Lekarz mówi ci.

Ćwiczenia fizyczne są dobre dla wszystkich, także dla osób z chorobą Alzheimera. Należy jednak wprowadzić pewne modyfikacje. Ten pokaz slajdów dla lekarzy wyjaśnia, na czym one polegają.

1/13

Prowadzenie aktywnego trybu życia jest dobre dla wszystkich, także dla osób z chorobą Alzheimera. Chociaż ćwiczenia fizyczne nie leczą choroby, mogą poprawić nastrój, pewność siebie i poczucie własnej wartości. Mogą także obniżyć ryzyko chorób serca, niektórych form raka i innych dolegliwości. Wiele ćwiczeń ma niewielki wpływ (co oznacza, że nie obciążają stawów) i niską intensywność (nie są zbyt intensywne). Są też zabawne! ?

Dlaczego to ma znaczenie

2/13

Aktywność fizyczna jest korzystna dla wszystkich, także dla osób cierpiących na chorobę Alzheimera. Jak wynika z trwających 6 lat badań, może ono spowolnić rozwój choroby, poprawiając jednocześnie pamięć i nastrój. Szczególnie pomaga to osobom w środkowym stadium choroby prowadzić bardziej niezależne życie. Osoby, które regularnie ćwiczą, są mniej zestresowane, niespokojne i przygnębione. Nawet w późniejszych stadiach choroby silniejsze mięśnie mogą pomóc osobie, która wykonuje więcej czynności dla siebie.

Początek

3/13

Jak dużo aktywności powinna mieć osoba z chorobą Alzheimera? To zależy od osoby i etapu choroby, w którym się znajduje. Skonsultuj się najpierw z lekarzem, ponieważ jest to poważny stan chorobowy. Istnieje duże prawdopodobieństwo, że lekarz zgodzi się na to. Zacznij powoli, od najwyżej 10-minutowych sesji. Niech to będzie coś przyjemnego i nie przesadzaj.

Rozgrzewka

4/13

Lekkie ruchy, takie jak chodzenie lub delikatne rozciąganie, przygotowują stawy i mięśnie. Jeśli równowaga jest problemem, ćwiczenia rozgrzewające można wykonywać w pozycji siedzącej. Na przykład skrzyżuj nogi i obróć kostki 10 razy w każdą stronę. Usuń też wszystko, co może spowodować potknięcie się, np. dywany, zabawki dla psów i przewody elektryczne.

Starożytna sztuka walki

5/13

Tai chi polega na wykonywaniu serii łagodnych ćwiczeń i rozciągania. Dzięki nim człowiek może jaśniej myśleć i lepiej zapamiętywać. Ponadto nie obciąża stawów i można je wykonywać w domu lub na zewnątrz. Może też poprawić równowagę i siłę. Zajęcia odbywają się w centrach seniora, ośrodkach rekreacyjnych i siłowniach przyjaznych seniorom.

Dbaj o zielony kciuk

6/13

Ogrodnictwo to świetny sposób na aktywny wypoczynek na świeżym powietrzu. Pobudza również zmysły, daje poczucie celu i może być bogatym źródłem wspomnień dla osób kochających rośliny. Czas poświęcony na pielęgnację ogrodu może także łagodzić stres i obniżać ciśnienie krwi.

Basen

7/13

Niezależnie od tego, czy pływasz na okrążeniach, czy uprawiasz wodny aerobik, ćwiczenia w wodzie to świetny wybór. Jest dobry dla stawów i może być relaksujący. Jest dobry dla serca, a opór wody działa wzmacniająco. Zajęcia mają też charakter towarzyski.

Spokój umysłu

8/13

Joga może złagodzić stres oraz zwiększyć siłę i elastyczność. Naukowcy z UCLA odkryli, że osoby, które uprawiały jogę przez 3 miesiące, miały lepszą pamięć niż osoby, które wykonywały inne ćwiczenia poprawiające pamięć, takie jak krzyżówki. Chociaż osoby biorące udział w badaniu nie chorowały jeszcze na Alzheimera, miały objawy, które mogą prowadzić do Alzheimera. Joga zmniejszyła u nich depresję, stres i niepokój.

Idź tą drogą

9/13

Spacery pomagają zapobiegać chorobom serca i cukrzycy, a także innym schorzeniom. Może także poprawić pamięć i zdolność myślenia. Codzienna wycieczka to świetny sposób na nadanie życiu człowieka struktury i rutyny. Osoby we wczesnych stadiach choroby Alzheimera powinny być w stanie chodzić dłużej niż osoby w późniejszych stadiach. Aby było wesoło, można zabrać ze sobą kolegę, psa lub posłuchać muzyki.

Ćwiczenie cardio

10/13

Ćwiczenia aerobowe zwiększają przepływ krwi do tych części mózgu, które odpowiadają za pamięć. Zmniejszają też depresję i niepokój oraz poprawiają nastrój. Liczy się wszystko, co powoduje szybsze bicie serca. Jeśli Twój bliski jest we wczesnym stadium Alzheimera, spocone ćwiczenia mogą być nadal w porządku. W przypadku osób w późniejszych stadiach choroby coś tak prostego jak taniec nadal może mieć znaczenie.

Ćwiczenia na krześle

11/13

Nawet jeśli bliskiej osobie fizycznie trudno się poruszać, nadal może ćwiczyć. Kluczem do tego jest kreatywność. Na przykład chwyć krzesło. Siedząc na nim, można wykonywać różne ćwiczenia. Może złożyć ręce i obracać górną część ciała. Można podnosić ręce do góry i rozciągać nogi. Można też naciskać rękami na krzesło. Niektórzy lubią też uderzać w powietrze w rytm swojej ulubionej melodii.

Gdzie iść

12/13

Jest wiele miejsc, w których można ćwiczyć. Są oczywiście siłownie. Wiele domów kultury i ośrodków dla seniorów oferuje zorganizowane sesje treningowe, takie jak tai chi, taniec, kręgle, a nawet pływanie i aerobik wodny. Twój bliski może również ćwiczyć w domu. Celem jest ruch – gdziekolwiek i kiedykolwiek.

Trzymaj się!

13/13

To się zdarza – życie staje na przeszkodzie, zwłaszcza gdy trzeba zająć się poważną chorobą. Daj sobie kilka tygodni, a nowa rutyna stanie się nawykiem. Wyznacz sobie realistyczne cele. Staraj się ćwiczyć co najmniej 30 minut przez 5 dni w tygodniu. Jeśli nie jest to możliwe z powodu choroby Alzheimera, pamiętaj, że lepsza jest jakakolwiek aktywność niż żadna.

Objawy psychozy związanej z demencją, które można zobaczyć i usłyszeć u bliskiej osoby, to tylko wierzchołek góry lodowej. U osoby tej wystąpi wiele powikłań, których nie można zauważyć.

• Zmiany osobowości

• Urojenia

• Halucynacje

• Problemy z komunikacją

• Wędrówki

Jednak objawy, które można zobaczyć i usłyszeć, to tylko wierzchołek góry lodowej.

Co może się wydarzyć

Wiele z komplikacji, które mogą wystąpić u Twojego bliskiego, nie będzie oczywistych. Będą to raczej rzeczy, które zauważysz z czasem, takie jak:

Utrata pamięci. Jest to najczęstsze powikłanie psychozy związanej z demencją. Zdarza się także we wczesnych i łagodnych stadiach demencji.

Możesz zauważyć, że Twój bliski może mieć problemy z pamięcią krótkotrwałą i przypominaniem sobie. W późniejszych stadiach mogą wystąpić problemy z zapamiętywaniem imion lub twarzy. Postaraj się nie brać tego do siebie. Pokazuj bliskiej osobie zdjęcia przyjaciół i rodziny, aby ułatwić jej zapamiętywanie.

Dezorientacja. W miarę pogarszania się stanu zdrowia bliskiej osoby, będzie ona miała trudności z pamięcią czasu i przestrzeni. Może ona:

• Łatwo się mylić

• Mieć problemy z ubieraniem się

• Trudności z dotarciem na umówione spotkanie

• Frustracja przy szukaniu adresu

W pewnym momencie może zaistnieć potrzeba spędzania z nimi więcej czasu, aby móc wychodzić z nimi na wycieczki i oferować wsparcie.

Zasypianie. Zachowanie bliskiej osoby może się nieco pogarszać w godzinach wieczornych. Eksperci nazywają to „zachodzeniem słońca”. Dzieje się tak, ponieważ zmiany zachodzące w mózgu zaburzają wewnętrzny zegar organizmu. (Lekarz może nazywać to „rytmem okołodobowym”). Wieczorem osoba może być bardziej niespokojna, ponieważ jest zmęczona i nie zdaje sobie sprawy, że czas na odpoczynek.

Bezsenność. Te same czynniki, które powodują senność, mają również wpływ na jakość i długość snu bliskiej osoby. Mogą one powodować bezsenność, a objawy psychozy mogą ją pogarszać. Na przykład, osoba taka może bać się zasnąć, jeśli słyszy głosy lub myśli, że ktoś jest w jej domu.

Problemy z rozwiązywaniem problemów. Osoby cierpiące na demencję mają trudności z wykonywaniem codziennych czynności, takich jak wyważanie książeczki czekowej czy przenoszenie przedmiotów. Inne objawy demencji, takie jak urojenia lub halucynacje, mogą pogorszyć sytuację.

Słaba ocena sytuacji. Mogą to być na przykład zakupy pod wpływem impulsu lub nieadekwatny do pogody strój.

Co należy zrobić

Jest kilka prostych rzeczy, które Ty, Twój bliski i inni opiekunowie możecie zrobić, aby ułatwić sobie życie:

Zbadaj sprawę. Bardzo ważne jest dokładne przyjrzenie się każdemu zachowaniu, by ustalić, czy jest coś, co je wywołuje. Może to być coś tak prostego, jak zmiana leków lub diety, albo reakcja na coś innego, co dzieje się z chorym. Po znalezieniu czynnika wyzwalającego należy skonsultować się z lekarzem, aby sprawdzić, czy można coś zmienić, aby poprawić sytuację.

Oceniaj. Każdy epizod może nie wymagać rozwiązania. Na przykład, jeśli utrata pamięci nie przeszkadza bliskiej osobie, może nie wymagać leczenia.

Zachowaj spokój. Bardzo ważne jest zachowanie maksymalnego spokoju, gdy bliska osoba ma problemy spowodowane psychozą związaną z demencją. Można spróbować zmienić temat, np. zapytać, co chciałaby zjeść. Humor też może zadziałać.

Stymulacja. Staraj się, aby osoba bliska była jak najbardziej zaangażowana społecznie i umysłowo. Pomocne mogą być spacery, słuchanie muzyki, którą lubi, lub granie w gry.

Zwróć uwagę na otoczenie. Kilka drobnych zmian w przestrzeni życiowej może naprawdę pomóc. Na przykład zainstalowanie jaśniejszych świateł i lampek nocnych może zmniejszyć ilość cieni i złagodzić napięcie.

Zadbaj o siebie. Opieka nad chorym może być wyczerpująca i stresująca. Nie bój się prosić o pomoc przyjaciół, krewnych, pracowników socjalnych lub zespół opieki zdrowotnej.

Bardzo ważne jest także, aby w przypadku pojawienia się nowych objawów od razu skontaktować się z lekarzem. Odpowiednio wczesna diagnoza i leczenie mogą zmniejszyć lub nawet opóźnić wystąpienie niektórych powikłań.

Lekarz wyjaśnia, czego należy się spodziewać, jeśli u Ciebie lub bliskiej osoby zdiagnozowano chorobę Alzheimera.

Może ona zmienić sposób chodzenia, mówienia i funkcjonowania organizmu. Ważne jest, aby być świadomym tego, co może się wydarzyć w miarę postępu choroby. Pomoże Ci to wyprzedzić zmiany, z którymi możesz się zetknąć Ty i Twoi bliscy.

Związek między mózgiem a ciałem

Chociaż przyczyna Alzheimera nie jest znana, lekarze uważają, że objawy choroby są spowodowane nagromadzeniem się w mózgu szkodliwych białek zwanych amyloidem i tau. Białka te tworzą duże skupiska, zwane splątkami i blaszkami miażdżycowymi. Przeszkadzają one w normalnym funkcjonowaniu mózgu i zabijają zdrowe komórki.

Uszkodzenia rozpoczynają się zwykle w obszarze mózgu, w którym powstają wspomnienia. Osoby z wczesnym stadium choroby Alzheimera często mają problemy z zapamiętywaniem. W miarę nasilania się choroby blaszki i skupiska pojawiają się również w częściach mózgu odpowiedzialnych za zachowania życiowe.

Codzienne czynności, takie jak chodzenie, jedzenie, chodzenie do łazienki i mówienie, stają się trudniejsze.

W miarę pogarszania się stanu zdrowia skutki choroby będą różne u poszczególnych osób. Tempo może być powolne. Niektórzy ludzie żyją nawet do 20 lat od momentu postawienia diagnozy. Średnia oczekiwana długość życia wynosi jednak od 4 do 8 lat.

Zmiany fizyczne, których należy się spodziewać

Objawy i czas ich wystąpienia są różne u każdego.

U niektórych osób problemy fizyczne pojawiają się jeszcze przed poważną utratą pamięci.

W jednym z badań u osób, które chodziły powoli i miały problemy z utrzymaniem równowagi, częściej diagnozowano chorobę Alzheimera w ciągu kolejnych 6 lat.

Niektóre ze zmian, których możesz doświadczyć, to:

• Utrata równowagi lub koordynacji

• Sztywne mięśnie

• Stopy, które chwieją się lub ciągną podczas chodzenia

• Problemy z utrzymaniem pozycji stojącej lub siedzącej na krześle

• Słabe mięśnie i zmęczenie

• Kiedy i jak dużo śpisz

• Problemy z kontrolowaniem pęcherza lub jelit

• Napady drgawek i niekontrolowane skurcze

Wyzwania związane z opieką

Z czasem większość osób cierpiących na chorobę Alzheimera traci zdolność do samodzielnej opieki. Pacjent może potrzebować pomocy przy wykonywaniu podstawowych czynności, takich jak mycie zębów, włosów i ciała oraz zmiana odzieży.

Prowadzenie rzeczowej rozmowy może być trudne. Opiekunów zachęca się do ograniczenia komunikacji do prostych tematów i zadawania pytań, na które można znaleźć jednoznaczne odpowiedzi. W późniejszych stadiach choroby pacjent może utracić zdolność mówienia.

Mogą pojawić się trudności z przeżuwaniem pokarmów i połykaniem. Zwiększa to ryzyko zakrztuszenia się lub wdychania pokarmu. Posiłki i przekąski będą musiały być krojone na małe kawałki lub peklowane. Jeśli pacjent nie otrzymuje wystarczającej ilości jedzenia i picia, może stać się niedożywiony lub odwodniony. Dietę można dostosować tak, aby jedzenie było bezpieczne i pożywne. W dostarczaniu składników odżywczych mogą pomóc suplementy witaminowe i białkowe nadające się do picia.

W pewnym momencie może zaistnieć konieczność przeniesienia pacjenta do ośrodka opieki stacjonarnej, aby zapewnić mu niezbędną opiekę. Porozmawiaj ze swoim lekarzem i rodziną o tym, jaka lokalizacja będzie najlepsza dla Twoich potrzeb.

Jak organizm się wyłącza

Wraz z osłabieniem organizmu wzrasta ryzyko wystąpienia innych problemów zdrowotnych.

• Może dojść do rozwoju infekcji, gdy układ odpornościowy zaczyna szwankować.

• Może dojść do zapalenia płuc, zwłaszcza jeśli przypadkowo wdychasz jedzenie lub napoje.

• Prawdopodobieństwo odniesienia obrażeń w wyniku upadku jest większe.

Większość osób z chorobą Alzheimera umiera z powodu zapalenia płuc, innej infekcji lub zawału serca.

Najlepiej jest wcześnie podjąć rozmowy na temat tego, jak chciałbyś, aby się Tobą opiekowano. Rozmowy te mogą być trudne, ale posiadanie planu może ułatwić życie Tobie i Twojej rodzinie.

Czy Twój bliski z chorobą Alzheimera potrzebuje więcej pomocy, niż Ty możesz mu zapewnić? Dowiedz się, jak pozbyć się poczucia winy i poradzić sobie z przejściem do innego opiekuna.

Jeśli to Ty jesteś głównym opiekunem, może być Ci trudno zaakceptować fakt, że potrzebujesz pomocy. Oto kilka sposobów na pozbycie się poczucia winy.

Uwierz, że tak będzie najlepiej

Prawdopodobnie trudno było podjąć decyzję, że potrzebujesz pomocy. Ale zapewne było kilka powodów:

• Być może nie byłeś przygotowany do roli opiekuna. Osoby pracujące w służbie zdrowia prawdopodobnie posiadają umiejętności i wykształcenie, których Ty nie posiadasz.

• Placówka opiekuńcza jest lepiej przygotowana do rozwiązywania problemów związanych z bezpieczeństwem, które pojawiają się wraz z postępem choroby Alzheimera, takich jak agresywne zachowanie czy błąkanie się. Nie ma tam również potencjalnych zagrożeń domowych, takich jak schody czy kuchenka.

• Czasami osoby z chorobą Alzheimera lepiej współpracują z kimś, kto nie jest im bliski. Czynności takie jak kąpiel, które do tej pory były codzienną walką, teraz mogą być łatwiejsze dla Twojego bliskiego.

• Wycofanie się z roli opiekuna może pozwolić ci znów być dzieckiem lub współmałżonkiem tej osoby.

?

Odrób swoją pracę domową

Jeśli szukasz placówki z zamieszkaniem:

• Dowiedz się, jakie są możliwości wyboru w Twojej okolicy i czym się różnią, np. mieszkania wspomagane, domy opieki i domy spokojnej starości.

• Uzyskaj rekomendacje od członków grupy wsparcia, lekarza twojej bliskiej osoby, rodziny i przyjaciół. Czy twój rodzic lub partner ma przyjaciół, którzy już mieszkają w danej społeczności?

• Odwiedź placówki wraz z osobą, którą się opiekujesz, aby poznać atmosferę, czystość i styl opieki.

• Zapytaj, jakie konkretne usługi oferuje ośrodek dla osób z chorobą Alzheimera.

• Dowiedz się dokładnie, co wchodzi w skład kosztów i czy koszty te mogą być pokryte przez ubezpieczenie na wypadek długotrwałej opieki, Medicare lub Medicaid.

• Sprawdzić, czy na daną placówkę nie wpłynęły skargi od władz lokalnych i stanowych oraz Better Business Bureau.

Jeśli wprowadzasz pomocnika do swojego domu:

• Uzyskaj referencje od przyjaciół, lekarza lub lokalnego centrum seniora. Zadzwoń do tych osób.

• Sprawdź, czy nie ma skarg.

• Upewnij się, że posiada on licencję, jeśli jest ona wymagana w Twoim regionie, oraz ubezpieczenie.

• Dowiedz się dokładnie, jakie usługi są wliczone w cenę i ile kosztują.

• Jeśli pracują dla agencji pośrednictwa pracy, zapytaj, w jaki sposób agencja bada, szkoli i monitoruje swoich pracowników.

?

Przebaczyć ukochanej osobie

To normalne, że czasem czujemy się sfrustrowani z powodu osoby, którą się opiekujemy. Możesz mieć za złe, że musisz podejmować trudne decyzje dotyczące opieki nad tą osobą. Osoba z chorobą Alzheimera może się na ciebie obrażać lub ranić twoje uczucia. Możesz także mieć nierozwiązane problemy dotyczące waszych relacji z okresu, kiedy nie byłeś opiekunem.

Dla własnego dobra spróbuj pozbyć się tych uczuć lub odłożyć je na bok.

Wybaczyć sobie

Być może czujesz, że powinieneś był zrobić więcej. Możesz czuć się winny, że masz normalne negatywne uczucia lub że odczuwasz ulgę. Zaakceptuj fakt, że jesteś tylko człowiekiem i wybacz sobie, jeśli uważasz, że nie udało Ci się osiągnąć zamierzonego celu. Zrozum, że twoje zdrowie i szczęście są nie mniej ważne niż zdrowie i szczęście twojej ukochanej osoby.

Pozwól sobie na żałobę

Możesz poczuć ulgę, że rezygnujesz z części obowiązków związanych z opieką nad chorym. Oznacza to jednak także, że stan bliskiej osoby postępuje. Zmieniają się wasze relacje, a być może także wizja przyszłości. W porządku jest smucić się z tego powodu.

Zaakceptuj utratę kontroli

Przerzucenie odpowiedzialności za opiekę nad bliską osobą na kogoś innego jest przerażające. Prawdopodobnie sam ustaliłeś sobie rutynę i masz określony sposób załatwiania spraw. Nowi opiekunowie będą robić wszystko po swojemu. Przypomnij sobie, że to jest w porządku.

Zrozum, że zmiana będzie wymagała czasu

Dostosowanie się do nowego układu może być trudne dla obu stron. Przejście to może potrwać, ale możesz pomóc w jego sprawnym przebiegu.

• Twój bliski może mieć opory przed wprowadzeniem do domu obcej osoby. Pozostań w pobliżu, kiedy on i nowy opiekun poznają się nawzajem. Wyjaśnij, jak zwykle postępujesz.

• Jeśli dziecko przeprowadza się do nowego miejsca zamieszkania, zaplanuj częste wizyty, przynajmniej przez kilka pierwszych tygodni. Będzie mniej prawdopodobne, że poczuje się opuszczony, a ty będziesz mógł sprawdzić, jak się dostosował.

• Zapoznaj się z personelem nowej placówki. Dziel się informacjami na temat bliskiej osoby i obserwuj, czy otrzymuje ona to, czego potrzebuje. Budowanie relacji z nowymi opiekunami może upewnić Cię, że Twój bliski jest w dobrych rękach.

?

Uzyskaj wsparcie

Zaangażuj innych członków rodziny w podejmowanie decyzji dotyczących opieki nad twoim bliskim. Znajdź kogoś, z kim możesz porozmawiać o tym, co przeżywasz – może to być członek rodziny, przyjaciel lub terapeuta. Istnieje wiele grup wsparcia dla opiekunów. Rozmowa z osobami w podobnej sytuacji może sprawić, że nie poczujesz się samotny i otrzymasz wskazówki, jak radzić sobie z sytuacją.

Lekarz wyjaśnia, czego możesz się spodziewać, gdy Twój bliski z chorobą Alzheimera przechodzi przez poszczególne etapy choroby.

Etapy nie zawsze dają się ująć w zgrabne pudełka, a objawy mogą się różnić – mogą one jednak stanowić przewodnik i pomóc w planowaniu opieki nad Twoim przyjacielem lub krewnym. Lekarze nazywają te różne etapy postępem choroby.

Nie ma lekarstwa na chorobę Alzheimera, dlatego warto wiedzieć, czego można się spodziewać, aby móc zaplanować zaspokojenie potrzeb bliskiej osoby na każdym etapie. Nie ma sztywnych granic pomiędzy stadiami łagodnymi i umiarkowanymi, ale z czasem można spodziewać się zmian, takich jak te opisane poniżej.

Etap 1: Normalne zachowanie zewnętrzne

Choroba Alzheimera zazwyczaj zaczyna się po cichu, od zmian w mózgu, które zaczynają się na wiele lat przed zauważeniem problemu. Kiedy Twój bliski znajduje się w tej wczesnej fazie, nie ma żadnych objawów, które można by zauważyć. Jedynie skan PET, badanie obrazowe, które pokazuje, jak pracuje mózg, może ujawnić, czy osoba ta ma chorobę Alzheimera.

W miarę przechodzenia do kolejnych sześciu stadiów choroby, Twój przyjaciel lub krewny z chorobą Alzheimera będzie zauważał coraz więcej zmian w swoim myśleniu i rozumowaniu.

Etap 2: Bardzo łagodne zmiany

W zachowaniu bliskiej osoby nadal możesz nie zauważać żadnych nieprawidłowości, ale może ona dostrzegać drobne różnice, których nie wychwyci nawet lekarz. Może to być na przykład zapominanie słów lub nieprawidłowe umieszczanie przedmiotów.

Na tym etapie subtelne objawy choroby Alzheimera nie zakłócają zdolności do pracy lub samodzielnego życia.

Należy pamiętać, że objawy te mogą wcale nie być związane z chorobą Alzheimera, ale po prostu z normalnymi zmianami wynikającymi ze starzenia się.

Etap 3: Łagodne pogorszenie stanu zdrowia

W tym momencie zaczynasz zauważać zmiany w sposobie myślenia i rozumowania bliskiej osoby, takie jak:

• Zapomina o czymś, co właśnie przeczytał

• Zadaje w kółko to samo pytanie

• Ma coraz większe problemy z planowaniem lub organizacją

• Nie pamięta imion przy poznawaniu nowych osób

Możesz pomóc, będąc „pamięcią” dla bliskiej osoby, upewniając się, że płaci ona rachunki i punktualnie przychodzi na spotkania. Możesz także zasugerować, aby zmniejszyli stres, odchodząc z pracy i porządkując swoje sprawy prawne i finansowe.

Etap 4: Umiarkowane pogorszenie stanu zdrowia

W tym okresie problemy z myśleniem i rozumowaniem, które zauważyłeś na etapie 3, stają się bardziej oczywiste i pojawiają się nowe kwestie. Twój przyjaciel lub członek rodziny może:

• Zapominać o szczegółach dotyczących własnej osoby

• Mają problem z wpisaniem właściwej daty i kwoty na czeku

• Zapomnieć, jaki jest miesiąc lub pora roku

• Mieć problemy z przygotowywaniem posiłków lub nawet zamawianiem ich z menu

• Trudności w korzystaniu z telefonu

• Nie rozumieją, co się do nich mówi

• Z trudem wykonuje zadania wieloetapowe, takie jak sprzątanie domu.

Możesz pomóc w codziennych obowiązkach i zadbać o ich bezpieczeństwo. Upewnij się, że nie prowadzą już samochodu i że nikt nie próbuje wykorzystać ich finansowo.

Etap 5: Umiarkowanie poważny upadek

Osoba bliska może zacząć tracić orientację, gdzie się znajduje i która jest godzina. Może mieć problemy z przypomnieniem sobie adresu, numeru telefonu lub miejsca, w którym chodził do szkoły. Może się mylić co do rodzaju ubrania, jakie powinna założyć na dany dzień lub porę roku.

Można im pomóc, rozkładając rano ubrania. Pomoże im to w samodzielnym ubieraniu się i utrzymaniu poczucia niezależności.

Jeśli dziecko powtarza to samo pytanie, należy odpowiadać równym, uspokajającym głosem. Być może zadają to pytanie nie po to, by uzyskać odpowiedź, ale bardziej po to, by wiedzieć, że jesteś przy nich.

Nawet jeśli Twój bliski nie pamięta faktów i szczegółów, może być w stanie opowiedzieć jakąś historię. Zachęć ją, by w takich chwilach użyła swojej wyobraźni.

Etap 6: Poważny regres

W miarę postępu choroby Alzheimera bliski może rozpoznawać twarze, ale zapominać imiona. Może również mylić osoby z innymi, na przykład myśleć, że jego żona jest jego matką. Mogą pojawić się urojenia, takie jak myślenie, że musi iść do pracy, mimo że już jej nie ma.

Może zaistnieć potrzeba pomocy w pójściu do toalety.

Mówienie może być trudne, ale nadal można nawiązać z nimi kontakt za pomocą zmysłów. Wiele osób cierpiących na chorobę Alzheimera uwielbia słuchać muzyki, czytać im lub oglądać stare zdjęcia.

Na tym etapie choroby bliski może mieć trudności z:

• Samodzielnie się odżywiać

• Połknąć

• Ubierz się

Mogą również mieć:

• Utrata wagi

• Infekcje skóry

• Zapalenie płuc

• Kłopoty z chodzeniem

• Zmiany w sposobie zasypiania

Etap 7: Bardzo poważny spadek

W tym okresie u osoby chorej na Alzheimera zanika wiele podstawowych umiejętności, takich jak jedzenie, chodzenie i siadanie. Możesz być zaangażowany, karmiąc bliską osobę miękkim, łatwym do przełknięcia pokarmem, pomagając jej używać łyżki i pilnując, aby piła. Jest to ważne, ponieważ wiele osób na tym etapie nie potrafi już określić, kiedy chce im się pić.

Na tym etapie osoby z chorobą Alzheimera potrzebują dużej pomocy ze strony opiekunów. Wiele rodzin stwierdza, że nie są w stanie dłużej opiekować się bliską osobą w domu, mimo że bardzo tego chcą. Jeśli tak jest, warto rozejrzeć się za placówkami takimi jak domy opieki, które zapewniają profesjonalną opiekę w dzień i w nocy.

Gdy ktoś zbliża się do kresu życia, dobrym rozwiązaniem może być hospicjum. Nie musi to oznaczać przeniesienia chorego do innego miejsca. Opieka hospicyjna może być sprawowana w dowolnym miejscu. Jest to opieka zespołowa, która skupia się na komforcie, leczeniu bólu i innych potrzebach medycznych, problemach emocjonalnych i wsparciu duchowym (jeśli jest taka potrzeba) dla danej osoby i jej rodziny.

Opieka nad osobą cierpiącą na chorobę Alzheimera może być izolująca, a w czasie pandemii może być jeszcze bardziej. Dowiedz się, które technologie pomogą Ci pozostać w kontakcie z bliskimi i uzyskać potrzebną pomoc.

Oddalanie się od społeczeństwa zwiększa izolację. Teraz trudniej jest także zapewnić bliskiej osobie opiekę zdrowotną i wsparcie, którego potrzebuje. Może to być stresujące, co może mieć wpływ na Twoje zdrowie psychiczne i fizyczne. A nie można opiekować się kimś innym, kiedy samemu nie czuje się dobrze.

Technologia cyfrowa może pomóc w utrzymaniu kontaktu ze światem zewnętrznym, współpracownikami i bliskimi, a także może zapewnić pomoc, której potrzebujesz, aby być dobrym opiekunem.

Aplikacje

Porady i wsparcie są na wyciągnięcie ręki. W swoim smartfonie znajdziesz aplikacje, które pomogą Ci w opiece nad bliską osobą i nad sobą.

Kiedy opieka staje się zbyt stresująca, skorzystaj z aplikacji takich jak Calm i Headspace. Zawierają one programy do medytacji z przewodnikiem, które pozwolą Ci się zrelaksować. Sanvello i Dementia Advisor oferują coaching i wsparcie, a także strategie samoopieki.

Aplikacje do ćwiczenia mózgu, takie jak BrainHQ lub CogniFit, zapewniają stymulację umysłową. Jest to ważne, gdy często przebywa się w domu, mając za towarzysza tylko ukochaną osobę. Istnieje wiele innych pomocnych aplikacji – w tym takie, które oferują porady dotyczące snu i diety.

Aplikacje mogą też być lekarstwem na samotność. Darmowe narzędzia, takie jak Facebook Messenger czy WhatsApp, pozwalają utrzymywać kontakt z przyjaciółmi i rodziną, niezależnie od tego, gdzie mieszkają.

Strony internetowe

Kilka stron internetowych umożliwia dotarcie do bliskich i połączenie z zasobami w lokalnej społeczności, jeśli nie możesz wyjść z domu.

Connect2Affect oferuje quiz, który pomoże Ci ustalić, czy jesteś społecznie odizolowany. Na stronie znajduje się również katalog programów i usług, które pomagają utrzymać zdrowie i przeciwdziałać izolacji społecznej. Facebook oferuje wiele grup wsparcia dla opiekunów osób chorych na demencję.

Kawiarenki pamięci to miejsca, w których osoby z demencją i ich opiekunowie spotykają się, aby posłuchać muzyki, nawiązać kontakty towarzyskie i odpocząć od codzienności. Zwykle odbywają się one w takich miejscach jak biblioteki czy kawiarnie, ale obecnie wiele z nich ma charakter wirtualny.

Wiele organizacji religijnych również przeniosło swoje usługi do sieci. Jeśli jesteś uduchowiony, modlitwa i poczucie wspólnoty, które odnajdziesz podczas takich nabożeństw, mogą pomóc Ci przetrwać trudne chwile.

Narzędzia fitness

Siłownie i zajęcia ruchowe były kiedyś miejscami, do których można było pójść, aby odpocząć i poznać innych ludzi. W czasie pandemii odwiedzanie ich osobiście może być zbyt ryzykowne. Nie jest to jednak powód, by rezygnować z ćwiczeń. Pozostawanie aktywnym jest dobre dla Twojego nastroju i zdrowia.

Programy do ćwiczeń wideo, takie jak SilverSneakers On-Demand i YMCA 360, pozwalają przenieść wrażenia z siłowni do komputera, smartfona lub telewizora. Niektóre z tych programów oferują bezpłatne wstępne członkostwo podczas COVID-19. Możesz też spotkać się zdalnie z trenerem zdrowia lub osobistym, który pomoże Ci utrzymać motywację.

Telezdrowie

Osobiste wizyty lekarskie mogą być obecnie ryzykowne dla osób starszych, które są bardziej narażone na powikłania zdrowotne związane z chorobą COVID. Dzięki telemedycynie takie wizyty lekarskie mogą odbywać się w domu pacjenta. W ten sposób możesz skontaktować się z lekarzem swojej bliskiej osoby, gdy tylko pojawią się problemy zdrowotne lub behawioralne.

Telezdrowie można wykorzystywać do wirtualnych wizyt lekarskich lub do kontaktowania się z lekarzem, gdy tylko potrzebna jest porada. Podczas wideorozmów lekarz może zobaczyć problem z bliska i udzielić porady w czasie rzeczywistym. Możesz także zbierać temperaturę, ciśnienie krwi i inne odczyty stanu zdrowia swojej bliskiej osoby, aby przesłać je bezpośrednio do lekarza w czasie między wizytami.

?

Witryny do wideokonferencji

Miliony ludzi, którzy nigdy nie słyszeli o Zoomie przed pojawieniem się COVID-19, używają go teraz regularnie do spotkań w pracy i wirtualnych spotkań. FaceTime i Skype to inne narzędzia do prowadzenia rozmów wideo. Można ich używać do organizowania regularnych spotkań, spotkań towarzyskich lub wirtualnych obiadów z przyjaciółmi i rodziną.

Lekarz wyjaśnia przyczyny, objawy i leczenie wczesnej postaci choroby Alzheimera, która dotyka osoby przed 65 rokiem życia.

Choroba Alzheimera o wczesnym początku to postać postępującego, niszczącego pamięć schorzenia mózgu, które pojawia się u osób przed 65 rokiem życia. Najczęściej ujawnia się ona w wieku 40 i 50 lat. Jednak nierzadko choroba ta pojawia się już w wieku 30 lat.

Diagnoza jest zazwyczaj szokująca i oznacza, że należy już teraz zaplanować nadchodzące poważne zmiany, aby zapewnić sobie bezpieczeństwo i niezbędną opiekę w miarę upływu czasu.

Ponieważ choroba Alzheimera pozbawia Cię pamięci i zdolności jasnego myślenia, a w konsekwencji – dbania o siebie, będziesz potrzebował silnego systemu wsparcia. Zwróć się do rodziny, przyjaciół, lokalnych oddziałów Alzheimer’s Association i innych grup, aby zacząć tworzyć plan na resztę życia.

Objawy choroby Alzheimera o wczesnym początku

Objawy wczesnego stadium choroby Alzheimera są w dużej mierze takie same, jak w przypadku późnej wersji choroby. Zaczyna się od niewielkich zaburzeń pamięci i problemów z funkcjonowaniem mózgu, które nasilają się aż do momentu, gdy wpływają na zdolność radzenia sobie z codziennym życiem. Zmiany, na które należy zwrócić uwagę, to:

• Zapominanie, np. zgubienie przedmiotów, utrata orientacji co do dnia lub ciągłe zadawanie tych samych pytań

• Problemy z przywoływaniem pewnych słów lub używanie niewłaściwych słów

• Problemy z przetwarzaniem wzrokowym, np. rozumieniem tekstu czytanego lub oceną odległości

• Niezdolność do wykonywania złożonych, ale znanych zadań, takich jak stosowanie się do przepisu kulinarnego lub wyważanie książeczki czekowej

• Problemy z wykonywaniem zwykłych czynności zawodowych lub domowych

• Zagubienie się

• Zła ocena sytuacji

• Zmiany nastroju i osobowości

• Problemy fizyczne z mówieniem, przełykaniem lub chodzeniem

Przyczyny choroby Alzheimera o wczesnym początku

Większość ekspertów uważa, że choroba Alzheimera jest spowodowana nagromadzeniem się w mózgu dwóch białek zwanych amyloidem i tau. Zbyt duża ich ilość wpływa na sposób myślenia.

Naukowcy muszą się jeszcze wiele dowiedzieć o tym, dlaczego u niektórych osób choroba zaczyna się wcześnie. W niektórych przypadkach występuje ona rodzinnie i może być spowodowana zmianami w genach, które są przekazywane przez rodziców.

Diagnoza choroby Alzheimera o wczesnym początku

Nie ma jednego testu, który potwierdziłby, że cierpisz na chorobę Alzheimera o wczesnym początku. Istnieje jednak kilka sposobów, w jaki lekarz może sprawdzić, czy u pacjenta występuje choroba.

Po pierwsze, zapyta Cię o historię choroby, w tym o wszelkie objawy, które dokuczają Ci obecnie. Przeprowadzone zostaną również testy sprawdzające pamięć i umiejętność rozwiązywania problemów.

Pacjent może także zostać poddany badaniom obrazowym, które mają na celu wykrycie zmian w mózgu i wykluczenie innych przyczyn objawów. Mogą one obejmować tomografię komputerową (TK), czyli silne promieniowanie rentgenowskie, które wykonuje szczegółowe zdjęcia wnętrza ciała. Skany PET wykorzystują znaczniki takie jak flortaucipir (Tauvid) do mapowania mózgu i wykrywania białek związanych z chorobą Alzheimera, ale są one drogie i zazwyczaj nie są objęte ubezpieczeniem Medicare.

Nowy test, zwany testem Precivity AD, bada ilość białek takich jak beta amyloid i Apo E we krwi. Ich obecność lub brak pomaga określić prawdopodobieństwo, czy badanie obrazowe (np. skan PET) może wykryć blaszki miażdżycowe w mózgu. ?

Lekarz może również zasugerować wykonanie badań w poszukiwaniu zmian w genach, które są związane z wczesnym stadium choroby Alzheimera.

Jak leczyć chorobę Alzheimera o wczesnym początku?

Ważnym elementem radzenia sobie z chorobą jest zachowanie pozytywnego nastawienia. Wykonuj czynności, które nadal sprawiają Ci przyjemność. Spróbuj różnych sposobów na relaks, takich jak joga czy głębokie oddychanie.

Dbaj także o dobrą kondycję swojego ciała. Upewnij się, że zdrowo się odżywiasz i regularnie ćwiczysz.

Leki mogą pomóc w łagodzeniu niektórych objawów wczesnego stadium choroby Alzheimera. Lekarz może przepisać leki pomagające w utracie pamięci, takie jak:

• Donepezil (Aricept)

• Galantamina (Razadyne)

• Memantyna (Namenda)

• Memantyna-donepezil (Namzaric)

• Rivastigmine (Exelon)

Leki te mogą opóźnić wystąpienie objawów lub poprawić ich stan na okres od kilku miesięcy do kilku lat. Mogą one dać pacjentowi więcej czasu na samodzielne życie.

Lekarz może również zasugerować leki nasenne, antydepresyjne lub uspokajające w celu opanowania innych problemów związanych z chorobą Alzheimera, takich jak bezsenność, lęki nocne i niepokój.

Przygotowanie do choroby Alzheimera o wczesnym początku

Istnieją plany, które można zacząć realizować już teraz, a które będą bardzo pomocne w przyszłości. Na przykład, spotkaj się z prawnikiem, aby dowiedzieć się, jakie ustalenia będą Ci potrzebne. Udzielenie komuś „pełnomocnictwa” pozwala osobom, które kochasz, podejmować za Ciebie decyzje dotyczące zdrowia i pieniędzy, gdy nie będziesz już w stanie robić tego samodzielnie.

Warto również pomyśleć o tym, jak pokryć niektóre z przyszłych kosztów leczenia. Warto zastanowić się nad sprzętem ochronnym, który będzie potrzebny w domu, lub nad skorzystaniem z pomocy profesjonalnego opiekuna. Porozmawiaj z rodziną o finansach i o tym, ile pieniędzy będzie potrzebnych do zapewnienia odpowiedniej opieki.

Teraz jest też czas, aby zacząć budować zespół. Znajdzie się w nim wiele różnych osób. Krewni, przyjaciele, sąsiedzi i pracownicy służby zdrowia mają do odegrania pewną rolę. Rodzina i lekarz mogą pomóc w skompletowaniu grupy.

Ważne jest, aby określić, czego się chce, opracować konkretny, realistyczny plan i poinformować o tym otoczenie.

Lekarz wyjaśnia przyczyny i objawy choroby Picka, formy demencji, która wpływa na zachowanie, osobowość i mowę.

Mózg wykorzystuje system transportowy, który pomaga w przemieszczaniu potrzebnych mu składników odżywczych. System ten składa się z białek, które – podobnie jak tory kolejowe prowadzące pociągi – kierują składniki odżywcze tam, gdzie powinny dotrzeć. Białka, które utrzymują tory w prostej linii, nazywane są białkami tau.

W chorobie Picka białka tau nie działają tak, jak powinny. W mózgu może być ich więcej niż u innych osób.

Te nieprawidłowe skupiska białek tau nazywane są ciałkami Picka. Ciała Pick „wykolejają” system transportowy. Tor nie jest już prosty, a składniki odżywcze w mózgu nie mogą dotrzeć tam, gdzie powinny. Powoduje to uszkodzenia mózgu, których nie da się odwrócić.

W Stanach Zjednoczonych na chorobę Picka cierpi około 50 000 do 60 000 osób. Choroba ta jest zwykle rozpoznawana między 40 a 75 rokiem życia, ale może wystąpić już u osób w wieku 20 lat. Choroba dotyka częściej mężczyzn niż kobiety. U osób pochodzenia skandynawskiego ryzyko zachorowania jest nieco wyższe niż u innych.

Przyczyny

Do 25% osób z chorobą Picka otrzymało od jednego z rodziców gen, który ją wywołuje. Eksperci nie są pewni, dlaczego dzieje się tak w innych przypadkach.

Objawy

Ciała Picka powstają zwykle w płatach czołowych i skroniowych mózgu. Te części kontrolują zachowanie, osobowość i mowę. Objawy zwykle pojawiają się w tych obszarach.

Możesz:

• Zachowywać się agresywnie w stosunku do innych

• Nie interesować się codziennymi czynnościami

• Być bardzo świadomym wszystkiego, co się robi przez cały czas

• Poczucie rozdrażnienia lub niepokoju

• Drastyczne i szybkie zmiany nastroju

• Trudności z odczuwaniem ciepła, współczucia lub troski wobec innych

• Mieć trudności z wykonywaniem nieplanowanych czynności

• Podejmować pochopne decyzje

• Powtarzać czynności w kółko

• Mówienie i robienie nieodpowiednich rzeczy

Niektórzy ludzie stają się ciągle głodni, a u niektórych rozwija się niezdrowy „apetyt na słodycze” i jedzą o wiele więcej cukru niż powinni.

Problemy z językiem pojawiają się zwykle we wczesnym stadium choroby. Ciała mimiczne w części mózgu odpowiedzialnej za mowę mogą powodować problemy z:

• Zapamiętywaniem nazw typowych przedmiotów

• Kopiowanie prostych kształtów za pomocą ołówka i papieru

• Rozumienie słów pisanych

• Mówienie z powodu zahamowań lub zniekształceń mowy

Niekiedy u osób z chorobą Picka mogą również występować:

• Utrata pamięci

• Problemy z poruszaniem się

• Sztywne lub słabe mięśnie

• Problemy z siusianiem

• Kłopoty z koordynacją

Choroba Picka a choroba Alzheimera

Choroba Picka ma wiele takich samych przyczyn i objawów jak choroba Alzheimera. Istnieją jednak kluczowe różnice.

W przeciwieństwie do osób z chorobą Alzheimera, osoby z chorobą Picka:

• są diagnozowane we wcześniejszym okresie życia

• Nie mają halucynacji ani urojeń

• Nie mają tendencji do gubienia się w dobrze znanych miejscach

• Trudniej jest im zrozumieć sens własnych słów lub słów innych osób

• Wcześnie mają problemy z zachowaniem (problemy z zachowaniem zwykle pojawiają się późno w chorobie Alzheimera)

• Nie mają tak wielu problemów z utratą pamięci

Diagnoza

Aby dowiedzieć się, czy masz chorobę Picka, lekarz zapyta o objawy i przeanalizuje historię choroby. Następnie pacjent zostanie poddany specjalnym testom sprawdzającym pamięć, zachowanie, język i inne funkcje umysłowe. Zazwyczaj są to testy papierowe i ołówkowe. Pacjent będzie odpowiadał na pytania pisemnie i może zostać poproszony o narysowanie pewnych przedmiotów.

Lekarz może również zalecić badanie krwi, które sprawdza DNA pacjenta, aby sprawdzić, czy posiada on gen wywołujący chorobę Picka.

Aby uzyskać lepszy obraz tego, co dzieje się w mózgu, lekarz może zlecić badania obrazowe, takie jak:

• Obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego (MRI): Do wykonania szczegółowych obrazów mózgu wykorzystuje się silne magnesy i fale radiowe.

• Tomografia komputerowa z emisją pojedynczego fotonu (SPECT) lub pozytonowa tomografia emisyjna (PET): Substancja radioaktywna i specjalna kamera tworzą trójwymiarowe obrazy, które pokazują, które obszary mózgu są bardziej lub mniej aktywne.

Może być również wykonane nakłucie lędźwiowe. Lekarz użyje długiej igły, aby pobrać niewielką ilość płynu z obszaru w pobliżu kręgosłupa w celu wykonania badania przesiewowego. W rzadkich przypadkach lekarz może chcieć pobrać niewielką ilość tkanki mózgowej do badania. Nazywa się to biopsją.

Leczenie

Nie ma lekarstwa na chorobę Picka, a leki nie są w stanie spowolnić jej rozwoju. Choroba może rozwijać się powoli, ale zazwyczaj z czasem jej przebieg ulega stopniowemu pogorszeniu. Niektórzy ludzie żyją z tą chorobą nawet 10 lat.

Lekarz może zalecić leczenie, które pomoże pacjentowi radzić sobie z wieloma objawami. Może zasugerować terapię behawioralną, aby pomóc w kontrolowaniu niebezpiecznych zachowań oraz leki przeciwdepresyjne, aby pomóc w zwalczaniu pobudzenia i agresji.

W pewnym wieku możesz zacząć się zastanawiać, czy utrata pamięci to tylko część procesu starzenia się, czy też coś poważniejszego. lekarz pomoże Ci zrozumieć różnicę między byciem zapominalskim a objawami choroby Alzheimera.

Takie drobne luki w pamięci zdarzają się. Są one normalną częścią procesu starzenia się – tak jak skrzywienie kolan, zmarszczki na skórze czy niewyraźne widzenie.

Pomocne może być:

• Sporządzać notatki.

• Każdego dnia kładź klucze w tym samym miejscu.

• Graj w gry słowne lub rozwiązuj krzyżówki.

Ponieważ utrata pamięci jest także objawem choroby Alzheimera, można się obawiać, że te zaniki pamięci są oznaką czegoś poważniejszego. Choroba Alzheimera, na którą cierpi około 5 milionów Amerykanów, z których większość ma ponad 65 lat, jest nieodwracalna.

Inne przyczyny utraty pamięci

W większości przypadków nie ma większych powodów do zmartwień. To, że zgubisz klucze lub zapomnisz czyjegoś imienia, nie oznacza, że masz Alzheimera. Utrata pamięci może być spowodowana normalnym procesem starzenia się.

Do stanów, które przyczyniają się do utraty pamięci należą:

• Depresja

• Działania niepożądane leków

• Nadużywanie alkoholu

• Niedostateczna ilość witaminy B12 lub niski poziom tarczycy

• Stres i zmartwienia wszelkiego rodzaju, np. związane ze śmiercią współmałżonka lub bliskiej osoby, lub przejściem na emeryturę

• Choroba

Utrata pamięci: co jest normalne?

Jednym z objawów poważniejszych zaników pamięci jest to, że nie zdajesz sobie sprawy z istnienia problemu. Członkowie rodziny mogą wydawać się bardziej zmartwieni niż ty. Jeśli bliscy rozmawiają z tobą o twojej pamięci, weź sobie do serca ich obawy i udaj się do lekarza.

Oto lista kontrolna tego, co jest normalne, a co może budzić niepokój.

Zapominasz o codziennych spotkaniach, ale przypominasz sobie o nich później.

Ciągle pytasz przyjaciół i rodzinę o szczegóły lub potrzebujesz ich do wykonania zadań, które wcześniej wykonywałeś samodzielnie.

Popełniasz błąd przy wyważaniu książeczki czekowej.

Masz kłopoty z planowaniem i rozwiązywaniem problemów, które kiedyś były łatwe. Trudno jest robić rzeczy, które wiążą się z liczbami, na przykład przestrzegać przepisu lub płacić miesięczne rachunki.

Od czasu do czasu potrzebujesz pomocy przy ustawieniach mikrofalówki lub pilocie do telewizora.

Nie możesz pracować na kuchence lub dojechać w znane miejsce.

Zapominasz, jaki jest dzień tygodnia, ale później sobie przypominasz.

Znajdujesz się w jakimś miejscu i nie wiesz, jak się tam znalazłeś.

Zmiany w widzeniu są związane z wiekiem. Na przykład zaćma.

Masz problemy z odległością, kolorem lub postrzeganiem. Przechodzisz obok lustra i nie znasz swojego odbicia.

Nie potrafisz od razu znaleźć właściwego słowa.

Nazywasz rzeczy niewłaściwymi nazwami. Przerywa w środku zdania i nie ma pojęcia, co powiedziałeś.

Od czasu do czasu zdarza Ci się zgubić okulary lub pilota.

Umieszczasz rzeczy w dziwnych miejscach i nie możesz cofnąć się, aby je znaleźć. Albo oskarżasz innych o kradzież.

Od czasu do czasu podejmujesz złe decyzje.

Często podejmujesz złe decyzje dotyczące pieniędzy. Nie dbasz o siebie i nie zachowujesz czystości.

Czasami czujesz się zmęczony pracą, rodziną i wymaganiami społecznymi.

Nie możesz uczestniczyć w zespołach lub uprawiać hobby, które lubisz. Starasz się nie spędzać czasu z innymi z powodu zmian, które przeszedłeś.

Masz swoje sposoby działania i bywasz zrzędliwy, kiedy się wykolejasz.

Łatwo się denerwujesz, gdy zmienia się rutyna lub gdy wychodzisz poza swoją strefę komfortu. Często jesteś zdezorientowany, niespokojny, podejrzliwy, przygnębiony lub przestraszony.

Utrata pamięci nie dotyczy tylko osób starszych. Jeden z typów, demencja czołowo-skroniowa, występuje zwykle między 45. a 60. rokiem życia. Więcej informacji można uzyskać od lekarza.

Otępienie czołowo-skroniowe (FTD) to rodzaj demencji, do której dochodzi w wyniku uszkodzenia płatów czołowych i skroniowych mózgu.

Prawdopodobnie słyszeliście Państwo o chorobie Alzheimera. Jest to być może najbardziej rozpowszechniony rodzaj demencji. Istnieją jednak inne rodzaje demencji, które są mniej znane.

Jednym z nich jest FTD. Choroba ta dotyka zwykle osoby w wieku od 45 do 60 lat. To wcześniej niż w przypadku choroby Alzheimera. W rzeczywistości jest to jedna z najczęstszych przyczyn wczesnej demencji. Dorośli, którzy na nią zapadają, częściej jeszcze pracują, mają dzieci i utrzymują rodzinę.

Demencja to poważna utrata zdolności myślenia. Powoduje ona problemy z wykonywaniem codziennych czynności, takich jak praca, prowadzenie samochodu czy gotowanie. Demencja czołowo-skroniowa wpływa na te części mózgu, które kontrolują umiejętności społeczne, podejmowanie decyzji i ocenę sytuacji.

Lekarze używają kilku różnych nazw dla określenia FTD, w tym:

• Choroba Picka

• Otępienie czołowe

• Zwyrodnienie płatów czołowo-skroniowych (Frontotemporal lobar degeneration)

• Wariant behawioralny otępienia czołowo-skroniowego

• Afazja pierwotnie postępująca

• Otępienie semantyczne

• Postępująca afazja niefluentna

Różni się od choroby Alzheimera. Jeśli na nią zachorujesz, na początku nie stracisz pamięci. Ale możesz zachowywać się inaczej lub robić dziwne rzeczy. Możesz mieć trudności z koncentracją lub motywacją do działania. Może zmienić się Twoja osobowość. Z czasem mogą wystąpić trudności z chodzeniem, mówieniem, planowaniem zajęć, pracą i dbaniem o siebie.

Jednak wiedza o tym, czego można się spodziewać, pomoże Tobie i Twojej rodzinie przygotować się na nadchodzące zmiany.

Objawy demencji czołowo-skroniowej

Trudno powiedzieć, które z nich wystąpią jako pierwsze. Zależy to od miejsca, w którym rozpoczyna się uszkodzenie mózgu. Jeśli uszkodzenie dotyczy części mózgu odpowiedzialnej za podejmowanie decyzji, możesz mieć najpierw problemy z zarządzaniem pieniędzmi. Uszkodzenie może zacząć się w tej części mózgu, która łączy emocje z przedmiotami. Jeśli tak się stanie, pacjent może nie rozpoznać, że coś jest niebezpieczne.

Najczęstsze rodzaje FTD to:

• Wariant czołowy, który wpływa na zachowanie i osobowość

• Postępująca niepłynna afazja pierwotnie postępująca, która wpływa na sposób mówienia

• Wariant semantyczny afazji pierwotnie postępującej, który wpływa na sposób używania lub rozumienia języka

Rodzina może zauważyć, że pacjent zachowuje się dziwnie wcześniej niż on sam.

Do innych możliwych objawów FTD należą:

• Problemy emocjonalne

• Utrata zainteresowania rzeczami

• Wycofywanie się od innych

Objawy te nasilają się z czasem, ponieważ FTD dotyka coraz więcej części mózgu.

Przyczyny i czynniki ryzyka demencji czołowo-skroniowej

Naukowcy nie wiedzą na pewno, co powoduje FTD. Choroba zaczyna się, gdy komórki nerwowe w dwóch częściach lub płatach mózgu – przednim i bocznym – obumierają. Powoduje to kurczenie się płatów.

Lekarze uważają, że FTD może mieć podłoże genetyczne. Około 4 na 10 osób cierpiących na tę chorobę ma krewnego, który miał tę chorobę lub inną formę demencji.

Genetyczny FTD występuje w przypadku mutacji lub zmiany w jednym z trzech genów:

• C9ORF72

• Białko tau (MAPT)

• Białko progranulina (GRN)

Rodzaj posiadanej mutacji wpływa na rodzaj występujących objawów.

Diagnoza otępienia czołowo-skroniowego (Frontotemporal Dementia)

Ustalenie, czy dana osoba cierpi na FTD, może być trudne. Dzieje się tak, ponieważ choroba ta często odzwierciedla inne zaburzenia, takie jak choroba Parkinsona, Alzheimera, depresja i schizofrenia.

W przypadku każdego dziwnego zachowania należy zgłosić się do lekarza. Lekarz zapyta o przyjmowane leki i historię choroby w rodzinie. Może także wykonać badania krwi, aby wykluczyć inne problemy medyczne. Lekarz może skierować Cię do neurologa, który sprawdzi m.in. Twoją równowagę, odruchy, pamięć i myślenie.

Może zlecić jedno lub więcej z tych badań:

• EEG (elektroencefalogram). Pomiar aktywności elektrycznej w mózgu.

• Tomografia komputerowa (CT). Przedstawia szczegółowy obraz mózgu, wykonany za pomocą promieniowania rentgenowskiego.

• MRI. Do tworzenia obrazów mózgu wykorzystuje się magnesy i fale radiowe.

• Skan PET. Pokazuje, jak pracuje Twój mózg.

• Nakłucie rdzenia kręgowego. W ten sposób pobiera się próbki płynu otaczającego mózg i rdzeń kręgowy.

?

Leczenie otępienia czołowo-skroniowego

Na FTD nie ma lekarstwa ani sposobu leczenia. Leki, które spowalniają rozwój choroby Alzheimera, nie mają takiego samego działania w przypadku FTD, a nawet mogą pogorszyć jej objawy.

Lekarz może pomóc w opanowaniu objawów za pomocą określonych leków i terapii, w tym:

• Leki przeciwdepresyjne pomagające w rozwiązywaniu problemów behawioralnych

• Leki przeciwpsychotyczne pomagające w problemach behawioralnych, ale mogą powodować poważne skutki uboczne, takie jak zwiększone ryzyko śmierci

• Terapia mowy w celu pomocy w problemach z komunikacją

Życie z demencją czołowo-skroniową

Choroba ta nie zagraża życiu. Należy jednak jak najszybciej znaleźć lekarza, który wie, jak sobie z nim radzić. Pomocni mogą być także specjaliści od mowy, fizykoterapeuci i pielęgniarki.

Należy również pomyśleć o wykonaniu następujących czynności:

• Należy zapytać lekarza, czy leki mogą pomóc.

• Znajdź grupę wsparcia.

• Podziel się informacjami z rodziną i przyjaciółmi.

• Uzyskaj ocenę umiejętności prowadzenia pojazdu.

• Ćwicz i jedz zdrową żywność.

• Stwórz plan na wypadek, gdyby twoja zdolność do samodzielnego życia i podejmowania decyzji była ograniczona.

Jeśli opiekujesz się osobą z FTD, możesz:

• Wyjaśnić innym, czego mogą się spodziewać, gdy będą przebywać z bliską osobą.

• Nawiązanie kontaktu z innymi opiekunami poprzez grupy wsparcia dla opiekunów.

• Znajdź opiekunów zastępczych, którzy mogą pomóc ci, kiedy potrzebujesz przerwy.

• Dbaj o swoje zdrowie fizyczne i psychiczne, dobrze się odżywiając, wysypiając, ćwicząc i spędzając czas na robieniu rzeczy, które lubisz robić.

Lekarze dowiadują się coraz więcej na temat tego rodzaju demencji, co może prowadzić do lepszej diagnozy i opieki.