Lekarz mówi ci.

Osoby z chorobą Alzheimera mogą łatwo popadać we frustrację lub dezorientację, ale możesz pomóc im w ułatwieniu i uprzyjemnieniu wykonywanych czynności. Poznaj sposoby, dzięki którym możesz usprawnić ich codzienne życie.

Zachowaj rutynę

Planowanie codziennych czynności nie przychodzi osobom z chorobą Alzheimera z łatwością. Osoby te mają również tendencję do preferowania znajomych nawyków, miejsc i zadań.

Jednak codzienna rutyna pomaga im skupić się na czynnościach, które uważają za znaczące. Jeśli wiedzą, czego się spodziewać, może to również zmniejszyć frustrację i poprawić ich nastrój.

Planując codzienną rutynę dla osoby, którą się opiekujesz, pomyśl o:

• Jej upodobaniach i preferencjach

• Jak spędzali dzień

• Pory dnia, w których czują się najświeżsi: Czynności takie jak kąpiel czy wizyta u lekarza są łatwiejsze, gdy osoba bliska czuje się wypoczęta.

• Regularne pory budzenia się i kładzenia spać: Nie należy pozwalać dziecku drzemać kilka razy w ciągu dnia lub przez dłuższy czas. Może to zaburzyć ich poczucie dnia i nocy.

W domu należy umieścić znajome przedmioty, takie jak zdjęcia rodzinne i pamiątki. Mogą one zwiększyć poczucie bezpieczeństwa i więzi z dzieckiem.

Pocieszające są także znajome zapachy i rozrywki. Ulubiony deser i program telewizyjny mogą sprawić przyjemność osobie, która zawsze lubiła te rzeczy po obiedzie lub w ten sposób zaczynała dzień, nawet jeśli nie do końca rozumie fabułę programu.

Ograniczenie nadmiaru dźwięku

Zbyt duży hałas może łatwo przytłoczyć osoby z chorobą Alzheimera. Zbyt wiele dźwięków może pochodzić z radia, telewizji lub od wielu osób rozmawiających w tym samym czasie.

Sposoby ograniczania dodatkowych dźwięków:

• Zmniejsz głośność.

• Wyłączaj telewizor podczas posiłków lub gdy rozmawiacie ze sobą.

• Wyłączaj telewizor także wtedy, gdy program jest denerwujący lub brutalny, ponieważ dzieci mogą myśleć, że wydarzenia na ekranie są prawdziwe.

• Wybieraj takie źródła muzyki (płyty CD, serwisy streamingowe), które nie są przerywane przez dezorientujące reklamy.

• Zamykaj okna i drzwi, gdy gra muzyka lub leci telewizja, aby ograniczyć hałas.

• Podczas spotkań w pomieszczeniu powinno przebywać mniej osób.

?

Bądź cierpliwy

Alzheimer utrudnia doskonalenie umiejętności i zapamiętywanie wskazówek. Dlatego tak ważne jest, aby być cierpliwym dla bliskiej osoby, kiedy ma trudności i pamiętać, że nic na to nie poradzi.

Sposoby na bycie wyrozumiałym:

• Skup się na jednej czynności w danym momencie. Jeśli uczniowie są zdezorientowani, należy ich prowadzić krok po kroku.

• Zaplanuj więcej czasu na wykonanie zadań i zapewnij przerwy.

• Nie krytykuj ich i nie poprawiaj, jeśli robią coś, co dla Ciebie jest bez znaczenia, ale im sprawia przyjemność.

• Nie próbuj się z nimi spierać ani używać logiki, kiedy ich zachowanie wydaje się nieracjonalne.

• Jeśli ukochana osoba robi coś, co lubi, ale nie potrafi tego dobrze robić – np. składa ubrania – nie zwracaj na to uwagi.

• Nie poprawiaj ich za każdym razem, gdy o czymś zapomną lub powiedzą coś, co nie ma dla Ciebie sensu.

• Nie wkładaj słów w ich usta, ani nie staraj się wypełniać pustych miejsc w ich pamięci.

Pomóż im nawiązać kontakt

Osoby cierpiące na chorobę Alzheimera mogą mieć trudności z wyrażaniem swoich myśli i uczuć w miarę postępu choroby. Możesz jednak ułatwić im komunikację i sprawić, by czuły się ze sobą związane.

?

Możesz:

• Nawiązać kontakt wzrokowy i zwracać się do nich po imieniu.

• Dotykaj ich delikatnie, aby ich prowadzić lub trzymaj ich za rękę podczas rozmowy.

• Zadawaj pytania wymagające odpowiedzi twierdzącej lub przeczącej. Zapytaj Czy jesteś głodny? zamiast Jak się czujesz?

• Nie mów o nich przy innych, jakby ich nie było.

• Nie używaj dziecięcego głosu, gdy do nich mówisz.

?

Daj im wybór

Większość ludzi lubi mieć wybór, zwłaszcza jeśli chodzi o ubrania lub jedzenie, ale podejmowanie decyzji może być trudne dla osób z chorobą Alzheimera. Dlatego dawaj bliskiej osobie wybór, kiedy tylko możesz, ale niech będzie on prosty.

Sposoby na to:

• Poproś uczniów, aby wybrali jedną z dwóch opcji, np. koszulę w kratę lub w paski, ciepły lub zimny napój, albo czy wolą poczytać, czy pójść na spacer.

• Usuń nadmiar ubrań z szafy, tak aby uczniowie widzieli kilka opcji, ale nie tak wiele, by ich to nie przytłoczyło.

• Jeśli chcą codziennie nosić tę samą koszulę, kup kilka sztuk tej samej ulubionej rzeczy.

• Jeśli wybiorą niedopasowane ubrania, pozwól im na to.

• W restauracji pomóż im przejrzeć menu. Następnie zaproponuj kilka potraw, o których wiesz, że będą im smakować.

?

Pozwól im pomóc

Wykonywanie prostych czynności może pomóc bliskiej osobie chorej na Alzheimera poczuć się potrzebną i ważną częścią gospodarstwa domowego. Osoba ta może docenić, że prosisz ją o pomoc.

Każde zadanie można dostosować do możliwości osoby, która je wykonuje. Poproś, aby:

• Umyć naczynia

• Nakryć do stołu

• Zamiatanie podłogi

• Złożyć pranie

• Odmierzanie i mieszanie składników do gotowania lub pieczenia

Należy również pamiętać o poprzedniej pracy zawodowej. Ktoś, kto kiedyś pracował w biurze, może lubić sortowanie poczty lub proste zadania organizacyjne.

Lekarz pomaga w planowaniu przyszłości po zdiagnozowaniu u bliskiej osoby choroby Alzheimera.

Jako osoba podejmująca decyzje, musisz mieć przygotowany plan działania. Oto lista kontrolna rzeczy, które należy wziąć pod uwagę.

Jest to duża odpowiedzialność dla jednej osoby. Wybierz więc kilku bliskich pomocników, na których możesz liczyć. Zastanów się nad ich mocnymi i słabymi stronami (fizycznymi i emocjonalnymi), dynamiką związków i innymi konkurencyjnymi obowiązkami. Wiedza o tym, kto jest kim w kręgu najbliższych, pomaga w podziale pracy.

Zwróć uwagę na to, co może, a czego nie może zrobić dla siebie. Lekarze, rehabilitanci i geriatryczni pracownicy socjalni mogą pomóc w ocenie ich potrzeb.?Książka z 2015 roku, The ABA/AARP Checklist for Family Caregivers: A Guide to Making it Manageable, zawiera listę pewnych codziennych rutynowych czynności i zadań, na które należy zwracać uwagę. Sprawdź, jak dobrze wykonują następujące czynności:

• Przygotowywać posiłki i jeść

• Kąpiel, pielęgnacja i korzystanie z toalety

• Ubierać się

• Chodzić i poruszać się

• Płać rachunki i zarządzaj pieniędzmi

• Prowadzić samochód lub poruszać się środkami transportu publicznego

• Zażywać lekarstwa

• Wykonywać prace domowe

W miarę jak zanika pamięć, szczegóły, które kiedyś były na pierwszym miejscu, mogą zostać utracone na zawsze. Zapisz te rzeczy, zanim o nich zapomnisz. Informacje praktyczne są kluczowe, ale nie należy zapominać także o sprawach sentymentalnych.

Czy znasz wszystkie stany zdrowia bliskiej osoby? Wszystkie ich choroby? Jakie leki przyjmuje? Nazwiska wszystkich lekarzy (podstawowej opieki zdrowotnej i specjalistów)? czy ma alergie? Przebyte choroby, operacje, leczenie i wyniki badań?

Jeśli nie, nadszedł czas, aby stworzyć dużą kartotekę. Będziesz potrzebował zgody swoich bliskich na uzyskanie ich dokumentacji zdrowotnej, która jest chroniona przepisami HIPAA dotyczącymi prywatności. Będziesz też chciał podpisać pełnomocnictwo do spraw opieki zdrowotnej, aby zgodnie z prawem podejmować za nich decyzje medyczne, gdy nie będą już w stanie tego robić.

Teraz, gdy wszystko jest skomputeryzowane, należy utworzyć na komputerze plik zawierający wszystkie te informacje. Dobrze jest zrobić kopię zapasową pliku na pendrive’ie lub dysku przenośnym, który można mieć przy sobie na wypadek konieczności udania się na pogotowie.

Lista numerów, na które musisz zapolować, obejmuje:

• Numery kont

• Salda bankowe

• Zasoby inwestycyjne

• Polisy ubezpieczeniowe i wypłaty

• Aktywa ogółem

• Należności wymagalne

• Bieżące wydatki

Konieczne będzie planowanie kosztów opieki, płacenie rachunków, załatwianie wniosków o zasiłki, podejmowanie decyzji inwestycyjnych i przygotowywanie deklaracji podatkowych. Mogą to być drażliwe kwestie, ponieważ osoba cierpiąca na Alzheimera musi przekazać kontrolę i w pełni zaufać Twojemu osądowi. A pieniądze mogą bardzo dzielić rodziny.

Twój bliski może podpisać trwałe pełnomocnictwo, dające Ci prawo do podejmowania decyzji finansowych w jego imieniu. Możesz też zatrudnić zaufaną osobę trzecią: biegłego rewidenta, bankiera rodzinnego, prawnika zajmującego się planowaniem majątku lub planistę finansowego. Nie zapomnij umieścić tych danych w pliku komputerowym i na pendrive’ie. Dane powinny zawierać informacje o tym, kto ma pełnomocnictwo, a także ewentualne zalecenia lub testament życia.

Znajdź najnowszą wersję testamentu i planu majątkowego. Działaj szybko, jeśli go nie ma lub wymaga on aktualizacji. Możesz również poprosić o sporządzenie testamentu życia, dokumentu prawnego, w którym określisz swoje życzenia dotyczące opieki u schyłku życia. Ważne jest, aby mieć jasne instrukcje i zdecydować, kto będzie porządkował ich sprawy.

Oto, co powinno się w niej znaleźć:

• Akt urodzenia

• Czeki in blanco

• Tytuł własności samochodu

• Akty notarialne (nieruchomości, mienie osobiste, działki pogrzebowe)

• Prawo jazdy

• Drzewa genealogiczne lub zapisy genealogiczne

• Karty ubezpieczenia zdrowotnego

• Polisy i karty ubezpieczeniowe

• Dokumenty prawne

• Wykaz rachunków bankowych

• Lista numerów kart kredytowych, debetowych i bankomatów

• Lista typów i modeli sprzętu medycznego

• Akt małżeństwa

• Dokumentacja medyczna

• Karta Medicare

• Numery seryjne służb wojskowych

• Karta dawcy narządów

• Paszport

• Spis rzeczy osobistych

• Karta ubezpieczenia społecznego

• Świadectwa udziałowe

Uporządkowanie tych wszystkich spraw to duża odpowiedzialność, dlatego należy je załatwiać po kolei. A kiedy będziesz opiekować się ukochaną osobą, pamiętaj, aby zadbać także o siebie.

Choroba Alzheimera jest najczęstszą przyczyną demencji u osób starszych. Kliknij pokaz slajdów lekarzy, aby dowiedzieć się, w jaki sposób dieta MIND może pomóc w zapobieganiu lub opóźnianiu objawów.

1/8

Jest to połączenie dwóch diet o znanych korzyściach zdrowotnych – śródziemnomorskiej i DASH. Jej celem jest zapobieganie lub spowolnienie procesu starzenia się mózgu. Pierwsze badania wykazały, że zmniejsza ona ryzyko wystąpienia choroby Alzheimera o 53% u osób, które ściśle jej przestrzegają, i o 35% u osób, które przestrzegają jej w sposób bardziej luźny. (Nazwa jest skrótem od Mediterranean-DASH Diet Intervention for Neurodegenerative Delay). Zalecenie to było pierwotnie przeznaczone dla zdrowych starszych osób dorosłych, ale w 2018 roku rozszerzono je tak, aby dotyczyło również ośmiolatków, którzy przeszli udar mózgu.

Grupy żywności korzystnie wpływające na zdrowie mózgu

2/8

Dieta MIND składa się z 10 grup: zielone warzywa liściaste, inne warzywa, orzechy, jagody, fasola, pełne ziarna, ryby, drób, oliwa z oliwek i wino. Trzeba kochać dietę, w której wino jest jedną z grup żywności.

Białko

3/8

W diecie zaleca się spożywanie fasoli co drugi dzień, drobiu dwa razy w tygodniu i ryb raz w tygodniu. Można też przygotować chili z fasoli i indyka, które będzie można jeść przez kilka dni. Wszystkie te pokarmy zawierają dużo białka i mało tłuszczów nasyconych, dzięki czemu są korzystne dla ogólnego stanu zdrowia, a także dla zdrowia mózgu.

Warzywa i zboża

4/8

Każdego dnia powinieneś jeść sałatkę, jedno warzywo i trzy porcje pełnoziarnistych produktów zbożowych. Nadają się do tego wszystkie warzywa, ale szczególnie dobre są kolardyna, jarmuż i szpinak. Choć badań na temat funkcjonowania mózgu i ziaren jest niewiele, część nauki stojącej za dietą MIND może dotyczyć tego, jak te pokarmy ze sobą współpracują. Naukowcy wciąż próbują ustalić, dlaczego dieta działa tak dobrze.

Przekąski

5/8

Orzechy i owoce jagodowe to idealne przekąski – oba te produkty powiązano z poprawą zdrowia mózgu. Zwłaszcza jagody i truskawki pomagają utrzymać jak najlepszą pracę mózgu i mogą spowalniać objawy związane z chorobą Alzheimera.

Wino

6/8

W kilku badaniach wykazano, że wino poprawia zdrowie mózgu i pomaga chronić przed chorobą Alzheimera. Kluczem jest jednak umiar. Zazwyczaj jest to jeden kieliszek dziennie dla kobiet i dwa dla mężczyzn. Większa ilość może mieć zły wpływ na zdrowie mózgu i zwiększać prawdopodobieństwo wystąpienia demencji.

Oliwa z oliwek

7/8

Jest pyszna do chleba, sałatek, makaronów, gotowanej zieleniny i wielu innych rzeczy. Wykazano również, że w dłuższej perspektywie poprawia funkcjonowanie mózgu i chroni przed demencją.

Niezdrowe grupy

8/8

W diecie MIND ogranicza się spożywanie czerwonego mięsa, masła i margaryny, sera, ciast i słodyczy oraz potraw smażonych i typu fast food. Należy spożywać mniej niż 4 porcje czerwonego mięsa tygodniowo, mniej niż łyżkę stołową masła dziennie i mniej niż jedną porcję tygodniowo każdego z następujących produktów: pełnotłustego sera, potraw smażonych i fast foodów.

Opiekunowie osób cierpiących na psychozę związaną z demencją mogą odegrać ważną rolę w planie opieki nad bliską osobą i pomóc w zapewnieniu lepszej jakości życia przez jak najdłuższy czas.

Monitoruj ich zachowanie

Twoja ukochana osoba może zachowywać się w dziwny sposób. Ich zachowanie może być nieszkodliwe.

Na przykład osoby z demencją często myślą, że nie są we własnym domu. James Lai, MD, zastępca szefa ds. klinicznych geriatrii w Yale School of Medicine, twierdzi, że osoby z demencją mogą nawet iść do swojego pokoju, aby zebrać jakieś rzeczy. Jeśli jedyne, co chcą zrobić, to spakować torbę i rozpakować ją, mówi, że to w porządku. Możesz nawet pomóc.

Dopóki te [urojenia] nie są stresujące, można w nich uczestniczyć – mówi Lai. Jeśli zawsze mówisz im, że to, co robią, nie jest w porządku, albo próbujesz im przypomnieć, że nie powinni iść do tego miejsca, to myślę, że to powoduje większy stres i niepokój.

Nie zawsze da się samodzielnie uspokoić bliską osobę. Osoba taka może być bardzo zdenerwowana lub natarczywa.

W takich sytuacjach należy zaangażować lekarza” – mówi Lai.

Ale objawy psychozy nie zawsze są przerażające dla osób, które je mają. Christopher van Dyck, dyrektor jednostki badawczej zajmującej się chorobą Alzheimera w Yale School of Medicine, twierdzi, że osoby cierpiące na otępienie z ciałami Lewy’ego często widzą zwierzęta lub ludzi, których tak naprawdę nie ma. Istoty te nie stanowią jednak zagrożenia, a nawet są pocieszające.

Osoba mająca [halucynacje] może żyć bardzo szczęśliwie, mając w domu dodatkowe psy – mówi.

Zwracaj uwagę na sygnały ostrzegawcze

Nie zawsze łatwo jest stwierdzić, czy osoba bliska ma urojenia lub halucynacje. Może ona sama o tym nie wiedzieć. Lai radzi, by zwracać uwagę na oznaki, na przykład jeśli:

• Przesuwają przedmioty wokół siebie

• Denerwować się lub być agresywnym w pewnych sytuacjach

• Boją się wchodzić do pomieszczeń

• Unikają pewnych osób lub miejsc

Jak mówi Lai, czasami psychoza może być oznaką innych problemów medycznych. Jest to szczególnie ważne, jeśli objawy pojawiają się nagle. Bliska osoba może nie być w stanie powiedzieć, że nie czuje się dobrze.

Mówi, że powinieneś skontaktować się z lekarzem, jeśli zauważysz:?

• Nagłe zmiany w zachowaniu, nastroju lub osobowości

• Utrata wagi

• Brak apetytu

• Okresy gapienia się

• Dużo upadków

• Poważny smutek lub obniżony nastrój

• Znacznie więcej snu niż zwykle

Współpracuj z lekarzem

Możesz pomóc bliskiej osobie w punktualnym przychodzeniu na wizyty. Możesz też dopilnować, by sprawdził jej słuch, wzrok lub ogólny stan zdrowia. Ale to nie jest Twoja jedyna rola. Dr Arman Fesharaki-Zadeh, neurolog behawioralny i neuropsychiatra z Yale Medicine, twierdzi, że opiekunowie są ważnym źródłem obiektywnych informacji o przebiegu poszczególnych sesji.

Sugeruje on, że należy zwracać uwagę na takie rzeczy jak: ?

• O której godzinie pojawiają się objawy?

• Czy pojawiają się one około zachodu słońca?

• Czy pojawiają się w okolicach jakiejś zmiany?

• Czy wywołuje je nowa osoba?

• Czy w pewnych sytuacjach twój bliski jest bardzo niespokojny i przestraszony?

Należy zanotować wszelkie informacje i przynieść je na następną wizytę. Fesharaki-Zadeh mówi, że pomoże to Tobie i Twojemu lekarzowi poszukać wzorców, które mogą pogorszyć psychozę związaną z demencją u Twojej bliskiej osoby. Być może uda się złagodzić niektóre objawy, jeśli uda się znaleźć pewne czynniki wyzwalające i ich unikać.

Realizuj plan leczenia

Twój bliski może potrzebować leków na demencję lub inne problemy zdrowotne. Musisz upewnić się, że przyjmują je we właściwy sposób.

Jeśli to możliwe, Lai sugeruje, aby dać jej możliwość uczestniczenia w rutynowym leczeniu. Na przykład, umieść leki w maszynie, która wypluwa lek po naciśnięciu przycisku.

Odzyskanie jakiejś kontroli jest zazwyczaj dobrym rozwiązaniem – mówi. Nawet jeśli jest ona niewielka.

Carolyn Fredericks, neurolog, która leczy osoby z chorobą Alzheimera i innymi zaburzeniami pamięci w Yale Medicine, twierdzi, że leki prawdopodobnie nie wyeliminują urojeń. Mogą jednak pomóc w złagodzeniu objawów, które pogarszają przebieg psychozy, takich jak pobudzenie czy dezorientacja.

Niektóre z tych leków są dostępne w postaci plastrów, co może być pomocne, jeśli dana osoba jest podejrzliwa i nie chce brać tabletek.

Uzyskaj wsparcie dla siebie

Opieka nad osobą cierpiącą na demencję to ciężka praca. Możesz mieć poczucie, że jesteś jedyną osobą, która może lub powinna to robić. Ale to zwiększa prawdopodobieństwo wypalenia się opiekuna. Jest to stan fizycznego zmęczenia lub wyczerpania psychicznego. Może to prowadzić do problemów zdrowotnych, takich jak lęk i depresja. To z kolei może wpłynąć na jakość opieki, jaką zapewniasz bliskiej osobie.

Nawet najlepszy opiekun potrzebuje odpoczynku i troski o siebie – mówi Fredericks. W ten sposób możesz stać się dobrym opiekunem, dając sobie szansę na wyzdrowienie.

Możesz uzyskać dodatkową pomoc na wiele sposobów. Zapytaj swojego lekarza o:

• Pomoc domową

• Ośrodki dla seniorów

• Ośrodki dzienne dla dorosłych

• Ośrodki opieki długoterminowej

Fesharaki-Zadeh sugeruje, aby opiekunowie zwracali się do grup takich jak Alzheimers Association (Stowarzyszenie Pomocy Osobom z Chorobami Alzheimera). Można tam znaleźć dostęp do rozległej sieci wsparcia związanej z demencją.

Są to ludzie, którzy sami zajmują się tymi sprawami – mówi. Mogą być bardzo pomocni i terapeutyczni.

Co to jest demencja i jak ją rozpoznać? Poznaj oznaki demencji i dowiedz się, co robić, jeśli u Ciebie lub bliskiej Ci osoby wystąpią objawy.

Demencja dotyka głównie osoby powyżej 65 roku życia. Osoby, których bliski krewny cierpiał na demencję, są bardziej narażone na zachorowanie na nią niż osoby, w których rodzinie nie było takiej historii.

Jeśli uważasz, że ktoś z Twoich bliskich cierpi na demencję, porozmawiaj z nim o tym i zaplanuj wizytę u lekarza specjalizującego się w leczeniu pacjentów z demencją.

Rodzaje demencji

Do typowych rodzajów demencji należą:

• Choroba Alzheimera (zanikanie komórek mózgowych w miarę upływu czasu)

• Otępienie naczyniowe (zablokowane są naczynia krwionośne dochodzące do mózgu)

• Otępienie z ciałami Lewy’ego (nagromadzenie białek w mózgu)

• Otępienie czołowo-skroniowe (utrata komórek mózgowych w przedniej i bocznych częściach mózgu)

• Otępienie mieszane (połączenie różnych typów otępienia)

Następujące stany mogą również powodować objawy demencji:

• Choroba Huntingtona (komórki nerwowe mózgu z czasem ulegają uszkodzeniu)

• Choroba Parkinsona (wpływa na zdolność mózgu do kontrolowania ruchów)

• Choroba Creutzfeldta-Jakoba (choroba, która niszczy komórki mózgowe)

• Traumatyczne uszkodzenie mózgu (TBI)

Wymienione wcześniej rodzaje demencji nie są odwracalne. Mają one charakter postępujący (pojawiają się powoli, ale stale) i z czasem ulegają pogorszeniu. Niektóre rodzaje demencji mogą być jednak odwracalne, np. te spowodowane przez:

• Infekcje

• Brak witamin

• Leki

• Guzy mózgu

• Brak tlenu w mózgu

• Zatrucie

Oznaki demencji

W zależności od rodzaju demencji u danej osoby występują różne objawy. Na ogół jednak są to następujące objawy.

Utrata pamięci

Utrata pamięci jest częstym objawem demencji. Na początku mogą być one nieznaczne, ale gdy zaburzają codzienne życie, mogą być oznaką demencji.

We wczesnym stadium jest to tzw. łagodne zaburzenie funkcji poznawczych. W miarę pogarszania się objawów, pacjent może coraz częściej korzystać z karteczek samoprzylepnych w celu zapamiętywania lub zapominać o wielu rzeczach.

Jednak sporadyczne zapominanie jest normalne i zazwyczaj nie jest powodem do niepokoju.

Zmiany nastroju

Osoby z demencją mogą doświadczać wahań nastroju w dowolnym momencie, ale szczególnie wtedy, gdy znajdują się poza znanym sobie środowiskiem. Osoby takie mogą stać się drażliwe, bojaźliwe, podejrzliwe lub zdezorientowane.

W miarę starzenia się człowiek wyrabia sobie wygodne nawyki. To normalne, że pacjent czuje się trochę zdenerwowany, jeśli jego typowa rutyna zostanie zakłócona. Nie jest to problem związany z demencją. Wahania nastroju spowodowane demencją na ogół wydają się odbiegać od charakteru osoby, u której występują objawy.

Problemy z mówieniem i pisaniem

Normalnym zjawiskiem są sporadyczne problemy ze znalezieniem właściwego słowa, ale jeśli zdarza się to często, może to być oznaką demencji. Osoby z demencją mogą również mieć trudności z nadążaniem za rozmową lub zapominać temat rozmowy.

Trudności z wykonywaniem znanych czynności

Osoby cierpiące na demencję mogą zapomnieć, jak wykonywać czynności, które wcześniej często wykonywały. Mogą się zgubić, idąc w znane miejsca, zapomnieć, jak używać kuchenki lub telefonu komórkowego, albo pomylić się podczas robienia zakupów w sklepie spożywczym.

Sporadyczne dezorientacje podczas wykonywania znanych czynności są normalne i nie muszą być oznaką demencji, ale jeśli stają się problemem, być może nadszedł czas, aby zasięgnąć porady lekarza.

Problemy z percepcją wzrokową i przestrzenną

Demencja może wpływać na wizualizację przestrzenną (widzenie otaczającego świata). Częste upuszczanie lub rozsypywanie przedmiotów, a także częstsze potykanie się o przedmioty może być oznaką demencji.

Z wiekiem jednak istnieją inne schorzenia, które mogą mieć wpływ na widzenie, np. zaćma. Dlatego ważne jest, aby je wykluczyć, zwłaszcza jeśli jest to główny objaw.

Życie z demencją

Stwórz regularną rutynę

Stwórz plan dnia i zapisz go. Dzięki temu mniej czasu będziesz musiał poświęcać na zastanawianie się, co chcesz zrobić w danym dniu. Ponadto, rutyna i przewidywalność są pomocne dla niektórych osób z demencją.

Podtrzymuj życie towarzyskie

Rozważ możliwość dołączenia do grupy osób z demencją lub uczestniczenia w zajęciach przyjaznych dla osób z demencją. Takie zajęcia mają zapewnione środki bezpieczeństwa, co pozwala na bezpieczne nawiązywanie kontaktów towarzyskich. Pomocne może być także dzielenie się historiami z innymi osobami cierpiącymi na demencję.

Utrzymywanie kontaktów z przyjaciółmi i bliskimi jest również korzystne dla ogólnego stanu zdrowia psychicznego.

Powiedz bliskim osobom

Niektóre osoby cierpiące na demencję wahają się, czy powiedzieć o tym ludziom, ponieważ nie chcą, aby ich przyjaciele i rodzina traktowali ich inaczej. Poinformowanie o demencji jest jednak korzystne dla bezpieczeństwa. Dzięki temu ludzie będą wiedzieli, że w ich otoczeniu pacjent może zachowywać się inaczej. Może to także dać im do zrozumienia, że w przyszłości możesz potrzebować ich pomocy w takich sprawach, jak prowadzenie samochodu czy załatwianie spraw.

Zapisuj rzeczy i miej je pod ręką

Zapisz ważne numery i umieść je w widocznym miejscu, np. przy telefonie lub na lodówce. Zapisz swój plan dnia i umieść go w widocznym miejscu. Może się okazać, że używanie karteczek samoprzylepnych i umieszczanie ich na drzwiach lub w innych miejscach, do których często zaglądasz, pomoże ci zapamiętać ważne rzeczy.

Automatyczne opłacanie rachunków

Ustawienie automatycznego obciążania rachunku bankowego oznacza o jedną rzecz mniej, o której musisz pamiętać. Jeśli potrzebujesz pomocy w skonfigurowaniu tej funkcji, możesz poprosić o pomoc obeznaną z technologią osobę z rodziny lub zadzwonić do serwisu, dla którego musisz skonfigurować automatyczną płatność.

Pamiętaj o lekach, używając organizera do tabletek

Osoby cierpiące na demencję mogą przyjmować leki na receptę, aby złagodzić objawy choroby. Mogą także przyjmować witaminy lub leki na inne schorzenia. Pamiętanie, czy zażyło się leki i witaminy każdego dnia, może być trudne. Pomocne w tym mogą być specjalistyczne pojemniki na tabletki, w których każdy dzień ma swoją rubrykę. Można kupić taki, który ma wiele miejsc na każdy dzień na leki, które należy przyjmować o różnych porach dnia.

Wsparcie i zasoby

Stan ten może być przytłaczający dla opiekunów, członków rodziny i osób cierpiących na demencję. Pomocne mogą być następujące materiały.

• Telefon zaufania Stowarzyszenia Alzheimerów – 800.272.3900

• Znajdź swój lokalny oddział Stowarzyszenia Alzheimerowskiego

• Katalog Kawiarenek Pamięci

• Lista zasobów Ameryki Przyjaznej Demencji

Dostrzeżenie objawów psychozy u osoby z demencją może być trudniejsze, niż się wydaje. Pierwszy krok: Zadawanie pytań wszystkim zainteresowanym.

Może to obejmować takie rzeczy jak:

• fałszywe przekonanie, że opiekun próbuje je skrzywdzić

• Upieranie się, że widzą kogoś w swoim pokoju, na przykład dawno zmarłe rodzeństwo lub przyjaciela, a nawet kogoś sławnego, kogo tam nie ma

Eksperci twierdzą, że objawy psychozy związanej z demencją często pozostają zbyt długo niewykryte i nieleczone. Może to mieć duży wpływ zarówno na zdrowie osoby z demencją, jak i na samopoczucie jej rodziny i innych opiekunów.

„Jeśli ktoś cierpi na demencję, lekarz lub rodzina mogą nie brać poważnie niektórych rzeczy, które mówi ta osoba, i nie rozpoznać, że jest to fałszywe niedowierzanie lub halucynacje, i po prostu myśleć, że jest to problem z poznawaniem” – mówi dr Gary Small, dyrektor Centrum Długowieczności UCLA.

„Ludzie mają tendencję do zakładania, że demencja to tylko choroba poznawcza. Tymczasem jest oczywiste, że wpływa ona na zachowanie i wszystkie aspekty życia pacjenta i jego rodziny.”

Znaj swoje terminy

Psychoza to termin o szerokim zakresie znaczeniowym. W jej definicji znajdują się dwa główne terminy:

• Halucynacje (widzenie lub słyszenie rzeczy, których inni nie widzą)

• Urojenia (fałszywe przekonania)

Część psychozy związana z demencją może być czasami trudna do zrozumienia.

„O rany, to bardzo słabo rozumiane zjawisko” – mówi Zahinoor Ismail, główny badacz w Centrum Badań nad Zdrowym Starzeniem się Mózgu im. Rona i Rene Wardów na Uniwersytecie Calgary w Cumming School of Medicine. „Ludzie mają różne uprzedzenia co do znaczenia tych terminów. Używają ich zamiennie”.

„Wokół nich istnieje piętno, ponieważ wiążą je ze schizofrenią lub poważnymi problemami ze zdrowiem psychicznym, które wystąpiły we wcześniejszym okresie życia. Jest to obszar, w którym często potrzebne jest wyjaśnienie: Jakie są definicje? Co mamy na myśli?”

Na co zwracać uwagę

Wydaje się dość oczywiste, że jeśli osoba z demencją mówi, że zmarły małżonek przyszedł w odwiedziny lub że mieszkańcy domu opieki spiskują, aby zatruć jedzenie, jest to znak, że coś jest nie tak i zespół opiekujący się tą osobą powinien o tym wiedzieć. Jednak osoby z objawami psychozy czasami nie są zbyt otwarte na takie informacje. Nawet opiekunowie mogą zachować takie rzeczy dla siebie.

„Powiedziałabym ludziom, że mogą odczuwać strach, wstyd lub stygmatyzację w związku z tymi objawami: Proszę tego nie robić” – mówi Ismail. „To nie świadczy o bliskiej osobie z demencją, nie świadczy też o tobie. To są tylko objawy zmieniającego się mózgu. Nie oznacza to, że chory jest złym człowiekiem, nie oznacza to, że jest 'szalony’. Nic z tych rzeczy.

„Tak jak mózg się zmienia i sprawia, że chorzy zapominają, tak samo mózg się zmienia i sprawia, że wierzą w rzeczy, które mogą nie być prawdziwe”.

Oprócz niechęci niektórych osób do szczerego wyrażania się o halucynacjach lub urojeniach, niektórzy lekarze lub profesjonalni opiekunowie po prostu nie mają czasu, doświadczenia lub wiedzy, aby zgłębić objawy i sprawdzić, czy są one oznaką psychozy, czy czegoś innego. W połączeniu z licznymi objawami demencji, diagnoza nie zawsze jest jednoznaczna.

„Objawy te rzadko występują w oderwaniu od siebie” – mówi Ismail. „Można mieć objawy psychotyczne z pobudzeniem, można mieć pobudzenie z objawami psychotycznymi. Jeden z nich może być pierwotny. U niektórych, w miarę postępu [demencji], mogą wystąpić wszystkie”.

Eksperci twierdzą, że aby dowiedzieć się, czy ktoś może mieć psychozę związaną z demencją, należy najpierw zadać sobie pytania, takie jak:

• Jak czuje się osoba cierpiąca na demencję?

• Czy coś się ostatnio zmieniło?

• Co, jeśli cokolwiek, niepokoi lub denerwuje osobę?

• Czy osoba widziała lub słyszała rzeczy, które mogą nie być prawdziwe, lub zachowywała się w sposób, który może sugerować, że ma urojenia lub halucynacje?

Jeśli odpowiedź na to ostatnie pytanie brzmi „tak”, lekarze starają się wykluczyć wszelkie choroby, które mogą być przyczyną urojeń lub halucynacji. Na przykład infekcje dróg moczowych mogą prowadzić do halucynacji. Ciężka depresja może powodować halucynacje słuchowe.

„Kluczowe jest to, że sami pacjenci mogą nie powiedzieć, czy coś jest nie tak. Ale jeśli opiekunowie, partnerzy lub opiekunowie zapytają ich o jakiekolwiek zmiany, coś niezwykłego, coś innego, to na pewno udzielą informacji” – mówi dr George Grossberg, dyrektor psychiatrii geriatrycznej na Wydziale Psychiatrii i Neurobiologii Behawioralnej w Saint Louis University School of Medicine.

„Jeśli zadajesz odpowiednie pytania i poświęcasz odpowiednią ilość czasu, nie jest to trudne”.

Czy obawiasz się, że jesteś w grupie ryzyka wystąpienia tej choroby? Lekarz omawia, czy domowy test może dać Ci wgląd w Twoje zdolności myślenia i zapamiętywania.

W ciągu kilku miesięcy po niespodziewanej śmierci męża Liz Arledge miała trudności z koncentracją i nawiązywaniem kontaktów z innymi ludźmi. Zastanawiała się, czy jest to naturalna część żałoby, czy też oznaka czegoś innego? Jej młodszy brat cierpiał na demencję, a matka przez 12 lat żyła z chorobą Alzheimera. Czy poszła w ich ślady?

„Muszę wiedzieć, na czym stoję” – mówi Arledge i dodaje, że myślała o tym sama do siebie. „Muszę wiedzieć: 'Czy zamienię się w moją matkę?'”.

Aby uzyskać odpowiedź, Arledge, która mieszka w Circleville w stanie OH, wykonała w domu test na chorobę Alzheimera zwany Self-Administered Gerocognitive Exam – w skrócie SAGE. Został on opracowany przez naukowców z Centrum Medycznego Wexner Uniwersytetu Stanowego Ohio i sprawdza, czy nie występują problemy z pamięcią lub myśleniem, które mogą być wczesnymi oznakami choroby.

Dlaczego warto dowiedzieć się, że się na nią choruje?

„Gdy choroba zostanie wcześnie wykryta, istniejące metody leczenia są znacznie skuteczniejsze” – mówi dr Douglas Scharre, dyrektor oddziału neurologii poznawczej w Wexner Medical Center.

Jak działa test

Nie potrzebujesz żadnego skomplikowanego sprzętu. Wystarczy długopis, papier i dostęp do komputera, aby pobrać pytania. Test trwa 15 minut.

Przykładowe pytania, które możesz znaleźć w teście:

• Ile pięciocentówek mieści się w 60 centach?

• Kupujesz artykuły spożywcze za 13,45 dolara. Ile reszty otrzymałbyś z powrotem z banknotu o nominale 20 dolarów?

• Napisz nazwy 12 różnych zwierząt.

• Narysuj dużą tarczę zegara i umieść na niej cyfry. Ustaw wskazówki na 10 minut po godzinie 11. Na zegarze oznacz „L” dla długiej wskazówki i „S” dla krótkiej wskazówki.

Po zakończeniu zabierz kartę odpowiedzi do lekarza, aby mógł ją ocenić i porozmawiać z Tobą o wynikach. W zależności od wyniku lekarz może zlecić dodatkowe badania lub po prostu zachować je w dokumentacji, aby móc sprawdzić, czy w przyszłości nie nastąpią jakieś zmiany.

Czy wszystkie testy online są takie same?

Jednym słowem: nie.

W badaniu z 2015 r. przeanalizowano 16 internetowych testów na obecność choroby Alzheimera, aby sprawdzić, na ile są one naukowe, wiarygodne i etyczne. Badacze ocenili 75% z nich jako „słabe” lub „bardzo słabe”.

Jak dokładny jest egzamin SAGE? Według Scharre’a, wskazuje on około 79% osób z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi – pogorszeniem pamięci i zdolności myślenia, które czasami prowadzi do choroby Alzheimera. „Nie jest to więc test doskonały” – mówi. „Ale pozwala na rozpoczęcie rozmowy”.

Dla Arledge’a przyniosło to spokój ducha. Pobrała pięć kopii testu SAGE i razem z czterema członkami rodziny przystąpiła do jego wykonania. Po jego zakończeniu nie zabrali wyników do swoich lekarzy, lecz zapoznali się wzajemnie ze swoimi odpowiedziami.

Obserwując, jak jej matka i brat słabo radzą sobie z podobnymi testami, wiedziała, że dobrze sobie z nimi poradzi. „Ze względu na historię mojej rodziny myślałam, że przegrywam” – mówi. „Test pozwolił mi się uspokoić”.

Dieta MIND to dieta zdrowa dla mózgu, która koncentruje się na pokarmach pochodzenia roślinnego, takich jak pełne ziarna, zielone warzywa liściaste, owoce i orzechy, aby poprawić zdrowie mózgu.

Jak działa dieta MIND?

W diecie MIND zalecenia koncentrują się bardziej na żywności pochodzenia roślinnego, która jest minimalnie przetworzona, i ograniczają żywność pochodzenia zwierzęcego o wysokiej zawartości tłuszczów nasyconych oraz żywność z dodatkiem cukrów. Dieta zaleca również kontrolę porcji, ale w przeciwieństwie do innych diet nie skupia się na utracie wagi.

Zasady diety MIND obejmują 10 grup pokarmów, które należy jeść, i pięć, które należy ograniczyć. Zasadniczo każdego dnia należy spożywać co najmniej 3 porcje pełnych ziaren zbóż, owoców i warzyw, 1-2 porcje fasoli, drobiu i ryb tygodniowo, a codzienne przekąski mogą obejmować orzechy i owoce jagodowe. Dieta kładzie również nacisk na wybór oliwy z oliwek jako zdrowego źródła tłuszczu do przyrządzania potraw.

Chociaż nie trzeba całkowicie rezygnować z mięsa i nabiału, dieta zaleca spożywanie ich oszczędnie – rzadziej niż cztery razy w tygodniu. Zamiast tego zaleca się zastępowanie ich pełnymi białka fasolami i roślinami strączkowymi, które są ważne dla zdrowia mózgu.

Pokarmy, na których należy się skupić w diecie MIND, to:

• Zielone warzywa liściaste, takie jak jarmuż, szpinak i kolardyna (co najmniej jedna porcja dziennie)

• Wszystkie pozostałe warzywa (2 lub więcej porcji dziennie)

• Owoce jagodowe (2 lub więcej porcji tygodniowo)

• Orzechy (5 lub więcej porcji tygodniowo)

• Oliwa z oliwek (codziennie)

• Pełne ziarna (3 lub więcej porcji dziennie)

• Ryby/żywność morska (1 lub więcej porcji tygodniowo). Wybieraj tłuste ryby, takie jak łosoś, makrela, śledź i sardynki.

• Fasola (4 lub więcej porcji tygodniowo)

• Drób (2 lub więcej porcji tygodniowo)

• Wino (jeden kieliszek dziennie, ale można go pominąć)

Pokarmy, których należy unikać lub ograniczyć to m.in:

• Masło/margaryna

• Ser

• Czerwone mięso

• Żywność smażona

• Słodycze i ciastka

Jakie są korzyści?

Grupy żywności zalecane w diecie MIND są bogatym źródłem błonnika i zawierają wiele składników odżywczych, które mają korzystny wpływ na zdrowie mózgu. Należą do nich:

• witamina E

• Foliany

• Kwasy tłuszczowe omega-3

• Karotenoidy

• Flawonoidy

Badania wykazują, że dieta MIND może poprawić zdrowie mózgu i zmniejszyć prawdopodobieństwo rozwoju takich chorób, jak choroba Alzheimera, demencja i inne formy zaburzeń poznawczych związanych z wiekiem. Badania wykazały, że spożywanie pewnych produktów spożywczych i unikanie niezdrowych może spowolnić starzenie się mózgu o 7,5 roku.

Obecnie choroba Alzheimera jest szóstą co do częstości przyczyną zgonów w Stanach Zjednoczonych, a szacuje się, że dotyka ponad 5 milionów Amerykanów. Przewiduje się, że do 2025 roku liczba ta wzrośnie do ponad 7 milionów.

W jednym z badań, w którym wzięło udział 1300 starszych osób stosujących dietę MIND, stwierdzono, że u tych, którzy ściśle jej przestrzegali, dieta zmniejszyła ryzyko zachorowania na Alzheimera o 53%. U osób, które stosowały dietę w sposób umiarkowany, prawdopodobieństwo zachorowania spadło o 35%.

Czy powinienem stosować dietę MIND?

Niezależnie od tego, czy w rodzinie występowała choroba Alzheimera, czy inne problemy poznawcze, dieta MIND jest dobrym, zdrowym sposobem odżywiania, który wykazał obiecujące wyniki w zakresie ogólnego zdrowia mózgu.

Chociaż konieczne jest przeprowadzenie większej liczby badań na temat ogólnych korzyści płynących z diety MIND, dotychczasowe dowody wskazują, że jest to dobra strategia żywieniowa dla długoterminowego zdrowia. Jest ona stosunkowo łatwa do przestrzegania i tworzenia przepisów, nawet jeśli jesz poza domem. Dzieje się tak dlatego, że dieta koncentruje się głównie na pełnowartościowych produktach spożywczych i nie trzeba śledzić dziennego spożycia kalorii.

Przed rozpoczęciem diety MIND lub jakiejkolwiek innej diety należy porozmawiać z lekarzem i zapytać, czy jest ona odpowiednia dla Twojego zdrowia. Jeśli nie masz pewności, jak zacząć, zapytaj licencjonowanego dietetyka lub dietetyczkę. Mogą oni pomóc w opracowaniu planu posiłków, który będzie dla Ciebie najlepszy.

Lekarz dzieli się wskazówkami dla opiekunów, jak pomagać bliskim w miarę starzenia się.

Kiedy pomagasz bliskiej osobie przejść przez duże zmiany w życiu, które pojawiają się wraz ze starzeniem się, będziesz dzielić z nią dobre i trudne chwile. Przygotuj się na to, korzystając z poniższych wskazówek.

Przeprowadzka do – nie z – Home Sweet Home

Z wiekiem zmieniają się potrzeby ludzi. Dom, w którym mieszkają, może już nie spełniać ich oczekiwań.

Na przykład Twoja mama może potrzebować sypialni na pierwszym piętrze, żeby nie musiała wchodzić po schodach. A może potrzebuje niewielkiej pomocy i nadszedł czas, aby zamieszkała z Tobą lub innymi krewnymi. Jeśli w końcu będzie potrzebowała więcej opieki medycznej lub osobistej, niż rodzina jest w stanie jej zapewnić, można rozważyć opcję mieszkania w domu opieki lub domu spokojnej starości.

Osoba bliska powinna brać udział w podejmowaniu jak największej liczby decyzji. Jeśli to możliwe, należy dać jej możliwość wyboru pomiędzy różnymi mieszkaniami, apartamentami lub domami opieki. Na przykład, jeśli matka wprowadza się do Ciebie, pozwól jej wybrać kolor farby do pokoju i zdecydować, jak rozmieścić meble. Daj jej przestrzeń, którą będzie mogła nazwać swoją własną.

„To, że jesteś starszy, nie oznacza, że nie możesz podejmować decyzji za siebie” – mówi internistka Cathy Alessi, dr n. med., była przewodnicząca Amerykańskiego Towarzystwa Geriatrycznego.

Stare zdjęcia. Książki. Ubrania. Sortowanie przedmiotów – podejmowanie decyzji, co zabrać, a co zostawić, kiedy się przeprowadzasz – może być smutne dla starszej osoby. Jest to powrót do wspomnień z całego życia, mówi psycholog kliniczny, dr Sara Honn Qualls, dyrektor Centrum Gerontologii na Uniwersytecie Kolorado w Colorado Springs.

Sugeruje ona, aby był to ruch do, a nie od.

„Zamiast odpuszczać, skup się na tym, co dobrego można włożyć do nowego mieszkania lub nowego miejsca. Przenieś się do miejsca, w którym są odpowiednie przedmioty, a następnie zastanów się, co zrobić z tym, co zostało”.

Obawy związane z prowadzeniem samochodu

Osobom starszym może być trudno zrezygnować z kluczyków do samochodu. Tak naprawdę nie chodzi o prowadzenie samochodu. Chodzi o utratę niezależności. Dla wielu osób prowadzenie samochodu oznacza aktywność i zaangażowanie w życie społeczności, w której żyją. Brak możliwości samodzielnego poruszania się może wpływać na jakość życia i prowadzić do smutku, a nawet depresji.

Zanim zaczniesz nalegać, by Twoja bliska osoba przestała prowadzić samochód, możesz porozmawiać o tym z jej lekarzem. Może on zalecić testy myślenia lub pamięci, które pomogą wam obojgu zdecydować, czy nadszedł już czas.

„Ważne jest, aby mieć naprawdę jasny obraz tego, co dana osoba może, a czego nie może robić” – mówi Qualls.

Jeśli lekarz uzna, że ukochana osoba może prowadzić samochód, ale Ty nadal się martwisz, możesz zaproponować kilka rzeczy, które mogą złagodzić Twój stres.

• Umów się z nią, że będzie jeździć samochodem tylko w ciągu dnia.

• Upewnij się, że samochód jest w dobrym stanie.

• Wspólne wyprawy do sklepu spożywczego powinny odbywać się co tydzień.

• Zaoferuj bliskiej osobie regularne badania wzroku i stanu zdrowia.

• Poproś lekarza o przegląd leków – dostępnych bez recepty i na receptę – w celu zmniejszenia skutków ubocznych.

• Zaplanuj trasę przejazdu, zanim zacznie prowadzić samochód.

• Zachęć ją do wzięcia udziału w kursie nauki jazdy dla seniorów.

• Ścisz radio lub wyłącz je i poproś, aby nie używała telefonu komórkowego ani nie jadła podczas jazdy.

Nie jest łatwo powiedzieć bliskiej osobie, że nie powinna prowadzić samochodu. Osoba ta może się nie zgodzić, ponieważ nie jest w stanie dostrzec własnych ograniczeń.

Jeśli zdecydowałeś, że będzie bezpieczniejsza, jeśli nie wsiądzie za kierownicę, porozmawiaj z nią szczerze o tym, dlaczego powinna przestać prowadzić. Zaproponuj, w jaki sposób może się przemieszczać, aby nie czuła się zależna od rodziny i przyjaciół. Niektóre kościoły oferują osobom starszym przejazdy na nabożeństwa i z powrotem. Sprawdź, czy w okolicy jest transport publiczny lub autobus dla seniorów, z którego mogłaby skorzystać. W większych miastach dostępne są także usługi wspólnego korzystania z samochodu, dzięki którym można poruszać się po mieście.

Utrata osoby towarzyszącej w życiu

Śmierć współmałżonka lub partnera może być najbardziej stresującą rzeczą, przez jaką przechodzi każdy człowiek. Szok i żal mogą utrzymywać się przez długi czas.

Jeśli opiekujesz się osobą, która straciła partnera, może ona czuć się „oszołomiona lub zdezorientowana” – mówi Qualls. „Wszystko, co musi zrobić w tej fazie, aby funkcjonować, będzie wymagało pewnego wsparcia i zrozumienia”.

Uczucia ukochanej osoby mogą zmieniać się od bardzo smutnych jednego dnia, przez wesołe następnego, do złych następnego. Takie wahania zdarzają się rzadziej i łagodnieją z czasem, ale mogą trwać latami.

„Odbudowa życia wdowy lub wdowca trwa o wiele dłużej, niż spodziewają się lub chcą tego osoby z ich otoczenia” – mówi Qualls. „Wspieraj tę osobę w zrozumieniu, jak poradzić sobie z tak wielką stratą i z własną strukturą życia”.

Gdy ukochana osoba zmaga się z żałobą, oto kilka rzeczy, które możesz zrobić, aby jej pomóc:

• Posłuchaj, jak opowiada o osobie, którą straciła.

• Zadbaj o jej potrzeby fizyczne. Upewnij się, że otrzymuje zdrowe posiłki, płyny, śpi, ćwiczy i przyjmuje wszelkie leki.

• Bądź cierpliwy. Żałoba może sprawić, że dana osoba stanie się zapominalska, zdezorganizowana, nie będzie mogła się skupić i nie będzie zainteresowana rzeczami, które kiedyś były jej ulubionymi zajęciami.

Lekarz udziela wskazówek, jak radzić sobie z komplikacjami, z którymi może borykać się Twój bliski z chorobą Alzheimera.

Warto wiedzieć, czego się spodziewać i być gotowym na rozwiązania, które pomogą bliskiej osobie chorej na Alzheimera, jeśli wystąpi u niej którykolwiek z poniższych problemów.

Agitacja i agresja

Osoby z tą chorobą mogą zachowywać się niespokojnie lub łatwo się denerwować. W takich sytuacjach mogą się wiercić, krzyczeć, rzucać przedmiotami, a nawet próbować uderzyć innych ludzi. Aby im pomóc:

Hałas w tle, np. dźwięk z telewizora, może je denerwować lub dezorientować.

Zmiany w otoczeniu lub codziennej rutynie, takie jak podróż lub wizyta gości, mogą wywoływać u nich niepokój.

Ból, zmęczenie lub konieczność skorzystania z toalety mogą być przyczyną niepokoju lub wybuchu.

. Jeśli dziecko jest zdenerwowane lub rozzłoszczone, nie kłóć się z nim ani nie krytykuj. Staraj się mówić równym głosem i utrzymywać emocje na stałym poziomie.

Problemy z pęcherzem i jelitami

Osoby cierpiące na chorobę Alzheimera mogą mieć problemy z kontrolowaniem swoich potrzeb w zakresie korzystania z toalety. Jest to szczególnie istotne w miarę pogarszania się stanu zdrowia. Aby zapobiegać wypadkom i radzić sobie z nimi:

• Co kilka godzin zabierać bliską osobę do toalety.

• Zwracaj uwagę na oznaki potrzeby wyjścia, takie jak wiercenie się i kurczowe trzymanie ubrań.

• Kiedy przebywasz poza domem, wiedz, gdzie są toalety.

• Zachęcaj je, aby piły mniej, gdy zbliża się pora snu.

Depresja

Jest zrozumiałe i powszechne, że osoby cierpiące na chorobę Alzheimera mogą czuć się przygnębione, zwłaszcza wkrótce po tym, jak dowiedziały się, że są chore. Pomocne mogą być leki antydepresyjne. Do innych czynników, które również mogą pomóc, należą:

• Regularne ćwiczenia fizyczne

• Spędzanie większej ilości czasu z innymi ludźmi

• Zajmowanie się hobby i zajęciami, które sprawiają im przyjemność

Wodospady

Choroba powoduje problemy z koordynacją, które zwiększają prawdopodobieństwo utraty równowagi i upadków. Aby temu zapobiec:

• Zachęcaj do regularnych ćwiczeń, zwłaszcza we wczesnym okresie choroby, aby pomóc bliskiej osobie zachować równowagę i siłę.

• Usuń przedmioty, o które łatwo się potknąć, takie jak luźne dywany czy przedłużacze. Upewnij się również, że zwierzęta domowe są bezpiecznie odsunięte od drogi.

• Upewnij się, że schody mają co najmniej jedną poręcz.

• W łazience i w wannie należy umieścić listwy antypoślizgowe i uchwyty.

• Na gładkich podłogach należy umieścić paski antypoślizgowe.

• Zainstaluj lampki nocne.

• Umieść łatwe do zauważenia naklejki na dużych oknach i przesuwnych szklanych drzwiach, aby było oczywiste, że znajduje się tam coś stałego.

Zakażenia

Osoby w późniejszych stadiach choroby Alzheimera są bardziej narażone na infekcje, w tym infekcje pęcherza moczowego, grypę i zapalenie płuc. Aby zmniejszyć ryzyko zachorowania Twoich bliskich:

• Porozmawiaj z lekarzem o corocznym szczepieniu przeciwko grypie.

• Dobrze jest także zaszczepić się jednorazowo na zapalenie płuc po ukończeniu 65 roku życia.

• Zwracaj uwagę na nagłe zmiany w objawach, zachowaniu lub gorączce. Mogą one wskazywać na infekcję.

Problemy ze snem

Osoby cierpiące na chorobę Alzheimera mogą odczuwać senność w ciągu dnia, ale mają problemy z zaśnięciem w nocy. Podejmij następujące kroki, aby pomóc bliskiej osobie odpocząć:

Ustal rutynowe pory kładzenia się spać, budzenia się i spożywania posiłków.

Zachowaj sen na porę nocną.

Spędzaj czas na świeżym powietrzu, zwłaszcza w jasnym świetle słonecznym na początku dnia. Może to prowadzić do lepszego snu w nocy.

” Zachęcaj je do odstawienia kofeiny, alkoholu i tytoniu.

Zapytaj lekarza lub farmaceutę, czy któryś z przepisanych leków może mieć wpływ na sen.

Wędrówki

W późniejszych stadiach choroby, problemy z pamięcią i dezorientacja mogą powodować u bliskiej osoby nagłą chęć oddalenia się od domu. Jeśli opuści ona dom sama, może być w niebezpieczeństwie. Aby zapobiec błądzeniu:

• Utrudnij otwieranie drzwi. Konieczne może być umieszczenie zamków wyżej na drzwiach.

• Umieść na drzwiach alarmy, które będą ostrzegały o ich otwarciu.

• Schowaj kluczyki do samochodu.

• Niech noszą bransoletkę z identyfikatorem, na wypadek, gdyby zabłądzili i potrzebowali pomocy w znalezieniu drogi do domu.