więcej w ciągu dnia i nie spać w nocy. Staje się to coraz częstsze w miarę pogłębiania się choroby Alzheimera.

• Staje się niespokojny lub pobudzony po zachodzie słońca, co nazywane jest sundowningiem. Może chodzić lub błądzić także w nocy.

Naukowcy nie są pewni, dlaczego osoby cierpiące na chorobę Alzheimera mają problemy ze snem. Może to wynikać z faktu, że choroba uszkadza mózg i zmienia sposób, w jaki kontroluje on poczucie, kiedy należy się przespać, a kiedy nie spać.

Ale nawet jeśli wzorce snu ulegają zmianie, możesz ułatwić bliskiej osobie odpoczynek i samemu zasnąć.

Leczenie

Większość lekarzy twierdzi, że aby rozwiązać problemy ze snem, najlepiej zacząć od zmiany stylu życia i zachowania. Istnieją leki, które mogą wspomagać sen, ale mogą one być szkodliwe dla osób z chorobą Alzheimera, powodując dezorientację i zwiększając prawdopodobieństwo upadku.

Oto kilka wskazówek, od których warto zacząć:

• Pomóż bliskiej osobie utrzymać regularny 24-godzinny harmonogram. Jedz posiłki, budź się i kładź się spać o tej samej porze każdego dnia.

• Zniechęcaj do drzemek w ciągu dnia lub przynajmniej ogranicz je do 30 minut.

• Wprowadzaj je na światło słoneczne zaraz po przebudzeniu i zmniejszaj natężenie oświetlenia, gdy zbliża się pora snu. Pomaga to w ustawieniu wewnętrznego zegara w sposób zbliżony do normalnego.

• Upewnij się, że ćwiczą codziennie, ale nie w ciągu 4 godzin po położeniu się spać.

• Zachęcaj ich do unikania nikotyny, alkoholu, kofeiny i dużych posiłków, zwłaszcza w nocy.

• Upewnij się, że sypialnia jest wygodna, a temperatura nie za ciepła i nie za zimna.

• Zapytaj lekarza o inne schorzenia, które mogą powodować problemy ze snem, takie jak zespół niespokojnych nóg, bezdech senny lub infekcje dróg moczowych. Możliwe, że istnieją sposoby leczenia, które mogą pomóc.

• Niektóre leki na chorobę Alzheimera, takie jak donepezil (Aricept), mogą powodować problemy ze snem. Jeśli Twój bliski przyjmuje ten lek, unikaj podawania go w nocy.

Jeśli jedna taktyka nie zadziała, pomocne może być wprowadzenie kilku zmian.

Leki nasenne a choroba Alzheimera

Jeśli lekarz przepisze Twojemu bliskiemu leki, które pomogą mu odpocząć, prawdopodobnie zacznie od najmniejszej możliwej dawki i odstawi je, gdy tylko poprawi się jakość snu.

Do leków należą:

• trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, takie jak nortryptylina (Pamelor) i trazodon (Oleptro)

• Leki uspokajające, takie jak lorazepam (Ativan) i temazepam (Restoril)

• Leki nasenne, takie jak zaleplon (Sonata) i zolpidem (Ambien)

Lekarze czasami przepisują również leki przeciwpsychotyczne, takie jak risperidon (Risperdal). Mogą one być pomocne, ale mogą również zwiększać ryzyko śmierci u niektórych osób z demencją. Przed zastosowaniem tego leku należy dokładnie omówić z lekarzem prowadzącym pacjenta.

Podobnie jak problemy ze snem w chorobie Alzheimera mogą się zmieniać na przestrzeni lat, tak samo zmieniają się sposoby radzenia sobie z nimi. Zawsze rozmawiaj z lekarzem o tym, które opcje są najlepsze.

Jak możesz odpocząć?

Dla opiekuna równie ważne jest zapewnienie sobie odpowiedniej ilości snu, aby mógł lepiej dbać o siebie i bliską osobę.

Wiele z tych samych rzeczy, które zaleca się osobom z chorobą Alzheimera, może być przydatnych także dla Ciebie:

• Zachowaj regularny rozkład dnia.

• Zacznij ćwiczyć.

• Nie pal, ogranicz kofeinę, alkohol i duże posiłki, zwłaszcza w nocy.

• Urządź wygodną sypialnię i używaj jej tylko do spania.

• Jeśli Twój bliski ucina sobie krótką drzemkę w ciągu dnia, skorzystaj z okazji, by położyć się i odpocząć.

• Kontaktuj się z innymi opiekunami w celu uzyskania wsparcia. Możesz poczuć się lepiej, rozmawiając z innymi o swojej sytuacji i słuchając ich rad.

• Dąż do uzyskania 7-9 godzin snu na dobę.

• Przed snem spróbuj się zrelaksować. Pomocne mogą być ćwiczenia rozluźniające mięśnie, pisanie w dzienniku lub łagodna muzyka.

Osoby z chorobą Alzheimera mogą przestać dbać o siebie lub o miejsce, w którym mieszkają. Dowiedz się, jak rozpoznawać sygnały i jakie są możliwości uzyskania pomocy.

Może to być trudne, jeśli osoba bliska mieszka sama lub odmawia pomocy.

Jeśli zmiana w samoopiece następuje nagle, spróbuj dowiedzieć się, czy dana osoba jest chora lub przygnębiona. Szukaj oznak choroby, takich jak katar, kichanie, ból głowy lub inne bóle, duszności, kaszel, wymioty, biegunka lub krwawienie. Objawy depresji u osób z demencją obejmują:

• Spanie więcej lub mniej niż zwykle

• Jedzenie więcej lub mniej niż zwykle

• Małe zainteresowanie zwykłymi czynnościami

Jeśli dana osoba od dłuższego czasu nie dba o siebie, może być konieczne, aby pomóc jej zachować czystość i zdrowie. Niektóre osoby nie będą miały nic przeciwko, jeśli będziesz im przypominał lub pomagał w takich czynnościach, jak kąpiel i sprzątanie. Inni mogą się zdenerwować i odmówić pomocy.

Jeśli tak się stanie, trzeba będzie zdecydować, czy można bezpiecznie pozwolić na kontynuowanie takiego zachowania. Jeśli nie, dobrym pomysłem może być zatrudnienie kogoś do pomocy lub znalezienie innych warunków mieszkaniowych. Leki nie pomagają w tego typu zachowaniach.

Wiedzieć, kiedy wkroczyć do akcji

Jeśli twój bliski nie chce pomocy, ale jego brak dbałości o siebie powoduje problemy, skup się na zmianie rzeczy, które mogą być niebezpieczne, takich jak:

• Nie biorą lekarstw.

• Nie leczą bieżących schorzeń, takich jak cukrzyca.

• Nie jedzą i nie piją.

• Mają nieleczone skaleczenia lub odleżyny.

• W ich domu są robaki lub gryzonie.

• Przechowują lub ukrywają w domu gnijące jedzenie lub śmieci.

• Pachną jak sik lub stolec, a zapach ten jest w ich domu.

• Są tak brudne, że martwisz się, że dostaną infekcji.

• Mają więcej zwierząt domowych niż są w stanie utrzymać.

• Nie noszą ubrań odpowiednich do pogody.

• W ich domu nie działa ogrzewanie, chłodzenie, woda i elektryczność.

• Papiery lub inne rzeczy znajdują się zbyt blisko gorących przedmiotów w domu, takich jak kaloryfery, piece lub urządzenia elektryczne.

• Bałagan utrudnia poruszanie się po domu.

Pomaganie bliskim w dbaniu o siebie

Jeśli Twoja bliska osoba wykazuje oznaki niedostatecznej higieny, spróbuj przypomnieć jej o kąpieli, zmianie ubrania, umyciu zębów i obcięciu paznokci. Jeśli to nie działa, zaproponuj pomoc. Upewnij się, że ma na sobie ubranie odpowiednie do pogody.

Jeśli mają problemy z dbaniem o swoje potrzeby zdrowotne, porozmawiaj z lekarzem lub doradcą, jak możesz pomóc im pamiętać o przyjmowaniu leków lub kontrolować przewlekłe schorzenia. Jeśli osoba ta musi być na specjalnej diecie, należy zabrać lub zamknąć jedzenie, którego nie powinna spożywać.

Jeśli Twój bliski ma problemy z poruszaniem się lub martwisz się, że upadnie, zwłaszcza w łazience, zamontuj poręcze i upewnij się, że wszystkie meble są stabilne, aby mógł się na nich oprzeć, przechodząc z miejsca na miejsce.

Regularnie sprawdzaj spiżarnię i lodówkę, a następnie wyrzucaj żywność, która się zepsuła lub przeterminowała. Zleć wykonanie wszelkich niezbędnych napraw wokół domu i upewnij się, że w domu znajdują się sprawne czujniki dymu i tlenku węgla.

Należy mieć świadomość, że wynoszenie rzeczy z domu lub wprowadzanie zbyt wielu zmian może zdenerwować bliską osobę. Aby do tego nie dopuścić, należy działać powoli. Należy także upewnić się, że osoba ta czuje się komfortowo i rozumie, co się robi.

Odmawianie opieki przez bliską osobę z chorobą Alzheimera może być frustrujące i dezorientujące. Oto jak zrozumieć to zachowanie i opanować sytuację.

Może to być frustrujące, ale ważne jest, aby pamiętać, że nie próbują one utrudniać ci życia.

Znajdź możliwe przyczyny

Pomocne może być zastanowienie się, co działo się tuż przed wystąpieniem problemu:

• Czy zdarza się to przy wykonywaniu czynności osobistych, takich jak kąpiel lub przebieranie się?

• Czy mogą reagować na twoje emocje, takie jak złość lub frustracja na twojej twarzy lub w głosie?

• Czy mogą odczuwać pośpiech lub pośpiech?

• Czy wymaga się od nich zbyt wiele?

• Czy mogą nie rozumieć, co się dzieje lub co się do nich mówi?

Może być tak, że wydaje im się, że dzieje się coś, co nie jest prawdą (urojenie). Na przykład, czy oskarżają cię o rzeczy, które nie są prawdą?

Mogą też być głodne, spragnione, może im być gorąco, zimno, mogą być zmęczone lub potrzebować skorzystać z toalety. Osoby cierpiące na chorobę Alzheimera mogą sprawiać wrażenie, że odmawiają pomocy, podczas gdy w rzeczywistości są chore. Mogą wydawać się słabsze, mniej głodne lub bardziej zmęczone niż zwykle. Nie wyglądają tak, jak zwykle. Jeśli zauważysz takie objawy, porozmawiaj z lekarzem.

Sposoby pracy z ukochaną osobą

Po ustaleniu przyczyny, należy opracować plan i sprawdzić, czy pomoże. Możesz od razu wypróbować kilka prostych rzeczy, które mogą coś zmienić:

• Spróbuj odwrócić ich uwagę. Możesz pójść na spacer lub coś przekąsić. Kiedy się uspokoją, spróbuj ponownie wykonać ćwiczenie.

• Upewnij się, że nie jest im niewygodnie lub nie potrzebują skorzystać z toalety.

• Mów tak cicho i spokojnie, jak tylko potrafisz, nawet jeśli czujesz się sfrustrowany, zły lub smutny. Jeśli możesz, odsuń się na kilka minut i weź kilka głębokich oddechów. Twój bliski może rozpoznać po twoim głosie i ciele, kiedy czujesz się zestresowany.

• Jeśli dziecko jest zdenerwowane, daj mu spokój i spróbuj ponownie później. Nie zmuszaj ich do robienia czegoś, na co nie mają ochoty.

• Jeśli to możliwe, dawaj im proste wybory.

• Używaj krótkich, prostych zdań, aby powiedzieć im, co i dlaczego powinni zrobić. Nie mów im, czego nie powinni robić.

• Podziel zadania na proste kroki i wydawaj polecenia, które składają się tylko z jednego lub dwóch kroków. Wykonuj je powoli i nie poganiaj uczniów. Powiedz im, co zrobisz, zanim to zrobisz, zwłaszcza zanim ich dotkniesz.

• Rozmawiaj z nimi jak z dorosłymi, a nie jak z dziećmi.

Być może trzeba będzie spróbować kilku z tych sposobów. Jeśli żadna z nich nie pomoże, należy porozmawiać z lekarzem.

Jeśli Twój bliski uważa, że dzieje się coś, co nie jest prawdą, nie kłóć się z nim. Można:

• Porozmawiać z nimi spokojnie, aby dodać im otuchy. Jeśli ci na to pozwolą, delikatnie je dotknij.

• Sprawdź, czy potrafisz powiedzieć, co sprawia, że myśli w ten sposób. Często jest tak, że widzą lub słyszą coś realnego i wyciągają nierealne wnioski. Na przykład, może powiedzieć, że nadjeżdża policja, ale myśl tę wywołał przejeżdżający samochód lub sąsiad idący chodnikiem.

• W przypadku niektórych osób najlepiej jest być szczerym. Można powiedzieć: „Wiem, że ty coś widzisz, ale ja tego nie widzę”. Innym może pomóc reagowanie na to, co wydaje im się, że widzą lub co ich zdaniem się dzieje. Na przykład, jeśli widzą węże, udawaj, że je zabijasz.

• Odwróć ich uwagę ulubionym zajęciem: słuchaj muzyki, rysuj lub przeglądaj album ze zdjęciami.

• Sprawdź, czy uda Ci się namówić je do opuszczenia tego miejsca razem z Tobą.

• Zmień rzeczy, które powodują, że widzą lub słyszą różne rzeczy. Na przykład, jeśli widzą twarz w zasłonach w kuchni, zmień zasłony lub zabierz je.

?

Jeśli się wyładowują

Czasami, gdy osoba z chorobą Alzheimera nie chce pomocy, może robić takie rzeczy, jak bicie, popychanie, przeklinanie lub krzyczenie. Jeśli nie potrafisz uspokoić bliskiej osoby, gdy jest zdenerwowana, przerwij to, co robisz i odsuń się.

Niebezpieczne przedmioty, takie jak broń, noże, szkło, ostre lub ciężkie przedmioty, należy trzymać poza domem lub zamknąć na klucz. Poproś kogoś w pobliżu, np. sąsiada, aby był gotowy do pomocy w razie potrzeby.

Poinformuj lekarza, jeśli pacjent jest często niespokojny lub skłonny do wybuchów agresji.

Upadki są jednym z najczęstszych powodów, dla których osoby opiekujące się bliskimi z chorobą Alzheimera wzywają lekarza. Oto co należy zrobić, jeśli Twój bliski upadnie.

Jeśli osoba ta jest nieprzytomna, należy zachować spokój. Większość osób budzi się w czasie krótszym niż minuta. Nie próbuj ich przenosić, dopóki nie będziesz wiedział, że to bezpieczne. Należy zadzwonić pod numer 911, aby osoba mogła zostać zbadana przez specjalistę.

Należy również natychmiast wezwać pomoc medyczną, jeżeli:

• Nie może utrzymać przytomności

• Nie może poruszać częścią ciała

• Pojawiają się nowe osłabienia w dowolnym miejscu ciała

• Nie może normalnie stać ani chodzić (a wcześniej mógł)

• Wystąpił napad drgawek przed, w trakcie lub po upadku

• Krwawienie, którego nie można zatamować

• Wygląda na to, że mogło dojść do złamania kości

• Nagle brakuje im tchu

• Poważny ból głowy

• Wymiotować więcej niż raz w ciągu 24 godzin po upadku

• Mieć ból szyi

• Mieć ból w brzuchu lub klatce piersiowej

• Sprawia wrażenie zdezorientowanego lub zdezorientowanej

Jeśli obawiasz się poważnego urazu, np. złamania kości, urazu głowy lub szyi, nie ruszaj go.

Co robić w przypadku upadku bliskiej osoby?

W większości przypadków osoby, które upadają, nie są ranne lub mają tylko drobne problemy, z którymi można sobie poradzić w domu.

Jeśli osoba upadła i jest przytomna, ale jeszcze nie wstała, poproś ją, aby nie wstawała, dopóki nie upewnisz się, że nic jej nie jest. Aby zdecydować, czy wstawanie jest bezpieczne, należy zapytać, czy coś ją boli, zwłaszcza głowa, szyja, ramiona, nadgarstki, biodra i kolana.

Jeżeli nie jest w stanie odpowiedzieć na pytania, sprawdź te miejsca samodzielnie. Obserwuj sposób, w jaki się porusza, aby poszukać oznak bólu. Dotknij je, aby sprawdzić, czy nie odczuwają bólu, opuchlizny lub innych oznak urazu. Udziel pierwszej pomocy w przypadku drobnych urazów.

Jeżeli ogólnie poszkodowany wydaje się być w porządku, poproś go, aby powoli usiadł i sprawdził, jak się czuje. Jeśli nadal nic mu nie jest, pomóż mu wstać z krzesła. Jeżeli jest przestraszony lub zdenerwowany, poproś go, aby odpoczął z nogami uniesionymi do góry. Może je uspokoić puszczanie muzyki, ulubionego programu telewizyjnego lub filmu.

W ciągu 2 lub 3 dni po upadku należy zwracać uwagę na wszelkie oznaki świadczące o tym, że u bliskiej osoby może wystąpić nowa choroba lub zmiana stanu zdrowia. Umów się na wizytę lekarską, jeśli:

• Upadnie 2 lub więcej razy, nawet jeśli za każdym razem wydaje się, że nic mu nie jest

• Rób rzeczy, które sprawiają, że obawiasz się, że upadną

• Mają biegunkę, wysypkę lub ból przy sikaniu

?

Jeśli musisz pomóc bliskiej osobie wstać

Poproś osobę, aby sama się podniosła, podczas gdy Ty utrzymujesz ją w stabilnej pozycji. Dobrym sposobem jest usiąść lub uklęknąć, podłożyć stopy pod siebie, chwycić się czegoś stabilnego i podciągnąć się.

Jeśli musisz podnosić je samodzielnie, trzymaj je blisko siebie. Nie należy się schylać, lecz podnosić za pomocą nóg.

Zapobiegaj upadkom

Najlepszym sposobem zapobiegania upadkom jest niedopuszczenie do nich. Można zrobić kilka rzeczy, aby zmniejszyć prawdopodobieństwo upadku i obrażeń u bliskiej osoby:

• Pomóż choremu rozpocząć program ćwiczeń, aby wzmocnić nogi i ułatwić utrzymanie równowagi. Można zapytać lekarza o programy ćwiczeń dla osób z chorobą Alzheimera.

• Wiele leków może powodować zawroty głowy, senność lub dezorientację. Mogą one również wpływać na ciśnienie krwi, równowagę, zdolność szybkiego reagowania (odruchy) i ocenę sytuacji. Może to zwiększać prawdopodobieństwo upadku. Niektóre leki dostępne bez recepty również mogą powodować problemy. Należy zapytać lekarza lub farmaceutę, czy istnieją bezpieczniejsze leki, które mogą być stosowane.

• Zleć lekarzowi zbadanie oczu bliskiej osoby. Czasami ludzie upadają, ponieważ nie widzą dobrze.

• Poproś lekarza, aby sprawdził, czy ciśnienie krwi twojej bliskiej osoby nie spada, gdy wstaje.

• Sprawdź bezpieczeństwo w domu i usuń wszelkie problematyczne miejsca. Słabe oświetlenie, śliskie lub nierówne podłogi, buty, które są luźne lub mają śliskie podeszwy – wszystkie te czynniki zwiększają prawdopodobieństwo upadku. Czasami osoby starsze boją się wchodzić po schodach lub wstawać, aby skorzystać z łazienki w nocy. Aby to obejść, można umieścić poręcze na klatkach schodowych lub oświetlić drogę do łazienki w nocy.

• W pobliżu toalety i prysznica lub wanny należy zamontować uchwyty ułatwiające wstawanie. Dobrym pomysłem jest też krzesełko pod prysznic.

?

Osoby z chorobą Alzheimera mogą nie zdawać sobie sprawy z niebezpieczeństw związanych z gotowaniem lub doznać poparzeń słonecznych podczas zbyt długiego przebywania poza domem. Dowiedz się, jak rozpoznać poważne oparzenia, jak dbać o oparzenia i jak im zapobiegać.

Do najczęstszych przyczyn należą:

• Oparzenia spowodowane parą wodną, gorącą wodą w wannie, gorącymi potrawami lub płynami do gotowania

• Oparzenia słoneczne

• Kontakt z płomieniami, piecem, kominkiem lub lokówką

• Oparzenia elektryczne

Ważne jest szybkie leczenie oparzeń, aby nie doszło do zakażenia lub powstania blizny. Zabierz bliską osobę na pogotowie natychmiast, jeśli:

• Ma duże lub głębokie oparzenia na twarzy, dłoniach, stopach, pachwinach lub nad dużym stawem

• Kaszlą, mają problemy z oddychaniem lub brakuje im tchu

• Zemdlenie, nawet jeśli trwa tylko kilka sekund

• Mieć wstrząsające dreszcze

• Mieć gorączkę 101 F lub wyższą

?

Co robić

Jeśli ktoś z Twoich bliskich uległ poparzeniu, pomyśl przede wszystkim o bezpieczeństwie. Należy ugasić ogień, wyłączyć prąd i założyć rękawiczki, jeśli w grę wchodziły jakiekolwiek substancje chemiczne. Zachowaj spokój i powiedz, że się tym zajmiesz. Obejrzyj dokładnie oparzenie, aby sprawdzić, w jakim jest stanie.

Jeśli jest to poważne oparzenie, zdejmij ubranie z oparzonego miejsca, ale nie zdejmuj spalonego ubrania, które przylega do skóry. Posmaruj oparzone miejsce chłodną – nie zimną – wodą. Nie otwieraj pęcherzy ani nie smaruj skóry kremem lub maścią, dopóki nie zobaczysz się z lekarzem.

Jeśli jest to niewielkie oparzenie, delikatnie zdejmij z tego miejsca ubranie, buty, biżuterię lub inne przedmioty. Przez 10-15 minut lub do momentu ustąpienia bólu polewaj miejsce oparzenia chłodną – nie zimną – wodą.

Jeśli skóra jest uszkodzona, oczyść ją łagodnym mydłem i solą fizjologiczną. Jeśli nie masz soli fizjologicznej, możesz użyć wody, ale woda może szczypać w otwartą skórę. Jeśli oparzenie nie wymaga pomocy lekarskiej, posmaruj je środkiem nawilżającym, np. wazeliną, i przykryj bandażem. Aloes może złagodzić ból, ale nie pomoże w gojeniu się oparzenia.

Podczas gojenia się oparzenia należy trzymać je pod przykryciem. Jeśli pojawi się pęcherz, nie otwieraj go. Jest to naturalna ochrona przed infekcją, a płyn może pomóc w gojeniu. Jeśli pęcherz pęknie, delikatnie oczyść to miejsce wodą z mydłem i przykryj bandażem. Jeśli jest duży i boli, należy wezwać lekarza.

W przypadku bólu można podać acetaminofen lub inny lek przeciwbólowy zatwierdzony przez lekarza. Jeśli stosujesz acetaminofen, nie podawaj więcej niż 3000 miligramów na dobę. Jeśli stosujesz ibuprofen, nie podawaj więcej niż 3200 miligramów na dobę. Należy skonsultować się z lekarzem, aby upewnić się, że lek nie będzie miał wpływu na inne leki lub choroby, na które pacjent może cierpieć.

Należy skontaktować się z lekarzem, jeśli:

• Oparzenie ma więcej niż kilka centymetrów średnicy lub jest białe. Może to oznaczać, że jest to głębokie oparzenie.

• Pęcherze występują w więcej niż jednym miejscu.

• Oparzenia powstały w czasie, gdy ktoś inny opiekował się twoim bliskim i obawiasz się, że doszło do nadużycia.

?

Na co zwracać uwagę podczas gojenia

Podczas gojenia się oparzenia należy uważać na infekcje i upewnić się, że stan się poprawił. Najlepszym sposobem zapobiegania infekcjom jest przykrycie oparzenia.

Jeżeli po dniu lub dwóch pojawi się obrzęk, zaczerwienienie, ból lub tkliwość, może to oznaczać, że oparzenie jest zakażone. Inną oznaką zakażenia jest zwiększony drenaż, zwłaszcza jeśli wygląda jak ropa. Jeśli u Twojego bliskiego wystąpi gorączka, natychmiast skontaktuj się z lekarzem. Być może trzeba będzie użyć kremu, który zabija zarazki i bakterie, lub podać antybiotyki.

Nowe zaczerwienienie lub obrzęk, ciepło i ból w okolicy mogą być oznakami, że gojenie nie przebiega prawidłowo. Inne oznaki to zmiana koloru tego obszaru na ciemnobrązowy lub czarny albo wyciek płynu. Jeśli gojenie nie przebiega prawidłowo, należy udać się do lekarza.

Rodzaje oparzeń

To, jak poważne jest oparzenie, zależy od tego, jak dużo skóry zostało poparzone, w którym miejscu ciała i jak głęboko.

Oparzenie pierwszego stopnia dotyczy tylko wierzchniej warstwy skóry. Pojawia się zaczerwienienie i lekki obrzęk, ale nie ma pęcherzy. Gojenie się ran trwa zazwyczaj od 3 do 6 dni.

Oparzenie drugiego stopnia dotyka wierzchniej warstwy skóry i tkanki pod nią. Na skórze tworzą się pęcherze, z których wycieka przezroczysty płyn. Mogą powstać blizny. Ten rodzaj oparzenia goi się zwykle od 7 do 20 dni, jeśli nie jest zbyt głębokie. W przypadku głębokich oparzeń drugiego stopnia gojenie może trwać ponad 21 dni.

Oparzenie trzeciego stopnia jest poważne i głębokie. Dotyka wszystkich warstw skóry, a także tłuszczu i mięśni znajdujących się pod skórą. Uszkadza nerwy, dlatego może nie powodować bólu. Skóra może być zwęglona na czarno, biało lub brązowo. Oparzenia goją się powoli; większe z nich często wymagają przeszczepu skóry.

Oparzenie w wyniku wdychania ma miejsce, gdy ktoś wdycha bardzo gorące powietrze, parę, dym lub substancje chemiczne. Często są one spowodowane przez ciecz, która prawie się gotuje, lub gorące jedzenie, takie jak ser, ziemniaki czy makaron. Trudno je zauważyć, z wyjątkiem pewnych oznak na twarzy i wokół ust. Mogą utrudniać oddychanie, żucie lub połykanie.

Wskazówki, jak zapobiegać oparzeniom

Dobrym pomysłem może być pomaganie bliskiej osobie w gotowaniu. Podczas gotowania nie pozwalaj jej nosić luźnych ubrań, ponieważ mogą one łatwiej zająć się płomieniem. Trzymaj w kuchni gaśnicę i często sprawdzaj baterie czujników dymu. Przed podaniem gorących potraw i napojów odczekaj, aż ostygną.

Osoby starsze są bardziej narażone na poparzenie gorącą wodą, ponieważ ich skóra jest cieńsza i mniej wrażliwa. Consumer Product Safety Commission (CPSC) zaleca ustawienie temperatury na podgrzewaczu wody na 120 stopni Celsjusza.

Jeśli Ty lub Twoja bliska osoba palicie, używajcie elektronicznych papierosów lub palcie na zewnątrz. Nigdy nie pal w łóżku. Papierosy, zapalniczki, zapałki i inne materiały do palenia przechowuj w bezpiecznym miejscu. Używaj głębokiej, solidnej popielniczki i trzymaj ją z dala od wszystkiego, co może się zapalić. Nie wrzucaj papierosów do roślin doniczkowych, roślinności, wysuszonej trawy lub liści. Przed wyrzuceniem niedopałków i popiołu upewnij się, że ogień zgasł, a one same są zimne.

Nigdy nie palić i nie pozwalać palić innym osobom w miejscach, gdzie używany jest tlen medyczny – tlen może spowodować, że materiały łatwiej się zapalą i pożar będzie się szybciej palił.

Lekarz wyjaśnia różne formy demencji i czego można się spodziewać.

?

?

?

Demencja to szeroki termin, który opisuje utratę zdolności myślenia, pamięci, uwagi, logicznego rozumowania i innych zdolności umysłowych. Zmiany te są na tyle poważne, że zaburzają funkcjonowanie społeczne lub zawodowe.

Przyczyną demencji może być wiele czynników. Dochodzi do niej, gdy uszkodzeniu lub chorobie ulegają części mózgu odpowiedzialne za uczenie się, pamięć, podejmowanie decyzji i język.

Można również usłyszeć, że demencja nazywana jest poważnymi zaburzeniami neurokognitywnymi. Demencja nie jest chorobą. Jest to raczej zespół objawów spowodowanych innymi schorzeniami.

Około 5-8% osób dorosłych w wieku powyżej 65 lat cierpi na jakąś formę demencji. Odsetek ten podwaja się co 5 lat po 65. roku życia. Aż połowa osób w wieku 80 lat cierpi na demencję.

Najczęstszą przyczyną demencji jest choroba Alzheimera. Od 60% do 80% osób z demencją cierpi na chorobę Alzheimera. Istnieje jednak aż 50 innych przyczyn demencji.

Objawy demencji mogą ulec poprawie pod wpływem leczenia. Jednak wielu chorób powodujących demencję nie da się wyleczyć.

Rodzaje demencji

Te formy demencji są częściowo możliwe do opanowania, ale nie są odwracalne:

• choroba Alzheimera

• Otępienie naczyniowe

• Otępienie spowodowane chorobą Parkinsona i podobnymi zaburzeniami

• Otępienie z ciałami Lewy’ego

• Otępienie czołowo-skroniowe (choroba Picka)

• Choroba Creutzfeldta-Jakoba

Demencję można podzielić na dwie grupy w zależności od tego, która część mózgu została dotknięta chorobą.

Demencje korowe wynikają z problemów w korze mózgowej, zewnętrznej warstwie mózgu. Odgrywają one kluczową rolę w funkcjonowaniu pamięci i języka. Osoby cierpiące na te rodzaje demencji zwykle mają poważne zaniki pamięci, nie pamiętają słów ani nie rozumieją języka. Choroba Alzheimera i choroba Creutzfeldta-Jakoba to dwie formy demencji korowej.

Demencje podkorowe powstają z powodu problemów w częściach mózgu znajdujących się poniżej kory mózgowej. Osoby cierpiące na demencję podkorową zwykle wykazują zmiany w szybkości myślenia i zdolności do podejmowania aktywności. Zazwyczaj osoby cierpiące na demencję podkorową nie mają problemów z zapominaniem i językiem. Choroba Parkinsona, choroba Huntingtona i HIV mogą powodować tego typu demencję.

Niektóre rodzaje demencji dotykają obu części mózgu. Na przykład otępienie typu Lewy Body dotyczy zarówno części korowej, jak i podkorowej.

Demencja a inne rodzaje utraty pamięci

Demencja nie jest przejściową dezorientacją lub zapomnieniem, które mogą wynikać z infekcji, która goi się bez leczenia. Może być także skutkiem choroby podstawowej lub działań niepożądanych leków. Demencja zazwyczaj pogłębia się z czasem.

Przyczyny demencji

Do najczęstszych przyczyn demencji należą:

Choroby neurologiczne o charakterze zwyrodnieniowym. Należą do nich:

• choroba Alzheimera

• Choroba Parkinsona

• Choroba Huntingtona

• Niektóre rodzaje stwardnienia rozsianego.

Choroby te z czasem ulegają pogorszeniu.

Zaburzenia naczyniowe. Choroby te wpływają na krążenie krwi w mózgu.

• Traumatyczne urazy mózgu spowodowane wypadkami samochodowymi, upadkami, wstrząsami mózgu itp.

• Zakażenia ośrodkowego układu nerwowego. Należą do nich zapalenie opon mózgowych, HIV oraz choroba Creutzfeldta-Jakoba.

• Długotrwałe spożywanie alkoholu lub zażywanie narkotyków

• Niektóre rodzaje wodogłowia, czyli nagromadzenia płynu w mózgu

Do niektórych odwracalnych przyczyn demencji należą:

• Zaburzenia związane z używaniem alkoholu lub innych substancji

• Guzy

• Krwiaki podtwardówkowe, skrzepy krwi pod zewnętrzną powłoką mózgu

• Wodogłowie normalnego ciśnienia, nagromadzenie płynu w mózgu

• Zaburzenia metaboliczne, takie jak niedobór witaminy B12

• Niski poziom hormonów tarczycy, zwany niedoczynnością tarczycy

• Niski poziom cukru we krwi, zwany hipoglikemią

• Zaburzenia neurokognitywne związane z HIV (HAND)

Czynniki ryzyka demencji

Niektóre czynniki fizyczne i związane ze stylem życia mogą zwiększać ryzyko wystąpienia demencji:

• Wiek

• Demencja w Twojej rodzinie

• Choroby, w tym cukrzyca, zespół Downa, stwardnienie rozsiane, choroby serca i bezdech senny

• Depresja

• Palenie tytoniu, nadużywanie alkoholu, niewłaściwa dieta i brak ruchu

• Uraz mózgu

• Udary mózgu

• Zakażenia mózgu (np. zapalenie opon mózgowych i kiła)

Objawy demencji

Osoby cierpiące na demencję mają problemy z myśleniem i pamięcią, które wpływają na ich zdolność do radzenia sobie z codziennym życiem.

Oto kilka objawów, na które należy zwrócić uwagę:

• Problemy z pamięcią krótkotrwałą, np. zapominanie, gdzie się coś położyło lub ciągłe zadawanie tego samego pytania

• Problemy z komunikacją, np. nieumiejętność wymyślenia słowa

• Gubienie się

• Problemy z wykonywaniem złożonych, ale znanych zadań, takich jak przygotowanie posiłku czy płacenie rachunków

• Zmiany osobowości, takie jak depresja, pobudzenie, paranoja i wahania nastroju

Etapy demencji

Zazwyczaj demencja przechodzi przez następujące etapy. Mogą się one jednak różnić w zależności od obszaru mózgu, który jest dotknięty chorobą.

1. Brak upośledzenia. Osoba na tym etapie nie ma żadnych objawów, ale badania mogą wykazać istnienie problemu.

2. Bardzo łagodne pogorszenie. Można zauważyć niewielkie zmiany w zachowaniu, ale osoba bliska jest nadal niezależna.

3. Łagodne pogorszenie. Zauważa się więcej zmian w myśleniu i rozumowaniu. Osoba taka może mieć problemy z planowaniem i często się powtarzać. Osoba taka może mieć również trudności z przypomnieniem sobie niedawnych wydarzeń.

4. Umiarkowane pogorszenie. Osoby takie mają większe problemy z planowaniem i zapamiętywaniem ostatnich wydarzeń. Mogą mieć trudności z podróżowaniem i posługiwaniem się pieniędzmi.

5. Umiarkowanie poważne pogorszenie. Osoba taka może nie pamiętać numeru telefonu lub imion wnuków. Może być zdezorientowana co do pory dnia lub dnia tygodnia. Na tym etapie osoba taka będzie potrzebowała pomocy w podstawowych czynnościach życia codziennego, takich jak wybieranie ubrań do ubrania.

6. Znaczne pogorszenie. Osoba taka zaczyna zapominać, jak nazywa się jej współmałżonek. Będzie potrzebować pomocy przy chodzeniu do toalety i jedzeniu. Możesz również zauważyć zmiany w ich osobowości i emocjach.

7. Bardzo poważne pogorszenie stanu zdrowia. Chory nie jest już w stanie wypowiadać swoich myśli. Nie może chodzić i większość czasu spędza w łóżku.

Diagnoza demencji

Lekarz zapozna się z historią pacjenta, przeprowadzi badanie fizykalne i testy poznawcze. W zależności od wyników wywiadu i badania fizykalnego mogą zostać przeprowadzone dalsze badania.

Badania te mogą obejmować:

• Badania krwi i moczu

• RTG klatki piersiowej

• Skanowanie mózgu (rezonans magnetyczny lub tomografia komputerowa)

• Elektroencefalogram (EEG)

• Analiza płynu rdzeniowego

Do rozpoznania demencji stosuje się określone kryteria. Należą do nich:

• upośledzenie uwagi

• Orientacja

• Pamięć

• Osąd

• Umiejętności i funkcje językowe, motoryczne i przestrzenne. (Z definicji demencja nie jest spowodowana dużą depresją lub schizofrenią).

Leczenie demencji

W leczeniu demencji lekarze zajmują się czynnikami, które ją powodują. Około 20% przyczyn demencji jest odwracalnych. Jeśli przyczyna demencji u danej osoby nie jest odwracalna, leczenie koncentruje się na opanowaniu objawów, zwłaszcza pobudzenia i innych problemów emocjonalnych.

Aducanumab-avwa (Aduhelm) jest pierwszym od kilkudziesięciu lat lekiem zatwierdzonym przez FDA do leczenia choroby Alzheimera. Jeśli Twój bliski jest we wczesnym stadium choroby Alzheimera, najczęstszej postaci demencji, lekarz może przepisać mu ten comiesięczny wlew. Jest to przeciwciało monoklonalne, które zmniejsza odkładanie się w mózgu blaszek amyloidowych. Blaszki te są częścią tego, co prowadzi do utraty pamięci związanej z chorobą Alzheimera.

Leki takie jak inhibitory acetylocholinoesterazy (na przykład donepezil i galantamina) mogą czasami pomóc w spowolnieniu postępu zmian poznawczych, ale dość często działanie leków jest jedynie umiarkowane i nie są one w stanie zapobiec ewentualnemu pogorszeniu się choroby podstawowej.

O nietrzymaniu moczu mówimy wtedy, gdy ktoś przypadkowo wycieka z niego siusiu. Jest to bardzo częste u osób starszych, zwłaszcza tych, które cierpią na chorobę Alzheimera.

Nietrzymanie moczu samo w sobie nie stanowi zwykle problemu zdrowotnego, ale należy poinformować lekarza o jego występowaniu.

Nietrzymanie moczu, które pojawia się lub nasila nagle, jest zwykle oznaką problemu, który można leczyć, takiego jak zaparcia, infekcja lub działanie niepożądane leków. Wyciek, który pojawia się powoli, w miarę postępu choroby Alzheimera, nie jest uleczalny, ale można zrobić kilka rzeczy, aby sobie z nim poradzić.

Niezwłocznie zwróć się o pomoc medyczną do bliskiej osoby, jeśli nie może się wysikać, próbując zrobić to przez kilka godzin i jeśli odczuwa ból w dole brzucha. Może to być oznaką zablokowania cewki moczowej (przewodu odprowadzającego mocz z pęcherza).

Nietrzymanie moczu czasami występuje razem z infekcją. Jeśli zauważysz którykolwiek z tych objawów wraz z wyciekiem moczu, skontaktuj się z lekarzem:

• Gorączka

• Ból przy sikaniu

• Krew w moczu

• Ból w dolnej części brzucha lub dolnej części pleców

Rodzaje

Istnieją cztery główne rodzaje nietrzymania moczu. Możliwe jest, że ktoś może mieć więcej niż jeden rodzaj jednocześnie.

Nietrzymanie moczu. Często nazywane jest pęcherzem nadreaktywnym. Dochodzi do niego, kiedy mięśnie wokół pęcherza zaciskają się w niewłaściwym czasie. Powoduje to nagłe parcie na siusiu i osoba taka może nie zawsze zdążyć na czas do łazienki. Jest to najczęstsza przyczyna nietrzymania moczu u osób z chorobą Alzheimera, ponieważ zmiany w mózgu stopniowo odbierają zdolność wstrzymywania moczu.

Funkcjonalne nietrzymanie moczu. Jest to sytuacja, w której osoba nie może dostać się do toalety, ponieważ nie jest w stanie poruszać się wystarczająco szybko lub nie zdaje sobie sprawy, że musi siusiu. Zdarza się to często u osób cierpiących na depresję, chorobę Alzheimera, poważne osłabienie mięśni lub niemogących chodzić.

Wysiłkowe nietrzymanie moczu. Dochodzi do niego, gdy niewielkie ilości moczu wydostają się na zewnątrz, gdy ktoś kaszle, śmieje się, kicha lub robi coś aktywnego. Zdarza się ono częściej u kobiet, zwłaszcza jeśli urodziły one dzieci. Poród może rozciągnąć i osłabić mięśnie wokół pęcherza moczowego.

Nietrzymanie moczu z przepełnienia. Zdarza się, kiedy osoba nie może opróżnić pęcherza do końca i siusiu wycieka z pełnego pęcherza. Często jest to spowodowane cukrzycą, stwardnieniem rozsianym, chorobą prostaty, zaparciami i niektórymi lekami.

Opieka domowa

Jedną z najprostszych rzeczy, jakie można zrobić, jest zapisywanie, kiedy dochodzi do wycieku. Nazywa się to dzienniczkiem nietrzymania moczu. Pomoże to lekarzowi ustalić, dlaczego tak się dzieje i jaki może być najlepszy plan leczenia. Może to również pomóc w ustaleniu, kiedy ukochana osoba musi skorzystać z toalety, dzięki czemu można zaplanować harmonogram przerw na siusiu.

Ważne jest też, aby zapewnić bliskiej osobie komfort i suchość – wilgoć może podrażnić jej skórę. Regularnie sprawdzaj stan skóry (przynajmniej co 2 godziny). Jeśli skóra jest podrażniona lub uszkodzona, skontaktuj się z lekarzem. Produkty dostępne bez recepty, takie jak wazelina, mogą pomóc w ochronie skóry.

Po każdym wypadku należy umyć miejsce zdarzenia wodą z mydłem i osuszyć je. Chusteczki nawilżane dla dorosłych mogą ułatwić sprzątanie. Noś jednorazowe rękawiczki i myj ręce przed i po wypadku.

Wypróbuj różne wkładki i majtki chłonne, aby sprawdzić, co działa najlepiej. Wygodniejsze i lepiej dopasowane będą prawdopodobnie podpaski przeznaczone dla mężczyzn lub dla kobiet. Jednorazowe wkładki można stosować w celu ochrony prześcieradła i ograniczenia konieczności zmiany łóżka. Można też użyć flanelowych prześcieradeł dziecięcych z gumką.

Twój bliski może mieć nagłą potrzebę wyjścia, więc upewnij się, że może łatwo dostać się do łazienki. Drzwi do łazienki powinny być otwarte, jeśli nikt w niej nie przebywa, należy usunąć z drogi przeszkody i dywaniki oraz pozostawić w pobliżu włączone światło przez cały czas. Jeśli mają problemy z dostaniem się do łazienki, niech korzystają z przyłóżkowej toalety, pisuaru lub nocnika.

Pomocne jest noszenie ubrań, które można łatwo zdjąć podczas korzystania z łazienki. Zamiast guzików i zamków błyskawicznych używaj pasków na rzepy i elastycznych gumek w talii. Zainstaluj podwyższoną deskę sedesową i uchwyty.

Osoby w średnim lub późnym stadium choroby Alzheimera czasami powiedzą ci, że muszą iść, używając słów wyzwalających, które nie mają nic wspólnego z korzystaniem z łazienki. Mogą również wykazywać oznaki niepokoju lub lęku. Zwracaj uwagę na to, jak zachowują się tuż przed wypadkiem, aby poznać znaki, że muszą iść.

Kiedy już poznasz te oznaki, obserwuj swojego bliskiego pod ich kątem. Przypomnij mu, aby dał ci znać, gdy będzie chciał się wysikać. Następnie pomóż mu korzystać z łazienki według ustalonego harmonogramu. Może to być na podstawie dzienniczka nietrzymania moczu lub co 2 godziny. Udzielaj pozytywnych informacji zwrotnych, gdy pozostanie sucha lub pójdzie do toalety.

Pamiętaj, że twój bliski może nie zawsze chcieć twojej pomocy w łazience. Bądź cierpliwy i pomóż jej być tak niezależną, jak to tylko możliwe. Daj jej dużo czasu. Odejdź lub odwróć wzrok, jeśli wydaje się, że osoba ta nie czuje się komfortowo, gdy jesteś przy niej. Udzielaj wskazówek krok po kroku i zachęcaj je, jeśli tego potrzebują, ale staraj się nie denerwować i nie traktować ich jak dzieci.

Zapobiegaj zakażeniom dróg moczowych

Możesz myśleć, że ktoś wycieka mocz, ponieważ za dużo pije, ale zazwyczaj tak nie jest. Jeśli powstrzymujesz się od przyjmowania płynów, twój bliski może się odwodnić i być bardziej podatny na infekcje układu moczowego.

Jeśli osoba ma nocne wypadki, nie powinna pić przez 3 godziny przed snem, o ile w ciągu dnia otrzymuje dużo płynów. Alkohol i kofeina mogą zwiększać potrzebę oddawania moczu, więc nie podawaj ich w dużych ilościach i nie pij przed snem.

• Pomagaj bliskiej osobie pić dużo płynów, często podając jej napoje, które lubi. Mocz powinien mieć kolor od jasnożółtego do przezroczystego.

• Podczas czyszczenia pochwy należy zawsze przecierać ją od przodu do tyłu, aby nie dopuścić do przedostania się bakterii jelitowych do pochwy.

• Chronić je przed zaparciami, pomagając im w stosowaniu diety bogatej w błonnik.

• Wypróbuj sok żurawinowy lub tabletki. Niektóre badania wykazały, że mogą one pomóc w zapobieganiu infekcjom. Chociaż inne badania nie są zgodne, ogólnie uważa się je za bezpieczne i mogą pomóc. Upewnij się tylko, że Twój bliski nie przyjmuje żadnych leków, których nie powinno się przyjmować z sokiem żurawinowym.

• W przypadku kobiet należy porozmawiać z lekarzem o stosowaniu kremu z estrogenami dopochwowymi w celu zapobiegania infekcjom UTI.

Cewniki

Jeśli wyciek moczu jest problemem, możesz się zastanawiać, czy nie byłoby łatwiej dla twojej bliskiej osoby używać cewnika (cienkiej rurki, która wyprowadza mocz z pęcherza przez cewkę moczową do worka). Większość lekarzy zgadza się, że nie jest to dobry pomysł, ponieważ bakterie mogą przedostawać się przez cewnik do pęcherza. To sprawia, że ryzyko infekcji jest bardzo wysokie. Ponadto cewnik może być niewygodny i drażniący dla twojego bliskiego, a także może powodować krwawienie.