Lekarz mówi ci.

Dowiedz się więcej od ekspertów doktora na temat potencjalnych przyczyn choroby dwubiegunowej, w tym genetyki, środowiska i stylu życia.

Zaburzenia dwubiegunowe często występują rodzinnie i wydaje się, że zaburzenia nastroju mają podłoże genetyczne. Istnieje również coraz więcej dowodów na to, że środowisko i styl życia mają wpływ na nasilenie zaburzeń. Stresujące wydarzenia życiowe, nadużywanie alkoholu lub narkotyków mogą utrudniać leczenie zaburzeń dwubiegunowych.

Mózg a zaburzenie dwubiegunowe

Eksperci uważają, że zaburzenie dwubiegunowe jest częściowo spowodowane problemami z konkretnymi obwodami mózgu i działaniem substancji chemicznych zwanych neuroprzekaźnikami.

Trzy substancje chemiczne w mózgu – noradrenalina (noradrenalina), serotonina i dopamina – są zaangażowane w funkcje zarówno mózgu, jak i ciała. Noradrenalina i serotonina są konsekwentnie wiązane z zaburzeniami nastroju o podłożu psychiatrycznym, takimi jak depresja i choroba dwubiegunowa. Szlaki nerwowe w obszarach mózgu, które regulują przyjemność i nagrody emocjonalne, są regulowane przez dopaminę. Zaburzenia obwodów, które komunikują się za pomocą dopaminy w innych obszarach mózgu, wydają się być związane z psychozą i schizofrenią, ciężkim zaburzeniem psychicznym charakteryzującym się zniekształceniem rzeczywistości oraz nielogicznymi wzorcami myślowymi i zachowaniami.

Mózgowa substancja chemiczna serotonina jest związana z wieloma funkcjami organizmu, takimi jak sen, czuwanie, jedzenie, aktywność seksualna, impulsywność, uczenie się i pamięć. Naukowcy uważają, że nieprawidłowe funkcjonowanie obwodów mózgowych, w których serotonina pełni rolę przekaźnika chemicznego, przyczynia się do powstawania zaburzeń nastroju (depresji i choroby dwubiegunowej).

Czy zaburzenie dwubiegunowe jest uwarunkowane genetycznie?

Wiele badań pacjentów z chorobą dwubiegunową i ich krewnych wykazało, że choroba dwubiegunowa czasami występuje rodzinnie. Prawdopodobnie najbardziej przekonujące dane pochodzą z badań bliźniąt. W badaniach bliźniąt jednojajowych naukowcy donoszą, że jeśli jedno z nich ma chorobę dwubiegunową, to drugie ma większe szanse na jej wystąpienie niż inne rodzeństwo w rodzinie. Naukowcy stwierdzili, że życiowa szansa na to, że u identycznego bliźniaka (bliźniaka dwubiegunowego) również rozwinie się choroba dwubiegunowa wynosi około 40% do 70%.

W kolejnych badaniach przeprowadzonych na Uniwersytecie Johnsa Hopkinsa naukowcy przeprowadzili wywiady ze wszystkimi krewnymi pierwszego stopnia pacjentów z zaburzeniem dwubiegunowym I i II i stwierdzili, że zaburzenie dwubiegunowe II jest najczęstszym zaburzeniem afektywnym w obu grupach rodzinnych. Badacze stwierdzili, że 40% z 47 krewnych pierwszego stopnia pacjentów z zaburzeniem dwubiegunowym II również cierpiało na zaburzenie dwubiegunowe II; 22% z 219 krewnych pierwszego stopnia pacjentów z zaburzeniem dwubiegunowym I cierpiało na zaburzenie dwubiegunowe II. Jednak wśród pacjentów z zaburzeniami dwubiegunowymi II badacze znaleźli tylko jednego krewnego z zaburzeniami dwubiegunowymi I. Doszli do wniosku, że dwubiegunówka II jest najczęstszym rozpoznaniem u krewnych zarówno w rodzinach z dwubiegunówką I, jak i z dwubiegunówką II.

Badania przeprowadzone na Uniwersytecie Stanforda, które dotyczyły genetycznych uwarunkowań zaburzeń dwubiegunowych, wykazały, że dzieci, których jedno z biologicznych rodziców cierpi na zaburzenia dwubiegunowe typu I lub II, mają zwiększone prawdopodobieństwo zachorowania na te zaburzenia. W badaniu tym naukowcy wykazali, że 51% dwubiegunowego potomstwa cierpiało na zaburzenia psychiczne, najczęściej na dużą depresję, dystymię (depresję przewlekłą o niewielkim nasileniu), zaburzenie dwubiegunowe lub zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD). Co ciekawe, rodzice dwubiegunowi, u których w dzieciństwie występowało ADHD, częściej mieli dzieci z zaburzeniem dwubiegunowym niż z ADHD.

Z innych wyników badań wynika, że krewni pierwszego stopnia osoby, u której zdiagnozowano zaburzenie dwubiegunowe typu I lub II, są w grupie zwiększonego ryzyka wystąpienia dużej depresji w porównaniu z krewnymi pierwszego stopnia osób, u których nie stwierdzono zaburzeń dwubiegunowych. Wyniki badań naukowych wskazują również, że ryzyko wystąpienia zaburzeń afektywnych w ciągu całego życia u krewnych, których członkowie rodziny chorują na chorobę dwubiegunową, wzrasta w zależności od liczby zdiagnozowanych krewnych.

Jaką rolę odgrywa środowisko i styl życia w chorobie dwubiegunowej?

Badania wykazują, że oprócz genetycznego związku z chorobą dwubiegunową, dzieci rodziców dwubiegunowych są często otoczone znacznymi stresorami środowiskowymi. Może to obejmować życie z rodzicem, który ma skłonności do wahań nastroju, nadużywania alkoholu lub substancji odurzających, niedyskrecji finansowych i seksualnych oraz hospitalizacji. Chociaż u większości dzieci rodziców dwubiegunowych nie rozwinie się choroba dwubiegunowa, u niektórych z nich mogą wystąpić inne zaburzenia psychiczne, takie jak ADHD, duża depresja, schizofrenia lub uzależnienie od substancji psychoaktywnych.

Stresory środowiskowe również odgrywają rolę w wywoływaniu epizodów dwubiegunowych u osób, które mają do tego predyspozycje genetyczne. Na przykład, dzieci dorastające w rodzinach dwubiegunowych mogą żyć z rodzicem, który nie kontroluje nastrojów i emocji. Niektóre dzieci mogą żyć z ciągłą przemocą słowną, a nawet fizyczną, jeśli rodzic dwubiegunowy nie jest leczony lub używa alkoholu czy narkotyków.

Czy brak snu może pogorszyć objawy choroby dwubiegunowej?

Niektóre wyniki badań wskazują, że osoby z chorobą dwubiegunową mają genetyczną predyspozycję do zaburzeń cyklu snu i czuwania, które mogą wywoływać objawy depresji i manii.

Problemem dla osób z zaburzeniem dwubiegunowym jest jednak to, że utrata snu może u niektórych pacjentów prowadzić do wystąpienia epizodu nastroju, takiego jak mania (uniesienie). Zamartwianie się utratą snu może zwiększać niepokój, a tym samym pogarszać przebieg dwubiegunowych zaburzeń nastroju. Kiedy osoba z zaburzeniem dwubiegunowym pozbawiona snu przechodzi w stan maniakalny, zapotrzebowanie na sen zmniejsza się jeszcze bardziej.

W jednym z badań naukowcy przeprowadzili wywiady z 39 pacjentami z zaburzeniami dwubiegunowymi, u których występowały głównie epizody maniakalne lub depresyjne, w celu określenia obecności zaburzeń rytmu społecznego w ciągu dwóch miesięcy przed wystąpieniem nastroju. (Zaburzenie rytmu społecznego to zaburzenie codziennych rutynowych czynności, takich jak spanie, jedzenie, ćwiczenia fizyczne lub kontakty z innymi ludźmi, co z kolei może wpływać na wzorce aktywności mózgu związane z regulacją nastroju).

Porównując wyniki z ochotnikami z grupy kontrolnej, badacze doszli do wniosku, że większość osób z zaburzeniem dwubiegunowym doświadcza co najmniej jednego zaburzenia rytmu społecznego przed wystąpieniem poważnego epizodu nastroju. Ponadto badacze stwierdzili, że zaburzenia rytmu społecznego częściej dotykają pacjentów z manią niż pacjentów z depresją. Z ich ustaleń wynika, że 65% pacjentów z zaburzeniem dwubiegunowym miało co najmniej jedno zaburzenie rytmu dobowego w ciągu ośmiu tygodni przed wystąpieniem epizodu maniakalnego.

Porozmawiaj z lekarzem, jeśli masz trudności z zasypianiem lub utrzymaniem snu. Dostępnych jest kilka nie uzależniających leków nasennych, które mogą pomóc w rozwiązaniu problemów ze snem. Wykazano również, że terapia poznawczo-behawioralna jest pomocna w leczeniu pacjentów z zaburzeniem dwubiegunowym, którzy mają problemy ze snem lub odczuwają niepokój i obawy związane z tym problemem.

Lekarz wyjaśnia zastosowanie blokerów kanału wapniowego w leczeniu zaburzeń dwubiegunowych.

Blokery kanałów wapniowych blokują małe pory w komórkach (zwane kanałami wapniowymi typu L), które umożliwiają przepływ wapnia do i z komórek, rozszerzają naczynia krwionośne i wpływają na aktywność komórek nerwowych. Nie wiadomo dokładnie, w jaki sposób leki te mogą wpływać na nastrój, ale badania sugerują, że przynajmniej u niektórych osób z zaburzeniem dwubiegunowym sposób, w jaki mózg wykorzystuje wapń do regulowania różnych funkcji w komórkach nerwowych, może nie działać prawidłowo. Stosowanie blokerów kanału wapniowego w leczeniu zaburzenia dwubiegunowego poza badaniami naukowymi jest eksperymentalne.

Blokery kanałów wapniowych, które były badane w leczeniu zaburzeń dwubiegunowych, obejmują:

• Diltiazem

• Izradipina

• Nimodypina

• Werapamil

Działania niepożądane blokerów kanału wapniowego

Blokery kanału wapniowego mogą obniżać ciśnienie krwi, dlatego ważne jest, aby w trakcie leczenia monitorować ciśnienie krwi. Niskie ciśnienie krwi może powodować zawroty głowy i uczucie lekkości. Czasami po zażyciu niektórych blokerów kanału wapniowego może wystąpić ból głowy. Bóle te powinny stopniowo ustępować po pewnym czasie przyjmowania leku. Jeśli bóle głowy nie ustępują, należy skontaktować się z lekarzem. Niektórzy ludzie zgłaszają również tkliwość, obrzęk lub krwawienie dziąseł po rozpoczęciu przyjmowania blokerów kanału wapniowego. Regularne szczotkowanie, nitkowanie i masaż dziąseł oraz rutynowe wizyty u dentysty mogą pomóc w złagodzeniu tego efektu. Jak w przypadku każdego leku, ważne jest regularne zgłaszanie się do lekarza, aby upewnić się, że lek działa prawidłowo.

Blokery kanału wapniowego zwykle powodują mniej poważnych działań niepożądanych niż wiele leków tradycyjnie stosowanych w leczeniu zaburzeń dwubiegunowych. Należy jednak pamiętać, że nie są one tak dobrze przebadane jak tradycyjne leki na dwubiegunówkę, a ich skuteczność nie została dobrze ugruntowana.

Do częstych działań niepożądanych blokerów kanału wapniowego należą:

• Spowolnienie akcji serca lub nieregularny rytm serca

• Rumieńce, uczucie uderzenia w głowę, zawroty głowy, ból głowy

• Obrzęk nóg

• Obniżenie ciśnienia krwi

• Uczucie mrowienia w rękach lub nogach

• Słabość

• Zaparcia

Należy porozmawiać z lekarzem, jeśli pacjentka jest w ciąży lub może zajść w ciążę podczas leczenia. Nie wiadomo, czy leki te mogą być szkodliwe dla płodu.

?

Zaburzeniu dwubiegunowemu nie można zapobiec, ale można je kontrolować. Lekarz wyjaśnia, jak kontrolować objawy manii i depresji.

Chociaż chorobie dwubiegunowej nie można zapobiec, ważne jest, aby być świadomym wczesnych sygnałów ostrzegających o zbliżającym się epizodzie depresji lub manii dwubiegunowej. Wczesne rozpoznanie objawów ostrzegawczych choroby dwubiegunowej i regularne wizyty u lekarza mogą pozwolić na monitorowanie nastroju i przyjmowanych leków oraz zapobiec nasileniu się choroby.

Chociaż leczenie zaburzeń dwubiegunowych jest bardzo ważne, istnieją przekonujące dowody poparte badaniami naukowymi, że najważniejszym celem powinno być zapobieganie kolejnym epizodom zaburzeń nastroju.

Jakie są objawy zaburzeń dwubiegunowych?

Objawy zaburzenia dwubiegunowego mogą mieścić się w przedziale dwóch skrajnych stanów nastroju:

Ponadto u osób z chorobą dwubiegunową epizody maniakalne mogą występować jednocześnie z objawami depresji lub odwrotnie. Jeśli epizod maniakalny lub depresyjny zawiera jednocześnie objawy z przeciwnego bieguna, mówi się, że ma on „cechy mieszane”.

Jakie są objawy depresji dwubiegunowej?

Objawy fazy depresyjnej w zaburzeniu dwubiegunowym mogą być następujące:

• Obniżony nastrój i niska samoocena

• Nadmierne napady płaczu

• Niski poziom energii i apatyczne spojrzenie na życie

• Smutek, samotność, bezradność, poczucie winy

• Powolna mowa, zmęczenie, słaba koordynacja i koncentracja

• Bezsenność lub nadmierna senność

• Myśli o samobójstwie lub śmierci

• Zmiany apetytu (objadanie się/niejedzenie)

• Niewytłumaczalne bóle ciała i bóle

• Brak zainteresowania zwykłymi czynnościami lub brak przyjemności z ich wykonywania

Jakie są objawy manii dwubiegunowej?

• Euforia lub drażliwość

• Nadmierne mówienie; gonitwa myśli

• Zbyt wysokie poczucie własnej wartości

• Wielkie myśli

• Niespotykana energia; mniejsze zapotrzebowanie na sen

• Impulsywność, bezmyślne dążenie do zaspokojenia potrzeb – zakupy, gwałtowne podróże, częstszy i czasem rozwiązły seks, ryzykowne inwestycje w biznesie, szybka jazda samochodem

• Halucynacje i urojenia (takie cechy psychotyczne mogą występować w około jednym na dwa przypadki manii dwubiegunowej)

?

Jak leczy się chorobę dwubiegunową?

Zaburzenie dwubiegunowe leczy się za pomocą leków stabilizujących nastrój. Jeśli leki stabilizujące nastrój nie są w stanie w pełni opanować objawów, można dodać inne leki, aby uspokoić manię lub złagodzić depresję.

Wraz z lekami stabilizującymi nastrój zaleca się psychoterapię, aby pomóc osobie chorej w opracowaniu odpowiednich i skutecznych strategii radzenia sobie z codziennymi stresorami oraz w celu zwiększenia stopnia przestrzegania zaleceń lekarskich.

Czy poradnictwo behawioralne może pomóc osobom z chorobą dwubiegunową?

Osoby z zaburzeniem dwubiegunowym mogą korzystać z różnych form terapii behawioralnej, aby zapobiec wystąpieniu epizodu zaburzeń nastroju lub poradzić sobie z nim:

• Poradnictwo indywidualne

  : Jest to indywidualna sesja z profesjonalnym terapeutą mającym doświadczenie w leczeniu zaburzeń dwubiegunowych, podczas której poruszane są obszary problemowe pacjenta. Sesja może obejmować pomoc w zaakceptowaniu diagnozy, edukację na temat nastrojów dwubiegunowych, sposoby rozpoznawania sygnałów ostrzegawczych oraz strategie interwencyjne pozwalające radzić sobie ze stresem.

• Poradnictwo rodzinne:

  Zaburzenia dwubiegunowe wykraczają poza osobę chorego i mogą dotyczyć całej rodziny. Rodziny są często włączane w terapię ambulatoryjną, gdzie otrzymują wiedzę na temat choroby dwubiegunowej i współpracują z terapeutą i pacjentem, aby nauczyć się rozpoznawać wczesne sygnały ostrzegające o zbliżającym się epizodzie maniakalnym lub depresyjnym.

• Poradnictwo grupowe:

  Sesje grupowe pozwalają dzielić się uczuciami i opracowywać skuteczne strategie radzenia sobie z problemami. Wymiana informacji na sesjach grupowych może być najbardziej efektywnym sposobem na zmianę sposobu myślenia o chorobie dwubiegunowej i poprawę umiejętności radzenia sobie z wyzwaniami, jakie stawia przed nami życie.

Czy można wyleczyć chorobę dwubiegunową?

Nie ma lekarstwa na chorobę dwubiegunową, ale dzięki terapii behawioralnej i odpowiedniej kombinacji stabilizatorów nastroju i innych leków większość osób z chorobą dwubiegunową może prowadzić normalne, produktywne życie i kontrolować chorobę. Zaburzenie dwubiegunowe jest jednak chorobą psychiczną trwającą całe życie i obarczoną dużym ryzykiem nawrotu epizodów. Przyjmowanie przepisanych leków i przestrzeganie terminów wizyt lekarskich są kluczowe dla samodzielnego radzenia sobie z chorobą dwubiegunową i zapobiegania poważnym epizodom.

Ponadto istnieją grupy wsparcia dla pacjentów i członków ich rodzin, które pomagają im otwarcie rozmawiać i dowiedzieć się, jak wspierać osobę z chorobą dwubiegunową. Jedną z dobrych organizacji jest

(NAMI)

Po rozpoczęciu leczenia potrzebna jest ciągła zachęta i wsparcie. Istnieją wyniki badań wskazujące, że dostępność systemów wsparcia społecznego zwiększa szanse na zatrudnienie u pacjentów z zaburzeniem dwubiegunowym w porównaniu z pacjentami pozbawionymi takiego wsparcia.

Dowiedz się więcej od ekspertów doktora na temat nowych leków przeciwpsychotycznych (i starszych), które są skuteczne w leczeniu choroby dwubiegunowej.

U osób z zaburzeniem dwubiegunowym leki przeciwpsychotyczne są również stosowane „off label” jako środki uspokajające, w przypadku bezsenności, lęku i/lub pobudzenia. Często są one przyjmowane razem z lekami stabilizującymi nastrój i mogą zmniejszać objawy manii do czasu, aż leki stabilizujące nastrój zaczną w pełni działać.

Niektóre leki przeciwpsychotyczne wydają się same stabilizować nastrój. W związku z tym mogą być one stosowane samodzielnie jako długoterminowe leczenie u osób, które nie tolerują lub nie reagują na lit (Eskalith, Lithobid) i leki przeciwdrgawkowe.

Leki przeciwpsychotyczne pomagają regulować funkcjonowanie obwodów mózgowych, które kontrolują myślenie, nastrój i percepcję. Nie jest jasne, jak dokładnie działają te leki, ale zazwyczaj szybko poprawiają przebieg epizodów maniakalnych.

Nowsze leki przeciwpsychotyczne zwykle działają szybko i mogą pomóc pacjentowi uniknąć lekkomyślnych i impulsywnych zachowań związanych z manią. Normalne myślenie często powraca w ciągu kilku tygodni.

Do leków przeciwpsychotycznych stosowanych w leczeniu zaburzeń dwubiegunowych należą:

• aripiprazol (Abilify)

• asenapina (Saphris)

• kariprazyna (Vraylar)

• klozapina (Clozaril)

• lurasidon (Latuda)

• olanzapina (Zyprexa)

• kwetiapina (Seroquel)

• risperidon (Risperdal)

• ziprasidon (Geodon)

?

Skutki uboczne leków przeciwpsychotycznych

Niektóre leki przeciwpsychotyczne powodują znaczny przyrost masy ciała i wysoki poziom cholesterolu, a także mogą zwiększać ryzyko cukrzycy. Jak wynika z badania opublikowanego w Diabetes Care, osoby, u których rozważa się zastosowanie leku przeciwpsychotycznego w leczeniu zaburzeń dwubiegunowych, powinny zostać przebadane pod kątem ryzyka wystąpienia chorób serca, udaru mózgu i cukrzycy.

Do częstych działań niepożądanych leków przeciwpsychotycznych należą:

• Niewyraźne widzenie

• Suchość w ustach

• Senność

• Skurcze lub drżenia mięśniowe

• Przyrost masy ciała

Uwaga: Clozaril nie jest często stosowany, pomimo swojej skuteczności w leczeniu zaburzeń dwubiegunowych. Lek ten może powodować rzadkie, potencjalnie śmiertelne działania niepożądane, które wymagają cotygodniowego lub dwutygodniowego monitorowania badań krwi. Również Geodon jest związany z rzadką, ale potencjalnie śmiertelną reakcją skórną.

Starsze leki przeciwpsychotyczne nie są zazwyczaj stosowane jako leki pierwszego rzutu w leczeniu zaburzeń dwubiegunowych, a ich skuteczność w leczeniu objawów depresji lub zapobieganiu epizodom podczas długotrwałego stosowania jest mniejsza. Mogą być jednak pomocne, jeśli u danej osoby występują uciążliwe działania niepożądane lub nie reaguje ona na nowsze leki. Starsze leki przeciwpsychotyczne obejmują chlorpromazynę (Thorazine), haloperidol (Haldol) i perfenazynę (Trilafon). Leki te mogą powodować poważne, długotrwałe skutki uboczne zwane dyskinezą tardywną, czyli zaburzeniem ruchowym charakteryzującym się powtarzającymi się, mimowolnymi ruchami, takimi jak mlaskanie wargami, wysuwanie języka lub grymas. Nowsze atypowe leki przeciwpsychotyczne również mogą powodować to działanie niepożądane, ale ryzyko jego wystąpienia jest stosunkowo mniejsze niż w przypadku starszych konwencjonalnych leków przeciwpsychotycznych.

Leki deutetrabenazyna (Austedo) i walbenazyna (Ingrezza) okazały się skuteczne w leczeniu dorosłych z dyskinezą tardywną.

Dowiedz się więcej od ekspertów doktora na temat stosowania terapii elektrokonwulsyjnej – znanej bardziej jako leczenie elektrowstrząsami – w przypadku choroby dwubiegunowej.

W terapii elektrokonwulsyjnej przez skórę głowy przepuszcza się prąd elektryczny w celu wywołania krótkiego napadu drgawek w mózgu. ECT jest jednym z najszybszych sposobów łagodzenia objawów u osób cierpiących na manię lub ciężką depresję. ECT jest zazwyczaj stosowana tylko wtedy, gdy leki lub inne mniej inwazyjne metody leczenia okazują się nieskuteczne. Stosuje się ją także wtedy, gdy objawy psychotyczne lub nastroju są tak nasilone, że czekanie na efekty działania leków może być niebezpieczne. ECT jest także często uważana za metodę leczenia z wyboru w przypadku ciężkich epizodów nastroju w czasie ciąży.

Przed rozpoczęciem terapii ECT pacjentowi podaje się środek zwiotczający mięśnie i wprowadza się go w stan znieczulenia ogólnego. Na skórze głowy pacjenta umieszcza się elektrody i wytwarza się prąd elektryczny, który wywołuje krótki napad drgawkowy. Ponieważ mięśnie są rozluźnione, napad jest zwykle ograniczony do niewielkich ruchów rąk i stóp. Podczas zabiegu pacjent jest dokładnie monitorowany. Pacjent budzi się kilka minut później, nie pamięta zabiegu ani wydarzeń z nim związanych i może być na krótko zdezorientowany.

ECT stosuje się zwykle do trzech razy w tygodniu, zwykle przez dwa do czterech tygodni. Po tym czasie leczenie podtrzymujące można kontynuować co tydzień lub co miesiąc, w zależności od potrzeb danej osoby.

ECT należy do najbezpieczniejszych metod leczenia poważnych zaburzeń nastroju, a większość zagrożeń wiąże się ze znieczuleniem. Częstym skutkiem ubocznym jest utrata pamięci krótkotrwałej, choć zwykle ustępuje ona w ciągu kilku tygodni po zakończeniu leczenia i można ją zminimalizować dzięki sposobowi umieszczania elektrod na skórze głowy oraz innym technicznym aspektom procedury.

Do innych możliwych skutków ubocznych ECT należą:

• Dezorientacja

• Nudności

• Ból głowy

• Ból szczęki

• Bóle mięśni

Te działania niepożądane mogą trwać od kilku godzin do kilku dni.

Około jedna trzecia osób poddanych ECT zgłasza pewne utraty pamięci, ale są one zazwyczaj ograniczone do czasu po zabiegu.

Lekarz wyjaśnia objawy, sposoby leczenia i ryzyko związane z mieszanym zaburzeniem dwubiegunowym.

Cechy mieszane odnoszą się do obecności wysokich i niskich objawów występujących w tym samym czasie lub w ramach jednego epizodu u osób doświadczających epizodu manii lub depresji. W większości postaci zaburzeń dwubiegunowych nastrój zmienia się z czasem między podwyższonym a obniżonym. Osoba z cechami mieszanymi doświadcza objawów obu „biegunów” nastroju – manii i depresji – jednocześnie lub w szybkiej kolejności.

U kogo występują mieszane epizody dwubiegunowe?

Praktycznie każdy może zachorować na chorobę dwubiegunową. Około 2,5% populacji Stanów Zjednoczonych – prawie 6 milionów ludzi – ma jakąś formę choroby dwubiegunowej.

U osób z zaburzeniem dwubiegunowym często występują epizody mieszane – połowa lub więcej osób z zaburzeniem dwubiegunowym ma co najmniej kilka objawów manii podczas pełnego epizodu depresji. Osoby, u których choroba dwubiegunowa rozwija się w młodszym wieku, szczególnie w okresie dojrzewania, mogą być bardziej narażone na występowanie epizodów mieszanych. U osób, u których występują epizody mieszane, mogą również wystąpić „czyste” fazy depresji lub „czyste” fazy maniakalne lub hipomaniczne choroby dwubiegunowej. U osób, u których występują epizody dużej depresji, ale nie pełne epizody manii lub hipomanii, mogą czasami wystąpić objawy manii o niewielkim nasileniu. Są to objawy, które nie są na tyle nasilone lub rozległe, aby można je było zaklasyfikować jako chorobę dwubiegunową. Określa się je jako epizod „depresji mieszanej” lub jednobiegunowy (duży) epizod depresyjny z cechami mieszanymi.

Większość ludzi jest w wieku kilkunastu lub dwudziestu lat, kiedy pojawiają się pierwsze objawy choroby dwubiegunowej. Rzadko zdarza się, aby choroba dwubiegunowa pojawiła się po raz pierwszy po 50 roku życia. Osoby, których członkowie najbliższej rodziny chorują na chorobę dwubiegunową, są bardziej zagrożone.

Jakie są objawy epizodu mieszanego?

Epizody mieszane są definiowane przez objawy manii i depresji, które występują jednocześnie lub w szybkiej sekwencji, bez powrotu do normalnego stanu pomiędzy nimi.

• Mania o mieszanych cechach zwykle obejmuje drażliwość, wysoki poziom energii, przyspieszone myśli i mowę oraz nadmierną aktywność lub pobudzenie.

• Depresja podczas epizodów o cechach mieszanych obejmuje te same objawy, co w przypadku „zwykłej” depresji, z uczuciem smutku, utratą zainteresowania zajęciami, niskim poziomem energii, poczuciem winy i bezwartościowości oraz myślami samobójczymi.

Może się to wydawać niemożliwe. Jak to możliwe, że ktoś może być jednocześnie maniakalny i depresyjny? Wysoka energia manii i rozpacz depresji nie są objawami wzajemnie się wykluczającymi, a ich współwystępowanie może być znacznie częstsze, niż ludzie zdają sobie z tego sprawę.

Na przykład osoba w epizodzie mieszanym może niekontrolowanie płakać, oznajmiając, że nigdy w życiu nie czuła się lepiej. Może też być bardzo szczęśliwa, a potem nagle zapaść się pod ziemię. Chwilę później może nagle powrócić do ekstatycznego stanu.

Epizody nastroju o cechach mieszanych mogą trwać od kilku dni do kilku tygodni, a czasem miesięcy, jeśli nie są leczone. Mogą one nawracać, a powrót do zdrowia może być wolniejszy niż w przypadku epizodów „czystej” depresji dwubiegunowej lub „czystej” manii czy hipomanii.

Jakie są zagrożenia związane z występowaniem cech mieszanych podczas epizodów nastroju w chorobie dwubiegunowej?

Najpoważniejszym zagrożeniem związanym z występowaniem cech mieszanych podczas epizodu maniakalnego lub depresyjnego jest samobójstwo. Osoby z zaburzeniami dwubiegunowymi są 10 do 20 razy bardziej narażone na popełnienie samobójstwa niż osoby bez tych zaburzeń. Tragiczne jest to, że aż 10% do 15% osób z chorobą dwubiegunową ostatecznie traci życie w wyniku samobójstwa.

Istnieją dowody na to, że podczas epizodów mieszanych ryzyko popełnienia samobójstwa może być jeszcze większe niż w przypadku epizodów depresji dwubiegunowej.

Leczenie zmniejsza prawdopodobieństwo wystąpienia poważnej depresji i samobójstwa. Zwłaszcza lit (Eskalith, Lithobid), przyjmowany przez dłuższy czas, może pomóc w zmniejszeniu ryzyka samobójstwa.

Osoby z zaburzeniem dwubiegunowym są również bardziej narażone na nadużywanie substancji psychoaktywnych. Prawie 60% osób z zaburzeniem dwubiegunowym nadużywa narkotyków lub alkoholu. Nadużywanie substancji wiąże się z cięższym przebiegiem lub słabą kontrolą choroby dwubiegunowej.

Jakie są sposoby leczenia epizodów nastroju o mieszanym charakterze w chorobie dwubiegunowej?

Epizody maniakalne i depresyjne o cechach mieszanych wymagają na ogół leczenia farmakologicznego. Niestety, takie epizody są trudniejsze do opanowania niż epizody czystej manii lub depresji. Głównymi lekami stosowanymi w leczeniu epizodów z cechami mieszanymi są stabilizatory nastroju i leki przeciwpsychotyczne.

Chociaż lit jest często uważany za złoty standard w leczeniu manii, może być mniej skuteczny w przypadku jednoczesnego występowania manii i depresji, jak w przypadku epizodu maniakalnego z cechami mieszanymi. Lit jest stosowany od ponad 60 lat w leczeniu zaburzeń dwubiegunowych. Jego pełne działanie może trwać kilka tygodni, co sprawia, że jest on lepszy w leczeniu podtrzymującym niż w przypadku ostrych epizodów maniakalnych. Aby uniknąć skutków ubocznych, należy monitorować stężenie litu we krwi i wyniki innych badań laboratoryjnych.

Kwas walproinowy (Depakote) jest lekiem przeciwpadaczkowym, który również wyrównuje nastrój w zaburzeniu dwubiegunowym. Ma on szybszy początek działania i w niektórych badaniach okazał się skuteczniejszy od litu w leczeniu epizodów maniakalnych z cechami mieszanymi.

Niektóre inne leki przeciwpadaczkowe, takie jak karbamazepina (Tegretol) i lamotrygina (Lamictal), są również skutecznymi stabilizatorami nastroju.

Wiele atypowych leków przeciwpsychotycznych jest skutecznymi lekami zatwierdzonymi przez FDA do leczenia epizodów maniakalnych o mieszanym charakterze. Należą do nich

aripiprazol

Abilify), asenapina (Saphris), olanzapina (Zyprexa), kwetiapina (Seroquel), risperidon (Risperdal) i ziprasidon (Geodon). Leki przeciwpsychotyczne są również czasami stosowane samodzielnie lub w połączeniu ze stabilizatorami nastroju w leczeniu zapobiegawczym.

Pomimo przerażającej reputacji, terapia elektrokonwulsyjna (ECT) jest skutecznym leczeniem każdej fazy choroby dwubiegunowej, w tym epizodów maniakalnych z cechami mieszanymi. ECT może być pomocna, jeśli leki zawiodą lub nie można ich zastosować.

Wykazano, że powszechnie stosowane leki przeciwdepresyjne, takie jak fluoksetyna (Prozac, Sarafem), paroksetyna (Paxil) i sertralina (Zoloft), w przypadku jednoczesnego występowania objawów depresyjnych i maniakalnych pogarszają objawy manii, niekoniecznie poprawiając objawy depresyjne. Dlatego większość ekspertów odradza stosowanie leków przeciwdepresyjnych podczas epizodów o cechach mieszanych. Stabilizatory nastroju (zwłaszcza Depakote), a także atypowe leki przeciwpsychotyczne są uważane za leki pierwszego wyboru w leczeniu epizodów nastroju z cechami mieszanymi.

Zaburzenia dwubiegunowe zwykle charakteryzują się nawrotami faz mieszanych, maniakalnych lub depresyjnych. Dlatego zwykle zaleca się kontynuację przyjmowania leków po ustąpieniu ostrego epizodu, aby zapobiec nawrotom choroby. Nazywa się to czasem leczeniem podtrzymującym.

Lekarz wyjaśnia objawy manii i hipomanii, należących do faz maniakalnych w chorobie dwubiegunowej.

Ale czy słyszałeś o hipomanii? Jest to mniej nasilona forma manii. W rzeczywistości możesz czuć się całkiem dobrze, ponieważ twój nastrój jest podwyższony i masz więcej energii niż zwykle, ale nie wymyka się ona spod kontroli.

Problem w tym, że u osoby z chorobą dwubiegunową hipomania może przerodzić się w manię. Może też przejść w poważną depresję. Nie wiadomo, które z tych zjawisk może wystąpić, ponieważ nie da się ich przewidzieć.

Czy to już mania?

Możesz:

• Mieć dużo energii

• Czuję się na haju lub podekscytowany

• Gwałtowne myśli

• Mówić szybko

• Podejmuj więcej ryzyka

• Potrzebuje mniej snu niż zwykle, aby czuć się wypoczętym

• Częściej niż zwykle rozpraszają ich myśli

• Mają intensywne zmysły, takie jak zapach i dotyk

Niektóre osoby z zaburzeniem dwubiegunowym w czasie maniakalnym lub depresyjnym stają się psychotyczne – na przykład słyszą rzeczy, których nie ma. Mogą również utrzymywać fałszywe przekonania. W niektórych przypadkach uważają się za osoby posiadające nadludzkie umiejętności i moce, a nawet uważają się za bogów. Jeśli występują u Ciebie objawy psychotyczne, to jest to mania, a nie hipomania.

Należy pamiętać, że pacjent może nie zauważyć tych objawów u siebie. Może je zauważyć przyjaciel lub członek rodziny. Jeśli objawy utrzymują się przez tydzień lub dłużej i powodują problemy w życiu pacjenta, może to być mania.

Lekarz opisuje kroki, które możesz podjąć, aby zapobiec samobójstwu, jeśli cierpisz na chorobę dwubiegunową.

Jeśli cierpisz na chorobę dwubiegunową, masz większe szanse na podjęcie próby lub popełnienie samobójstwa. Zwracaj uwagę na znaki ostrzegawcze i zwróć się o pomoc do rodziny, przyjaciół lub pracowników służby zdrowia.

Zarówno faza maniakalna, jak i depresyjna są okresami ryzykownymi. Podczas epizodów maniakalnych pacjent może być lekkomyślny. W około połowie przypadków osoby z manią mogą stać się psychotyczne, co może oznaczać, że czasami słyszą lub widzą rzeczy, które nie są prawdziwe.

Osoby w stanie depresji mogą mieć wrażenie, że sytuacja jest tak beznadziejna, że życie nie wydaje się warte przeżycia.

Czasami u pacjenta mogą wystąpić epizody maniakalne lub depresyjne, które łączą cechy obu faz. Pacjent może mieć objawy manii podczas depresji lub objawy depresji podczas manii. Pacjent może czuć się przygnębiony, a jednocześnie pobudzony i niespokojny. Wszystkie te sytuacje mogą oznaczać, że istnieje większe prawdopodobieństwo popełnienia samobójstwa.

Poznaj sygnały ostrzegawcze

Jeśli cierpisz na chorobę dwubiegunową lub jesteś przyjacielem czy krewnym kogoś, kto ją ma, uważaj na zachowania samobójcze. Oczywiste oznaki problemów to mówienie o samobójstwie lub śmierci albo pisanie listu pożegnalnego.

Inne znaki ostrzegawcze to:

• Poczucie beznadziejności

• Nadużywanie narkotyków lub alkoholu

• Porządkowanie spraw, jakby przygotowywanie się na śmierć

• Robienie rzeczy niebezpiecznych lub potencjalnie zagrażających życiu

Co robić w nagłych wypadkach

Choroba dwubiegunowa może czasami uniemożliwić Ci wyraźne widzenie sytuacji. Dlatego kiedy czujesz się dobrze, opracuj z przyjaciółmi i rodziną plan postępowania na wypadek, gdybyś zaczął zachowywać się w sposób, który może oznaczać, że myślisz o samobójstwie.

Powinieneś uzgodnić kroki, które podejmiesz w czasie kryzysu, takie jak:

• Natychmiast skontaktować się z lekarzem, terapeutą lub telefonem zaufania, jeśli czujesz, że masz myśli samobójcze.

• Poproś o pomoc przyjaciół lub członków rodziny.

• Zachowaj bezpieczeństwo, dopóki nie uzyskasz pomocy.

Pamiętaj, że epizody nastroju są przejściowe, a myśli samobójcze są objawem choroby dwubiegunowej. Z czasem poczujesz się lepiej.

Krajowy Telefon Zaufania (National Suicide Prevention Lifeline) oferuje bezpłatne i poufne wsparcie dla osób w trudnej sytuacji, 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu:

1-800-273-TALK (8255)

?

Lekarz wyjaśnia, na czym polega cyklotymia, zwana również zaburzeniem cyklotymicznym, i czym różni się od choroby dwubiegunowej. Ponadto, leczenie, objawy i komplikacje związane z życiem z cyklotymią.

Cyklotymia — lub zaburzenie cyklotymiczne — jest stosunkowo łagodnym zaburzeniem nastroju. W zaburzeniu cyklotymicznym nastrój waha się między krótkimi okresami łagodnej depresji a hipomanią, czyli podwyższonym nastrojem. Niskie i wysokie wahania nastroju nie osiągają nigdy ciężkości ani czasu trwania epizodów dużej depresji lub pełnej manii. U osób z zaburzeniem cyklotymicznym objawy są łagodniejsze niż w przypadku pełnoobjawowej choroby dwubiegunowej.

Kto choruje na chorobę cyklotymiczną?

Od 0,4% do 1% populacji Stanów Zjednoczonych cierpi na cyklotymię. Choroba dotyczy w równym stopniu mężczyzn i kobiet. Objawy zwykle zaczynają się w okresie dojrzewania lub w młodości. Początek cyklotymii jest często trudny do rozpoznania.

Jakie są objawy cyklotymii?

W cyklotymii nastrój waha się od lekkiej depresji do hipomanii i z powrotem. U większości osób wzorzec ten jest nieregularny i nieprzewidywalny. Hipomania lub depresja mogą trwać kilka dni lub tygodni. W przerwach między stanami podwyższonego i obniżonego nastroju osoba może mieć normalny nastrój przez ponad miesiąc – lub może przechodzić w sposób ciągły od hipomanii do depresji, bez normalnego okresu pomiędzy nimi.

W porównaniu z poważniejszymi zaburzeniami nastroju, objawy cyklotymii są łagodne. Objawy depresji w zaburzeniu cyklotymicznym nigdy nie osiągają kryteriów dużej depresji. Podwyższony nastrój nigdy nie jest definiowany jako mania.

Cykloartropatia może balansować na granicy między chorobą psychiczną a normalnymi wahaniami nastroju i osobowości. Niektóre osoby z łagodnymi objawami odnoszą w życiu duże sukcesy, a ich hipomania skłania je do wyrażania indywidualnych talentów. Z drugiej strony, chroniczna depresja i drażliwość mogą zniszczyć małżeństwa i relacje zawodowe.

Co wywołuje zaburzenie cyklotymiczne?

Wielu ekspertów twierdzi, że zaburzenie cyklotymiczne jest bardzo łagodną formą zaburzenia dwubiegunowego. Nikt nie jest pewien, co wywołuje cyklotymię lub chorobę dwubiegunową. W rozwoju obu tych zaburzeń pewną rolę odgrywa genetyka. Osoby cierpiące na cyklotymię częściej mają krewnych z zaburzeniem dwubiegunowym i odwrotnie.

Jakie są metody leczenia cyklotymii?

Cyklotymia często pozostaje nierozpoznana i nieleczona. Objawy u większości osób są na tyle łagodne, że nie szukają one leczenia psychiatrycznego. W rzeczywistości niektórzy ludzie opierają się pomysłowi leczenia, które zmniejsza liczbę epizodów „wzlotów” i „upadków”.

Objawy depresji w zaburzeniu cyklotymicznym są zazwyczaj częstsze, bardziej przykre i upośledzające niż objawy hipomanii. Uczucia depresji lub niestabilności są zazwyczaj powodem, dla którego osoby cierpiące na cyklotymię szukają pomocy.

Żaden lek nie został zatwierdzony do leczenia cyklotymii, chociaż stabilizatory nastroju, takie jak lit lub lamotrygina, są czasami zalecane jako możliwa strategia zmniejszania wahań nastroju. Leki przeciwdepresyjne, takie jak Prozac, Paxil czy Zoloft, nie są zalecane, chyba że u pacjenta rozwinie się duża depresja, która z definicji nie występuje w zaburzeniu cyklotymicznym. Istnieje również niewielkie ryzyko, że leki przeciwdepresyjne mogą wywołać lub pogorszyć objawy manii u pewnej podgrupy osób podatnych na jej wystąpienie. Nie wiadomo również, czy same leki przeciwdepresyjne poprawiają wahania nastroju, które są charakterystyczne dla zaburzeń cyklotymicznych.

Technicznie rzecz biorąc, kiedy podwyższony lub depresyjny nastrój staje się poważny, dana osoba nie ma już cyklotymii, ale raczej chorobę dwubiegunową. Może wystąpić progresja do bardziej nasilonych objawów i właśnie wtedy wiele osób po raz pierwszy poddaje się leczeniu.

Życie z cyklotymią

Cyklotymia może powodować spustoszenie w życiu osobistym osób z tym zaburzeniem. Niestabilny nastrój często zaburza relacje osobiste i zawodowe. Chorzy mogą mieć trudności z nawiązaniem stabilnych relacji w pracy lub w życiu osobistym, zamiast tego przeżywając krótkotrwałe romanse lub osiągając nieregularne wyniki w pracy. Impulsywne zachowania mogą być autodestrukcyjne i prowadzić do problemów prawnych.

Osoby z zaburzeniem cyklotymicznym są również bardziej skłonne do nadużywania narkotyków i alkoholu. Nawet 50% osób z cyklotymią może mieć również problem z nadużywaniem substancji.

Z czasem u osób z cyklotymią wzrasta ryzyko rozwinięcia się pełnoobjawowej choroby dwubiegunowej. Ograniczone dane sugerują, że są one bardziej narażone na ryzyko samobójstwa. Niektórzy klinicyści uważają, że leki stabilizujące nastrój mogą pomóc w zmniejszeniu tego ryzyka, choć potrzeba więcej badań, aby stwierdzić, czy są one skuteczne.

Informacje od lekarza na temat leczenia zaburzeń dwubiegunowych za pomocą klasy leków przeciwdepresyjnych zwanych inhibitorami monoaminooksydazy (MAOI).

Inhibitory monoaminooksydazy (MAOI) należą do bardzo silnej grupy leków przeciwdepresyjnych, które leczą depresję, zapobiegając rozpadowi mózgowych związków chemicznych: serotoniny, dopaminy i noradrenaliny. Pomaga im to w regulowaniu nastroju.

Leki te nie są często stosowane, ponieważ istnieje ryzyko, że zmienią one sposób działania innych leków przyjmowanych przez pacjenta. Może to prowadzić do problemów z ciśnieniem krwi i innych. Ponadto przedawkowanie tych leków może być szczególnie niebezpieczne.

Do leków MAOI zatwierdzonych przez FDA do leczenia depresji dwubiegunowej należą:

• Izokarboksazyd (Marplan)

• Fenelzyna (Nardil)

• Selegilina (Emsam)

• Tranylcypromina (Parnate)

Podobnie jak inne klasy leków przeciwdepresyjnych, MAOI potrzebują kilku tygodni, aby zacząć działać. Lekarz może również przepisać lek uspokajający, który pomoże złagodzić niepokój, pobudzenie lub problemy ze snem w czasie, gdy lek przeciwdepresyjny zaczyna działać. Konieczne będzie również kontrolowanie spożywanych pokarmów, aby uniknąć skutków ubocznych.

Selegilina (Emsam ), nowszy lek z grupy IMAO, działa poprzez blokowanie monoaminooksydazy B (MAOI-B). Selegilina dostaje się do organizmu poprzez plaster, który zakłada się na skórę.

Jak działają MAOI

Inhibitory monoaminooksydazy (MAOI) zmieniają poziom substancji chemicznych w mózgu: noradrenaliny, serotoniny i dopaminy, zwanych neuroprzekaźnikami. Zadaniem tych substancji, zwanych neuroprzekaźnikami, jest utrzymanie stabilnego nastroju. Enzym zwany oksydazą monoaminową pomaga usuwać je z mózgu. MAOI powstrzymują ten enzym przed działaniem w normalny sposób, co powoduje, że w mózgu pozostaje więcej neuroprzekaźników, które mogą działać na komórki dotknięte depresją.

Efekty uboczne MAOI

Powszechne działania niepożądane MAOI mogą obejmować:

• Senność lub trudności z zasypianiem

• Zawroty głowy, światłowstręt i omdlenia

• Suchość w ustach, niewyraźne widzenie i zmiany apetytu

• Wysokie lub niskie ciśnienie krwi

• Zmiany w rytmie i częstości akcji serca

• Drgawki lub skurcze mięśni, uczucie niepokoju lub szpilkowate uczucie na skórze

• Przyrost masy ciała

• Problemy żołądkowe, takie jak nudności, biegunka lub zaparcia

• Podrażnienie skóry w miejscach stosowania plastrów

• Utrata popędu płciowego, zdolności seksualnych lub trudności z osiągnięciem orgazmu

• Bóle głowy

Obawy dotyczące bezpieczeństwa stosowania MAOI

Leki te mogą powodować inne problemy, takie jak:

• Interakcje z żywnością. Spożywanie niektórych wędzonych, fermentowanych lub kiszonych pokarmów lub picie niektórych napojów może powodować ciężkie, nagłe nadciśnienie tętnicze w połączeniu z MAOI. Osoby przyjmujące te leki przeciwdepresyjne muszą przestrzegać specjalnej diety, która obejmuje ograniczenie spożywania niektórych serów, mięs i alkoholu. Ponadto niektórzy eksperci uważają, że MAOI mogą szczególnie często powodować zmiany nastroju z depresji na manię u osób z zaburzeniem dwubiegunowym, dlatego też należy ściśle monitorować zmiany nastroju.

• Interakcje z lekami. Podobnie jak w przypadku spożywania niektórych pokarmów, przyjmowanie niektórych leków może również powodować niebezpieczne i nagłe wysokie ciśnienie krwi, jeśli są one przyjmowane w tym samym czasie co MAOI. Dotyczy to innych leków przeciwdepresyjnych, leków przeciwbólowych oraz leków na przeziębienie i alergię. Ważne jest, aby powiedzieć lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich przyjmowanych lekach, w tym o suplementach ziołowych, jeśli przepisano ci MAOI.

• Zespół serotoninowy. Rzadkim efektem ubocznym stosowania MAOI jest niebezpiecznie wysoki poziom neuroprzekaźnika serotoniny. Może się to zdarzyć w przypadku jednoczesnego przyjmowania dwóch leków podnoszących poziom serotoniny (np. innych leków przeciwdepresyjnych, niektórych leków przeciwbólowych, leków na migrenę lub preparatów zawierających dziurawiec zwyczajny). Zdarza się to rzadko, ale może zagrażać życiu. Należy niezwłocznie zwrócić się o pomoc medyczną, jeśli wystąpią objawy zespołu serotoninowego, takie jak:

  • Uczucie pobudzenia lub niepokoju

  • Szybkie bicie serca lub wysokie ciśnienie krwi

  • Biegunka, mdłości lub wymioty

  • Halucynacje (widzenie rzeczy, które nie są prawdziwe)

  • Gorączka lub podwyższona temperatura ciała

  • Utrata kontroli lub koordynacji mięśniowej

  • Nieprawidłowe ruchy gałek ocznych

  • Pocenie się

  • Nadaktywność odruchów

• Ryzyko samobójstwa? FDA wymaga, aby wszystkie leki przeciwdepresyjne, w tym MAOI, były opatrzone ostrzeżeniem, że istnieje niewielkie ryzyko, iż mogą one zwiększyć prawdopodobieństwo podjęcia próby samobójczej. Ryzyko to jest największe, jeśli dopiero zaczynasz przyjmować MAOI lub lekarz niedawno zmienił dawkę leku.

Im dłużej pacjent przyjmuje MAOI, tym bardziej prawdopodobne jest wystąpienie tych objawów.

Jeśli jesteś w ciąży

Istnieje niewiele informacji na temat bezpieczeństwa stosowania IMAO w okresie ciąży. Należy porozmawiać z lekarzem, jeśli pacjentka zajdzie w ciążę podczas stosowania IMAO lub jeśli planuje zajść w ciążę. Nie należy przerywać stosowania jakichkolwiek przepisanych leków bez poinformowania o tym lekarza.

Przerwanie leczenia

Ważne jest, aby porozmawiać z lekarzem przed podjęciem decyzji o zaprzestaniu przyjmowania MAOI. Nagłe zaprzestanie stosowania leku może spowodować objawy odstawienia, które mogą być niebezpieczne dla zdrowia, w tym:

• Objawy grypopodobne (pocenie się, dreszcze, mdłości)

• Kłopoty z zasypianiem

• Pobudzenie

• Dezorientacja

• Psychoza