Każda poważna choroba może nadwyrężyć bliskie związki. Ale dla kobiet z rakiem piersi może to być szczególnie trudne emocjonalnie wyzwanie.
Dla wielu kobiet diagnoza raka piersi oznacza nie tylko poważną walkę fizyczną, ale także ostateczne wyzwanie emocjonalne – takie, które wpływa na każdy związek w naszym życiu.
Od przyjaźni po romanse, od bycia rodzicem po bycie córką – sposób, w jaki odnosisz się do wszystkich – i sposób, w jaki oni odnoszą się do ciebie – może ulec zmianie.
„Myślę, że rak ma większy wpływ na emocje i relacje emocjonalne niż inne katastrofalne choroby, ponieważ w przypadku raka śmierć jest często pierwszą rzeczą, na którą ludzie zwracają uwagę. Jest to natychmiastowy szok i wpływ emocjonalny, który występuje w przypadku niewielu innych chorób” – mówi Katherine Puckett, LCSW, dyrektor krajowy działu Mind-Body Medicine w Cancer Treatment Centers of America w Chicago.
Co więcej, Puckett twierdzi, że niepewność związana z samą chorobą potęguje ten wpływ. „To właśnie aspekt niewiedzy w przypadku raka piersi zwiększa emocjonalność w odniesieniu do wszystkich relacji. Zwiększa to niepokój, ale też zwiększa i zmienia wszystko w twoim życiu” – mówi Puckett.
Ale te zmiany, jak mówi, nie muszą być negatywne.
Rzeczywiście, dla niektórych kobiet rak piersi może być katalizatorem, który zmienia zwykłe przyjaźnie w głębokie i znaczące więzi, który zbliża pary, który pomaga rodzinie stać się silniejszą i bardziej spójną.
Dla innych jednak może to być czas samotności i izolacji – okres w życiu, w którym osoby, na które najbardziej liczyliśmy, wydają się znikać.
Co zatem decyduje o tym, jak rak piersi wpłynie na Ciebie i osoby w Twoim życiu? Eksperci twierdzą, że jest to często związane z gotowością do dzielenia się z innymi swoim ciężarem, co wielu kobietom nie przychodzi łatwo.
„Kobiety są opiekunkami. Jesteśmy przyzwyczajone do zajmowania się wszystkimi innymi, więc oddanie części tej kontroli i dopuszczenie innych do siebie może być ogromną emocjonalną walką”. Nawet w przypadku choroby kobiety nadal chcą radzić sobie ze wszystkim same” – mówi Gloria Nelson, LSCW, starszy pracownik socjalny ds. onkologii w Montefiore/Einstein Cancer Center w Nowym Jorku.
Ponadto, jak twierdzą eksperci, wiele kobiet postrzega proszenie o pomoc jako oznakę słabości, więc nie pozwalają na to nawet tym, którzy chcą im pomóc.
„Myślą, że potrzeba pomocy oznacza, że nie mają siły woli lub siły. W rzeczywistości jednak umiejętność dzielenia się swoimi uczuciami i zwracania się o pomoc, kiedy jej potrzebujesz, jest oznaką siły, która może wzmocnić relacje w twoim życiu, kiedy najbardziej ich potrzebujesz” – mówi dr Mauricio Murillo, onko-psychiatra i dyrektor działu usług wspierających w NYU Cancer Center w Nowym Jorku.
Gdzie – i jak – można zacząć to robić? Zdaniem ekspertów najlepiej zacząć od szczerej, otwartej komunikacji z rodziną i przyjaciółmi.
Rak piersi a relacje rodzinne
Do najważniejszych relacji w naszym życiu należą te, które nawiązujemy z naszymi partnerami, a zwłaszcza z naszymi dziećmi. Bez względu na to, czy są to maluchy, dzieci w wieku szkolnym, nastolatki, czy nawet młodzi dorośli, eksperci twierdzą, że aby utrzymać silną więź rodzinną w tym trudnym okresie, należy zwierzać się im od najwcześniejszych etapów choroby.
„Utrzymywanie tak ważnych spraw w tajemnicy przed dziećmi nie jest dobrym rozwiązaniem. Dzieci są o tyle niezwykłe, że wyłapują wszystko, co dzieje się w życiu ich rodziców, i prawie zawsze wiedzą, kiedy coś jest nie tak” – mówi Puckett.
Co więcej, Murillo ostrzega, że jeśli dzieci wyczuwają problem, ale nie wiedzą, o co chodzi, często obwiniają siebie.
„Zaczynają czuć się winne, jakby to one spowodowały tę sytuację, i wycofują się. Dlatego bardzo ważne jest, aby od samego początku rozmawiać z nimi szczerze i otwarcie” – mówi Murillo.
Chociaż Nelson mówi, że niewielu rodziców używa słowa „rak” w swoich wyjaśnieniach – większość z nich mówi o guzach lub zmianach chorobowych, a czasem po prostu o tym, że mama jest chora. Tym, co przewyższa listę sugestii, jest zapewnienie dzieci, że robisz wszystko, co możliwe, aby wyzdrowieć.
„Nie możesz obiecać dzieciom, że będziesz żył i że wszystko jest w porządku, ale możesz powiedzieć, że pracujesz z najlepszymi lekarzami, jakich możesz znaleźć, i że wszyscy zrobią wszystko, co w ich mocy, aby pomóc ci wyzdrowieć” – mówi Puckett.
A co, jeśli dziecko zapyta: „Mamo, czy ty umrzesz?”. Puckett mówi, że odpowiedź zawsze brzmi: „Mam nadzieję, że nie”.
„Powiedz mu, że robisz wszystko, co w twojej mocy, by być przy nim, i że dasz mu znać, jeśli coś się zmieni”. Budowanie poczucia zaufania jest kluczem do stworzenia silnej, wspierającej się w tym czasie jednostki rodzinnej” – mówi.
(Jak zmieniły się Twoje relacje w trakcie lub po chorobie nowotworowej? Podziel się swoimi radami na forum dyskusyjnym Lekarz na raka piersi: Friend to Friend).
Rak piersi a relacje intymne
Choć kryzys automatycznie łączy niektórych partnerów w jednolity front, niestety nie zawsze tak jest. Eksperci twierdzą, że kiedy partnerzy próbują chronić się nawzajem przed bólem i zmartwieniami związanymi z rakiem piersi, często jeszcze bardziej się od siebie oddalają – i nawet nie rozumieją dlaczego.
„Jest to obszar, z którym większość pacjentów ma największe trudności – nie tylko pacjenci, ale także ich partnerzy – a dzieje się tak głównie dlatego, że nie dzielą się ze sobą, więc żaden z nich nie wie, co myśli lub czuje drugi” – mówi Murillo.
Kiedy nie wiesz, co myśli twój partner, często zakładasz najgorsze – że mu nie zależy, albo że cię nie chce. Naturalną reakcją jest wycofanie się.
„Ale często prawdziwym problemem jest to, że on nie porusza tego tematu, bo boi się, że pogorszy jej samopoczucie. A ona nie mówi o tym, bo nie chce, by on się martwił. Komunikacja urywa się więc w momencie, kiedy oboje naprawdę powinni podzielić się tymi uczuciami” – mówi Murillo.
Ale nie tylko komunikacja emocjonalna może pójść źle. Bardzo często separacja zaczyna się w sypialni, gdy rak piersi wpływa na życie intymne pary.
„Kobiety łączą piersi ze swoją seksualnością i kobiecością w sposób, który nie jest typowy dla żadnego innego nowotworu” – mówi Nelson. W związku z tym, jak twierdzi, każdy rodzaj leczenia raka piersi może mieć wpływ na życie intymne.
Rzeczywiście, jak mówi doktor Puckett, może to często wywoływać u kobiety poczucie, że jej życie seksualne już nigdy nie będzie takie samo, że jej partner się od niego odrzuci lub że ona sama nigdy nie będzie miała ochoty na seks. To z kolei powoduje, że kobieta odsuwa się od swojego partnera w czasie, gdy dzielenie się fizyczną więzią może być życiodajne.
Aby pomóc w rozwiązaniu któregoś z tych problemów lub zapobiec im, eksperci radzą, by utrzymywać otwarte linie komunikacji i mówić jak najprawdziwiej o tym, co się czuje we wszystkich dziedzinach życia.
„Każda poważna choroba, a zwłaszcza rak, zmusza ludzi do przyjrzenia się i zajęcia się wieloma sprawami, na które wcześniej nie zwracali uwagi. Warto z tego skorzystać i potraktować to jako okazję do wzmocnienia związku” – mówi Puckett.
Radzi ona również, aby porozmawiać z lekarzem o wszelkich intymnych problemach, które zaprzątają twoją głowę. „Kobiety czasami czekają, aż lekarz poruszy ten temat, ale lekarze często nie mówią nic, dopóki kobieta nie poruszy tego tematu. Wiele z nich traci więc dostęp do wielu pomocnych informacji na temat medycyny i stylu życia, które mogą pomóc w rozwiązaniu niektórych z tych problemów. Dlatego nie należy się krępować ani wstydzić, jeśli się o to pyta” – mówi Puckett.
Rak piersi: Uzyskanie potrzebnego wsparcia
Choć czasami wystarczy odrobina kreatywnej komunikacji, aby partner i partnerka wrócili na właściwe tory, Puckett twierdzi, że nie zawsze tak jest. Jej zdaniem czasami partner po prostu nie jest emocjonalnie w stanie zapewnić Ci wsparcia, którego potrzebujesz, i żadna ilość komunikacji tego nie zmieni.
Zamiast jednak czuć się zranionym i rozczarowanym, eksperci radzą, by zaakceptować te ograniczenia i docenić tę osobę za to, co może nam dać, a następnie wpuścić do swojego życia innych, którzy wypełnią te luki.
„Trzeba być otwartym na ludzi. Nie można oczekiwać, że od jednej osoby, nawet od współmałżonka, dostanie się wszystko, czego się potrzebuje” – mówi Nelson.
Ale o ile świadomość, że potrzebuje się pomocy, to jedno, o tyle proszenie o nią może być zupełnie inną sprawą. Jak mówi Nelson, ułatwieniem może być uznanie tej możliwości za dar, który dajesz innym.
„Trudności w zmaganiu się z chorobą nowotworową nie dotyczą tylko ciebie, ale także osób, które cię kochają i troszczą się o ciebie – a umożliwienie im pomocy pomaga im poradzić sobie z chorobą. Przyjęcie ich pomocy jest więc w pewnym sensie małym prezentem, który im dajesz” – mówi Nelson.
Jednocześnie Puckett mówi, że ważne jest, aby jak najdokładniej określić swoje potrzeby.
„Często ludzie chcą pomóc, ale nie wiedzą, co zrobić” – mówi Puckett. Jej zdaniem, dzięki jak największej konkretności przyjaciele i rodzina będą mogli łatwiej udzielić wsparcia, którego naprawdę potrzebują. Warto poświęcić trochę czasu na sporządzenie listy rzeczy, co do których wiadomo, że będą wymagały pomocy w trakcie leczenia, aby w razie zainteresowania ze strony przyjaciół lub rodziny być gotowym. Na przykład, jeśli wiesz, że po chemioterapii będziesz zmęczona i chora, poproś przyjaciółkę o przyniesienie obiadu lub nawet zabranie dzieci na kolację, kiedy ty będziesz odpoczywać.
I wreszcie, jak radzą eksperci, nie bądź rozczarowany, jeśli nie wszyscy w twoim życiu chcą ci pomóc, nawet jeśli o to poprosisz. To nie znaczy, że im nie zależy.
„Każdy reaguje na kryzys i radzi sobie z nim w inny sposób. Bardzo często dopiero w momencie wystąpienia kryzysu okazuje się, kto sobie z nim nie radzi” – mówi Puckett.
Jeśli tak jest w tym przypadku, nie należy rozpaczać. Eksperci twierdzą, że kluczem do sukcesu jest uznanie roli, jaką każda osoba może odegrać w twoim życiu. A jeśli potrzebujesz dodatkowej pomocy, nie bój się zwrócić do profesjonalisty lub grupy wsparcia.
Jak mówi Puckett: „Od doradców i pracowników socjalnych w ośrodku leczenia, przez społeczności internetowe, czaty, lokalne grupy wsparcia, po różne organizacje zajmujące się walką z rakiem – nie zapominaj o niesamowitych społecznościach ludzi, którzy otworzą swoje serca, jeśli im na to pozwolisz.”
