Lekarz mówi ci.

Lekarz przedstawia krótki przegląd roli trójcyklicznych leków przeciwdepresyjnych w leczeniu zaburzeń dwubiegunowych.

Podobnie jak w przypadku wszystkich leków przeciwdepresyjnych, eksperci zalecają, aby nie przyjmować leków trójpierścieniowych bez stabilizatora nastroju (np. litu lub diwalproeksu) w przypadku zaburzenia dwubiegunowego typu I, aby zminimalizować ryzyko wywołania objawów manii.

Do trójcyklicznych leków przeciwdepresyjnych należą:

• Elavil (amitryptylina)

• Norpramin lub Pertofrane (desipramina)

• Pamelor (nortryptylina)

• Tofranil (imipramina)

?

Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne działają poprzez zwiększanie aktywności mózgowych substancji chemicznych – serotoniny i noradrenaliny, które zdaniem naukowców odgrywają rolę w obwodach mózgowych regulujących nastrój. Mogą one jednak czasami zwiększać ryzyko wystąpienia manii lub szybkiej zmiany nastroju, a także powodować lub pogarszać niektóre rodzaje zaburzeń rytmu serca. Są one również niebezpieczne i potencjalnie śmiertelne w przypadku przedawkowania. Z tych powodów leki te są rzadziej stosowane ogólnie i rzadziej zalecane u osób z zaburzeniem dwubiegunowym.

?

Choroba dwubiegunowa jest chorobą złożoną. Istnieje wiele różnych objawów – i kilka różnych typów – zaburzenia dwubiegunowego. Podstawowym objawem tego zaburzenia są dramatyczne i nieprzewidywalne wahania nastroju. Zaburzenia dwubiegunowe mogą mieć różny przebieg, od łagodnego do ciężkiego.

Objawy i rodzaje

Istnieje wiele różnych objawów – i kilka różnych typów – zaburzenia dwubiegunowego. Podstawowym objawem są dramatyczne i nieprzewidywalne wahania nastroju. Rodzaje zaburzeń dwubiegunowych są zróżnicowane – od łagodnych do ciężkich.

Rozwiązania zdrowotne

• Penis zakrzywiony w stanie wzwodu?

• Czy mogę mieć CAD?

• Leczenie zgiętych palców

• Leczenie HR+, HER2- MBC

• Masz dość łupieżu?

• Korzyści płynące z CBD

• Przemyśl na nowo leczenie stwardnienia rozsianego

• Udary związane z migotaniem przedsionków

• Ryzyko wystąpienia DVT/PE w przyszłości

• Czy mój penis jest normalny?

• Opcje leczenia nawracającego stwardnienia rozsianego

• Przeszczep wątroby ratuje życie

• Sfinansuj chirurgię plastyczną

• Przyczyny zgięcia palca

• Jak żyć z łuszczycą?

• Brakujące zęby?

Więcej od lekarza

• 5 wskazówek pomocnych w nawracającym SM

• Jak radzić sobie z narkolepsją

• Ulga dla zablokowanych mieszków włosowych

• Łuszczycowe zapalenie stawów a sen

• Jak się czuje łuszczyca

• Pierwsze zaostrzenie łuszczycowego zapalenia stawów

• Rozmowy z lekarzem na temat RZS

• Crohn’s: Choroba „całego ciała

• Unikanie zaostrzeń choroby Leśniowskiego-Crohna

• Korzyści zdrowotne oleju z nasion konopi

• Lepiej żyć z chorobą łuszczycową

• Rodzaje terapii B-komórkowej w stwardnieniu rozsianym

• 5 korzyści zdrowotnych płynących z konopi

• Dlaczego rak prostaty się rozprzestrzenia

• Życie z zaawansowanym rakiem piersi

• Gdzie rozprzestrzenia się rak piersi

Lekarz wyjaśnia, jak diagnozuje się chorobę dwubiegunową.

Lekarze przeszli długą drogę, aby w pełni zrozumieć różne nastroje w chorobie dwubiegunowej i postawić trafną diagnozę. Nie tak dawno temu zaburzenie dwubiegunowe było mylone z innymi zaburzeniami, takimi jak depresja jednobiegunowa lub schizofrenia (poważna choroba psychiczna, której objawami są niespójna mowa, urojenia i halucynacje). Obecnie, dzięki lepszemu zrozumieniu zaburzeń psychicznych, lekarze mogą rozpoznawać oznaki i objawy depresji, hipomanii i manii dwubiegunowej, a w większości przypadków skutecznie i bezpiecznie leczyć te zaburzenia za pomocą leków dwubiegunowych.

Większość z nas przyzwyczaiła się do specjalistycznych badań krwi i innych pomiarów laboratoryjnych, które pomagają lekarzom w postawieniu trafnej diagnozy. Jednak większość badań laboratoryjnych i obrazowych nie jest przydatna w diagnozowaniu zaburzeń dwubiegunowych. W rzeczywistości najważniejszym narzędziem diagnostycznym może być otwarta rozmowa z lekarzem o Twoich wahaniach nastroju, zachowaniach i stylu życia.

Podczas gdy badanie fizykalne może ujawnić ogólny stan zdrowia pacjenta, lekarz musi usłyszeć o oznakach i objawach choroby dwubiegunowej od pacjenta, aby skutecznie zdiagnozować i leczyć chorobę dwubiegunową.

Co musi wiedzieć lekarz, aby zdiagnozować chorobę dwubiegunową?

Diagnozę zaburzenia dwubiegunowego można postawić jedynie po dokładnym zanotowaniu objawów, w tym ich nasilenia, czasu trwania i częstotliwości. „Wahania nastroju z dnia na dzień lub z chwili na chwilę nie muszą wskazywać na rozpoznanie choroby dwubiegunowej. Rozpoznanie opiera się raczej na występowaniu okresów niezwykłego podwyższenia nastroju lub drażliwości, którym towarzyszy wzrost energii, bezsenność, szybkie myślenie lub mówienie. Objawy u pacjenta są w pełni oceniane przy użyciu określonych kryteriów z podręcznika diagnostyczno-statystycznego zaburzeń psychicznych Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego (DSM-5).

Podczas stawiania diagnozy zaburzenia dwubiegunowego psychiatra lub inny specjalista w dziedzinie zdrowia psychicznego zada pacjentowi pytania dotyczące osobistej i rodzinnej historii chorób psychicznych oraz zaburzenia dwubiegunowego lub innych zaburzeń nastroju. Ponieważ zaburzenie dwubiegunowe ma czasami komponent genetyczny, wywiad rodzinny może być pomocny w postawieniu diagnozy. (Jednak u większości osób z zaburzeniem dwubiegunowym nie występuje ono w rodzinie).

Lekarz zada również szczegółowe pytania dotyczące objawów choroby dwubiegunowej. Inne pytania mogą dotyczyć rozumowania, pamięci, zdolności wyrażania siebie i utrzymywania relacji z innymi.

Czy inne choroby naśladują objawy choroby dwubiegunowej?

Wahania nastroju i impulsywne zachowania mogą czasami odzwierciedlać problemy psychiatryczne inne niż choroba dwubiegunowa, w tym:

• Zaburzenia związane z używaniem substancji

• Zaburzenia osobowości typu borderline

• Zaburzenia zachowania

• Zaburzenia kontroli impulsów

• Zaburzenia rozwojowe

• Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi

• Niektóre zaburzenia lękowe, takie jak zespół stresu pourazowego

Psychozy (urojenia i omamy) mogą występować nie tylko w zaburzeniu dwubiegunowym, ale także w innych schorzeniach, takich jak schizofrenia czy zaburzenie schizoafektywne. Ponadto u osób z zaburzeniem dwubiegunowym często występują dodatkowe problemy psychiatryczne, takie jak zaburzenia lękowe (w tym zaburzenia paniczne, zaburzenia lękowe uogólnione (GAD) i zaburzenia lękowe społeczne), zaburzenia związane z używaniem substancji lub zaburzenia osobowości, które mogą komplikować przebieg choroby i wymagają niezależnego leczenia.

Niektóre choroby niepsychiatryczne, takie jak choroby tarczycy, toczeń, HIV, kiła i inne zakażenia, mogą mieć objawy naśladujące objawy choroby dwubiegunowej. Może to stanowić dodatkowe wyzwanie przy stawianiu diagnozy i ustalaniu leczenia.

Inne problemy często przypominają manię, ale odzwierciedlają przyczyny inne niż choroba dwubiegunowa. Przykładem są zmiany nastroju lub zachowania spowodowane lekami steroidowymi, takimi jak prednizon (stosowanymi w leczeniu chorób zapalnych, takich jak reumatoidalne zapalenie stawów i astma, urazów układu mięśniowo-szkieletowego lub innych problemów medycznych). .

?

Co powinienem zrobić przed wizytą u lekarza w związku z chorobą dwubiegunową?

Przed spotkaniem z lekarzem w celu ustalenia rozpoznania warto spisać objawy, które zauważasz, a które mogą świadczyć o depresji, hipomanii lub manii. Szczególną uwagę należy zwrócić nie tylko na nastrój, ale także na zmiany w zakresie snu, energii, myślenia, mowy i zachowania. Przed spotkaniem z lekarzem warto również uzyskać szczegółowy wywiad rodzinny od krewnych. Wywiad rodzinny może być bardzo pomocny w potwierdzeniu podejrzewanego rozpoznania i zaleceniu odpowiedniego leczenia.

Ponadto warto rozważyć zabranie ze sobą na wizytę lekarską współmałżonka (lub innego członka rodziny) albo bliskiego przyjaciela. Często członek rodziny lub przyjaciel może być bardziej świadomy nietypowych zachowań danej osoby i być w stanie szczegółowo opisać je lekarzowi. Przed wizytą należy przemyśleć i zanotować następujące kwestie:

• Twoje obawy dotyczące zdrowia psychicznego i fizycznego

• Objawy, które zauważyłeś

• Nietypowe zachowania, które miałeś

• Przebyte choroby

• Historia chorób psychicznych w twojej rodzinie (choroba dwubiegunowa, depresja, mania, choroba afektywna sezonowa lub SAD, lub inne)

• Leki przyjmowane obecnie i w przeszłości (przynieś wszystkie leki na wizytę lekarską)

• Naturalne suplementy diety, które zażywasz (przynieś suplementy na wizytę u lekarza)

• Nawyki dotyczące stylu życia (ćwiczenia fizyczne, dieta, palenie tytoniu, spożywanie alkoholu, zażywanie narkotyków)

• Twoje nawyki dotyczące snu

• Przyczyny stresu w twoim życiu (małżeństwo, praca, związki)

• Pytania, które możesz mieć na temat choroby dwubiegunowej

Jakich testów użyje lekarz, aby postawić diagnozę choroby dwubiegunowej?

Lekarz może poprosić pacjenta o wypełnienie kwestionariusza nastroju lub listy kontrolnej, które pomogą ukierunkować wywiad kliniczny podczas oceny objawów nastroju. Ponadto, lekarz może zlecić badania krwi i moczu, aby wykluczyć inne przyczyny objawów. Podczas przesiewowych badań toksykologicznych krew, mocz lub włosy są badane na obecność narkotyków. Badania krwi obejmują również sprawdzenie poziomu hormonu stymulującego tarczycę (TSH), ponieważ depresja jest czasami związana z funkcjonowaniem tarczycy.

Czy skany mózgu lub badania obrazowe mogą pomóc w rozpoznaniu choroby dwubiegunowej?

Chociaż lekarze nie polegają na skanowaniu mózgu lub badaniach obrazowych przy stawianiu diagnozy choroby dwubiegunowej, niektóre zaawansowane technologicznie badania neuroobrazowe mogą pomóc lekarzom w postawieniu konkretnych rozpoznań neurologicznych, które mogą wyjaśniać objawy psychiatryczne. Dlatego u pacjentów, u których wystąpiła nagła zmiana myślenia, nastroju lub zachowania, zleca się czasem wykonanie rezonansu magnetycznego lub tomografii komputerowej, aby upewnić się, że przyczyną nie jest choroba neurologiczna.

Jak podaje Narodowy Instytut Zdrowia Psychicznego (National Institute of Mental Health), prowadzone są badania mające na celu sprawdzenie, czy elektroencefalogramy (EEG) i badania rezonansu magnetycznego (MRI) mózgu mogą ujawnić różnice między zaburzeniem dwubiegunowym a pokrewnymi zespołami behawioralnymi. Zaburzenie dwubiegunowe pozostaje jednak rozpoznaniem klinicznym, a żadne badanie obrazowe ani inny test laboratoryjny nie potwierdził jeszcze diagnozy ani nie ukierunkował leczenia.

Co mogę zrobić, jeśli myślę, że ktoś z moich bliskich ma chorobę dwubiegunową?

Jeśli podejrzewasz, że ktoś z Twoich bliskich ma chorobę dwubiegunową, porozmawiaj z tą osobą o swoich obawach. Zapytaj, czy możesz umówić tę osobę na wizytę u lekarza i zaproponuj, że będziesz jej towarzyszył w tej wizycie. Oto kilka wskazówek:

?

Jeśli cierpisz na chorobę dwubiegunową, możesz poradzić sobie z nią w pracy i utrzymać swoją wydajność dzięki poniższym wskazówkom. Dowiedz się więcej o najlepszych zawodach dla osób z chorobą dwubiegunową i o tym, jak sobie z nią radzić.

Choroba dwubiegunowa a wyzwania w pracy

Praca może stanowić szczególne wyzwanie dla osób z zaburzeniem dwubiegunowym. Stres i nieprzewidywalne wyzwania w miejscu pracy mogą zebrać duże żniwo. Radzenie sobie z dwubiegunówką w pracy – z wyżami manii i niżami depresji – to nie lada wyczyn.

W badaniu przeprowadzonym przez organizację Depression and Bipolar Support Alliance prawie dziewięć na dziesięć osób z zaburzeniem dwubiegunowym stwierdziło, że choroba miała wpływ na ich wyniki w pracy. Ponad połowa z nich stwierdziła, że częściej niż inni muszą zmieniać pracę lub zawód. Wiele osób miało poczucie, że powierzano im mniej obowiązków lub pomijano przy awansach.

Bez leczenia choroba może w znacznym stopniu wpływać na relacje i wyniki w pracy. Jednak połączenie leków i terapii może pomóc. Współpracując ściśle z pracownikami służby zdrowia i siecią wsparcia, można nauczyć się, jak radzić sobie z objawami i znaleźć równowagę, która sprawdza się w pracy.

Choroba dwubiegunowa a harmonogram pracy

Wiele osób z zaburzeniem dwubiegunowym szuka pracy ukierunkowanej na projekt, gdzie praca jest intensywna przez krótki czas. Nawet jeśli wydaje się to pasować do wzlotów i upadków choroby, często lepiej jest szukać bardziej zorganizowanej pracy z regularnym harmonogramem. Długie lub nieregularne godziny pracy mogą mieć negatywny wpływ na stabilność i wydajność pracy. Praca zmianowa oraz nieprzewidywalne lub częste zakłócenia w harmonogramie snu również mogą zaburzać nastrój.

Czasami jednak praca w pełnym wymiarze godzin wydaje się zbyt dużym wyzwaniem. Jeśli tak jest w Twoim przypadku, pomocne może być zapytanie przełożonego o elastyczne godziny pracy, możliwość pracy w domu lub pracę w niepełnym wymiarze godzin. Warto też sprawdzić, czy w razie potrzeby można nadrobić stracony czas.

Niezależnie od tego, czy chodzi o pracę, czy o inne części dnia – takie jak sen, posiłki i ćwiczenia – regularne harmonogramy mogą być najlepszym rozwiązaniem. Struktura zapewnia przewidywalność. Zmniejsza też pobudzenie, sprzyja organizacji i stabilności.

Jakie zawody są najlepsze dla osób z zaburzeniem dwubiegunowym?

Nie ma jednej najlepszej pracy dla każdego, kto cierpi na chorobę dwubiegunową. Zastanów się nad tymi kwestiami, kiedy będziesz rozważać wybór zawodu:

• Środowisko pracy. Czy potrzebujesz cichego miejsca, w którym będziesz mógł się skoncentrować?

• Harmonogram. Dla wielu osób najlepsze są godziny dzienne.

• Ludzie, którzy wykonują tę pracę. Czy potencjalni współpracownicy mają wartości i styl życia, które pasują do Twoich?

• Kreatywność. Wiele osób cierpiących na chorobę dwubiegunową odkrywa, że potrzebuje twórczego ujścia. Czy dana praca wymaga kreatywności? Czy daje możliwość realizowania się twórczo poza pracą?

Warto również dowiedzieć się następujących rzeczy o zawodzie:

• Obowiązki

• Typowe godziny pracy

• Wymagane umiejętności, wykształcenie, szkolenia, licencje lub certyfikaty

• Warunki pracy (takie jak wymagania fizyczne lub stres)

• Wynagrodzenie i świadczenia

• Możliwości awansu

• Ile miejsc pracy jest dostępnych obecnie i w przyszłości

Wskazówki dotyczące radzenia sobie z chorobą dwubiegunową w pracy

Jeśli cierpisz na chorobę dwubiegunową, możesz zrobić kilka rzeczy, które ułatwią Ci osiąganie sukcesów w pracy. Po pierwsze, poznaj swoje objawy depresji i manii. Dzięki temu będziesz mógł lepiej sobie z nimi radzić. Postrzegaj wyzwania jako doświadczenia edukacyjne i szukaj okazji do nauki. Doceniaj swoje duże i małe osiągnięcia, zwłaszcza gdy wytrwasz w trudnych chwilach.

Oto kilka innych wskazówek, które mogą Ci pomóc w radzeniu sobie z chorobą dwubiegunową w pracy.

Radzenie sobie ze stresem. Pamiętaj, aby wypróbować te wskazówki także w domu. Ważne jest, aby mieć dużo czasu na odpoczynek.

• Rób regularne przerwy, zanim uznasz, że naprawdę ich potrzebujesz. Jest to szczególnie ważne, gdy wzrasta poziom stresu.

• Spróbuj wykonać ćwiczenie relaksacyjne, np. głębokie oddychanie.

• Przejdź się dookoła bloku.

• Posłuchaj muzyki relaksacyjnej.

• Zadzwoń do przyjaciela.

• Weź wolne na poradę.

Dokonaj innych zmian w zdrowym stylu życia. Oprócz dobrego radzenia sobie ze stresem ważne są codzienne ćwiczenia fizyczne, odpowiednia ilość snu i spożywanie pożywnych posiłków. Jeśli stres wpływa na Twój sen, podejmij kroki w celu jego opanowania. Pomyśl o technikach radzenia sobie ze stresem, które sprawdzały się u Ciebie w przeszłości.

Przyjmuj leki zgodnie z zaleceniami. Kuszące może być zaniechanie leczenia manii. W końcu to właśnie wtedy wiele osób czuje się najbardziej produktywnych. Takie myślenie może być jednak ryzykowne. W czasie manii częściej popełniasz błędy i możesz stać się niespokojny, co utrudnia relacje w pracy. Nieleczona mania może również prowadzić do depresji.

Jeśli masz tendencję do zapominania o swoich lekach, pomocne może być ustawienie na komputerze zegara lub przypomnienia. Przechowywanie leków w plastikowej butelce może pomóc w zachowaniu prywatności.

Znajdź terapeutę. Czasami rozmowa z profesjonalistą może pomóc w radzeniu sobie ze stresem i trudnymi sytuacjami.

Zapobiegaj skutkom ubocznym. Czy Twoje leki powodują, że jesteś senny lub roztrzęsiony w pracy? Nierzadko osoby z zaburzeniem dwubiegunowym potrzebują więcej snu – od 8 do 10, a nawet 12 godzin na dobę. Twój lekarz może być w stanie zmienić czas dawkowania lub ilość leku, aby zmniejszyć senność lub inne skutki uboczne w pracy. Zapytaj o inne sposoby radzenia sobie z efektami ubocznymi. Na przykład, przyjmowanie niektórych leków z jedzeniem może czasami zmniejszyć nudności lub rozstrój żołądka.

Nie ignoruj objawów. Nawet jeśli wszystko jest w porządku, może wystąpić epizod depresji lub manii. W przypadku pojawienia się objawów należy działać szybko. Podejmij dodatkowe kroki, aby kontrolować swój stres. Lekarz prowadzący może również pomóc w wyrównaniu nastrojów. Po epizodzie depresji lub manii należy poświęcić odpowiednią ilość czasu na powrót do zdrowia. Jeśli brałeś wolne w pracy, zachowaj odpowiednie tempo po powrocie do niej. W tym okresie najlepszym rozwiązaniem może być praca w niepełnym wymiarze godzin.

Zachowaj koncentrację. Sprawdź, czy potrafisz:

• Zmniejszyć ilość czynników rozpraszających uwagę w miejscu pracy.

• Stosuj biały szum lub urządzenia emitujące dźwięki otoczenia.

• Zwiększ ilość naturalnego oświetlenia lub pracuj z oświetleniem o pełnym spektrum.

Zachowaj porządek. Wiele osób – nie tylko tych z chorobą dwubiegunową – korzysta z poniższych wskazówek, aby być bardziej zorganizowanym:

• Sporządzaj codzienne listy rzeczy do zrobienia i sprawdzaj je po wykonaniu.

• Korzystaj z elektronicznych organizatorów.

• Dzielenie dużych zadań na mniejsze. Jeśli to możliwe, skup się na jednym projekcie na raz.

• Zapytaj o możliwość otrzymania instrukcji dotyczących zadań.

• Używaj zegarka z alarmem godzinowym, aby przypominał Ci o określonych zadaniach.

Rozwijaj umiejętności pracy w zespole. Pomocne jest zaakceptowanie faktu, że zarówno Ty, jak i inni macie ograniczenia i że konflikty są naturalną częścią pracy z innymi. To, w jaki sposób radzisz sobie z tymi konfliktami, może mieć decydujące znaczenie. Radzenie sobie z problemami w miarę ich pojawiania się, a nie pozwalanie na ich narastanie. Należy skupić się na problemie, a nie na wytykaniu palcami danej osoby. Jednocześnie bądź otwarty na pomysły innych i staraj się nie brać konstruktywnej krytyki do siebie.

Nawiązuj kontakty z ludźmi i dąż do celu. Pomocne może być pamiętanie, że choroba nie definiuje człowieka i że praca nie jest całym jego życiem. Spędzanie czasu z rodziną i przyjaciółmi, planowanie zabawnych spotkań, wolontariat w organizacji charytatywnej – wszystkie te czynności mogą pomóc w znalezieniu celu. Należy też mieć przygotowany system wsparcia – na dobre i złe czasy. Organizacja Depression and Bipolar Support Alliance (www.dbsalliance.org) może pomóc Ci znaleźć lokalną grupę wsparcia.

Zmiana pracy z chorobą dwubiegunową

Czy szukasz swojej pierwszej pracy lub musisz znaleźć nową? Jeśli tak, to pomocne będzie ocenienie swoich umiejętności, cech i doświadczeń życiowych. Zrób listę tego, co wnosisz do pracy.

A może musisz dokonać zmian w obecnej pracy lub wracasz do pracy po nieobecności. Zastanów się, czego tak naprawdę potrzebujesz w pracy:

• Czy potrafisz lepiej pracować w pojedynkę niż w dużej grupie?

• Czy potrzebujesz wyraźnych wskazówek od innych, zamiast kierować sobą?

• Czy potrzebujesz więcej przerw?

• O jakiej porze dnia jesteś najbardziej produktywny?

• Czy potrzebujesz innego rodzaju pracy niż ta, którą masz obecnie lub miałeś w przeszłości?

Zadawanie takich pytań może pomóc w uzyskaniu jasności co do tego, jakie środowisko pracy jest dla Ciebie najlepsze. Jak zapewne wiesz, wiele osób z zaburzeniem dwubiegunowym boryka się z impulsywnością. Dlatego niezależnie od tego, co robisz, nie spiesz się z wprowadzaniem dużych zmian w pracy. Przedyskutuj je z rodziną, lekarzami i terapeutą.

Pamiętaj też o tym, jak ważne dla radzenia sobie z chorobą dwubiegunową jest regularne i przewidywalne zasypianie. Jeśli Twoja praca wymaga pracy w systemie zmianowym, porozmawiaj z szefem lub przełożonym o ewentualnych zmianach w harmonogramie, które pozwolą Ci radzić sobie z chorobą.

Czy w pracy powinieneś otwarcie mówić o swojej chorobie dwubiegunowej?

Mówić czy nie mówić: To może być najważniejsze pytanie w przypadku choroby dwubiegunowej. To Twój wybór. Wciąż istnieje piętno związane z chorobami psychicznymi. Dzielenie się informacjami medycznymi na swój temat jest bardzo osobiste i prywatne, więc możesz chcieć być mniej otwarty w tej kwestii. Naprawdę nie musisz mówić nikomu w pracy, że masz chorobę dwubiegunową. Jednak w pewnych okolicznościach rozmowa z przełożonym może okazać się pomocna, np. gdy musisz brać wolne w pracy z powodu wielu wizyt. Otwartość może być lepszym rozwiązaniem niż domyślanie się lub zaskakiwanie szefa nieobecnościami.

Zanim porozmawiasz o nieobecnościach lub innych potrzebnych Ci udogodnieniach, warto poinformować przełożonego o chorobie dwubiegunowej. Pomocny może być list od lekarza lub broszura na ten temat. Pamiętaj też, aby podkreślić, że zmiany, o które prosisz, pomogą Ci być bardziej wydajnym pracownikiem.

Jak prawo chroni osoby z chorobą dwubiegunową w miejscu pracy

Jeśli uważasz, że jesteś niesprawiedliwie traktowany w pracy z powodu choroby dwubiegunowej, możesz liczyć na pomoc. Ustawa Americans with Disabilities Act (ADA) chroni ludzi przed dyskryminacją, niezależnie od tego, czy ich niepełnosprawność jest fizyczna czy umysłowa. Ustawa ta nie zawiera jednak listy schorzeń, które składają się na niepełnosprawność. Zamiast tego zawiera ogólną definicję niepełnosprawności, którą musi spełnić każda osoba. Zatem zgodnie z ustawą ADA niepełnosprawność może, ale nie musi występować. Niepełnosprawność definiuje się jako upośledzenie, które w znacznym stopniu ogranicza jedną lub więcej głównych czynności życiowych, występowanie takich ograniczeń w przeszłości lub bycie uważanym za osobę z takim upośledzeniem.

Przepisy te są skomplikowane. Przed podjęciem jakichkolwiek kroków prawnych należy zasięgnąć porady specjalisty. Można zadzwonić do infolinii Departamentu Sprawiedliwości USA ds. ADA pod numer 800-514-0301 lub wejść na stronę www.ada.gov.

Jeśli musisz wziąć wolne od pracy z powodu choroby dwubiegunowej

Niektórzy ludzie z chorobą dwubiegunową uważają, że ich obecna praca po prostu nie jest dla nich odpowiednia. Być może jest zbyt stresująca lub grafik jest zbyt nieelastyczny. Może nie pozwala im się wyspać lub wymaga pracy zmianowej, która może pogorszyć ich stan. Jeśli uważasz, że Twoja praca szkodzi Twojemu zdrowiu, czas wprowadzić pewne zmiany. Oto kilka rzeczy, które warto rozważyć:

• Zdecyduj, czego naprawdę potrzebujesz od swojej pracy. Czy musisz ograniczyć swoje obowiązki? Czy potrzebujesz dodatkowych przerw w ciągu dnia, aby zredukować stres, czy też potrzebujesz czasu wolnego w tygodniu pracy, aby odbyć wizyty u lekarza lub terapeuty?

• Ostrożnie podejmuj decyzje. Osoby z zaburzeniem dwubiegunowym mają skłonność do impulsywnego działania. Zastanów się nad skutkami rezygnacji z pracy – zarówno dla siebie, jak i dla rodziny. Porozmawiaj o swoich uczuciach z rodziną, terapeutą lub pracownikiem służby zdrowia.

• Rozejrzyj się za pomocą finansową. Jeśli z powodu choroby dwubiegunowej musisz wziąć wolne, sprawdź, czy Twój pracodawca posiada ubezpieczenie od niezdolności do pracy, lub sprawdź, czy istnieje ubezpieczenie Social Security Disability Insurance, które zapewni Ci pewne dochody w okresie rekonwalescencji. Możesz również skorzystać z Family and Medical Leave Act. Poproś o radę swojego lekarza lub terapeutę.

• Należy działać powoli. Powrót do pracy po urlopie może być stresujący. Zastanów się nad podjęciem pracy w niepełnym wymiarze godzin, przynajmniej do czasu, kiedy będziesz pewien, że Twoja choroba dwubiegunowa ustabilizowała się. Niektórzy uważają, że praca w wolontariacie jest dobrym sposobem na powrót do normalnego funkcjonowania.

Jeśli potrzebujesz czasu wolnego z powodu choroby dwubiegunowej, w większości przypadków masz więcej możliwości niż tylko urlop i zwolnienie lekarskie. Sprawdź, czy Twój pracodawca oferuje krótko- lub długoterminowe ubezpieczenie od niezdolności do pracy, które pozwala na otrzymanie określonego procentu wynagrodzenia. Dział kadr Twojej firmy może Ci pomóc.

Ustawa o urlopie rodzinnym i medycznym (Family and Medical Leave Act – FMLA) pozwala na wzięcie do 12 tygodni bezpłatnego urlopu w ciągu roku. Aby uzyskać więcej informacji, zadzwoń pod numer 866-487-9243 lub odwiedź stronę internetową Departamentu Pracy USA.

Jeśli nie możesz pracować z powodu niepełnosprawności umysłowej lub fizycznej, możesz ubiegać się o zasiłek Social Security Disability Insurance (SSDI). Zadzwoń pod numer 800-772-1213 lub odwiedź stronę internetową Social Security.

Leki przeciwdrgawkowe, zwykle stosowane w leczeniu padaczki, są coraz częściej wykorzystywane jako stabilizatory nastroju u osób z zaburzeniem dwubiegunowym. Dowiedz się więcej od lekarza o przełomowych odkryciach w zrozumieniu działania tych leków.

Działanie leków przeciwdrgawkowych polega na łagodzeniu nadpobudliwości mózgu na różne sposoby. Z tego powodu niektóre z tych leków są stosowane w leczeniu padaczki, zapobieganiu migrenom i leczeniu innych zaburzeń mózgu. Są one często przepisywane osobom, u których występują szybkie cykle – cztery lub więcej epizodów manii i depresji w ciągu roku.

Do leków przeciwdrgawkowych stosowanych w leczeniu zaburzeń dwubiegunowych należą:

• karbamazepina (Tegretol)

• sól sodowa diwalproeksu, kwas walproinowy lub sól sodowa walproinianu (Depakote, Depakene)

• lamotrygina (Lamictal)

Leki te różnią się rodzajem objawów dwubiegunowych, które leczą. Na przykład Depakote i Tegretol są bardziej skuteczne w leczeniu manii niż objawów depresji, podczas gdy Lamictal wydaje się mieć silniejsze działanie przeciwdepresyjne niż przeciwmaniakalne. Lamictal jest również częściej stosowany w celu zapobiegania przyszłym epizodom (niż leczenia bieżących epizodów). Depakote i Tegretol są stosowane raczej w leczeniu ostrych epizodów niż jako leczenie zapobiegawcze. Inne leki przeciwdrgawkowe mają mniejszą skuteczność w leczeniu objawów nastroju w chorobie dwubiegunowej, a niektóre z nich – takie jak Lyrica, Neurontin czy Topamax – są również stosowane „off label” w przypadku innych rodzajów problemów, takich jak sen, leczenie bólu, lęk czy utrata wagi.

Każdy lek przeciwdrgawkowy działa na mózg w nieco inny sposób, więc doświadczenia pacjenta mogą się różnić w zależności od przyjmowanego leku. Generalnie jednak leki te osiągają maksymalną skuteczność po przyjmowaniu ich przez kilka tygodni.

?

Działania niepożądane leków przeciwdrgawkowych

Lekarz może zlecić sporadyczne badania krwi w celu monitorowania stanu zdrowia pacjenta podczas przyjmowania leku przeciwdrgawkowego. Niektóre leki przeciwdrgawkowe mogą powodować uszkodzenie wątroby lub nerek albo zmniejszenie ilości płytek krwi we krwi. Krew potrzebuje płytek krwi do tworzenia skrzepów.

Każdy lek przeciwdrgawkowy może mieć nieco inne działania niepożądane. Do najczęstszych działań niepożądanych należą:

• Zawroty głowy

• Senność

• Zmęczenie

• Nudności

• Drżenie

• Wysypka

• Przyrost masy ciała

Większość z tych działań niepożądanych zmniejsza się z czasem. Efekty długoterminowe różnią się w zależności od leku. Ogólnie rzecz biorąc:

• Kobiety w ciąży nie powinny przyjmować leków przeciwdrgawkowych bez konsultacji z lekarzem, ponieważ niektóre z tych leków mogą zwiększać ryzyko wystąpienia wad wrodzonych.

• Niektóre leki przeciwdrgawkowe mogą w dłuższym okresie czasu powodować problemy z wątrobą, dlatego lekarz może okresowo monitorować stan wątroby.

• Leki przeciwdrgawkowe mogą wchodzić w interakcje z innymi lekami – nawet z aspiryną – powodując poważne problemy. Należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach, ziołach i suplementach. Nie należy przyjmować żadnych innych substancji w trakcie leczenia bez porozumienia z lekarzem.

Przed odstawieniem leku przeciwdrgawkowego należy zawsze skonsultować się z lekarzem. Czasami zbyt szybkie odstawienie leku może zwiększyć ryzyko wystąpienia napadu.

Objawy choroby dwubiegunowej często obejmują cykle podwyższonego i obniżonego nastroju, jednak mogą one odbiegać od klasycznego wzorca depresji maniakalnej, objawiając się depresją.

Jednak choroba dwubiegunowa może być podstępna. Objawy mogą odbiegać od oczekiwanej sekwencji maniakalno-depresyjnej. Nierzadkie epizody łagodnej manii lub hipomanii mogą pozostać niezauważone. Depresja może przysłaniać inne aspekty choroby. Czasami objawy depresji i manii mogą występować w tym samym czasie. A nadużywanie substancji, jeśli jest obecne, może zaciemnić obraz choroby.

Wszystkie te czynniki razem wzięte sprawiają, że choroba dwubiegunowa jest trudna do zdiagnozowania, gdy objawy nie są oczywiste. Kilka faktów na temat choroby dwubiegunowej, których możesz nie znać:

• Aż 20% osób skarżących się lekarzowi na depresję w rzeczywistości cierpi na chorobę dwubiegunową.

• Około połowa osób z zaburzeniem dwubiegunowym, zanim została prawidłowo zdiagnozowana, spotkała się z trzema specjalistami.

• Od momentu wystąpienia objawów do rozpoczęcia leczenia choroby dwubiegunowej upływa średnio 10 lat. Jest to częściowo spowodowane opóźnieniami w stawianiu diagnozy.

• Większość osób z zaburzeniem dwubiegunowym cierpi na dodatkowe schorzenia psychiatryczne (takie jak nadużywanie substancji psychoaktywnych czy stany lękowe), które mogą utrudniać postawienie diagnozy.

Choroba dwubiegunowa jest często mylona z „zwykłą” depresją

Osoby z chorobą dwubiegunową są często błędnie diagnozowane jako cierpiące tylko na depresję. W chorobie dwubiegunowej II, łagodniejszej postaci choroby, epizody maniakalne są łagodne i mogą przejść niezauważone. Tymczasem czas spędzony z objawami depresji przewyższa czas spędzony z objawami hipomanii o około 35 do jednego u osób z chorobą dwubiegunową II.

Czas spędzony z objawami depresji również zazwyczaj przeważa nad czasem spędzonym z objawami manii w chorobie dwubiegunowej I w stosunku trzy do jednego, chociaż cięższa mania w dwubiegunówce I jest zazwyczaj łatwiejsza do rozpoznania.

Duże zaburzenie depresyjne – często określane jako depresja jednobiegunowa – różni się od zaburzenia dwubiegunowego II – zwanego również depresją dwubiegunową – tym, że w depresji jednobiegunowej nie występują okresy hipomanii, natomiast w zaburzeniu dwubiegunowym II występują okresy hipomanii.

Każda osoba oceniana pod kątem depresji powinna być również oceniona pod kątem występowania w ciągu całego życia epizodów maniakalnych lub hipomaniakalnych.

Zaburzenie dwubiegunowe i nadużywanie substancji mogą iść w parze

Nadużywanie substancji często komplikuje diagnozę i leczenie zaburzeń dwubiegunowych. Nadużywanie substancji to partner w zbrodni w zaburzeniu dwubiegunowym. Niektóre badania wykazują, że aż 60% osób z zaburzeniem dwubiegunowym nadużywa również narkotyków lub alkoholu. Nieleczone nadużywanie substancji może praktycznie uniemożliwić opanowanie objawów zaburzeń nastroju w chorobie dwubiegunowej, jeśli występują oba zaburzenia. Trudno jest także postawić pewną diagnozę choroby dwubiegunowej, gdy ktoś aktywnie nadużywa substancji powodujących wahania nastroju.

Substancje takie jak alkohol i kokaina również mogą zaciemniać obraz choroby dwubiegunowej. Na przykład, osoby naćpane kokainą mogą sprawiać wrażenie maniakalnych, podczas gdy w rzeczywistości są odurzone, lub mają depresyjny „krach”, kiedy narkotyk przestaje działać. Niektóre osoby z zaburzeniem dwubiegunowym używają narkotyków i alkoholu w ramach impulsywności i lekkomyślności związanej z manią. Inne osoby mogą mieć niezależne zaburzenia związane z używaniem substancji, które wymagają odrębnego leczenia. Nadużywanie substancji może sprawić, że epizody dwubiegunowe (mania i depresja) będą częstsze lub cięższe, a leki stosowane w leczeniu zaburzeń dwubiegunowych są zwykle mniej skuteczne, gdy osoba nadużywa alkoholu lub nielegalnych narkotyków.

Czy Twój nastolatek ma chorobę dwubiegunową?

Zaburzenia dwubiegunowe zwykle zaczynają się ujawniać w późnym wieku nastoletnim. Zaburzenia dwubiegunowe w wieku nastoletnim są poważne; często są bardziej nasilone niż u dorosłych. Młodzież z zaburzeniem dwubiegunowym jest w grupie wysokiego ryzyka popełnienia samobójstwa.

Niestety, zaburzenia dwubiegunowe u nastolatków często pozostają nierozpoznane i nieleczone. Dzieje się tak częściowo dlatego, że objawy mogą pojawić się już w okresie dojrzewania, ale często nie spełniają one pełnych kryteriów diagnostycznych choroby dwubiegunowej. Niektórzy eksperci uważają, że zaburzenia dwubiegunowe mogą być również zbyt często diagnozowane u dzieci lub młodszych nastolatków, zwłaszcza gdy objawy dotyczą jedynie wahań nastroju lub zaburzonych zachowań, a nie zmian w energii czy rytmie snu. Częściowo z tego powodu wprowadzono diagnozę „zaburzeń z zaburzeniami regulacji nastroju”, aby opisać nastolatków, u których występuje głównie uporczywa drażliwość i silne wybuchy złości lub wahania nastroju.

Objawy choroby dwubiegunowej u nastolatków mogą być nietypowe – nie jest to zwykła „depresja maniakalna”. Często występują również ADHD, zaburzenia lękowe i nadużywanie substancji psychoaktywnych, co dodatkowo komplikuje obraz sytuacji.

Niektóre objawy sugerujące, że nastolatek może mieć chorobę dwubiegunową, to:

• Nietypowe okresy gniewu i agresji

• Wielkoduszność i nadmierna pewność siebie

• Łatwa płaczliwość, częsty smutek

• Potrzeba małej ilości snu, aby czuć się wypoczętym

• Nietypowe zachowania impulsywne

• Nastrojowość

• Dezorientacja i nieuwaga

Inne potencjalne objawy, które mogą wskazywać na występowanie zaburzeń psychicznych wymagających oceny, to poczucie osaczenia, objadanie się, nadmierne zamartwianie się i niepokój. Inne możliwe rozpoznania, oprócz zaburzenia dwubiegunowego, które należy brać pod uwagę w przypadku wystąpienia takich objawów, to depresja jednobiegunowa (duża), zaburzenia lękowe, zaburzenia związane z używaniem substancji, zaburzenia adaptacyjne, zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi oraz zaburzenia osobowości, takie jak zaburzenie osobowości typu borderline.

Należy pamiętać, że czasami niektóre z tych objawów mogą występować u wielu zdrowych nastolatków i dorosłych. Powodem do niepokoju jest sytuacja, w której z czasem tworzą one pewien wzorzec i przeszkadzają w codziennym życiu. Dzieci z objawami wskazującymi na zaburzenia dwubiegunowe powinny być zbadane przez psychiatrę lub psychologa specjalizującego się w zaburzeniach nastroju.

Lekarz wyjaśnia, czym jest spektrum dwubiegunowe, co ono oznacza i jak kategoryzuje się zaburzenia dwubiegunowe.

Niektórzy psychiatrzy uważają, że koncepcja „spektrum dwubiegunowego” jest użyteczną podstawą do myślenia o sile napędowej szerszego zakresu problemów psychicznych. Inni jednak twierdzą, że same objawy nie mogą być podstawą diagnozy i mogą odzwierciedlać inne schorzenia, które mają swoje własne, unikalne przyczyny i sposoby leczenia; krytycy wskazują również, że terapie stosowane w przypadku zaburzeń dwubiegunowych typu I lub II niekoniecznie są bezpieczne i skuteczne w przypadku schorzeń, które tylko „luźno” przypominają zaburzenia dwubiegunowe.

Spektrum dwubiegunowe: dwubiegunówka I – IV?

Zaburzenia dwubiegunowe tradycyjnie definiuje się w czterech głównych postaciach:

• W zaburzeniu dwubiegunowym I osoba ma co najmniej jeden epizod maniakalny trwający co najmniej tydzień. Występują u niej również wielokrotne epizody dużej depresji. Bez leczenia epizody depresji i manii zwykle powtarzają się z czasem. Czas spędzony z objawami depresji może przewyższać czas spędzony z objawami manii w stosunku 3 do 1.

• W zaburzeniu dwubiegunowym II u osoby występuje łagodniejsza forma manii, zwana hipomanią, trwająca kilka dni lub dłużej. Jednak u wielu osób z tą postacią zaburzenia okresy depresji przewyższają czas spędzony z objawami hipomanii prawie 40 do 1. Ponieważ hipomania może być mylona ze zwykłym szczęściem lub nawet normalnym funkcjonowaniem, choroba dwubiegunowa II może być często błędnie diagnozowana jako depresja (depresja jednobiegunowa).

• W zaburzeniu dwubiegunowym nieokreślonym inaczej (ostatnio nazywanym „nieklasyfikowanym gdzie indziej”) u osób występują objawy manii lub hipomanii, które są zbyt rzadkie lub trwają zbyt krótko, aby spełnić obecnie przyjęte definicje zespołu lub epizodu maniakalnego lub hipomaniakalnego.

• W zaburzeniu cyklotymicznym (czasami nieoficjalnie nazywanym dwubiegunowym III) osoba ma hipomanię (jak w zaburzeniu dwubiegunowym II), która często przeplata się z krótkimi okresami depresji. Objawy depresji, jeśli występują, nie są jednak na tyle długotrwałe i obejmują tyle symptomów, aby można było określić dużą depresję jako pełny zespół chorobowy.

Koncepcja spektrum zaburzeń dwubiegunowych może obejmować dodatkowe podtypy zaburzeń dwubiegunowych, które zaproponowano w latach 80. ubiegłego wieku. Podtypy te obejmują:

• Dwubiegunowa IV, charakteryzująca się występowaniem epizodów maniakalnych lub hipomanicznych, które pojawiają się tylko po przyjęciu leków przeciwdepresyjnych.

• Choroba dwubiegunowa V, która dotyczy pacjentów, u których w rodzinie występowały przypadki choroby dwubiegunowej, ale u których występują jedynie objawy dużej depresji

Od dawna wiadomo o istnieniu objawów opisywanych przez te dwa ostatnie podtypy. Nie były one jednak na tyle rygorystycznie badane, by uzasadniało to tworzenie z nich odrębnych kategorii diagnostycznych.

Możliwe choroby ze spektrum dwubiegunowego

Idea szerszego „spektrum dwubiegunowego” zakłada, że osoby z pewnymi innymi zaburzeniami psychicznymi mogą należeć do spektrum dwubiegunowego. Do stanów psychicznych i zaburzeń zachowania, które mają pewne wspólne cechy z zaburzeniem dwubiegunowym i dlatego są czasami włączane do ewentualnego spektrum dwubiegunowego, należą:

• Depresja silnie nawracająca lub oporna na leczenie

• Zaburzenia impulsywne

• Zaburzenia związane z nadużywaniem substancji

• Zaburzenia odżywiania, takie jak anoreksja i bulimia

• Zaburzenia osobowości, takie jak zaburzenie osobowości typu borderline

• Zaburzenia zachowania w dzieciństwie, takie jak zaburzenia zachowania lub zaburzenia regulacji nastroju

Naukowcy wciąż próbują ustalić, kiedy i w jaki sposób takie zaburzenia mogą pokrywać się z zaburzeniem dwubiegunowym pod względem objawów, podstaw biologicznych i możliwych implikacji terapeutycznych.

Nakładanie się objawów spektrum chorób dwubiegunowych i zaburzeń dwubiegunowych

Objawy wielu chorób psychicznych innych niż choroba dwubiegunowa nakładają się na siebie w różnych zaburzeniach. Na przykład wiele osób z zaburzeniami osobowości typu borderline doświadcza depresji lub zaburzeń związanych z używaniem substancji psychoaktywnych, którym towarzyszą silne wahania nastroju i problemy z kontrolą impulsów. Osoby z ADHD i zaburzeniem dwubiegunowym mogą w podobny sposób doświadczać rozproszenia uwagi i problemów z koncentracją.

Chociaż zaburzenia te nie spełniają kryteriów diagnostycznych choroby dwubiegunowej, niektórzy psychiatrzy uważają, że mają one coś istotnego wspólnego z osobami z zaburzeniem dwubiegunowym.

Objawy, które mogą się pokrywać między spektrum zaburzeń dwubiegunowych a zaburzeniem dwubiegunowym, obejmują:

• Depresja z bardzo nagłymi lub częstymi wahaniami nastroju (występująca w wielu stanach psychicznych)

• Długotrwała drażliwość (która może występować częściej w manii niż w depresji)

• Impulsywność (częsta podczas epizodów maniakalnych)

• Euforia i wysoka energia (które mogą czasami występować u osób nadużywających substancji, nawet jeśli nie są one odurzone lub „naćpane” z powodu działania narkotyków)

Ponieważ przyczyna zaburzeń dwubiegunowych nie jest znana, ekspertom trudno jest określić, w jakim stopniu zaburzenia dwubiegunowe pokrywają się z możliwym szerszym spektrum zaburzeń dwubiegunowych.

Leczenie spektrum zaburzeń dwubiegunowych

Inną konsekwencją tego, że zaburzenia inne niż dwubiegunowe mieszczą się w szerszym spektrum dwubiegunowym, jest możliwość, że leki stosowane w leczeniu zaburzeń dwubiegunowych mogą być przydatne w innych zaburzeniach. Psychiatrzy od dawna wiedzą, że leki stabilizujące nastrój, takie jak lit, mogą być do pewnego stopnia skuteczne u osób cierpiących na inne schorzenia niż choroba dwubiegunowa. Dotyczy to takich schorzeń, jak duże zaburzenia depresyjne, zaburzenia kontroli impulsów czy niektóre zaburzenia osobowości.

Psychiatrzy mogą czasami przepisywać leki na zaburzenia dwubiegunowe osobom, u których podejrzewa się zaburzenia ze spektrum dwubiegunowym. Leki te są zazwyczaj lekami przeciwpadaczkowymi lub przeciwpsychotycznymi. Przykłady obejmują:

• Lit

• Lamiktal (lamotrygina)

• Depakote (divalproex)

• Tegretol? (karbamazepina)

• Abilify (aripiprazol)

• Risperdal (risperidon)

W przypadku zaburzeń ze spektrum dwubiegunowego te stabilizatory nastroju są zwykle stosowane jako terapia dodatkowa, po leczeniu głównego zaburzenia psychicznego. Ponieważ jednak tego typu leki nie zostały tak dobrze przebadane w przypadku stanów innych niż zaburzenie dwubiegunowe I lub II, niektórzy eksperci przestrzegają przed zakładaniem, że będą one pomocne, i kwestionują zasadność ich powszechnego stosowania do czasu przeprowadzenia odpowiednich badań na dużą skalę w celu ustalenia ich bezpieczeństwa i skuteczności w stanach innych niż dwubiegunowe.

?

Spektrum zaburzeń dwubiegunowych: M, m, D, d

Podobnie jak inne dziedziny medycyny, psychiatria podlega ciągłym zmianom w obliczu nowych metod leczenia i nowych idei.

Podstawowa koncepcja spektrum zaburzeń dwubiegunowych ma ponad sto lat – została zaproponowana przez pierwszych twórców współczesnej psychiatrii. XX wieku, gdy jeden z wiodących psychiatrów zaproponował następującą klasyfikację objawów nastroju:

• Wielka litera „M”: Epizody pełnoobjawowej manii

• Mała litera „m”: Epizody łagodnej manii (hipomanii)

• Wielka litera „D”: Duże epizody depresyjne

• Mała litera „d”: Mniej nasilone objawy depresji

W tej proponowanej klasyfikacji osoby są opisywane na podstawie kombinacji objawów maniakalnych i depresyjnych. System ten nie wszedł jednak do głównego nurtu lub standardowego użycia. Ostatnia dekada była okresem ponownego zainteresowania niektórych psychiatrów badaniem, czy spektrum dwubiegunowe może istnieć jako naukowo uzasadniona koncepcja diagnostyczna. To, czy spektrum dwubiegunowe istnieje i jakie może mieć znaczenie, jest nadal przedmiotem badań naukowców, a w międzyczasie także dyskusji wśród psychiatrów.

Wskazówki i porady jak rozmawiać z przyjaciółmi i rodziną o swojej chorobie dwubiegunowej.

Dobre relacje są jednak ważnym sposobem zachowania zdrowia. Należy utrzymywać otwarte linie komunikacyjne. Zawsze warto porozmawiać ze specjalistami, którzy zajmują się chorym, aby uzyskać sugestie i wskazówki dotyczące rozmów z bliskimi.

Poinformuj rodzinę i rówieśników. Osoby z Twojego otoczenia mogą nie wiedzieć zbyt wiele o chorobie dwubiegunowej lub mogą mieć wiele błędnych przekonań na jej temat. Wyjaśnij, czym jest ta choroba i jak na Ciebie wpływa. Opowiedz o swoim leczeniu. Możesz nawet powiedzieć im o stronach internetowych, na których mogą dowiedzieć się więcej. National Alliance on Mental Illness (Krajowy Związek Chorych Psychicznie) oferuje grupy wsparcia dla członków rodzin.

Powiedz im, że potrzebujesz ich pomocy, aby wyzdrowieć. Nie wszyscy zrozumieją lub będą ci współczuć, ale przynajmniej zrobiłeś, co mogłeś, aby ich o tym poinformować.

Stwórz zespół wsparcia. Oczywiście nie trzeba mówić o swojej chorobie wszystkim, których się zna. Ale nie należy też polegać tylko na jednej osobie. O wiele lepiej jest mieć kilka osób, do których można się zwrócić w sytuacjach kryzysowych lub gdy potrzebna jest pomoc (np. podwiezienie lub opieka nad dzieckiem podczas wizyty u lekarza). To zbyt wiele, by całą odpowiedzialność zrzucać na jedną osobę.

Opracuj plan. Zaakceptuj fakt, że w czasie epizodu manii lub depresji możesz nie mieć dobrej oceny sytuacji. Możesz naprawdę skorzystać z pomocy osób, które się o Ciebie troszczą. Ale bliscy muszą też uważać, by nie naciskać zbyt mocno. Nie chcesz mieć wrażenia, że obserwują każdy twój ruch.

Należy więc ustalić wyraźne granice. Należy ustalić, jak często przyjaciele i rodzina powinni się do nas zgłaszać i co robić, jeśli sytuacja wymyka się spod kontroli. Jeśli wpadniesz w manię, możesz zgodzić się, aby bliscy zabrali Ci kluczyki do samochodu lub karty kredytowe, abyś nie robił niczego nierozważnego. Jeśli zaczniesz myśleć o zrobieniu sobie krzywdy, zarówno Ty, jak i Twoi bliscy powinniście wiedzieć, jak uzyskać pomoc w nagłych wypadkach. Konkretny plan sprawi, że wszyscy poczują się lepiej. Rozważ zadzwonienie na linię kryzysową Służb ds. Nadużywania Substancji i Zdrowia Psychicznego (Substance Abuse and Mental Health Services) pod numer 1-800-273-TALK (8255).

Posłuchaj. Po tym wszystkim, co przeszedłeś, możesz nie chcieć słuchać obaw rodziny i przyjaciół. Ale faktem jest, że choroba dwubiegunowa ma wpływ na ludzi wokół Ciebie. Podczas fazy maniakalnej lub depresyjnej mogłeś zdenerwować osoby, na których Ci zależy. Dlatego postaraj się ich wysłuchać i spojrzeć na sprawy z ich punktu widzenia. Jeśli kogoś zraniłeś, przeproś go. Daj im do zrozumienia, że nie chciałeś zachować się w ten sposób i zapewnij ich, że się leczysz.

Rozmawiaj z dziećmi. Jeśli masz dzieci, znajdź sposób, aby im powiedzieć, co się dzieje. Prawdopodobnie i tak wyczuwają, że coś jest nie tak. Jeśli będziesz trzymać je w niewiedzy, może to być dla nich jeszcze bardziej przerażające. Wyjaśnij im chorobę dwubiegunową w sposób, który mogą zrozumieć. Powiedz, że jest to choroba, która wpływa na nastrój, ale że jesteś na nią leczony.

Wyciągnij rękę. Choroba dwubiegunowa może utrudniać nawiązywanie relacji. Kiedy jesteś w depresji, możesz chcieć wycofać się z życia. Jeśli właśnie wyszedłeś z fazy maniakalnej, możesz nie chcieć stawić czoła ludziom, których źle traktowałeś. Tak czy inaczej, łatwo jest pozwolić, by niektóre przyjaźnie wymknęły się spod kontroli. Nie pozwól na to. Zmuszaj się do spotykania z innymi ludźmi, nawet jeśli na początku może być to trudne. Najgorsze, co można zrobić, to odpychać od siebie ludzi.

Jeśli nadal nie jesteś pewien, jak rozmawiać z bliskimi, poproś o radę specjalistów, z którymi pracujesz.

?

Dowiedz się więcej od lekarza na temat choroby dwubiegunowej, znanej również jako depresja maniakalna, która jest złożoną chorobą psychiczną.

Zaburzenie dwubiegunowe charakteryzuje się skrajnymi zmianami nastroju, od manii do depresji. Pomiędzy tymi epizodami nastroju osoba z zaburzeniem dwubiegunowym może doświadczać normalnego nastroju.

„Manią określa się okres coraz bardziej niespokojny, energiczny, gadatliwy, lekkomyślny, silny i euforyczny. Mogą pojawić się hojne wydatki lub impulsywny, ryzykowny seks. Następnie, w pewnym momencie, ten podniosły nastrój może przerodzić się w coś ciemniejszego – irytację, dezorientację, złość, poczucie osaczenia.

„Depresja” to określenie przeciwnego nastroju – smutku, płaczu, poczucia bezwartościowości, utraty energii, utraty przyjemności, problemów ze snem.

Ponieważ wzloty i upadki różnią się u każdej osoby, diagnozowanie zaburzeń dwubiegunowych jest skomplikowane. U niektórych osób mania lub depresja mogą trwać przez tygodnie lub miesiące (a rzadko nawet przez rok lub dłużej). U innych osób zaburzenie dwubiegunowe przybiera postać częstych i krótkich epizodów nastroju.

Specjaliści twierdzą, że okresy maniakalne mogą być czasem bardzo produktywne. Osobom przechodzącym okres maniakalny może się wydawać, że wszystko idzie świetnie. Niebezpieczeństwo pojawia się jednak, gdy mania się pogłębia. Zmiany mogą być dramatyczne i charakteryzować się lekkomyślnym zachowaniem, rozwiązłością seksualną, innymi zagrożeniami w życiu osobistym lub zawodowym, a także nieodpowiedzialnością finansową.

Faza depresji może być równie niebezpieczna. Osoba może mieć częste myśli samobójcze.

Zaburzenie dwubiegunowe jest równie trudne dla rodzin osób nim dotkniętych. Według niektórych ekspertów jest to jedna z najtrudniejszych do zaakceptowania przez rodziny chorób psychicznych. Kiedy osoba jest czasem bardzo produktywna, a potem staje się nierozsądna lub irracjonalna, może się to wydawać bardziej złym zachowaniem niż chorobą.

Jeśli tak jest w twoim przypadku lub w przypadku kogoś bliskiego, pierwszym krokiem do rozwiązania tego problemu jest wizyta u psychiatry. Niezależnie od tego, czy jest to zaburzenie dwubiegunowe, czy inny problem związany z nastrojem, dostępne są skuteczne metody leczenia. Najważniejsze jest, abyś rozpoznał problem i zaczął szukać pomocy.

Lekarz udziela wskazówek, które pomogą ci w uzyskaniu potrzebnego odpoczynku.

Zmiany w śnie, które trwają dłużej niż dwa tygodnie lub przeszkadzają w życiu, mogą wskazywać na chorobę podstawową. Oczywiście do problemów ze snem może przyczynić się wiele czynników. Oto co powinieneś wiedzieć o wielu związkach między zaburzeniem dwubiegunowym a snem i co możesz zrobić, aby poprawić swój sen.

Jak zaburzenie dwubiegunowe wpływa na sen?

Choroba dwubiegunowa może wpływać na sen na wiele sposobów. Na przykład, może prowadzić do:

• Bezsenności, niemożności zaśnięcia lub utrzymania snu na tyle długo, by czuć się wypoczętym (co skutkuje uczuciem zmęczenia następnego dnia).

• Hipersomnia, czyli nadmierna senność, która w okresach depresji w zaburzeniu dwubiegunowym występuje czasem nawet częściej niż bezsenność.

• Zmniejszone zapotrzebowanie na sen, w którym (w przeciwieństwie do bezsenności) osoba może spać niewiele lub wcale i nie czuć się zmęczona następnego dnia.

• Zespół opóźnionej fazy snu, zaburzenie rytmu okołodobowego snu powodujące bezsenność i senność w ciągu dnia.

• Zaburzenia snu REM (rapid eye movement), które mogą powodować, że sny są bardzo żywe lub dziwaczne.

• Nieregularne godziny snu i czuwania, które czasami wynikają z trybu życia wymagającego nadmiernej aktywności w nocy.

• Współwystępujące uzależnienia od narkotyków, które mogą zakłócać sen i nasilać istniejące wcześniej objawy choroby dwubiegunowej.

• Współwystępujący bezdech senny, który może dotyczyć nawet jednej trzeciej osób z zaburzeniem dwubiegunowym, może powodować nadmierną senność w ciągu dnia i zmęczenie.

W okresie szczytowego nasilenia choroby dwubiegunowej (okresy manii) możesz być tak pobudzony, że przez wiele dni możesz nie spać, a następnego dnia nie odczuwać zmęczenia. Dla trzech na cztery osoby z zaburzeniem dwubiegunowym problemy ze snem są najczęstszym sygnałem, że zbliża się okres manii. Niedobór snu, jak również jet lag, mogą również wywołać epizody maniakalne lub hipomaniczne u niektórych osób z zaburzeniem dwubiegunowym.

Kiedy brakuje snu, osoba z chorobą dwubiegunową może nie tęsknić za nim tak, jak inne osoby. Ale nawet jeśli wydaje Ci się, że możesz sobie poradzić z tak małą ilością snu, to brak snu może zebrać spore żniwo. Na przykład, możesz:

• Być bardzo nerwowy

• Czuć się chorym, zmęczonym, przygnębionym lub zmartwionym

• Mieć problemy z koncentracją lub podejmowaniem decyzji

• Być w grupie podwyższonego ryzyka przypadkowej śmierci

Zapewne wiesz już, jak zaburzenia dwubiegunowe wpływają na sen. Jednak nawet pomiędzy ostrymi epizodami choroby dwubiegunowej sen może być zaburzony. Możesz mieć:

• Zwiększony niepokój

• Obawy, że nie będzie dobrze spał

• Ospałość w ciągu dnia

• Tendencja do błędnych wyobrażeń na temat snu

?

Lepszy sen przy chorobie dwubiegunowej

Zaburzony sen może bardzo nasilić zaburzenia nastroju. Pierwszym krokiem może być poznanie wszystkich czynników, które mogą wpływać na sen i omówienie ich z lekarzem. Pomocne może być prowadzenie dzienniczka snu. Należy w nim umieszczać informacje o:

• Jak długo trwa zasypianie

• Ile razy budzisz się w ciągu nocy

• Jak długo śpisz w ciągu całej nocy

• Kiedy zażywasz leki lub używasz kofeiny, alkoholu lub nikotyny

• Kiedy ćwiczysz i jak długo

Niektóre leki stosowane w chorobie dwubiegunowej mogą również wpływać na sen jako działanie niepożądane. Na przykład mogą one zaburzać cykl sen-budzenie. Jednym ze sposobów radzenia sobie z tym problemem jest przesuwanie pory kładzenia się spać i budzenia się coraz później każdego dnia, aż do osiągnięcia pożądanego celu. Dwa inne sposoby radzenia sobie z tą sytuacją to terapia jasnym światłem rano i stosowanie hormonu melatoniny w porze snu, a także unikanie jasnego światła lub nadmiernie stymulujących czynności w pobliżu pory snu. Może to obejmować ćwiczenia fizyczne oraz oglądanie telewizji, telefonów i korzystanie z ekranów komputerów.

Oczywiście, w razie potrzeby lekarz może zalecić zmianę leków. Należy omówić wszelkie inne leki lub stany chorobowe, które mogą wpływać na sen, takie jak zapalenie stawów, migreny lub uraz kręgosłupa.

Przywrócenie regularnego harmonogramu codziennych czynności i snu – być może z pomocą terapii poznawczo-behawioralnej – może w znacznym stopniu pomóc w przywróceniu bardziej wyrównanego nastroju.

Kroki takie jak te mogą również pomóc w przywróceniu snu:

• Zrezygnuj z alkoholu i kofeiny pod koniec dnia.

• W sypialni powinno być jak najciemniej i jak najciszej, a temperatura nie powinna być zbyt wysoka ani zbyt niska. W razie potrzeby należy używać wentylatorów, grzejników, żaluzji, zatyczek do uszu lub masek do spania.

• Porozmawiaj ze swoim partnerem o sposobach ograniczenia chrapania lub innych nawyków związanych ze snem, które mogą mieć wpływ na sen.

• Ćwicz, ale nie za późno w ciągu dnia.

• Spróbuj wizualizacji i innych technik relaksacyjnych.

• Spróbuj wcześniej odłączyć się od telewizora, laptopa lub telefonu.

?

?