Lekarz mówi ci.

Dowiedz się więcej od ekspertów doktora na temat możliwości leczenia – zarówno farmakologicznego, jak i nielekowego – choroby dwubiegunowej.

Zazwyczaj leczenie polega na stosowaniu kombinacji co najmniej jednego leku stabilizującego nastrój i/lub atypowego leku przeciwpsychotycznego oraz psychoterapii. Do najczęściej stosowanych leków w leczeniu zaburzeń dwubiegunowych należą węglan litu i kwas walproinowy (znany również jako Depakote lub ogólnie jako diwalproeks). Węglan litu może być niezwykle skuteczny w zmniejszaniu manii, chociaż lekarze nadal nie znają dokładnego sposobu jego działania. Lit (Eskalith, Lithobid) może również zapobiegać nawrotom depresji, ale jego działanie wydaje się być bardziej skuteczne w przypadku manii niż depresji, dlatego często podaje się go w połączeniu z innymi lekami, o których wiadomo, że mają większe znaczenie w przypadku objawów depresji, w tym czasami z lekami przeciwdepresyjnymi.

Kwas walproinowy (Depakote) jest lekiem stabilizującym nastrój, który jest pomocny w leczeniu maniakalnych lub mieszanych faz choroby dwubiegunowej, wraz z karbamazepiną (Equetro, Tegretol), innym lekiem przeciwpadaczkowym. Leki te mogą być stosowane samodzielnie lub w połączeniu z litem w celu kontrolowania objawów. Ponadto, gdy tradycyjne leki są niewystarczające, w grę wchodzą nowsze leki. Lamotrygina (Lamictal), kolejny lek przeciwpadaczkowy, okazała się skuteczna w zapobieganiu depresji i, w mniejszym stopniu, manii lub hipomanii.

Inne leki przeciwpadaczkowe, takie jak gabapentyna (Neurontin), okskarbazepina (Trileptal) lub topiramat (Topamax), są uważane za leki eksperymentalne, które czasami mogą być przydatne w leczeniu objawów choroby dwubiegunowej lub innych stanów, które często jej towarzyszą.

Haloperidol (Haldol Decanoate) lub inne nowsze leki przeciwpsychotyczne, takie jak aripiprazol (Abilify), asenapina (Saphris), olanzapina (Zyprexa, Zyprexa Relprevv i Zyprexa Zydis) lub risperidon (Risperdal), są często podawane pacjentom jako alternatywa dla litu lub diwalproeksu. Mogą one być również podawane w celu leczenia ostrych objawów manii – zwłaszcza psychozy – zanim lit lub diwalproeks (Depakote) osiągną pełne działanie, co może trwać od jednego do kilku tygodni. Inny lek przeciwpsychotyczny, lurasidon (Latuda), jest dopuszczony do stosowania w depresji dwubiegunowej I stopnia, podobnie jak połączenie olanzapiny i fluoksetyny (zwane Symbyax). Lek przeciwpsychotyczny kwetiapina (Seroquel) jest dopuszczony do stosowania w leczeniu depresji dwubiegunowej I lub II.

Wstępne badania sugerują również, że atypowy lek przeciwpsychotyczny kariprazyna (Vraylar) może być przydatny w leczeniu depresji dwubiegunowej.

Niektóre z tych leków mogą potencjalnie stać się toksyczne w przypadku zbyt dużych dawek. Dlatego należy je okresowo monitorować, wykonując badania krwi i dokonując oceny klinicznej przez lekarza przepisującego lek. Ponieważ często trudno jest przewidzieć, który pacjent zareaguje na jaki lek lub jaka powinna być ostateczna dawka, na początku leczenia psychiatra często będzie musiał eksperymentować z kilkoma różnymi lekami.

Chociaż leki przeciwdepresyjne są nadal powszechnie przepisywane w depresji dwubiegunowej, większość z nich nie została odpowiednio przebadana u pacjentów z depresją dwubiegunową.

Ogólnie rzecz biorąc, lekarz może starać się, aby stosowanie leków przeciwdepresyjnych było ograniczone i krótkotrwałe. Długotrwałe leczenie lekami przeciwdepresyjnymi w zaburzeniu dwubiegunowym jest zalecane tylko wtedy, gdy początkowa odpowiedź na leczenie jest jednoznaczna i nie ma obecnych lub pojawiających się objawów manii lub hipomanii. Niektóre leki przeciwdepresyjne – podawane samodzielnie lub w połączeniu z innymi lekami – mogą wywołać epizod maniakalny lub spowodować, że cykle między depresją a manią będą szybsze. Jeśli lek przeciwdepresyjny nie ma wyraźnego korzystnego wpływu na depresję dwubiegunową, zwykle nie ma powodu, aby go kontynuować.

Rodzina lub współmałżonek pacjenta powinni być zaangażowani w proces leczenia. Posiadanie pełnej informacji o chorobie i jej objawach jest ważne zarówno dla pacjenta, jak i dla jego bliskich.

Nielekowe metody leczenia depresji

Podczas gdy leki są zwykle podstawą leczenia zaburzeń dwubiegunowych, ważna jest ciągła psychoterapia, która pomaga pacjentom zrozumieć i zaakceptować zaburzenia osobiste i społeczne związane z poprzednimi epizodami oraz lepiej radzić sobie z przyszłymi. Wykazano, że kilka specyficznych form psychoterapii pomaga przyspieszyć powrót do zdrowia i poprawić funkcjonowanie w zaburzeniu dwubiegunowym, w tym terapia poznawczo-behawioralna, terapia interpersonalna/terapia rytmu społecznego, terapia rodzinna i terapia grupowa. Ponadto, ponieważ zaprzeczanie jest często problemem – trzymanie się leków może być szczególnie trudne w okresie dojrzewania – rutynowa psychoterapia pomaga pacjentom w utrzymaniu leków.

Terapia elektrokonwulsyjna (ECT) jest czasami stosowana u pacjentów z ciężką manią lub depresją, u tych, którzy nie reagują na leki lub u kobiet, u których w czasie ciąży wystąpiły objawy choroby. Ponieważ terapia ta może działać szybko, może być szczególnie pomocna w przypadku ciężko chorych pacjentów, u których istnieje wysokie ryzyko podjęcia próby samobójczej. ECT wypadła z łask w latach 60. ubiegłego wieku, częściowo z powodu zniekształconych, negatywnych obrazów jej stosowania w mediach. Jednak współczesne procedury okazały się zarówno bezpieczne, jak i wysoce skuteczne. Pacjent jest najpierw znieczulany i podaje mu się środek zwiotczający mięśnie. Następnie, gdy pacjent śpi, przez elektrody umieszczone na skórze głowy przepuszcza się niewielki prąd elektryczny w celu wywołania napadu grand mal o krótkim czasie trwania – poniżej jednej minuty. Kurs leczenia obejmuje zwykle 6-12 zabiegów, zwykle podawanych trzy razy w tygodniu. W trakcie leczenia ECT – zwykle przez dwa do czterech tygodni – czasami odstawia się lit i inne leki stabilizujące nastrój, aby zminimalizować skutki uboczne.

Nowsze rodzaje niefarmakologicznych metod leczenia depresji to:

• VNS (stymulacja nerwu błędnego) polega na wszczepieniu urządzenia, które wysyła sygnały elektryczne do nerwu błędnego w celu leczenia depresji.

• TMS (przezczaszkowa stymulacja magnetyczna) to procedura, która polega na wykorzystaniu cewki elektromagnetycznej do wytwarzania prądu elektrycznego i stymulowania komórek nerwowych w ośrodkach nastroju w mózgu jako metody leczenia depresji.

• Terapia światłem okazała się skuteczna jako dodatkowe leczenie w przypadku, gdy zaburzenie dwubiegunowe ma związek z chorobą afektywną sezonową. W przypadku osób, które zwykle popadają w depresję zimą, siedzenie przez 20-30 minut dziennie przed specjalną skrzynką z pełnym spektrum światła może pomóc w leczeniu depresji.

Środowisko domowe a zaburzenie dwubiegunowe

Jeśli ktoś, z kim mieszkasz ma chorobę dwubiegunową, dbaj o spokojne otoczenie, szczególnie gdy ta osoba jest w fazie maniakalnej. Utrzymuj regularne rutyny w codziennych czynnościach – spaniu, jedzeniu i ćwiczeniach. Odpowiednia ilość snu jest bardzo ważna w zapobieganiu pojawienia się epizodów. Unikaj nadmiernej stymulacji. Imprezy, ożywione rozmowy i długie oglądanie telewizji lub filmów mogą nasilać objawy maniakalne. Spożywanie alkoholu lub zażywanie nielegalnych narkotyków może wywołać lub pogorszyć objawy nastroju i sprawić, że leki wydawane na receptę będą działać mniej skutecznie.

WAŻNE! Pomoc i wsparcie

W fazie maniakalnej choroby dwubiegunowej pacjenci mogą angażować się w ryzykowne działania, takie jak szybka jazda samochodem lub uprawianie niektórych ryzykownych sportów. Należy ich monitorować i nie dopuszczać do podejmowania ryzykownych działań, zwłaszcza w samochodzie. Napoje i pokarmy zawierające kofeinę – herbata, kawa i cola – powinny być spożywane z umiarem. Należy zawsze unikać alkoholu. Bardzo ważne jest, aby pacjent doświadczający objawów maniakalnych został szybko poddany ocenie psychiatrycznej. Członkowie rodziny mogą być zmuszeni do skontaktowania się z lekarzem, ponieważ często pacjenci w epizodzie maniakalnym lub hipomanicznym mają niewielki wgląd w swoją chorobę i mogą odmawiać leczenia. Jednak szybka interwencja, w tym ewentualne dostosowanie leków na wczesnym etapie epizodu, może zapobiec dalszym problemom i konieczności hospitalizacji.

Lekarz wyjaśnia objawy, leczenie i ryzyko związane z zaburzeniem dwubiegunowym z szybką zmianą faz.

Szybka jazda w cyklu to wzorzec częstych, wyraźnych epizodów w zaburzeniu dwubiegunowym. Osoba z tym zaburzeniem doświadcza czterech lub więcej epizodów manii lub depresji w ciągu jednego roku. Może ona wystąpić w każdym momencie choroby dwubiegunowej i może pojawiać się i znikać przez wiele lat, w zależności od tego, jak dobrze jest leczona; nie jest to koniecznie „stały” lub nieokreślony wzorzec epizodów.

Kto choruje na szybkozmienną chorobę dwubiegunową?

Praktycznie każdy może zachorować na chorobę dwubiegunową. Około 2,5% populacji Stanów Zjednoczonych cierpi na jakąś formę choroby dwubiegunowej – prawie 6 milionów osób. Szybka cykliczność może wystąpić u około 10% do 20% osób z tym zaburzeniem. Kobiety i osoby z zaburzeniem dwubiegunowym II są bardziej narażone na okresy szybkiej zmiany faz.

Większość osób w momencie pojawienia się objawów choroby dwubiegunowej jest w wieku kilkunastu lub dwudziestu lat. Prawie każdy chory na chorobę dwubiegunową rozwija ją przed 50 rokiem życia. Osoby, których najbliższa rodzina choruje na chorobę dwubiegunową, są w grupie podwyższonego ryzyka.

Jakie są cechy zaburzenia dwubiegunowego?

Do głównych cech zaburzenia dwubiegunowego należą:

• Co najmniej 1 epizod manii lub hipomanii w życiu pacjenta

• Epizody depresji (duże zaburzenie depresyjne), które często nawracają

Mania to okres nienormalnie podwyższonego nastroju i dużej energii, któremu zwykle towarzyszy nieobliczalne zachowanie, trwający co najmniej siedem dni. Hipomania to podwyższony nastrój nie osiągający pełnej manii i trwający co najmniej cztery dni.

U niektórych osób z szybkozmienną chorobą dwubiegunową występują naprzemiennie okresy hipomanii i dużej depresji. Znacznie częściej jednak dominują powtarzające się i wyraźne epizody depresji. Powtarzające się okresy depresji przeplatane są rzadkimi, krótszymi okresami podwyższonego lub normalnego nastroju.

Jak rozpoznaje się zaburzenie dwubiegunowe z szybką zmianą faz?

Chorobę dwubiegunową rozpoznaje się po wystąpieniu epizodu hipomanii lub maniakalnego oraz wielu dodatkowych epizodów manii, hipomanii lub depresji. Szybka cykliczność sama w sobie nie jest diagnozą, ale raczej „czynnikiem określającym przebieg” lub opisującym przebieg choroby. W zaburzeniu dwubiegunowym szybka rotacja jest rozpoznawana, gdy w okresie jednego roku wystąpią cztery lub więcej epizodów depresji, manii lub hipomanii.

Zaburzenie dwubiegunowe z szybką zmianą faz może być trudne do rozpoznania, ponieważ pojedynczy epizod nastroju może czasami po prostu zmieniać się i opadać bez ustąpienia. W rezultacie nie muszą one stanowić wielu oddzielnych i odrębnych epizodów. Szybka cykliczność może sprawiać, że zmienne stany nastroju w chorobie dwubiegunowej stają się bardziej oczywiste, ale ponieważ większość osób z szybką cyklicznością spędza znacznie więcej czasu w depresji niż w maniakalnej lub hipomanicznej, często są one błędnie diagnozowane jako osoby z depresją jednobiegunową.

Na przykład, w jednym z badań nad osobami z zaburzeniem dwubiegunowym II stopnia ilość czasu spędzonego w depresji była ponad 35 razy większa niż w hipomanii. Ponadto ludzie często nie zwracają uwagi na własne objawy hipomanii, myląc je z okresem wyjątkowo dobrego nastroju.

Jak leczy się chorobę dwubiegunową z szybkim cyklem?

Ponieważ u większości osób z szybkozmiennym przebiegiem choroby dwubiegunowej dominują objawy depresji, leczenie jest zwykle ukierunkowane na stabilizację nastroju, głównie poprzez łagodzenie objawów depresji i jednoczesne zapobieganie pojawianiu się nowych epizodów.

Leki przeciwdepresyjne, takie jak fluoksetyna (Prozac), paroksetyna (Paxil) i sertralina (Zoloft) nie są skuteczne w leczeniu objawów depresji w przebiegu choroby dwubiegunowej z szybką rotacją, a nawet mogą z czasem zwiększać częstość występowania nowych epizodów. Dlatego wielu ekspertów odradza stosowanie leków przeciwdepresyjnych (zwłaszcza długotrwale) u pacjentów z zaburzeniami dwubiegunowymi z szybką zmianą faz.

Leki stabilizujące nastrój – takie jak karbamazepina (Tegretol), lamotrygina (Lamictal), lit (Lithobid) i walproinian (Depakote) – są podstawowymi lekami stosowanymi w leczeniu szybkiej rotacji. Często pojedynczy stabilizator nastroju jest nieskuteczny w kontrolowaniu nawrotów epizodów, co powoduje konieczność stosowania kombinacji stabilizatorów nastroju. Kilka leków przeciwpsychotycznych, takich jak olanzapina (Zyprexa) lub kwetiapina (Seroquel), również zostało przebadanych w leczeniu zaburzeń z szybką zmianą faz i są one stosowane jako część schematu leczenia, niezależnie od obecności lub braku psychozy (urojeń i halucynacji).

Leczenie stabilizatorami nastroju jest zwykle kontynuowane (często bezterminowo) nawet wtedy, gdy u danej osoby nie występują objawy. Pomaga to zapobiegać przyszłym epizodom. Leki przeciwdepresyjne, jeśli są stosowane, odstawia się na ogół, gdy tylko depresja zostanie opanowana.

Jakie są zagrożenia związane z szybkozmienną chorobą dwubiegunową?

Najpoważniejszym zagrożeniem związanym z szybkim przebiegiem choroby dwubiegunowej jest samobójstwo. Osoby z zaburzeniem dwubiegunowym są 10 do 20 razy bardziej narażone na popełnienie samobójstwa niż osoby bez tego zaburzenia. Tragiczne jest to, że 8% do 20% osób z chorobą dwubiegunową ostatecznie traci życie w wyniku samobójstwa.

Osoby z szybką zmianą faz choroby mogą być jeszcze bardziej zagrożone samobójstwem niż osoby z chorobą dwubiegunową bez szybkiej zmiany faz. Są one częściej hospitalizowane, a ich objawy są zazwyczaj trudniejsze do kontrolowania w dłuższym okresie czasu.

Leczenie zmniejsza prawdopodobieństwo wystąpienia poważnej depresji i samobójstwa. W szczególności lit, stosowany przez dłuższy czas, zmniejsza to ryzyko.

Osoby z zaburzeniem dwubiegunowym są także bardziej narażone na nadużywanie substancji psychoaktywnych. Prawie 60% osób z zaburzeniem dwubiegunowym nadużywa narkotyków lub alkoholu. Nadużywanie substancji wiąże się z cięższym przebiegiem lub słabą kontrolą choroby dwubiegunowej.

Osoby z chorobą dwubiegunową są bardziej narażone na ryzyko popełnienia samobójstwa. Dowiedz się o znakach ostrzegawczych.

Czynniki ryzyka samobójstwa obejmują:

• Zaburzenia psychiczne i uzależnienia od substancji psychoaktywnych

• Występowanie w rodzinie zaburzeń psychicznych lub uzależnień od substancji psychoaktywnych

• Wcześniejsze próby samobójcze

• W przeszłości w rodzinie występowało wykorzystywanie fizyczne lub seksualne

• Posiadanie członków rodziny lub przyjaciół, którzy próbowali popełnić samobójstwo

• Trzymanie w domu broni palnej

Jeśli Ty lub ktoś, kogo znasz, jest zagrożony samobójstwem i ma sygnały ostrzegawcze, nie zostawiaj go samego. Natychmiast zwróć się o pomoc do pracownika służby zdrowia. Ludzie często mówią o samobójstwie, zanim je podejmą, więc zwracaj uwagę na to, co mówią i traktuj to poważnie.

Niektóre znaki ostrzegawcze samobójstwa obejmują:

• Mówienie o samobójstwie

• Ciągłe mówienie lub myślenie o śmierci

• Wygłaszanie komentarzy o byciu beznadziejnym, bezradnym lub bezwartościowym

• Mówienie rzeczy typu: „Byłoby lepiej, gdyby mnie tu nie było” lub „Chcę się stąd wydostać”.

• Pogłębiająca się depresja

• Nagłe przejście od bycia bardzo smutnym do bycia bardzo spokojnym lub sprawiającym wrażenie szczęśliwego

• Zauważalny wzrost nadużywania alkoholu lub narkotyków

• Życzenie śmierci” – kuszenie losu poprzez podejmowanie ryzyka, które może doprowadzić do śmierci, np. przejeżdżanie na czerwonym świetle

• Utrata zainteresowania sprawami, na których kiedyś nam zależało

• Odwiedzanie lub dzwonienie do osób, na których nam zależy

• Porządkowanie spraw, załatwianie luźnych spraw, zmiana testamentu

• Niedawne pogorszenie snu

• Nie spałem

• Sprawia wrażenie niespokojnego lub pobudzonego

Zadzwoń pod numer 911, jeśli:

• Myślisz, że nie możesz powstrzymać się od zrobienia sobie krzywdy

• Słyszysz głosy, które mówią ci, że masz się skrzywdzić

• Chęć popełnienia samobójstwa

• Znasz kogoś, kto wspomniał o chęci popełnienia samobójstwa

Posiadanie bliskiej osoby z chorobą dwubiegunową wpływa także na Twoje życie. Dowiedz się od ekspertów doktora, jak dbać o Was oboje.

Trudno jest znaleźć równowagę. Chcesz być wspierający i empatyczny, bo wiesz, że osoba z zaburzeniami dwubiegunowymi nie jest winna swojej choroby. Jednak jej zachowanie może mieć wpływ na Ciebie, a Ty musisz dbać o siebie i swoje potrzeby, nie tylko jej.

Bardzo często w zaburzeniu dwubiegunowym osoby z hipomanią mogą nie zdawać sobie sprawy z tego, że stanowią problem. Mogą nawet czerpać z niej przyjemność, uważając ją za produktywny czas. Mogą też obawiać się, że przyjmowanie leków sprawi, że popadną w depresję i stracą dobre samopoczucie. Inni walczą z depresją, nie otrzymując pomocy, która mogłaby złagodzić ich cierpienie.

Choć nie ma łatwego rozwiązania, poniższe wskazówki mogą okazać się pomocne.

Ucz się. Czytaj informacje na renomowanych stronach internetowych, w książkach i artykułach, które wyjaśniają ten stan. Im więcej wiesz, tym lepiej.

Słuchaj. Zwracaj uwagę na to, co ma do powiedzenia Twoja bliska osoba. Nie zakładaj, że wiesz, przez co ona przechodzi. Nie odrzucaj wszystkich jej emocji i uczuć jako oznak choroby. Osoba z chorobą dwubiegunową może nadal mieć ważne uwagi.

Zauważaj objawy. Może nie być w stanie widzieć tego tak wyraźnie jak Ty, gdy objawy dwubiegunowe są aktywne. Może też temu zaprzeczać. Kiedy widzisz sygnały ostrzegawcze manii lub depresji, możesz postarać się, aby osoba ta jak najszybciej otrzymała pomoc.

Róbcie coś razem. Osoby cierpiące na depresję często odsuwają się od innych. Zachęcaj więc swojego przyjaciela lub ukochaną osobę do wyjścia z domu i robienia rzeczy, które sprawiają im przyjemność. Poproś o wspólny spacer lub wyjście na kolację. Jeśli odmówi, odpuść sobie. Zapytaj ponownie kilka dni później.

Opracuj plan. Ponieważ choroba dwubiegunowa jest często nieprzewidywalna, powinieneś przygotować się na gorsze chwile. Postaw sprawę jasno. Uzgodnij z bliską osobą, co ma robić, jeśli objawy się nasilą. Opracuj plan na wypadek sytuacji awaryjnych. Jeśli oboje będziecie wiedzieć, co robić i czego od siebie oczekiwać, będziecie spokojniejsi o przyszłość.

Jeśli mieszkasz z osobą chorą na chorobę dwubiegunową, zachęcaj ją do przestrzegania harmonogramu snu i innych codziennych czynności. Niektóre badania wykazują, że regularna rutyna jest pomocna. Osoba ta nadal będzie potrzebowała leków i poradnictwa, ale zwróć uwagę na codzienne czynności, takie jak ćwiczenia fizyczne i zdrowa dieta, które wspierają jej ogólny stan zdrowia.

Wyrażaj własne obawy. Ponieważ zachowanie bliskiej osoby może mieć ogromny wpływ na ciebie, nie ma nic przeciwko temu, by o tym porozmawiać. Nie obwiniaj drugiej osoby ani nie wymieniaj wszystkich jej błędów. Zamiast tego skup się na tym, jak się czujesz i jak jej działania wpływają na ciebie. Ponieważ może to być naprawdę trudne, najłatwiej będzie porozmawiać o tym z terapeutą.

Zadbaj o siebie. Potrzeby bliskiej osoby są równie ważne jak jej potrzeby, ale liczą się także Twoje. Ważne jest, aby pozostać zdrowym emocjonalnie i fizycznie.

Rób rzeczy, które sprawiają ci przyjemność. Utrzymuj kontakty z innymi bliskimi Ci osobami – wsparcie społeczne i te relacje wiele znaczą. Zastanów się nad samodzielnym pójściem do terapeuty lub dołączeniem do grupy wsparcia dla innych osób, które są bliskie osobie z chorobą dwubiegunową.

Zachęcaj do kontynuowania leczenia. Twój bliski musi przyjmować leki na chorobę dwubiegunową i regularnie zgłaszać się na badania kontrolne lub konsultacje.

Przekonanie kogoś do szukania pomocy w chorobie dwubiegunowej

Z wielu powodów osoby z zaburzeniami dwubiegunowymi nie zgłaszają się po pomoc do lekarza. Lekceważą troskę przyjaciela lub członka rodziny. Inni uważają swoją chorobę za czynnik rozpraszający lub słabość i nie chcą się jej poddać. Jeszcze inni stawiają swoje zdrowie na bardzo niskim poziomie ważności w porównaniu z innymi sprawami w ich życiu.

Często powodem rezygnacji z wizyty u lekarza jest strach. Dzieje się tak zwłaszcza wtedy, gdy w rodzinie występują problemy emocjonalne. Osoby zaprzeczające chronią się przed swoimi najgorszymi lękami. Mogą wygodnie funkcjonować w codziennych rutynowych czynnościach – nawet jeśli związki i kariera mogą być zagrożone.

Jeśli martwisz się o bliską Ci osobę, która może mieć chorobę dwubiegunową, porozmawiaj z nią o wizycie u lekarza. Czasami najlepszym rozwiązaniem jest po prostu zasugerowanie wykonania badań kontrolnych. W przypadku innych osób najlepiej jest mówić wprost o swoich obawach związanych z zaburzeniami nastroju. W rozmowie uwzględnij następujące punkty:

• To nie jest Twoja wina. Nie ty spowodowałeś to zaburzenie. Genetyka i stresujące wydarzenia życiowe sprawiają, że ludzie są bardziej narażeni na wystąpienie zaburzeń dwubiegunowych.

• Miliony Amerykanów cierpią na chorobę dwubiegunową. Choroba ta może rozwinąć się w każdym momencie życia człowieka – choć zwykle rozwija się w młodym wieku – i jest przyczyną ogromnego cierpienia.

• Zaburzenie dwubiegunowe jest prawdziwą chorobą. Podobnie jak choroby serca czy cukrzyca, wymaga leczenia.

• Istnieje medyczne wyjaśnienie choroby dwubiegunowej. Wiąże się ono z zaburzeniami w chemii mózgu i szlakach komórek nerwowych. Obwody mózgowe – te, które kontrolują emocje – nie działają tak, jak powinny. Z tego powodu ludzie odczuwają pewne nastroje i poziomy energii bardziej intensywnie, przez dłuższy czas i częściej.

• Dostępne są dobre metody leczenia. Zostały one przetestowane i okazały się skuteczne dla wielu, wielu osób z zaburzeniem dwubiegunowym. Leki mogą pomóc ustabilizować nastrój. Podczas terapii możesz omówić uczucia, myśli i zachowania, które powodują problemy w życiu społecznym i zawodowym. Możesz nauczyć się, jak je opanować, aby lepiej funkcjonować i prowadzić bardziej satysfakcjonujące życie.

• Niepodjęcie leczenia grozi pogorszeniem nastroju, a nawet samobójstwem w przypadku depresji. Istnieje ryzyko pogorszenia relacji z przyjaciółmi i rodziną. Istnieje ryzyko, że zagrożona będzie Twoja praca. Zaburzenia emocjonalne wpływają także na inne układy organizmu, co może mieć wpływ na długoterminowe zdrowie fizyczne. Jest to bardzo poważna sprawa.

Zaufanie ma kluczowe znaczenie w przełamywaniu czyjegoś zaprzeczenia i motywowaniu do uzyskania pomocy. Zaufanie jest również ważne po rozpoczęciu leczenia choroby dwubiegunowej. Dzięki spojrzeniu godnego zaufania przyjaciela lub członka rodziny, osoba z chorobą dwubiegunową może wiedzieć, kiedy leczenie przynosi efekty – kiedy jest lepiej, a kiedy nie. Jeśli twoje zainteresowanie jest szczere, możesz bardzo pomóc swojemu przyjacielowi lub członkowi rodziny.

Jak pomóc komuś w utrzymaniu leków na dwubiegunówkę?

Tak jak osoba z cukrzycą typu 1 zawsze będzie potrzebowała insuliny, tak osoba z zaburzeniem dwubiegunowym prawdopodobnie będzie musiała przyjmować leki przez całe życie. Badania wykazują, że u wielu osób, które przestają brać leki, objawy powracają w ciągu roku.

Choć jest to bardzo ważne, ludzie często nie przestrzegają zasad przyjmowania leków. Istnieje kilka powszechnych powodów, dla których ktoś może pomijać dawki lub zaprzestać przyjmowania leków. Jeśli masz przyjaciela lub członka rodziny cierpiącego na chorobę dwubiegunową, możesz pomóc mu wytrwać w postanowieniu. Znajomość powodu, dla którego dana osoba odstawia lek, może pomóc.

Upewnij się, że powiesz jej, że zależy ci na niej, że wierzysz, że leki są kluczowe dla jej zdrowia i że będziesz ją wspierać i pomagać jej w tym procesie.

Powód: Wydaje się, że leki nie działają.

Zachęcaj do cierpliwości. Wiele leków może działać nawet do 8 tygodni. Nie jest więc niczym niezwykłym, że na początku pacjent myśli, że leki nie działają. Czasami wraz z lekarzem będą musieli eksperymentować przez miesiące, a nawet lata, zanim ustalą właściwe leki i dawki. Zapewnij ich, że większość ludzi w końcu cieszy się, że wytrwali w tym procesie, ponieważ w końcu czują się o wiele lepiej.

Powód: Po prostu zapominają.

Jeśli twój przyjaciel lub ukochana osoba często pomija dawki, ponieważ jest „zbyt zajęta” lub „po prostu zapomniała”, zachęć ją, aby znalazła sposób na włączenie tego do codziennej rutyny. Pomocne może być przyjmowanie tabletek o tej samej porze każdego dnia, np. przed snem lub przy śniadaniu. Pomocne może być także pobranie aplikacji przypominającej o tabletkach lub korzystanie z pudełka na tabletki. Zapytaj, czy możesz przypominać o tym telefonicznie lub za pomocą wiadomości tekstowej. Zaoferuj, że odbierzesz uzupełnienia z apteki.

Powód: Nie znoszą skutków ubocznych.

Zachęć ich do poinformowania o tym lekarza. Dostosowanie dawki lub zmiana czasu przyjmowania leku może pomóc w złagodzeniu skutków ubocznych. Lekarz może również zasugerować, jak radzić sobie z efektami ubocznymi, aby nie stanowiły one problemu. Jeśli to nie pomoże, lekarz może zmienić lek.

Powód: Po prostu odmawiają.

Może być wiele powodów, dla których ktoś odmawia przyjmowania leku. Może mieć jakieś obawy, o których nie chce rozmawiać. Może też nie chcieć zaakceptować faktu, że cierpi na chorobę psychiczną lub że potrzebuje leków.

Jeśli twój bliski przyjmuje leki, ale mówi o ich odstawieniu, zachęć go do przedyskutowania tego z lekarzem. Ostrzeż ją o niebezpieczeństwach związanych z nagłym odstawieniem leków. Objawy mogą się nasilić i mogą wystąpić nieprzyjemne skutki uboczne.

Jeśli Twój bliski nie przyjmuje leków, spróbuj zorientować się w jego aktualnym stanie psychicznym. Osoba, która wydaje się stosunkowo stabilna, może przez jakiś czas nie przyjmować leków. Spróbuj jednak przekonać ją, aby zgodziła się na podjęcie leczenia, jeśli jej stan się pogorszy. Osoba taka może być skłonna do omówienia minusów odstawienia leków i stawek, jakie może ponieść.

Zdarza się, że osoba z maniakalną lub ciężką depresją nadal odmawia leczenia. Może być konieczne wzięcie sprawy w swoje ręce i skontaktowanie się z lekarzem. Konieczna może być hospitalizacja bliskiej osoby. Może to być trudne, ale może być sygnałem ostrzegawczym, który uświadomi jej, jak poważny jest jej stan.

Dowiedz się więcej od ekspertów doktora na temat aktualnych możliwości leczenia farmakologicznego i niefarmakologicznego zaburzeń dwubiegunowych.

Chociaż epizody depresji są znacznie częstsze niż manii i mają ogromny wpływ na życie pacjentów, istnieje tylko kilka sprawdzonych sposobów leczenia depresji w chorobie dwubiegunowej.

Jakie jest standardowe leczenie depresji dwubiegunowej?

Lit oraz leki przeciwdrgawkowe: lamotrygina i walproinian to stabilizatory nastroju, które czasami są stosowane „off label” w leczeniu depresji dwubiegunowej, chociaż żaden z nich nie został zatwierdzony przez FDA jako lek pierwszego rzutu w leczeniu depresji dwubiegunowej. Przez wiele lat psychiatrzy tradycyjnie dodawali lek przeciwdepresyjny do stabilizatora nastroju, jeśli sam stabilizator nastroju był nieskuteczny; badania wykazują jednak, że leki przeciwdepresyjne często nie są skuteczne w depresji dwubiegunowej.

Leki stabilizujące nastrój wpływają na poprawę interakcji społecznych, nastroju i zachowania i są zalecane zarówno w leczeniu, jak i zapobieganiu dwubiegunowym stanom nastroju, które przechodzą od depresji do hipomanii lub manii. Według Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego (APA) lit, lamotrygina, walproinian, karbamazepina i większość atypowych leków przeciwpsychotycznych są zatwierdzone przez FDA do leczenia jednej (lub więcej) fazy zaburzenia dwubiegunowego.

U niektórych pacjentów z zaburzeniem dwubiegunowym stabilizator nastroju może być jedynym lekiem potrzebnym do modulowania obniżonego nastroju. Jednak u pacjentów z chorobą dwubiegunową, którzy nie reagują na jeden stabilizator nastroju, czasami do schematu leczenia dodaje się inny stabilizator nastroju lub atypowy lek przeciwpsychotyczny.

Czy w leczeniu depresji dwubiegunowej stosuje się leki przeciwdepresyjne?

Leki przeciwdepresyjne są skuteczne w leczeniu osób z dużym zaburzeniem depresyjnym (jednobiegunowym), ale nie zawsze są równie skuteczne w przypadku depresji dwubiegunowej i generalnie nie powinny być podawane samodzielnie (monoterapia) u osób z zaburzeniem dwubiegunowym typu I. W przypadku samodzielnego podawania leków przeciwdepresyjnych osobom z zaburzeniem dwubiegunowym istnieje ryzyko, że u niektórych pacjentów lek może wywołać epizod maniakalny. Wiedząc o tym, większość lekarzy może unikać stosowania leków przeciwdepresyjnych w monoterapii depresji dwubiegunowej.

W bardzo dużym randomizowanym badaniu sponsorowanym przez National Institute of Mental Health (NIMH), zwanym Systematic Treatment Enhancement Program for Bipolar Disorder (STEP-BD), wykazano, że same stabilizatory nastroju przyniosły stabilną poprawę tylko u około 1 na 4 osoby z depresją dwubiegunową, a dodanie leku przeciwdepresyjnego do stabilizatora nastroju – co zaskakujące – nie zwiększyło tej poprawy. Badanie STEP-BD podkreśliło potrzebę poszukiwania innych metod leczenia depresji dwubiegunowej niż stabilizatory nastroju czy leki przeciwdepresyjne.

W jaki sposób leki przeciwpsychotyczne są stosowane w leczeniu depresji dwubiegunowej?

Badania wykazały, że niektóre leki przeciwpsychotyczne mogą również leczyć depresję dwubiegunową.

Kwetiapina (Seroquel, Seroquel XR) jest stosowana w krótkotrwałym leczeniu depresji dwubiegunowej. Inną opcją jest olanzapina (Zyprexa) z fluoksetyną (Prozac).

W leczeniu depresji dwubiegunowej atypowy lek przeciwpsychotyczny lurasidon (Latuda) może być stosowany samodzielnie lub z litem lub walproinianem. Opcją pozarejestracyjną może być również kariprazyna (Vraylar), stosowana w leczeniu zaburzeń dwubiegunowych.

Leki te działają poprzez wpływ na receptory (zwane neurotransmiterami) substancji chemicznych w mózgu, które pomagają regulować nastrój i zachowanie.

Twój lekarz rozważy zalety i wady dostępnych leków, aby pomóc Ci uzyskać ulgę w depresji dwubiegunowej bez ryzyka wystąpienia manii lub interakcji lekowych.

Jak leki depresyjne działające na OUN pomagają w depresji w chorobie dwubiegunowej?

Leki depresyjne ośrodkowego układu nerwowego (OUN), do których należą benzodiazepiny, działają na neuroprzekaźniki, spowalniając normalne funkcjonowanie mózgu. Leki depresyjne OUN są powszechnie stosowane w leczeniu lęku i zaburzeń snu i mogą być skuteczną alternatywą lub terapią wspomagającą u niektórych pacjentów z ostrą manią dwubiegunową.

Do powszechnie stosowanych benzodiazepin należą: klonazepam (Klonopin), lorazepam (Ativan), alprazolam (Xanax) i diazepam (Valium). Wszystkie te leki mogą być uzależniające i mogą powodować spowolnienie myślenia. Powinny być one stosowane wyłącznie w celu leczenia pobudzenia lub problemów ze snem w ostrej fazie choroby, a nie jako leki długoterminowe. Zazwyczaj należy je odstawiać stopniowo, a nie gwałtownie, aby zminimalizować ryzyko odstawienia leku.

Czy terapia elektrowstrząsami (ECT) jest skuteczną metodą leczenia depresji dwubiegunowej?

Wytyczne Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego sugerują, że ECT jest właściwym, a czasem preferowanym sposobem leczenia pacjentów z depresją dwubiegunową, u których występują objawy psychotyczne lub bardzo wysokie ryzyko zachowań samobójczych. Ponadto ECT może być korzystna dla kobiet w ciąży cierpiących na ciężką depresję lub manię dwubiegunową.

Jak wygląda psychoterapia w przypadku depresji dwubiegunowej?

Oprócz leków na depresję dwubiegunową pacjenci mogą korzystać z ciągłej psychoterapii. Terapia ta, prowadzona w cztery oczy, łączy psychoterapię interpersonalną z technikami behawioralnymi, dzięki czemu pacjenci uczą się skuteczniej radzić sobie z problemami interpersonalnymi, nie odstawiają leków i normalizują swój styl życia. We wspomnianym wcześniej badaniu STEP-BD wykazano, że dodanie do leków ustrukturyzowanej psychoterapii – takiej jak terapia poznawczo-behawioralna, terapia interpersonalna/terapia rytmu społecznego lub terapia skoncentrowana na rodzinie – może przyspieszyć odpowiedź na leczenie w depresji dwubiegunowej nawet o 150%.

Strona internetowa Depression and Bipolar Support Alliance zawiera aktualne informacje na temat depresji, lęku i choroby dwubiegunowej oraz wyjaśnia, jak lekarze rozpoznają te choroby.

The Depression and Bipolar Support Alliance (DBSA) jest krajową organizacją zajmującą się wspieraniem osób cierpiących na depresję i zaburzenia nastroju dwubiegunowe. Organizacja oferuje także sieć wsparcia dla rodziców dzieci z dziecięcymi zaburzeniami nastroju. Wsparcie oferowane jest poprzez spotkania lokalnych oddziałów i zasoby internetowe, takie jak filmy wideo, materiały edukacyjne i grupy wsparcia online. Na stronie internetowej organizacji można znaleźć informacje dla osób, u których dopiero postawiono diagnozę, a także informacje o etapach powrotu do zdrowia i sposobach pomocy bliskim osób cierpiących na depresję i chorobę dwubiegunową.

Narodowy Sojusz na rzecz Chorób Psychicznych (National Alliance on Mental Illness – NAMI) działa na rzecz wspierania i edukacji społeczeństwa w zakresie różnych zaburzeń psychicznych, w celu poprawy jakości życia wszystkich osób, u których zdiagnozowano chorobę psychiczną. Strona internetowa NAMI zawiera najnowsze fakty, statystyki i wyniki badań na temat różnych rodzajów zaburzeń psychicznych.

American Academy of Child and Adolescent Psychiatry (AACAP) jest wiodącą organizacją non-profit zrzeszającą lekarzy i innych specjalistów w dziedzinie zdrowia psychicznego, zajmujących się pomocą dzieciom, nastolatkom i rodzinom dotkniętym problemami psychicznymi, behawioralnymi lub rozwojowymi. Na stronie internetowej AACAP znajdują się materiały dla rodziców, w tym link do strony, na której można znaleźć najbliższego psychiatrę dla dzieci i młodzieży.

Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne jest organizacją zrzeszającą psychiatrów, którzy jednoczą się, aby zapewnić pełną współczucia opiekę i skuteczne leczenie wszystkim osobom z zaburzeniami zachowania i zaburzeniami psychicznymi, problemami związanymi z nadużywaniem substancji psychoaktywnych oraz niepełnosprawnością intelektualną. Linki na tej stronie internetowej zawierają więcej informacji na temat powszechnych problemów ze zdrowiem psychicznym, możliwości leczenia i sposobów zapobiegania.

Amerykańskie Stowarzyszenie Psychologiczne (APA) jest największym stowarzyszeniem psychologów na świecie. Strona APA jest pełna najnowszych informacji na różne tematy, od uzależnień, ADHD, starzenia się i Alzheimera po zastraszanie, zaburzenia odżywiania, wykorzystywanie seksualne i samobójstwa.

Amerykańskie Towarzystwo Psychofarmakologii Klinicznej (ASCP)

ASCP jest organizacją zrzeszającą psychiatrów i innych lekarzy, a także badaczy zdrowia psychicznego ze stopniem doktora, którzy zajmują się psychofarmakologią w całym kraju. Na ich stronie internetowej znajduje się link umożliwiający znalezienie psychofarmakologa, a także inne pomocne informacje dla pacjentów na temat psychofarmakologii.

Administracja ds. Nadużywania Substancji i Zdrowia Psychicznego

SAMHSA to rządowe źródło informacji na temat chorób psychicznych i sposobów ich leczenia.

Dowiedz się więcej od lekarza na temat różnych metod leczenia farmakologicznego i niefarmakologicznego manii u osób cierpiących na chorobę dwubiegunową.

U większości osób występuje więcej niż jeden epizod takich dramatycznych zmian nastroju. Pomiędzy tymi wahaniami nastroju może upłynąć długi okres czasu bez problemów.

Lekarze nie rozumieją do końca, co jest przyczyną tego stanu. Rozumieją je jednak znacznie lepiej niż w przeszłości. Wraz z tym zrozumieniem pojawiło się ukierunkowane leczenie.

Chociaż nie ma lekarstwa, istnieją metody leczenia, które pozwalają opanować objawy.

Leki na manię

Jeśli masz manię, prawdopodobnie będziesz musiał przyjmować leki, aby szybko ją opanować.

Lekarz prawdopodobnie przepisze także stabilizator nastroju, zwany także lekiem antymaniakalnym. Pomagają one kontrolować wahania nastroju i zapobiegać im, a także mogą zmniejszyć prawdopodobieństwo podjęcia próby samobójczej. Konieczne może być przyjmowanie leków przez długi czas, czasami bezterminowo.

Lekarz może przepisać lit (Eskalith, Lithobid) i niektóre leki przeciwpadaczkowe, takie jak karbamazepina (Tegretol) lub walproinian (Depakote). Podczas ich stosowania może być konieczna ścisła kontrola lekarska i badania krwi.

Inne metody leczenia manii

W przypadku ciężkiej manii konieczne może być umieszczenie pacjenta w szpitalu do czasu opanowania objawów. Lekarz może również rozważyć zastosowanie terapii elektrokonwulsyjnej (ECT).

Lekarz może zmienić dawkę leku, dodać lub odjąć lek. Może na przykład odstawić leki przeciwdepresyjne, dodać lek przeciwpsychotyczny lub inny lek w celu złagodzenia objawów.

Może się również okazać, że oprócz leków pomocna będzie terapia psychologiczna i uporządkowana codzienna rutyna.

Lit

Lit (Eskalith, Lithobid) jest lekiem stosowanym i najdłużej badanym w leczeniu zaburzeń dwubiegunowych. Dzięki niemu mania staje się mniej nasilona i rzadsza. U niektórych osób może również pomóc w łagodzeniu depresji dwubiegunowej lub jej zapobieganiu.

Badania wykazują, że lit może zmniejszyć ryzyko samobójstwa wśród osób z zaburzeniem dwubiegunowym. Pomaga także zapobiegać przyszłym epizodom maniakalnym. Lekarze mogą przepisywać go przez dłuższy czas jako terapię podtrzymującą.

Co to jest: Lit jest lekiem, który działa na mózg. Pomaga osobom z chorobą dwubiegunową mieć większą kontrolę nad emocjami, snem, energią i skrajnymi zachowaniami.

Czego można się spodziewać: Zazwyczaj potrzeba kilku tygodni, aby lit zaczął działać. Podczas leczenia lekarz będzie wykonywał badania krwi, ponieważ lit może wpływać na pracę nerek lub tarczycy.

Lit działa najlepiej, gdy ilość leku w organizmie utrzymuje się na stałym poziomie. Poziom ten nie powinien być ani zbyt niski, ani zbyt wysoki. Lekarz prawdopodobnie zasugeruje także, aby podczas leczenia pić od 8 do 12 szklanek wody dziennie i używać normalnej ilości soli w jedzeniu. Pomaga to w utrzymaniu stałego poziomu litu.

Różni ludzie potrzebują różnych dawek. Dawka może również zmieniać się z czasem. Konieczne może być także przyjmowanie innych leków. Czasami jednak sam lit jest wystarczający.

Ryzyko i działania niepożądane: U większości osób przyjmujących lit – około 75% – występują pewne działania niepożądane, choć mogą być one niewielkie. Mogą one stać się mniej dokuczliwe po kilku tygodniach, kiedy organizm przyzwyczai się do leku.

Czasami lekarz może zmienić dawkę leku, aby zapobiec wystąpieniu działań niepożądanych. Nigdy nie należy samodzielnie zmieniać dawki lub schematu przyjmowania leku. Nie należy zmieniać marki tego leku, zanim nie skonsultuje się tego z lekarzem lub farmaceutą. W przypadku wystąpienia jakichkolwiek problemów należy porozmawiać z lekarzem o dostępnych opcjach.

Do częstych działań niepożądanych należą:

• Przyrost masy ciała

• Problemy z pamięcią

• Słaba koncentracja

• Spowolnienie umysłowe

• Drżenie rąk

• Senność lub zmęczenie

• Wypadanie włosów

• Trądzik

• Bardzo silne pragnienie

• Siusianie częściej niż zwykle

• Twoja tarczyca może produkować mniej hormonów tarczycy niż zwykle

• Nerki mogą działać mniej wydajnie w zakresie filtrowania odpadów z krwiobiegu

Należy poinformować lekarza o trwałych objawach działania litu, biegunce, wymiotach, gorączce, niepewnym chodzie, drżeniu, omdleniu, dezorientacji, niewyraźnej mowie lub szybkim biciu serca.

Należy powiedzieć lekarzowi o wszelkich chorobach nowotworowych, chorobach serca, nerek, padaczce lub alergiach. Upewnij się także, że lekarz wie o wszystkich innych przyjmowanych przez Ciebie lekach.

W przypadku przyjmowania litu nie należy unikać pokarmów zawierających sód. Zbyt mała ilość sodu w organizmie może spowodować zbyt wysoki poziom litu we krwi.

Podczas przyjmowania litu należy zachować ostrożność podczas prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn, a także unikać spożywania alkoholu.

Należy zapytać lekarza, co zrobić w przypadku pominięcia dawki lub choroby powodującej wymioty lub biegunkę (utrata płynów może wpłynąć na poziom litu we krwi). W przypadku pominięcia dawki leku, lekarze i farmaceuci zazwyczaj zalecają przyjęcie jej zaraz po przypomnieniu sobie o niej – chyba że następna planowana dawka przypada w ciągu 2 godzin (lub 6 godzin w przypadku postaci o powolnym uwalnianiu). W takim przypadku zazwyczaj zalecają pominięcie pominiętej dawki i wznowienie dawkowania zgodnie z dotychczasowym schematem. Nie należy „podwajać” dawki, aby nadrobić zaległości.

Istnieje kilka poważnych zagrożeń, które należy wziąć pod uwagę. Rzadko, ale lit może powodować osłabienie kości u dzieci. Lit może również rzadko (1 na 1000 do 1000 przypadków) powodować wady wrodzone zastawek serca. Dlatego lekarz może nie zalecić jego przyjmowania, jeśli pacjentka jest w ciąży.

Bezpieczeństwo karmienia piersią u kobiet przyjmujących lit jest kontrowersyjne, a decyzje dotyczące ryzyka i korzyści należy omówić z lekarzem. Osoby przyjmujące leki na nadciśnienie zwane diuretykami, zwłaszcza diuretyki tiazydowe, muszą zachować szczególną ostrożność, ponieważ we krwi może dojść do niebezpiecznego stężenia litu. Niesteroidowe leki przeciwzapalne, takie jak ibuprofen, mogą zwiększać stężenie litu, dlatego przed ich zażyciem należy omówić ich stosowanie z lekarzem. Ponadto, u niektórych osób, długotrwałe leczenie litem może zaburzać pracę nerek.

Leki przeciwdrgawkowe (Anticonvulsants)

Twój lekarz może rozważyć, czy potrzebujesz karbamazepiny (Tegretol), lamotryginy (Lamictal) lub walproinianu (Depakote) do leczenia lub zapobiegania objawom nastroju w zaburzeniu dwubiegunowym. Są to leki, które pomagają zapobiegać napadom drgawek. Lekarz może je nazywać lekami przeciwdrgawkowymi. Lamotrygina nie leczy manii i jest najczęściej stosowana w celu zapobiegania przyszłym epizodom zaburzeń dwubiegunowych (głównie depresji, a w mniejszym stopniu manii).

Lekarze mogą przepisywać je samodzielnie, z litem lub z lekiem przeciwpsychotycznym, aby kontrolować manię i depresję lub zapobiegać kolejnym epizodom.

Niektóre inne leki przeciwdrgawkowe – takie jak gaBaPentyna (Neurontin), okskarbazepina (Oxtellar XR, Trileptal) i topiramat (Topamax) – nie są sprawdzonymi metodami leczenia objawów nastroju w zaburzeniu dwubiegunowym. Jednak lekarze czasami przepisują je eksperymentalnie lub w przypadku objawów innych niż nastrój (takich jak lęk czy ból).

Co to jest: Leki te w różny sposób uspokajają nadpobudliwość mózgu. Z tego powodu niektóre z tych leków są stosowane w leczeniu padaczki, zapobieganiu migrenom i leczeniu innych problemów. Lekarze czasami przedkładają je nad lit lub stosują je w połączeniu z litem lub lekami przeciwpsychotycznymi u osób, u których występuje szybka cykliczność, czyli cztery lub więcej epizodów manii i depresji w ciągu roku.

Czego należy się spodziewać: Każdy lek przeciwdrgawkowy działa na mózg w nieco inny sposób. Dlatego doświadczenia pacjenta mogą się różnić w zależności od przyjmowanego leku. Ogólnie rzecz biorąc, potrzeba co najmniej kilku tygodni lub więcej, aby ocenić ich działanie.

W trakcie przyjmowania tych leków może być konieczne wykonywanie badań krwi od czasu do czasu. Niektóre z nich mogą wpływać na wątrobę lub zmniejszać ilość płytek krwi we krwi.

Ryzyko i skutki uboczne: Każdy lek może mieć nieco inne skutki uboczne. Do najczęstszych należą:

• Zawroty głowy

• Senność

• Zmęczenie

• Nudności

• Drżenie

• Wysypka

• Przyrost masy ciała

Większość z tych działań niepożądanych ustępuje z czasem.

Do poważnych zagrożeń należą:

Wady wrodzone: Kobiety w ciąży nie powinny przyjmować niektórych leków przeciwdrgawkowych (takich jak Depakote i Tegretol), ponieważ mogą one powodować wady wrodzone. Należy poinformować lekarza o planowanej ciąży lub o stwierdzonej ciąży.

Problemy z wątrobą: Jeśli pacjent długotrwale przyjmuje niektóre leki przeciwdrgawkowe, lekarz może wymagać wykonania badań krwi w celu sprawdzenia czynności wątroby.

Interakcje lekowe: Niektóre leki przeciwdrgawkowe mogą wchodzić w niebezpieczne interakcje z innymi lekami – nawet z aspiryną lub pigułkami antykoncepcyjnymi – lub powodować, że te inne leki będą działać gorzej. Należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach, ziołach i suplementach. Nie należy przyjmować żadnych innych leków podczas leczenia bez porozumienia z lekarzem.

Zespół Stevensa-Johnsona: Jest to potencjalnie zagrażająca życiu wysypka skórna, którą może wywołać lek Tegretol lub Lamictal.

Leki przeciwpsychotyczne

Lekarze przepisywali te leki jako leczenie krótkoterminowe w celu kontrolowania pobudzenia lub objawów psychotycznych, takich jak halucynacje lub urojenia, które mogą wystąpić podczas manii lub ciężkiej depresji.

Obecnie leki te są coraz częściej stosowane w przypadku innych objawów (takich jak pobudzenie lub bezsenność) wraz z lekami stabilizującymi nastrój, aby uzyskać szybszą poprawę i zapobiec nawrotom choroby. Lekarze stosują również niektóre leki przeciwpsychotyczne jako leki przeciwdepresyjne w depresji dwubiegunowej.

Niektóre z nowszych leków przeciwpsychotycznych wydają się same stabilizować nastrój. W związku z tym lekarze mogą je stosować jako długoterminowe leczenie u osób, które nie mogą przyjmować litu i leków przeciwdrgawkowych lub nie reagują na nie.

Co to jest: Leki przeciwpsychotyczne wpływają na określone rodzaje substancji chemicznych w mózgu, takich jak dopamina i serotonina, zwanych neuroprzekaźnikami. Nie jest jasne, jak dokładnie działają te leki, ale zazwyczaj szybko poprawiają one przebieg epizodów maniakalnych.

Czego można się spodziewać: Nowsze leki przeciwpsychotyczne mogą pomóc w uniknięciu lekkomyślnych i impulsywnych zachowań związanych z manią. Ludzie często zaczynają wracać do normalnego myślenia w ciągu tygodnia. Jednak pełne efekty mogą pojawić się dopiero po kilku tygodniach.

Do leków przeciwpsychotycznych stosowanych w leczeniu zaburzeń dwubiegunowych należą:

• Aripiprazol (Abilify)

• Asenapina (Saphris)

• Kariprazyna (Vraylar)

• Klozapina (Clozaril)

• Lurasidon (Latuda) (na depresję dwubiegunową)

• Kwetiapina (Seroquel) (w przypadku manii lub depresji dwubiegunowej)

• Olanzapina (Zyprexa)

• Olanzapina/samidorphan (Lybalvi)

• Risperidon (Risperdal)

• Ziprasidon (Geodon)

Ryzyko i działania niepożądane: Niektóre leki przeciwpsychotyczne powodują szybki przyrost masy ciała i wysoki poziom cholesterolu. Mogą one również zwiększać ryzyko wystąpienia wysokiego poziomu cukru we krwi lub cukrzycy. Lekarz powinien najpierw sprawdzić, jakie jest ryzyko chorób serca, udaru mózgu i cukrzycy.

Do częstych działań niepożądanych leków przeciwpsychotycznych należą:

• Niewyraźne widzenie

• Suchość w ustach

• Senność

• Skurcze lub drżenie mięśni

• Mimowolne tiki twarzy

• Przyrost masy ciała

Również ziprasidon (Geodon) był związany z rzadką, ale potencjalnie śmiertelną reakcją skórną zwaną „reakcją polekową z eozynofilią i objawami ogólnoustrojowymi” (zespół DRESS).

Lekarze nie stosują starszych leków przeciwpsychotycznych tak często w leczeniu zaburzeń dwubiegunowych. Leki te mogą jednak pomóc, jeśli u danej osoby występują uciążliwe działania niepożądane lub nie reaguje ona na nowsze leki.

Starsze leki przeciwpsychotyczne obejmują:

• Chlorpromazyna (Torazyna)

• Haloperidol (Haldol)?

• Loksapina (Loxitane)

• Perfenazyna (Trilafon)

Wydaje się, że te leki nieco częściej niż nowsze leki przeciwpsychotyczne powodują poważne, długotrwałe działanie niepożądane, zwane dyskinezą tardywną, czyli mimowolne zaburzenia ruchowe.

Benzodiazepiny

Czym są: Leki te są środkami uspokajającymi. Powodują spowolnienie pracy mózgu i nerwów. W ten sposób mogą pomóc w leczeniu manii, lęku, zaburzeń panicznych, bezsenności i napadów drgawkowych. Mogą również pomóc w przywróceniu normalnych wzorców snu i uspokojeniu pobudzenia u osób z zaburzeniem dwubiegunowym.

Benzodiazepiny przepisywane w zaburzeniu dwubiegunowym obejmują (między innymi):

• Alprazolam (Xanax)

• Klonazepam (Klonopin)

• Diazepam (Valium)

• Lorazepam (Ativan)

Czego należy się spodziewać: Prawdopodobnie będziesz je przyjmować przez krótki czas, do 2 tygodni lub dłużej, razem z innymi lekami stabilizującymi nastrój. Leki te działają szybko i wywołują uczucie spokoju. Czasami mogą powodować światłowstręt, niewyraźną mowę lub niestabilność.

Ryzyko i działania niepożądane: Benzodiazepiny mogą wywoływać nawyk. Można się od nich uzależnić. Są one również niebezpieczne (a nawet śmiertelne) w połączeniu z alkoholem. Dlatego nie należy pić alkoholu, jeśli zażywasz ten rodzaj leku.

Inne efekty uboczne obejmują:

• Senność lub zawroty głowy

• Światłowstręt

• Zmęczenie

• Niewyraźne widzenie

• Niewyraźna mowa

• Utrata pamięci

• Osłabienie siły mięśniowej

W przypadku długotrwałego przyjmowania leków, w razie ich nagłego odstawienia mogą wystąpić objawy odstawienia. Należy porozmawiać z lekarzem o sposobie odstawienia leku i zapytać, czy nadal jest on potrzebny.

Terapia elektrokonwulsyjna (ECT)

Co to jest: Lekarze stosują terapię elektrokonwulsyjną (ECT), znaną również jako terapia elektrowstrząsowa, w leczeniu hospitalizowanych osób z ciężką depresją lub maniakalnych, samobójczych, psychotycznych lub uporczywie pobudzonych i niezdolnych do wykonywania podstawowych czynności pielęgnacyjnych. Terapia ta jest skuteczna u prawie 75% osób.

ECT jest jednym z najszybszych sposobów łagodzenia objawów u osób cierpiących na manię lub ciężką depresję. Nie należy jej traktować jako opcji, którą można zastosować dopiero wtedy, gdy choroba nie reaguje na leki lub psychoterapię. Lekarze powinni rozważyć jej zastosowanie raczej wcześniej niż później, gdy leki nie są skuteczne lub gdy istnieje pilna potrzeba złagodzenia poważnych objawów, np. gdy depresja powoduje poważne myśli samobójcze lub psychozę, która wymaga bardzo szybkiej opieki.

Czego można się spodziewać: Lekarze uważają, że ECT działa poprzez wywołanie krótkiego napadu drgawek w mózgu, gdy pacjent śpi w znieczuleniu ogólnym. Procedura trwa zaledwie kilka minut. W trakcie znieczulenia ogólnego pacjent otrzyma również lek rozluźniający mięśnie, aby zminimalizować ruchy mięśni podczas napadu.

Lekarz umieści elektrody na skórze głowy. Użyje on precyzyjnie kontrolowanego prądu elektrycznego, aby wywołać krótki napad w mózgu.

Ponieważ mięśnie są rozluźnione, w wyniku napadu prawdopodobnie tylko nieznacznie poruszą się dłonie i stopy. Lekarz będzie uważnie obserwował pacjenta podczas zabiegu. Kiedy pacjent obudzi się kilka minut później, nie będzie pamiętał zabiegu i może być początkowo zdezorientowany. Dezorientacja trwa zazwyczaj tylko przez krótki okres czasu. Terapię ECT przeprowadza się do trzech razy w tygodniu, zwykle przez 2 do 4 tygodni, a czasem dłużej.

Ryzyko i działania niepożądane: Ryzyko związane z ECT jest związane głównie z ryzykiem znieczulenia ogólnego. Niektóre osoby z pewnymi problemami sercowymi nie powinny być poddawane ECT lub mogą wymagać szczególnie ścisłego monitorowania.

Ból głowy i krótkotrwała utrata pamięci to najczęstsze skutki uboczne zabiegu. Zazwyczaj jednak nie trwają one długo.

Terapia ECT jest często uważana za leczenie z wyboru w czasie ciąży. Jednak w późnym okresie ciąży istnieje możliwość, że pacjentka może zacząć rodzić, dlatego anestezjolog musi uważnie obserwować pacjentkę podczas zabiegu.

Do innych działań niepożądanych należą:

• Dezorientacja

• Nudności

• Bóle mięśniowe

• Ból szczęki

Efekty te mogą trwać od kilku godzin do kilku dni.

Jedna trzecia osób, które poddały się ECT, zgłasza utratę pamięci długotrwałej. Problemy te mogą być związane z innymi czynnikami, takimi jak nadużywanie narkotyków lub alkoholu w przeszłości lub inne czynniki, które uszkodziły mózg. Technika przeprowadzania zabiegu, np. miejsce umieszczenia elektrod na skórze głowy, może pomóc uniknąć tych problemów.

Lekarz wyjaśnia, na czym polega zaburzenie dwubiegunowe u dzieci i młodzieży.

Inna diagnoza, zwana Zaburzeniem Dysregulacji Nastroju (Disruptive Mood Dysregulation Disorder – DMDD), również została ustalona w celu opisania dzieci w wieku 6-18 lat, u których występuje ciężka i uporczywa drażliwość oraz wybuchy temperamentu, które nie spełniają konwencjonalnych definicji zaburzenia dwubiegunowego.

Dlatego ważne jest, aby nie wyciągać pochopnych wniosków. Jeśli u Twojego dziecka zdiagnozowano chorobę dwubiegunową, przed podjęciem planu leczenia możesz chcieć zasięgnąć drugiej opinii. Upewnij się, że dobrze czujesz się w towarzystwie lekarza prowadzącego leczenie Twojego dziecka.

Zaburzenia dwubiegunowe u małych dzieci

Diagnozowanie zaburzeń dwubiegunowych u małych dzieci jest trudne, ponieważ wiele objawów jest podobnych do tych występujących w zespole nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD) lub zaburzeniach zachowania – a nawet do normalnych zachowań dziecięcych. Jednym z problemów jest to, że leki stosowane w ADHD są często lekami pobudzającymi, które mogą potencjalnie wywoływać manię u dzieci z chorobą dwubiegunową.

Małe dzieci w fazie maniakalnej mogą być bardziej drażliwe niż dorośli; mogą być bardziej podatne na objawy psychotyczne, słyszeć i widzieć rzeczy, które nie są prawdziwe. Podczas epizodu depresyjnego mogą częściej skarżyć się na objawy fizyczne, takie jak bóle i dolegliwości.

Jedną z najbardziej zauważalnych różnic jest to, że choroba dwubiegunowa u dzieci zmienia się znacznie szybciej. Podczas gdy u dorosłych okresy maniakalne i depresyjne mogą być oddzielone tygodniami, miesiącami lub latami, u dzieci mogą wystąpić w ciągu jednego dnia.

Jak mogę pomóc mojemu dziecku cierpiącemu na dwubiegunówkę?

Jako rodzic dziecka z chorobą dwubiegunową możesz zrobić wiele, aby zapewnić mu dobre samopoczucie. Oto kilka wskazówek.

• Przestrzegaj harmonogramu przyjmowania leków. Musisz dopilnować, aby dziecko otrzymywało leki, których potrzebuje na chorobę dwubiegunową. Używaj liczników czasu, pudełek na tabletki, notatek lub czegokolwiek innego, co pozwoli Ci o tym pamiętać. Jeśli Twoje dziecko potrzebuje leków w szkole, porozmawiaj z nauczycielem lub pielęgniarką szkolną – szkoły mogą nie zezwalać uczniom na samodzielne przyjmowanie leków.

• Monitoruj skutki uboczne. Większość leków stosowanych w zaburzeniu dwubiegunowym (w tym leki stabilizujące nastrój, przeciwpsychotyczne, a nawet przeciwdepresyjne) była pierwotnie testowana u dorosłych, a tylko kilka z nich zostało dobrze przebadanych u dzieci i młodzieży. Niektóre dzieci są bardziej podatne na działania niepożądane niektórych z tych leków, takie jak przyrost masy ciała oraz zmiany poziomu cukru i cholesterolu we krwi spowodowane stosowaniem niektórych atypowych leków przeciwpsychotycznych. Należy zapytać lekarza prowadzącego opiekę zdrowotną nad dzieckiem, jakie objawy należy obserwować i być może trzeba będzie rutynowo kontrolować wyniki badań krwi. FDA wydała ostrzeżenie, że stosowanie niektórych rodzajów leków przeciwdepresyjnych lub innych leków stosowanych w leczeniu depresji może zwiększać ryzyko popełnienia samobójstwa u dzieci, młodzieży i młodych dorosłych w wieku do 24 lat.

• Porozmawiaj z nauczycielami swojego dziecka. W niektórych przypadkach dziecko z zaburzeniem dwubiegunowym może potrzebować specjalnego wsparcia w szkole. Może potrzebować dodatkowych przerw lub mniejszej ilości zadań domowych w trudnych okresach. Należy więc uzgodnić to z nauczycielami dziecka lub dyrektorem szkoły. W niektórych przypadkach może być konieczne wyłączenie dziecka ze szkoły na jakiś czas, przynajmniej do czasu ustabilizowania się objawów choroby dwubiegunowej.

• Zachowaj rutynę. Dzieci z zaburzeniem dwubiegunowym mogą naprawdę skorzystać na codziennym harmonogramie. Pomóż im wstawać, jeść posiłki, ćwiczyć i kłaść się spać mniej więcej o tych samych porach każdego dnia. Rób, co możesz, aby zmniejszyć stres w domu.

• Rozważ terapię rodzinną. Dziecko z chorobą dwubiegunową może być uciążliwe dla całej rodziny. Może dodatkowo obciążać wasze małżeństwo. Pozostałe dzieci mogą nie rozumieć, co się dzieje z ich rodzeństwem lub mieć pretensje, że poświęca się im tyle uwagi. Pójście na terapię rodzinną może pomóc wam wszystkim rozpoznać i poradzić sobie z tymi problemami.

• Traktuj poważnie groźby samobójcze. Żaden rodzic nie chce myśleć o tym, że jego dziecko zrobi sobie krzywdę. Ale niestety może się to zdarzyć, nawet w przypadku małych dzieci. Jeśli więc dziecko zaczyna wyrażać pragnienie śmierci lub przejawia zachowania zagrażające życiu, nie ignoruj tego. Usuń z domu wszelką broń i niebezpieczne narkotyki. I natychmiast wezwij pomoc.

Nastolatki z zaburzeniem dwubiegunowym

U starszych nastolatków objawy i leczenie zaburzeń dwubiegunowych są znacznie bardziej podobne do tych, które obserwuje się u dorosłych. Jednak posiadanie nastolatka z tym zaburzeniem wiąże się z wieloma odrębnymi problemami.

W miarę starzenia się nastolatki mogą czuć się urażone, jeśli mają wrażenie, że narzuca się im leczenie. Należy więc włączyć je do rozmowy. Rozmawiaj szczerze – wraz z lekarzem lub terapeutą dziecka – o możliwościach leczenia. Staraj się nie nawiązywać z dzieckiem wrogich relacji w związku z leczeniem lub przyjmowaniem leków.

Podobnie jak w przypadku dorosłych, ważne jest, aby nastolatki z chorobą dwubiegunową unikały alkoholu i narkotyków, które mogą wchodzić w interakcje z lekami, wywoływać lub pogarszać epizody nastroju. U nastolatków z chorobą dwubiegunową ryzyko wystąpienia problemów z nadużywaniem substancji psychoaktywnych jest znacznie większe niż u ich rówieśników. Ważne jest także, aby utrzymywać regularne rutyny związane z porami snu i czuwania oraz rozwijać skuteczne strategie radzenia sobie ze stresem i niepokojem.

Dowiedz się więcej od lekarza na temat objawów choroby dwubiegunowej.

1) Objawy manii dwubiegunowej lub hipomanii obejmują:

• Euforia lub drażliwość

• Zwiększona energia i aktywność

• Nadmierna gadatliwość; gonitwa myśli

• Zbyt wysokie poczucie własnej wartości

• Niespotykana energia; mniejsze zapotrzebowanie na sen

• Impulsywność, lekkomyślne dążenie do zaspokojenia potrzeb (zakupy, gwałtowne podróże, częstszy i czasem rozwiązły seks, ryzykowne inwestycje biznesowe, szybka jazda samochodem)

2) Depresja dwubiegunowa/główne objawy depresji obejmują:

• Obniżony nastrój i niska samoocena

• Niski poziom energii i apatia

• Smutek, samotność, bezradność, poczucie winy

• Powolna mowa, zmęczenie i słaba koordynacja

• Bezsenność lub nadmierna senność

• Myśli i uczucia samobójcze

• Słaba koncentracja

• Brak zainteresowania lub przyjemności z wykonywania zwykłych czynności

Czy jesteś w grupie ryzyka wystąpienia choroby dwubiegunowej? Dowiedz się więcej od ekspertów doktora na temat roli, jaką genetyka i środowisko odgrywają w rozwoju tej choroby psychicznej.

Mania dwubiegunowa to przedłużający się (co najmniej tydzień) stan skrajnego uniesienia lub pobudzenia, któremu towarzyszy nadmierna energia. Objawy maniakalnych „wzlotów” obejmują zwiększoną energię, gonitwę myśli i szybką mowę, nadmierną gadatliwość, rozproszenie uwagi, lekkomyślne i agresywne zachowania, ambitne myśli, zmniejszone zapotrzebowanie na sen, poczucie niezwyciężoności, niestosowność seksualną, w tym niewierność, nadmierne wydatki i przesadną pewność siebie.

Depresja dwubiegunowa to przedłużający się (co najmniej 2 tygodnie) stan niskiego poziomu energii i smutku lub drażliwości. Objawy depresji dwubiegunowej mogą obejmować pesymistyczne nastawienie, wycofanie społeczne, myśli o śmierci lub samobójstwie, skrajny smutek i drażliwość.

Objawy maniakalne i depresyjne czasami występują jednocześnie w ramach tego samego epizodu. Na przykład u osoby mogą wystąpić objawy obu epizodów. W takiej sytuacji mówi się, że epizod ma cechy mieszane.

Terminu „szybka zmiana faz” nie używa się do opisania gwałtownych zmian nastroju z chwili na chwilę, ale raczej do określenia wzorca, który występuje, gdy pacjent ma cztery lub więcej różnych epizodów dużej depresji, manii i/lub cech mieszanych w ciągu jednego roku. Czas trwania zmian nastroju może wynosić od kilku dni do kilku miesięcy.

Co powoduje chorobę dwubiegunową?

Chociaż dokładna przyczyna zaburzenia dwubiegunowego nie została jeszcze poznana, naukowcy potwierdzają, że zaburzenie dwubiegunowe ma komponent genetyczny, co oznacza, że może występować rodzinnie. Niektóre badania sugerują, że wiele czynników może oddziaływać na siebie, powodując nieprawidłowe funkcjonowanie obwodów mózgowych, co skutkuje występowaniem objawów choroby dwubiegunowej, takich jak duża depresja i mania. Przykładami czynników środowiskowych mogą być: stres, nadużywanie alkoholu lub substancji odurzających oraz brak snu.

Kto jest narażony na chorobę dwubiegunową?

Ponad 10 milionów Amerykanów cierpi na chorobę dwubiegunową. Zaburzenie dwubiegunowe dotyka w równym stopniu mężczyzn i kobiety, jak również wszystkie rasy, grupy etniczne i klasy społeczno-ekonomiczne.

Chociaż mężczyźni i kobiety wydają się być w równym stopniu dotknięci chorobą dwubiegunową, gwałtowne zmiany cykliczne są częściej obserwowane u kobiet. Kobiety częściej niż mężczyźni doświadczają epizodów depresji i stanów mieszanych. Pierwsze doświadczenie mężczyzny z chorobą dwubiegunową może być w stanie maniakalnym; kobiety zazwyczaj najpierw doświadczają stanu depresyjnego.

Choroba dwubiegunowa może ujawnić się w każdym wieku, ale zazwyczaj początek choroby występuje około 25 roku życia.

Czy choroba dwubiegunowa występuje w rodzinie?

Liczne badania wykazały, że osoby cierpiące na chorobę dwubiegunową często mają przynajmniej jednego bliskiego krewnego z depresją lub chorobą dwubiegunową.

Dzieci, których jedno z rodziców cierpi na to zaburzenie, mają około 10%-25% szans na jego rozwój; dzieci, których dwoje rodziców cierpi na to zaburzenie, mają 10%-50% szans. Jeśli nieidentyczne rodzeństwo bliźniacze cierpi na to zaburzenie, prawdopodobieństwo, że kolejne rodzeństwo będzie je miało wynosi około 10%-25%.

Badania bliźniąt jednojajowych wykazały, że genetyka nie jest jedynym czynnikiem decydującym o tym, kto jest narażony na zaburzenia dwubiegunowe. Ponieważ bliźnięta jednojajowe mają wszystkie te same geny, gdyby zaburzenie dwubiegunowe było wyłącznie dziedziczne, to wszystkie bliźnięta jednojajowe miałyby to zaburzenie.

Stwierdzono jednak, że jeśli jedno z bliźniąt jednojajowych ma zaburzenia dwubiegunowe, prawdopodobieństwo, że drugie bliźniak również je ma wynosi od 40% do 70%. Należy zauważyć, że zaburzenie dwubiegunowe może występować w różnych formach u osób z tej samej rodziny.

Naukowcy uważają, że przyczyną choroby dwubiegunowej nie jest jeden gen, ale raczej wiele genów, z których każdy w niewielkim stopniu przyczynia się do podatności na zachorowanie, działających razem w połączeniu z innymi czynnikami środowiskowymi, takimi jak stres, styl życia i sen. Naukowcy pracują nad zidentyfikowaniem tych genów w nadziei, że pomoże to lekarzom lepiej diagnozować i leczyć to zaburzenie.

Czy nawyki związane ze stylem życia mogą zwiększać ryzyko wystąpienia choroby dwubiegunowej?

Brak snu zwiększa ryzyko wystąpienia epizodu manii u osoby z zaburzeniem dwubiegunowym. Ponadto leki przeciwdepresyjne, zwłaszcza te, które są jedynym lekiem, mogą wywołać przejście w stan maniakalny.

Nadmierne spożywanie alkoholu lub zażywanie narkotyków również może wywołać objawy dwubiegunowe. Badania wykazały, że około 50% osób cierpiących na dwubiegunówkę ma problem z nadużywaniem substancji psychoaktywnych lub alkoholu. Osoby te często sięgają po alkohol lub narkotyki w celu zredukowania nieprzyjemnych uczuć w okresach obniżonego nastroju lub w ramach lekkomyślności i impulsywności związanych z maniakalnym szczytem.

Czy stres środowiskowy może zwiększać ryzyko wystąpienia choroby dwubiegunowej?

Chorobę dwubiegunową rozpoznaje się u osób, u których wystąpiły stresujące lub traumatyczne wydarzenia w życiu. Czynniki środowiskowe mogą obejmować zmiany sezonowe, święta, duże zmiany życiowe, takie jak rozpoczęcie nowej pracy, utrata pracy, pójście na studia, nieporozumienia rodzinne, małżeństwo lub śmierć w rodzinie. Stres sam w sobie nie wywołuje choroby dwubiegunowej (podobnie jak pyłki nie wywołują alergii sezonowych), ale u osób z biologiczną podatnością na chorobę dwubiegunową posiadanie skutecznych umiejętności radzenia sobie ze stresem może mieć decydujące znaczenie dla zdrowego stylu życia, pozwalającego unikać rzeczy, które mogą nasilać chorobę (takich jak narkotyki i alkohol).