Lekarz mówi ci.

Glioblastoma to agresywny rodzaj raka mózgu. Dowiedz się, jakie są jego przyczyny, objawy, sposoby leczenia i inne.

Glioblastoma to rodzaj nowotworu mózgu. Jest to najczęstszy rodzaj złośliwego guza mózgu u dorosłych. Zwykle jest bardzo agresywny, co oznacza, że może szybko rosnąć i szybko się rozprzestrzeniać.

Chociaż nie ma lekarstwa, istnieją metody leczenia, które pomagają złagodzić objawy.

Gdzie powstaje w mózgu

Glioblastoma jest typem astrocytoma, nowotworu, który powstaje w mózgu z komórek w kształcie gwiazdy, zwanych astrocytami. U dorosłych nowotwór ten zwykle rozpoczyna się w móżdżku, największej części mózgu.

Guzy glejaka wytwarzają własne ukrwienie, co pomaga im rosnąć. Łatwo jest im zaatakować normalną tkankę mózgową.

Jak często występuje?

Nowotwory mózgu nie występują często. A jeśli już wystąpią, to około 4 na 5 nie są glejakami. Mężczyźni są bardziej narażeni na zachorowanie niż kobiety. Szanse wzrastają wraz z wiekiem. Każdego roku w Stanach Zjednoczonych lekarze rozpoznają około 14 000 przypadków glejaka.

Objawy

Ponieważ glejoblasty rosną szybko, ucisk na mózg zwykle powoduje pierwsze objawy. W zależności od miejsca, w którym znajduje się guz, może on powodować:

• Stałe bóle głowy

• Napady

• Wymioty

• Problemy z myśleniem

• Zmiany nastroju lub osobowości

• Podwójne lub niewyraźne widzenie

• Problemy z mówieniem

Przyczyny i czynniki ryzyka

Eksperci nie są do końca pewni, co wywołuje glejaka. Jednak pewne czynniki mogą zwiększać prawdopodobieństwo jego wystąpienia, np:

Wcześniejsze naświetlania głowy. Jeśli wcześniej byłeś poddawany radioterapii w celu leczenia guzów mózgu lub nowotworów, które mogły rozprzestrzenić się na ten obszar, może to zwiększyć ryzyko wystąpienia glejaka.

Rzadkie choroby genetyczne. Jeśli u pacjenta występują dziedziczne zaburzenia związane z mutacjami genetycznymi, takie jak:

• Zespół Turcota

• Neurofibromatoza typu 1

• Zespół Li-Fraumeni

Narażenie na działanie substancji chemicznych i innych czynników wywołujących raka może również zwiększać ryzyko wystąpienia mutacji genetycznych.

Wiek i płeć. Choroba częściej występuje u osób w wieku 50 lat i starszych. Średni wiek diagnozy wynosi 64 lata. Częściej chorują na nią mężczyźni.

Rasa. Częściej występuje u osób rasy białej niż u osób rasy czarnej, azjatyckiej i rdzennych mieszkańców.

Rodzaje

Wyróżnia się dwa typy:

Glioblastoma pierwotna. Stanowi on około 90% przypadków. Ten typ nowotworu jest zwykle agresywny i szybko rośnie. Częściej dotyka osoby starsze. Istnieje również prawdopodobieństwo, że długość życia pacjenta będzie krótsza.

Glioblastoma wtórna. Ten typ zazwyczaj rozwija się z glejaka o niskim stopniu złośliwości C – rodzaju guza występującego w mózgu lub rdzeniu kręgowym. Choroba częściej dotyka osoby młodsze i zwykle znajduje się w płacie czołowym mózgu. Wskaźnik przeżywalności w przypadku tego typu nowotworu jest zazwyczaj lepszy niż w przypadku glejaka pierwotnego.

Diagnoza

Neurolog (lekarz specjalizujący się w diagnozowaniu i leczeniu zaburzeń mózgu) przeprowadzi pełne badanie pacjenta. W zależności od objawów może zostać wykonany rezonans magnetyczny lub tomografia komputerowa oraz inne badania.

Etapy

Lekarze nie dzielą glioblastomy na etapy. Zamiast tego przyznają wszystkim nowotworom mózgu stopień zaawansowania. Stopień ten waha się od 1 do 4. Stopień ten jest oparty na wyglądzie komórek nowotworowych pod mikroskopem i prawdopodobieństwie ich rozmnażania się. Glejoblasty są zawsze rozpoznawane jako rak mózgu stopnia 4. Jest to spowodowane tym, że ten typ jest bardzo agresywny, a komórki nowotworowe szybko się rozmnażają.

Leczenie

Celem leczenia glejaka jest spowolnienie i kontrolowanie wzrostu guza oraz pomoc w jak najbardziej komfortowym i dobrym samopoczuciu. Istnieją cztery metody leczenia, a wiele osób korzysta z więcej niż jednego rodzaju:

Chirurgia jest pierwszym sposobem leczenia. Chirurg stara się usunąć jak największą część guza. W obszarach mózgu wysokiego ryzyka może nie być możliwe usunięcie całego guza.

Promieniowanie jest stosowane w celu zabicia jak największej liczby komórek nowotworowych pozostałych po operacji. Może ono również spowolnić wzrost guzów, których nie można usunąć chirurgicznie.

Pomocna może być również chemioterapia. Temozolomid jest najczęściej stosowanym przez lekarzy lekiem chemioterapeutycznym w przypadku glejaka. Karmustyna (BCNU) i lomustyna (CCNU) to inne leki, które mogą być stosowane w chemioterapii.

Jeśli chemioterapia nie jest skuteczna, można zastosować terapię celowaną z użyciem leku bevacizumab (Avastin, Mvasi).

Wykorzystuje pompę do uwalniania powolnego, ciągłego strumienia chemioterapii lub terapii celowanych do guza.

Terapia polem elektrycznym wykorzystuje pola elektryczne do celowania w komórki guza, nie uszkadzając przy tym komórek prawidłowych. W tym celu lekarze umieszczają elektrody bezpośrednio na skórze głowy. Urządzenie nazywa się Optune. Podaje się je wraz z chemioterapią po operacji i naświetlaniu. FDA zatwierdziła je zarówno dla nowo zdiagnozowanych osób, jak i dla osób, u których glejak powrócił.

(Gliadel) wykorzystuje wszczepiany, biodegradowalny krążek, który uwalnia chemioterapię do tkanki nowotworowej pozostałej po operacji.

wykorzystuje maleńkie cząsteczki do przenoszenia chemioterapii bezpośrednio do guza.

W dużych ośrodkach onkologicznych możesz być także poddawany eksperymentalnym metodom leczenia lub chemioterapii doustnej, którą przyjmujesz w domu.

Te metody leczenia mogą pomóc w łagodzeniu objawów, a u niektórych osób mogą doprowadzić do remisji nowotworu. W remisji objawy mogą ustąpić lub zniknąć na pewien czas.

Glejoblastoma często odrasta. Jeśli tak się stanie, lekarze mogą podjąć leczenie operacyjne, zastosować inną formę radioterapii i chemioterapii.

Opieka paliatywna jest również ważna dla każdego, kto cierpi na poważną chorobę. Obejmuje ona opiekę nad bólem i emocjami, z którymi możesz się zmagać, a także nad innymi objawami choroby nowotworowej. Celem jest poprawa jakości Twojego życia.

Możesz także zapytać swojego lekarza, czy istnieje badanie kliniczne, które byłoby odpowiednie dla Ciebie.

Perspektywy i wskaźniki przeżycia

Wiele czynników może mieć wpływ na stan zdrowia chorych na nowotwory, w tym glejaki. Lekarze często nie są w stanie przewidzieć, jaka będzie oczekiwana długość życia osoby chorej na glejaka. Dysponują jednak statystykami, które pozwalają prześledzić, jak duże grupy osób, które zachorowały na te choroby, radzą sobie z upływem czasu.

W przypadku glejaka glejowego wskaźniki przeżycia wynoszą:

• Jeden rok: 25%

• Dwa lata: 8-12%

• Pięć lat: 5%

Liczby te nie pozwalają jednak przewidzieć, co stanie się z daną osobą. Wiek, rodzaj nowotworu i ogólny stan zdrowia odgrywają istotną rolę. W miarę doskonalenia metod leczenia, osoby, u których niedawno zdiagnozowano te agresywne guzy mózgu, mogą mieć lepsze wyniki.

Glejak a glejoblastoma

Glejak jest jednym z najczęstszych typów pierwotnego nowotworu mózgu. Jest to ogólny termin określający guzy, które rozwijają się z komórek podobnych do kleju, zwanych komórkami glejowymi, otaczających komórki nerwowe w mózgu lub rdzeniu kręgowym.

Glioblastoma jest rodzajem glejaka. Wszystkie zaawansowane formy glejaka, znane również jako glejak stopnia 4, są nazywane glioblastoma, najbardziej agresywnym typem glejaka.

Dowiedz się więcej od lekarza na temat leczenia raka mózgu, w tym operacji, radioterapii i chemioterapii.

Ty i Twoi bliscy będziecie mieli wiele pytań dotyczących raka mózgu, leczenia, skutków ubocznych i długoterminowych perspektyw. Twój zespół opieki zdrowotnej jest najlepszym źródłem tych informacji. Nie wahaj się pytać.

Leczenie raka mózgu

Leczenie raka mózgu jest zazwyczaj złożone. W większości planów leczenia bierze udział kilku lekarzy. W skład Twojego zespołu mogą wchodzić:

• Neurochirurdzy (specjaliści zajmujący się mózgiem i układem nerwowym)

• Onkolodzy (specjaliści chorób nowotworowych)

• Onkolodzy radioterapeuci (lekarze zajmujący się radioterapią)

• Twój lekarz pierwszego kontaktu

W skład zespołu może wchodzić również dietetyk, pracownik socjalny, fizykoterapeuta i inni specjaliści.

Najczęściej stosowanymi metodami leczenia są chirurgia, radioterapia i chemioterapia. W większości przypadków stosuje się więcej niż jedną z tych metod.

Sposób leczenia będzie zależał od:

• Rodzaju nowotworu

• Wielkość i umiejscowienie guza

• Twój wiek i ogólny stan zdrowia

• Ryzyko związane z danym leczeniem

• Inne problemy medyczne występujące u pacjenta

• Najchętniej wybierane leczenie

Operacja nowotworu mózgu

Wiele osób z guzem mózgu poddawanych jest operacji. Podczas operacji chirurg potwierdzi, że pacjent ma guza, a następnie spróbuje usunąć go w całości. Jeśli chirurg nie może usunąć guza, pobierze próbkę w celu określenia jego rodzaju.

W niektórych przypadkach, głównie w przypadku guzów łagodnych, usunięcie guza powoduje ustąpienie objawów.

Przed operacją możesz być poddany kilku zabiegom i procedurom. Na przykład:

• W celu złagodzenia obrzęku można zażyć lek steroidowy, np. deksametazon (Decadron).

• Możesz otrzymać lek przeciwdrgawkowy, aby złagodzić lub zapobiec napadom drgawek.

• Jeśli wokół mózgu zbiera się płyn mózgowo-rdzeniowy, lekarz może założyć cienką, plastikową rurkę zwaną shuntem w celu odprowadzenia płynu. Jeden koniec rurki wchodzi do przestrzeni, w której gromadzi się płyn. Drugi koniec jest przewlekany pod skórą do innej części ciała. Płyn odpływa z mózgu do miejsca, z którego można się go łatwo pozbyć.

Popularne rodzaje zabiegów chirurgicznych to:

• Kraniotomia. Jest to operacja najczęściej stosowana w celu usunięcia guza mózgu. Chirurg zaczyna od przecięcia skóry głowy. Następnie usuwa kawałek czaszki, aby odsłonić mózg. Następnie usuwa cały guz lub jego jak największą część. Chirurg umieszcza kawałek czaszki z powrotem na swoim miejscu i zszywa skórę głowy.

• Neuroendoskopia. Chirurg wykonuje mały otwór w czaszce lub przechodzi przez nos lub usta, w zależności od umiejscowienia guza. Do usunięcia guza używa małych narzędzi. Jedno z nich jest wyposażone w maleńką kamerę, która przesyła obraz na monitor znajdujący się obok stołu operacyjnego. Chirurg wykorzystuje te obrazy do znalezienia i usunięcia guza.

Jeśli pojawi się nowy guz, może być konieczna druga operacja.

Radioterapia w przypadku raka mózgu

Radioterapia (zwana także radioterapią) wykorzystuje promienie o wysokiej energii do zabijania komórek nowotworowych, powstrzymując ich wzrost i rozprzestrzenianie się.

• Radioterapia może być stosowana u osób, które nie mogą być poddane operacji. Stosuje się ją również po operacji, aby zabić komórki nowotworowe, które mogą pozostać.

• Radioterapia jest terapią miejscową. Oznacza to, że zwykle nie uszkadza komórek w innych częściach ciała, a nawet w mózgu.

Promieniowanie może być podawane w następujący sposób:

• Promieniowanie zewnętrzne wykorzystuje wysokoenergetyczną wiązkę promieniowania skierowaną na guz. Wiązka przechodzi przez skórę, czaszkę, zdrową tkankę mózgową i inne tkanki, aby dotrzeć do guza. Zabiegi są zwykle wykonywane przez 5 dni. Każdy zabieg trwa zaledwie kilka minut.

• Promieniowanie wewnętrzne lub implantacyjne wykorzystuje maleńką kapsułkę radioaktywną, która jest umieszczana wewnątrz guza. Promieniowanie z kapsułki niszczy guz. Radioaktywność kapsułki zmniejsza się nieco każdego dnia i jest starannie obliczana, aby wyczerpać się po podaniu optymalnej dawki. Podczas tego leczenia pacjent musi pozostać w szpitalu przez kilka dni.

• Radiochirurgia stereotaktyczna niszczy guza mózgu bez otwierania czaszki. Pojedyncza duża dawka wysokoenergetycznych wiązek promieniowania jest kierowana na guz pod różnymi kątami. Promieniowanie niszczy guz. Radiochirurgia stereotaktyczna wiąże się z mniejszą liczbą powikłań niż zwykła chirurgia i krótszym czasem rekonwalescencji.

Do skutków ubocznych naświetlania należą:

• Zmęczenie

• Zaczerwienienie skóry

• Nudności

• Wypadanie włosów

• Przyrost masy ciała

• Problemy z pamięcią

Chemioterapia w nowotworach mózgu

Chemioterapia polega na stosowaniu silnych leków do zabijania komórek nowotworowych.

• Możesz otrzymać pojedynczy lek lub ich kombinację.

• Chemioterapia jest podawana doustnie lub przez kroplówkę. Niektóre leki są podawane przez zastawkę (shunt) założoną w celu odprowadzenia nadmiaru płynu z mózgu.

• Chemioterapia jest zwykle podawana w cyklach. Cykl to krótki okres intensywnego leczenia, po którym następuje okres odpoczynku i rekonwalescencji. Każdy cykl trwa kilka tygodni.

• Prawdopodobnie będziesz mieć od dwóch do czterech cykli. Następnie następuje przerwa w leczeniu, aby sprawdzić, jak guz zareagował na terapię.

Do skutków ubocznych chemioterapii należą:

• Nudności i wymioty

• Bóle w jamie ustnej

• Utrata apetytu

• Utrata włosów

• Utrata wagi

• Biegunka

• Łatwe powstawanie siniaków i krwawienie

• Zwiększone ryzyko zakażeń z powodu osłabienia układu odpornościowego

Niektóre z tych działań niepożądanych można złagodzić lub poprawić za pomocą leków.

Badania kliniczne dotyczące raka mózgu

Naukowcy przeprowadzają badania kliniczne, aby sprawdzić działanie nowych leków na grupie ochotników z rakiem mózgu. Przestrzegają oni ścisłych zasad i stwarzają dokładnie kontrolowane warunki, aby sprawdzić, jak dobrze dany lek leczy raka mózgu, na ile jest bezpieczny i czy występują jakiekolwiek skutki uboczne.

Jeśli weźmiesz udział w badaniu klinicznym, możesz otrzymać nową terapię, która może być bardziej skuteczna niż istniejące terapie lub mieć mniej skutków ubocznych. Wadą jest to, że nowa terapia nie ma udowodnionego działania lub może nie działać u wszystkich.

Aby dowiedzieć się więcej na temat badań klinicznych, zapytaj swojego onkologa. Na poniższych stronach znajdziesz informacje i usługi, które pomogą Ci znaleźć odpowiednie dla Ciebie badanie kliniczne.

• TrialCheck. Umożliwia wyszukiwanie badań nad nowotworami na podstawie choroby i lokalizacji.

• National Cancer Institute. Lista ponad 12 000 badań klinicznych dotyczących nowotworów, wraz z opisami, kryteriami kwalifikacji i instrukcjami, co zrobić, gdy znajdziesz odpowiednie dla siebie badanie.

• ClinicalTrials.gov. Oferuje aktualne informacje na temat badań klinicznych w Stanach Zjednoczonych i na całym świecie.

• CenterWatch. Zawiera listę badań klinicznych sponsorowanych przez przemysł.

Opieka po leczeniu raka mózgu

Operacja guza mózgu wymaga zazwyczaj co najmniej kilku dni rekonwalescencji w szpitalu. Czas ten może być dłuższy, w zależności od wieku, ogólnego stanu zdrowia i rodzaju leczenia. Po operacji może być konieczna chemioterapia lub radioterapia. To także może wpłynąć na czas pobytu w szpitalu.

Podczas rekonwalescencji mogą być wykonywane bezbolesne badania, takie jak tomografia komputerowa (CT) i rezonans magnetyczny (MRI). Oba te badania dostarczają lekarzom obrazów mózgu, które pozwalają stwierdzić, czy doszło do jakichkolwiek zmian.

W zależności od stanu pacjenta konieczny może być pobyt w ośrodku rehabilitacyjnym.

Opiekę nad pacjentem sprawować będzie zespół lekarzy i pielęgniarek. Wspólnie opracują oni plan leczenia i rekonwalescencji po operacji. Do niektórych specjalistów, z którymi możesz się spotkać, należą:

• Neurologa, który ocenia i leczy choroby układu nerwowego

• Fizykoterapeuta pomagający w chodzeniu i innych czynnościach związanych z dużymi mięśniami

• terapeuta zajęciowy, który pomaga w funkcjonowaniu mniejszych mięśni, takich jak używanie przyborów do jedzenia, zapinanie guzików koszuli, mycie zębów i podobne czynności

• Logopeda, który pomoże poprawić umiejętności mówienia i komunikowania się

• Okulista w celu sprawdzenia wzroku

• Audiolog w celu sprawdzenia słuchu

• Psychiatra lub psycholog w celu oceny ewentualnych zmian w zakresie pamięci, inteligencji i innych zdolności umysłowych

Komplikacje

Po powrocie do domu należy zadzwonić pod numer 911, jeśli wystąpią problemy z oddychaniem lub napad drgawek – zwłaszcza jeśli różni się on od poprzednich napadów lub jeśli nigdy ich nie miałeś.

Inne objawy, które powinny skłonić do wezwania lekarza to:

• Problemy z pamięcią

• Halucynacje

• Duże zmiany nastroju

• Kłopoty z wypróżnianiem i oddawaniem moczu

• Częste bóle głowy

• Osłabienie lub mrowienie w rękach lub nogach

• Nudności

• Gorączka powyżej 100,5 F

W razie jakichkolwiek pytań dotyczących stanu zdrowia w okresie rekonwalescencji należy skontaktować się z lekarzem.

Wskaźnik przeżywalności w przypadku raka mózgu

Wskaźniki przeżywalności w przypadku raka mózgu są bardzo zróżnicowane. Najważniejsze czynniki wpływające na przeżywalność to rodzaj nowotworu, jego umiejscowienie, to, czy rozpoczął się w mózgu, czy rozprzestrzenił się z innego miejsca w organizmie, czy można go usunąć chirurgicznie lub zmniejszyć jego rozmiary, wiek pacjenta i inne problemy medyczne.

Grupy wsparcia i poradnictwo

Życie z rakiem stawia wiele nowych wyzwań, zarówno przed Tobą, jak i przed Twoją rodziną i przyjaciółmi. Prawdopodobnie masz wiele obaw dotyczących tego, jak choroba nowotworowa wpłynie na Ciebie i Twoją zdolność do „normalnego życia”, takiego jak opieka nad rodziną i domem, praca, kontynuowanie przyjaźni i zajęć, które lubisz.

Dla większości osób chorych na raka rozmowa o ich uczuciach i obawach jest pomocna.

• Przyjaciele i członkowie rodziny mogą być bardzo pomocni. Mogą się wahać, czy zaoferować wsparcie, dopóki nie zobaczą, jak sobie radzisz. Nie należy czekać, aż sami poruszą ten temat. Jeśli chcesz porozmawiać o problemach, daj im znać.

• Niektórzy ludzie nie chcą „obciążać” swoich bliskich lub wolą rozmawiać o swoich problemach z bardziej neutralnym specjalistą. Pracownik socjalny, doradca lub duchowny może być pomocny, jeśli chcesz porozmawiać o uczuciach i obawach związanych z chorobą nowotworową. Twój onkolog powinien być w stanie kogoś polecić.

• Wielu osobom chorym na raka bardzo pomaga rozmowa z innymi osobami chorymi na raka. Dzielenie się obawami z innymi osobami, które przeszły przez to samo doświadczenie, może być niezwykle uspokajające. Grupy wsparcia dla osób chorych na raka mogą być dostępne w ośrodku medycznym, w którym jesteś leczony. American Cancer Society posiada również informacje o grupach wsparcia w całych Stanach Zjednoczonych.

Domowa opieka w przypadku raka mózgu

Jeśli masz raka mózgu, zespół opieki zdrowotnej omówi z Tobą i członkami Twojej rodziny szczegóły dotyczące opieki domowej. Może to obejmować:

• Fizykoterapeuci. Mogą oni pomóc, jeśli masz problemy z chodzeniem lub poruszaniem się.

• Terapeuci zajęciowi. Mogą nauczyć Cię, jak korzystać ze sprzętu pomagającego w codziennych czynnościach.

• Terapeuci mowy. Mogą pomóc w rozwiązywaniu problemów związanych z mówieniem i połykaniem.

• Pomoc domowa. Są oni specjalnie przeszkoleni do pomocy w czynnościach związanych z opieką osobistą, takich jak kąpiel, ubieranie się i jedzenie.

• Pielęgniarki. Mogą podawać leki, pielęgnować rany i obserwować efekty uboczne.

• Domowa opieka hospicyjna. Zapewnia ulgę w bólu i łagodzenie objawów, a także wsparcie emocjonalne i duchowe dla pacjenta i jego rodziny w domu, a nie w szpitalu. W jej skład może wchodzić lekarz, pielęgniarki, farmaceuta, pomocnicy, pracownik socjalny, opiekun duchowy i doradcy.

• Zaawansowane dyrektywy. Te dokumenty prawne pozwalają wyrazić życzenia dotyczące leczenia i wybrać osobę, która będzie podejmować decyzje w twoim imieniu, jeśli nie będziesz w stanie tego zrobić. Do takich dokumentów zalicza się testament życia i trwałe pełnomocnictwo do spraw opieki zdrowotnej. Na przykład, jeśli przestaniesz oddychać, możesz nie chcieć, by podłączono cię do respiratora (maszyny do oddychania). Masz prawo do podejmowania takich decyzji za siebie, o ile jesteś sprawny umysłowo.

Lekarz wyjaśnia, jakie są objawy raka mózgu i kiedy należy szukać pomocy medycznej w nagłych wypadkach.

Istnieje wiele objawów raka mózgu. Niektóre z nich są jednak wywoływane przez inne choroby. Jedynym sposobem, aby dowiedzieć się na pewno, co jest przyczyną objawów, jest wykonanie badań.

Objawy mogą wynikać z:

• Guz uciska inne części mózgu i uniemożliwia ich prawidłowe funkcjonowanie.

• Opuchlizna mózgu spowodowana przez guz lub otaczający go stan zapalny.

Pierwotne i przerzutowe nowotwory mózgu mają podobne objawy. Oto najczęstsze z nich:

• Ból głowy

• Słabość

• Niezdarność

• Trudności w chodzeniu

• Napady

Do mniej specyficznych objawów należą:

• Zmiany w koncentracji, pamięci, uwadze lub czujności

• Nudności, wymioty

• Problemy z widzeniem

• Kłopoty z mową

• Stopniowe zmiany w zakresie zdolności intelektualnych lub reakcji emocjonalnych

Czasami objawy pojawiają się tak powoli, że pacjent i jego rodzina nie zauważają ich. Rzadziej objawy pojawiają się szybko i wydaje się, że pacjent ma udar.

Kiedy należy zwrócić się o pomoc lekarską

Należy niezwłocznie zwrócić się o pomoc medyczną w przypadku wystąpienia któregokolwiek z poniższych objawów:

• Niewyjaśnione, uporczywe wymioty

• Podwójne widzenie lub niewyjaśnione zamazanie obrazu, szczególnie po jednej stronie

• Letarg lub zwiększona senność

• Nowe napady drgawek

• Nowy wzór lub rodzaj bólu głowy

Bóle głowy są uważane za częsty objaw raka mózgu, ale mogą się pojawić dopiero po dłuższym czasie trwania choroby. Jeśli zauważysz znaczące zmiany w obrazie bólu głowy, lekarz może zasugerować, abyś udał się do szpitala.

Jeśli masz guza mózgu, wszelkie nowe objawy lub ich względnie nagłe lub szybkie nasilenie uzasadniają wizytę na najbliższym szpitalnym oddziale ratunkowym. Należy zwracać uwagę na następujące nowe objawy:

• Napady

• Zmiany w stanie psychicznym, takie jak nadmierna senność, problemy z pamięcią lub niezdolność do koncentracji

• Zmiany widzenia lub inne problemy sensoryczne

• Kłopoty z mową lub wyrażaniem siebie

• Zmiany w zachowaniu lub osobowości

• Niezgrabność lub problemy z chodzeniem

• uporczywe nudności lub wymioty (zwłaszcza u osób w średnim lub starszym wieku)

• Nagła gorączka, zwłaszcza po chemioterapii

Dowiedz się więcej o podstawach raka mózgu, w tym o rodzajach nowotworów, od ekspertów doktora.

Nowotwory mózgu to nieprawidłowe rozrosty komórek w mózgu.

• Chociaż takie rozrosty są popularnie nazywane guzami mózgu, nie wszystkie guzy mózgu są nowotworami. Rak to termin zarezerwowany dla nowotworów złośliwych.

• Nowotwory złośliwe mogą rosnąć i rozprzestrzeniać się w sposób agresywny, obezwładniając zdrowe komórki poprzez zajmowanie ich przestrzeni, krwi i składników odżywczych. Mogą również rozprzestrzeniać się do odległych części ciała. Podobnie jak wszystkie komórki ciała, komórki nowotworowe potrzebują krwi i składników odżywczych, aby przeżyć.

• Guzy, które nie atakują pobliskich tkanek ani nie rozprzestrzeniają się na odległe obszary, nazywane są łagodnymi.

Ogólnie rzecz biorąc, nowotwór łagodny jest mniej poważny niż nowotwór złośliwy. Łagodny guz może jednak powodować problemy w mózgu poprzez ucisk na pobliskie tkanki.

W Stanach Zjednoczonych guzy mózgu lub układu nerwowego występują u około 6 na każde 1000 osób.

Pierwotne nowotwory mózgu

Mózg zbudowany jest z wielu różnych typów komórek.

• Niektóre nowotwory mózgu powstają, gdy jeden typ komórek zmienia swoje normalne właściwości. Po przekształceniu komórki rosną i rozmnażają się w nieprawidłowy sposób.

• W miarę jak te nieprawidłowe komórki rozrastają się, tworzą masę lub guz.

• Powstałe w ten sposób guzy mózgu nazywane są pierwotnymi guzami mózgu, ponieważ mają swój początek w mózgu.

• Najczęstsze pierwotne guzy mózgu to glejaki, oponiaki, gruczolaki przysadki, schwannoma przedsionkowe i pierwotne guzy neuroektodermalne (medulloblastoma). Termin glejak obejmuje glejoblasty, astrocyty, oligodendroglejaki i ependymomy.

• Nazwa większości z nich pochodzi od części mózgu lub rodzaju komórki mózgowej, z której powstały.

Przerzutowy rak mózgu

Przerzutowe guzy mózgu składają się z komórek rakowych pochodzących z guza znajdującego się w innym miejscu ciała. Komórki te rozprzestrzeniają się do mózgu z innego guza w procesie zwanym przerzutami. Jest to najczęstszy typ guza mózgu.

Przyczyny raka mózgu

Dokładna przyczyna większości przypadków raka mózgu nie jest znana. Czynniki genetyczne, różne toksyny środowiskowe, promieniowanie na głowę, HIV i palenie papierosów zostały powiązane z nowotworami mózgu. W większości przypadków nie można wskazać jednoznacznej przyczyny.

Diagnozowanie raka mózgu

Lekarz zacznie od zadawania pytań i badania fizykalnego, aby sprawdzić, czy problem nie dotyczy mózgu lub pnia mózgu.

Może także wykonać tomografię komputerową mózgu. Badanie to jest podobne do zdjęcia rentgenowskiego, ale pokazuje więcej szczegółów w trzech wymiarach. Zazwyczaj lekarz wstrzykuje do krwiobiegu barwnik, aby uwidocznić problemy na skanie.

Jeśli lekarz uzna, że pacjent ma guza, wykona badanie rezonansem magnetycznym. Może Pan(i) mieć także wykonywane rutynowe badania laboratoryjne w celu sprawdzenia innych problemów medycznych. Obejmują one analizę krwi, elektrolitów oraz testy czynności wątroby. Jeśli twój stan psychiczny stanowi problem, lekarz może wykonać badania krwi lub moczu, aby upewnić się, że problemem nie są narkotyki.

Jeśli badania wykażą, że masz raka mózgu, lekarz skieruje Cię do specjalisty onkologa. Jeśli taki istnieje w Twojej okolicy, powinieneś udać się do specjalisty zajmującego się guzami mózgu, neuroonkologa.

Następnym krokiem jest potwierdzenie, że masz raka. Lekarze zazwyczaj pobierają i badają próbkę guza. Nazywa się to biopsją:

• Dokładną lokalizację guza określa się za pomocą tomografii komputerowej (CT) lub rezonansu magnetycznego (MRI).

• W większości przypadków lekarz będzie musiał otworzyć czaszkę, aby dostać się do guza. Jeśli to możliwe, lekarz spróbuje usunąć cały guz. Z guza zostanie pobrana próbka do biopsji.

• Jeśli nie można pobrać całego guza, usuwa się mały fragment.

• Jeśli możliwe jest dotarcie do guza bez operacji, lekarz wykona mały otwór w czaszce i wprowadzi igłę przez ten otwór do guza. Za pomocą igły zostanie pobrana próbka biopsyjna. Technika ta nazywana jest stereotaksją lub biopsją stereotaktyczną.

Lekarz zwany patologiem zbada biopsję pod mikroskopem. Specjalizują się oni w diagnozowaniu chorób poprzez oglądanie komórek i tkanek.

Skanowanie nowotworów mózgu

Obraz nowotworu mózgu w badaniu MRI: Przekrój mózgu młodej dziewczyny w widoku z boku. Biała strzałka wskazuje na guz mózgu obejmujący pień mózgu.

Obraz MRI raka mózgu: Przekrój poprzeczny (obraz wykonany od góry głowy w dół) guza mózgu u młodej dziewczyny. Biała strzałka pokazuje guz.

Czy można podróżować, jeśli ma się raka mózgu?

Chociaż rak mózgu może ograniczać możliwości podróżowania, to jednak wyjazd może być dla Ciebie korzystny. Podróż – czy to w celach służbowych, czy dla przyjemności, czy też w celu wzięcia udziału w badaniu klinicznym – może pomóc ci uświadomić sobie, że nadal możesz robić rzeczy, na które masz ochotę.

Jednak przed zarezerwowaniem podróży warto sprawdzić następujące rzeczy.

Prowadzenie pojazdów. Lekarz poinformuje cię, czy możesz prowadzić samochód, w zależności od umiejscowienia nowotworu i objawów, takich jak zaburzenia widzenia lub drgawki.

Latanie. Powinieneś móc latać około 3 miesiące po zakończeniu leczenia raka mózgu. Należy jednak najpierw skonsultować się z lekarzem. Zmiany ciśnienia mogą powodować bóle głowy lub obrzęk mózgu.

Leczenie. Jeśli podróż może spowodować, że nie zdążysz na leczenie nowotworu, porozmawiaj z lekarzem o zmianie terminu. Zdobądź list od lekarza wyjaśniający stan zdrowia i leczenie, zwłaszcza jeśli masz port lub implant medyczny i planujesz przejść przez kontrolę bezpieczeństwa na lotnisku. Jeśli wybierasz się w miejsce, gdzie język angielski nie jest powszechnie używany, zrób kopię listu w tym języku. Jeśli możesz mieć ataki padaczki, warto założyć specjalną bransoletkę ostrzegawczą.

Zorganizuj opiekę medyczną z wyprzedzeniem. Sporządź listę placówek w okolicy, do których się udasz. Uwzględnij na niej lekarza, szpital, w którym leczy się raka mózgu, oraz centrum pomocy doraźnej. Jeśli w czasie wyjazdu konieczne będzie wykonanie badań laboratoryjnych, lekarz może pomóc Ci ustalić, gdzie i kiedy należy je wykonać.

Podczas podróży

Aby zachować dobre samopoczucie i zmniejszyć poziom stresu podczas podróży:

Należy mieć przy sobie lekarstwa. Bagaż rejestrowany może się zgubić. Leki wydawane na receptę zapakuj do torby podręcznej na czas lotu. Przechowuj je w oryginalnych opakowaniach, na których widać, co to jest. Możesz także zabrać ze sobą dodatkowe leki na wypadek opóźnienia powrotu do domu.

Unikaj zarazków. Często myj ręce lub używaj środków odkażających do rąk.

Chroń swoją skórę. Używaj filtrów przeciwsłonecznych. Wiele terapii przeciwnowotworowych może zwiększać ryzyko poparzeń słonecznych.

Utrzymuj energię. Pij dużo wody w ciągu dnia i miej przy sobie przekąski. Pomocne będzie także częste spożywanie małych posiłków.

Nie spiesz się. Podróżowanie może być męczące dla każdego. Na dużym lotnisku lub dworcu kolejowym możesz poprosić o pomoc w dotarciu do bramki lub o wózek inwalidzki. W miejscu docelowym zastanów się, co realistycznego możesz zrobić w ciągu jednego dnia, odpoczywaj, kiedy potrzebujesz, i ciesz się podróżą.

Każdego roku tylko kilkaset dzieci zapada na rozlany glejak przyzębia (diffuse intrinsic pontine glioma, DIPG). Ten rzadki nowotwór prawie zawsze dotyka młodych ludzi i może się szybko rozprzestrzeniać. Dowiedz się, jakie są wczesne sygnały ostrzegawcze, jak diagnozuje się DIPG oraz jakie metody leczenia mogą złagodzić objawy i pomóc dzieciom z tym nowotworem żyć dłużej.

Rozlany glejak przypontynowy (DIPG) jest rzadkim rodzajem raka mózgu, który zwykle dotyka dzieci.

Co się dzieje w DIPG?

W DIPG guz tworzy się w pniu mózgu, w obszarze zwanym pons. Jest to dolna część mózgu, która kontroluje ważne funkcje organizmu, takie jak ciśnienie krwi, rytm serca, połykanie, wzrok i ruchy gałek ocznych, równowagę i oddychanie.

DIPG jest rodzajem glejaka, czyli guza, który zaczyna się w komórkach glejowych mózgu. Są one również nazywane guzami przypontycznymi lub glejakami przypontycznymi.

Kto na to choruje?

DIPG prawie zawsze dotyka dzieci w wieku od 4 do 11 lat. U dorosłych występuje bardzo rzadko. Każdego roku rozpoznaje się DIPG u około 200-400 dzieci. Prawdopodobieństwo zachorowania jest jednakowe u chłopców i dziewcząt.

Jakie są objawy DIPG?

Nowotwory DIPG szybko się rozprzestrzeniają, dlatego objawy mogą się nasilić w krótkim czasie. Guz rozrasta się i uciska na oponę mózgową, powodując problemy z funkcjami ciała kontrolowanymi przez tę część mózgu. Możesz zauważyć, że dziecko ma:

• Problemy z równowagą i chodzeniem

• Problemy z przeżuwaniem lub połykaniem pokarmów

• Problemy z mową

• Problemy z oczami, takie jak kontrola ruchu gałek ocznych, podwójne widzenie lub opadające powieki

• Szybka utrata słuchu lub głuchota

• Nudności i wymioty

• Bóle głowy rano lub po wymiotach

• Opadająca twarz, często tylko po jednej stronie

• Słabość rąk lub nóg

W miarę wzrostu guza, DIPG może powodować objawy zagrażające życiu, takie jak poważne problemy z oddychaniem lub biciem serca.

Co wywołuje DIPG?

Chociaż w guzach DIPG mogą występować pewne zmiany genetyczne (lekarz nazywa je mutacjami), nie jest to choroba, którą dzieci zarażają się od swoich rodziców. Nie jest ona również wynikiem narażenia na działanie otaczającego je świata, np. dymu, substancji chemicznych czy promieniowania. Nie ma sposobu, aby zapobiec DIPG lub zmniejszyć ryzyko zachorowania na nią u dziecka.

Lekarze uważają, że DIPG może być związany z rozwojem mózgu dziecka. Guzy pojawiają się zwykle w wieku, w którym mózg szybko się zmienia. W tym czasie występuje duża ilość pewnego rodzaju komórek mózgowych, które mogą napędzać wzrost guza DIPG.

Jak diagnozuje się DIPG?

Aby zdiagnozować DIPG, pediatra najpierw przeprowadza badanie przedmiotowe. Zapoznaje się z historią choroby i objawami występującymi u dziecka.

Może wykonać takie badania, jak:

Badania obrazowe. Badania tomograficzne mózgu, takie jak tomografia komputerowa, pomagają potwierdzić diagnozę DIPG. Dziecko może także zostać poddane badaniu zwanemu spektroskopią rezonansu magnetycznego (MRS), które polega na poszukiwaniu substancji chemicznych w komórkach. Lekarz może połączyć to badanie ze skanowaniem zwanym MRI, aby poszukać oznak, że guz pochodzi z komórek glejowych.

Przed badaniem MRI lekarz może wstrzyknąć barwnik kontrastowy, aby lepiej uwidocznić guz. Umiejscowienie guza w móżdżku, jego rozprzestrzenianie się na inne tkanki i niewyraźne krawędzie sugerują DIPG.

Biopsja. Dzieci z nietypowymi objawami lub wynikami MRI mogą wymagać biopsji w celu potwierdzenia diagnozy DIPG. W przypadku DIPG lekarz zwany neurochirurgiem dziecięcym może wykonać badanie zwane biopsją stereotaktyczną. Wywierci on mały otwór w czaszce dziecka, wprowadzi igłę i usunie fragment guza. Lekarz zwany patologiem bada tkankę w poszukiwaniu oznak DIPG.

Jak określa się stopień zaawansowania DIPG?

Lekarze zazwyczaj określają stopień zaawansowania guza DIPG na podstawie wyników badania MRI lub biopsji. Komórki guza DIPG o niskim stopniu złośliwości, czyli w stadium I lub II, są bardziej zbliżone do komórek normalnych. Komórki nowotworowe DIPG o wysokim stopniu złośliwości lub w stadium III lub IV są bardziej agresywne.

Jak leczy się DIPG?

Opcje leczenia DIPG obejmują chirurgię i radioterapię oraz chemioterapię.

Promieniowanie. Jest to podstawowy sposób leczenia DIPG. Lekarz naświetla guz promieniami rentgenowskimi o wysokiej energii w serii sesji. Dzieci z DIPG mogą potrzebować pięciu codziennych sesji radioterapii tygodniowo, a w sumie do 30 lub więcej sesji.

Radioterapia pomaga zmniejszyć guza u większości dzieci z DIPG. Leczenie to może również złagodzić objawy choroby u dziecka. Gdy promieniowanie zmniejsza guz, zmniejsza nacisk na mózg dziecka. Może to również przedłużyć życie dziecka o kilka miesięcy.

Korzyści płynące z radioterapii są jednak zwykle tymczasowe. W ciągu kilku miesięcy guzy często zaczynają ponownie rosnąć. Jeśli tak się stanie, dzieci mogą mieć możliwość powtórzenia radioterapii, aby wydłużyć życie o kolejne miesiące.

Chemioterapia. W leczeniu DIPG wraz z radioterapią mogą być stosowane nowsze, eksperymentalne leki chemioterapeutyczne i biologiczne. Dotychczas żadne leki nie okazały się skuteczne w leczeniu tego nowotworu. W jednej z nowych opcji leczenia DIPG, lekarze wstrzykują leki przeciwnowotworowe bezpośrednio do guza, aby zwiększyć skuteczność leczenia.

Chirurgia. Operacja usunięcia guza zwykle nie wchodzi w grę. Guzy te nie są masami stałymi, które można łatwo usunąć. Istnieje duże ryzyko uszkodzenia zdrowej tkanki mózgowej podczas operacji. Operacja może być nawet śmiertelna.

Ponadto, komórki guza DIPG rozprzestrzeniają się w obszarach, w których znajdują się zdrowe komórki mózgowe. Trudno jest usunąć wszystkie komórki. Te, które zostaną pominięte, zaczną później ponownie rosnąć i tworzyć nowe guzy.

Jakie są rokowania dla dziecka z DIPG?

Perspektywy dla dzieci z DIPG nie są dobre. Lekarze będą starali się zapewnić dziecku komfort psychiczny. W chwili obecnej leki nie mogą leczyć choroby, a jedynie jej objawy. Tylko 10% dzieci z DIPG przeżywa 2 lata od momentu zdiagnozowania choroby, a mniej niż 1% przeżywa 5 lat.