Lekarz mówi ci.

Dowiedz się, jakie niesamowite postępy w dziedzinie zdrowia umożliwiła ta nieśmiertelna linia komórek.

Twoje ciało zbudowane jest z komórek – bilionów. Komórki są podstawowym budulcem człowieka i wszystkich innych żywych istot. Naukowcy badają je, aby dowiedzieć się więcej o zdrowiu i chorobach. Jednak większość komórek umiera lub tworzy ograniczone kopie samych siebie po usunięciu ich z organizmu przez lekarza lub naukowca.

Komórki HeLa były pierwszymi ludzkimi komórkami, które naukowcy mogli hodować i rozmnażać w nieskończoność w laboratorium. Dzięki temu naukowcy z całego świata mieli stały dostęp do tych samych komórek, na których mogli przeprowadzać testy.

Od czasu odkrycia komórek HeLa w latach 50. XX wieku eksperymenty na nich przyczyniły się do rozwoju takich wynalazków, jak szczepionki przeciwko polio i COVID-19, leczenie raka, HIV, AIDS i wiele innych. Około 55 milionów ton tych komórek wykorzystano w ponad 75 000 badań naukowych na całym świecie.

Od kogo wzięła się nazwa komórek HeLa?

Komórki HeLa wzięły swoją nazwę od osoby, do której należały: Henrietty Lacks, czarnoskórej kobiety i matki pięciorga dzieci, u której w 1951 roku zdiagnozowano raka szyjki macicy w Johns Hopkins Hospital.

Gdy Lacks była leczona w tym szpitalu, tamtejszy lekarz George Gey bez jej wiedzy i zgody pobrał i zbadał próbkę biopsyjną jej komórek nowotworowych. Tak samo postąpił z próbkami pobranymi od innych pacjentów z rakiem szyjki macicy w tym szpitalu. Obecnie renomowane ośrodki medyczne (w tym Johns Hopkins) pytają pacjenta o pełną zgodę przed wykorzystaniem jego komórek lub innych tkanek do badań.

Henrietta Lacks zmarła w październiku 1951 roku w wieku 31 lat. Jednak lekarz, który badał jej komórki nowotworowe, odkrył, że w laboratorium mogą się one stale namnażać – w przeciwieństwie do komórek innych pacjentów, które szybko umierały. To skłoniło naukowców do nazwania komórek HeLa pierwszą nieśmiertelną linią ludzkich komórek.

W jaki sposób komórki HeLa przyczyniły się do rozwoju badań nad zdrowiem?

Naukowcy z całego świata wykorzystali komórki HeLa do rozwoju różnych dziedzin medycyny:

Szczepionki. Na początku lat 50. naukowcy odkryli, że mogą hodować w komórkach HeLa duże ilości wirusa wywołującego chorobę polio. Pozwoliło im to lepiej zrozumieć, w jaki sposób wirus infekuje komórki i wywołuje choroby. Pomogło to utorować drogę do opracowania szczepionki przeciwko polio, która stała się dostępna w USA w 1955 roku.

Dziesiątki lat później komórki HeLa wykorzystano w badaniach nad szczepionką COVID-19, choć nie ma zbyt wielu szczegółów na temat roli, jaką odegrały?

Rak. W 1985 r. naukowcy wykorzystali komórki HeLa do odkrycia, że HPV (wirus brodawczaka ludzkiego), najczęstsza choroba przenoszona drogą płciową, może powodować raka szyjki macicy. Główny badacz odpowiedzialny za to odkrycie otrzymał w końcu Nagrodę Nobla, co stworzyło podstawy do opracowania szczepionki przeciwko HPV.

Komórki HeLa pomogły również naukowcom w opracowaniu metod leczenia raka. W połowie lat 80. badacze spowolnili wzrost komórek HeLa (które są nowotworowe) za pomocą leku kamptotecyny. Odkrycie to wsparło późniejsze badania, które potwierdziły, że lek ten ogranicza niekontrolowany wzrost innych typów komórek nowotworowych. FDA dopuściła później kamptotecynę do stosowania w leczeniu niektórych rodzajów raka jajnika, płuc i szyjki macicy.

W 2010 r. naukowcy wykorzystali komórki HeLa do wyjaśnienia, w jaki sposób talidomid – lek stosowany niegdyś w leczeniu porannych mdłości w czasie ciąży – powoduje wady wrodzone. Wiedza na temat działania talidomidu pomogła naukowcom wykorzystać ten lek do leczenia szpiczaka mnogiego, nowotworu komórek plazmatycznych.

HIV i AIDS. Pod koniec lat 80. naukowcy odkryli, że wirus HIV, który wywołuje AIDS, z trudem infekuje komórki HeLa. Pomogło to zrozumieć, jak przebiega infekcja, i stworzyło podstawy do opracowania leków na HIV i AIDS.

Zapłodnienie in vitro (IVF). Ta procedura leczenia bezpłodności pomaga parom i osobom indywidualnym w poczęciu dziecka poprzez połączenie w laboratorium jajeczek kobiety z plemnikami mężczyzny. Badania nad komórkami HeLa utorowały naukowcom drogę do stworzenia IVF, choć szczegóły na ten temat są ograniczone.

Okazuje się, że pionier IVF, Howard Jones Jr. był również pierwszym lekarzem, który zbadał Henriettę Lacks, gdy ta zgłosiła się do Johns Hopkins Hospital, aby zbadać się z powodu objawów, które okazały się rakiem szyjki macicy.

Zaburzenia krwi. W 1964 roku naukowcy zastosowali na komórkach HeLa lek o nazwie hydroksymocznik, który okazał się skuteczny w walce z niektórymi rodzajami raka krwi i niedokrwistością. Obecnie hydroksymocznik jest stosowany w leczeniu niedokrwistości sierpowatokrwinkowej i nowotworów białych krwinek.

Starzenie się komórek. XX w. naukowcy wykorzystali komórki HeLa do odkrycia, że chromosomy – wiązki DNA w komórkach – mają kapsle, które są uzupełniane przez pewien enzym, co zapobiega rozpadowi komórek, ich uszkodzeniu i rozpadowi z upływem czasu. Odkrycie to pomogło naukowcom lepiej zrozumieć biologię starzenia się i chorób, które prowadzą do przedwczesnego starzenia się. Za swoją pracę badacze otrzymali później Nagrodę Nobla.

Salmonella. Ten rodzaj bakterii powoduje ponad milion infekcji i ponad 25 000 hospitalizacji rocznie w Stanach Zjednoczonych. W latach 70. naukowcy wykorzystali komórki HeLa do określenia, w jaki sposób Salmonella infekuje organizm. Pozwoliło to na opracowanie nowych metod diagnozowania i leczenia tej choroby.

Promieniowanie rentgenowskie. W 1956 r. naukowcy wykorzystali komórki HeLa, aby dowiedzieć się, w jaki sposób promieniowanie rentgenowskie może uszkadzać komórki. Wśród zagrożeń związanych z wykonaniem zdjęcia rentgenowskiego istnieje możliwość, że wysokie i powtarzające się dawki promieniowania mogą zwiększyć prawdopodobieństwo zachorowania na raka w późniejszym okresie życia. Jeśli jednak lekarz stwierdzi, że potrzebujesz takiego prześwietlenia, pamiętaj, że w przypadku wielu dorosłych korzyści zwykle przewyższają ryzyko. Pracownicy służby zdrowia powinni zachować szczególną ostrożność, aby chronić przed promieniowaniem kobiety w ciąży i dzieci, które wymagają prześwietlenia.

Ektropion szyjki macicy to częste, ale zazwyczaj niegroźne schorzenie występujące u kobiet w wieku rozrodczym. Poznaj objawy i dowiedz się, co można z nimi zrobić.

Do ektropionu szyjki macicy dochodzi, gdy komórki wyściełające wnętrze szyjki macicy rozrastają się na zewnątrz. Komórki te są bardziej czerwone i wrażliwe niż komórki znajdujące się zwykle na zewnątrz, dlatego u niektórych kobiet mogą powodować objawy, takie jak krwawienie i upławy.

Stan ten nazywany jest czasem wywinięciem szyjki macicy, ektropią lub nadżerką. Jest on dość powszechny u kobiet w wieku rozrodczym i zazwyczaj nie ma się czym martwić. Nie jest to oznaka innego problemu zdrowotnego, takiego jak rak szyjki macicy. Jeśli jednak masz niepokojące objawy, lekarz może spróbować pewnych metod leczenia.

Czynniki ryzyka i przyczyny

Z ektropionem szyjki macicy można się urodzić. Może też pojawić się w późniejszym okresie życia, najprawdopodobniej wtedy, gdy zmienia się poziom hormonów i wzrasta poziom estrogenów, np. w okresie dojrzewania, ciąży lub podczas stosowania tabletek antykoncepcyjnych.

W kilku badaniach stwierdzono, że kobiety, które chorują na chorobę weneryczną – chlamydię, mogą być bardziej narażone na ektropion szyjki macicy, ale nie przeprowadzono wystarczającej liczby badań, aby udowodnić ten związek.

Objawy

Wiele kobiet z ektropionem szyjki macicy nie ma objawów. Ale niektóre z nich będą miały:

• Upławy z pochwy, czasami z pasemkami krwi

• Krwawienie lub plamienie podczas stosunku płciowego lub po nim (nawet do 12 godzin po nim)

• Ból w trakcie lub po stosunku płciowym

Diagnoza

Lekarz może stwierdzić, że masz ektropion szyjki macicy po obejrzeniu szyjki macicy za pomocą narzędzia zwanego wziernikiem. Ektropion szyjki macicy wygląda na znacznie bardziej zaczerwieniony niż typowa szyjka macicy.

Ważne jest jednak, aby wykluczyć poważniejsze schorzenia, takie jak rak szyjki macicy lub choroby weneryczne, które mogą wyglądać podobnie. Lekarz może zechcieć wykonać badanie cytologiczne i sprawdzić, czy nie występują infekcje za pomocą wymazu. Może użyć narzędzia z jasnym światłem, zwanego kolposkopem, aby lepiej obejrzeć Twoją szyjkę macicy. Lekarz może zdecydować o pobraniu próbki tkanki z tego obszaru, aby sprawdzić, czy nie ma tam nieprawidłowych komórek.

Leczenie

Większość kobiet nie wymaga leczenia ektropionu szyjki macicy. Jeśli objawy pojawiły się w czasie ciąży, powinny ustąpić 3 do 6 miesięcy po urodzeniu dziecka. Jeśli uważasz, że przyczyną objawów są tabletki antykoncepcyjne, możesz zmienić je na inną formę antykoncepcji i sprawdzić, czy to pomoże.

Jeśli jednak objawy dokuczają Ci i chcesz poddać się leczeniu, lekarz może zastosować kilka różnych metod:

Diatermia. Lekarz za pomocą niewielkiego narzędzia przykłada wysoką temperaturę do komórek wywołujących objawy, co powoduje ich spalenie i zamknięcie. Prawdopodobnie najpierw pacjent otrzyma leki znieczulające to miejsce.

Krioterapia. Lekarz używa sondy do zamrożenia komórek szyjki macicy i powstrzymania objawów. Podczas zabiegu będziesz przytomna i prawdopodobnie nie będziesz potrzebowała żadnych leków przeciwbólowych. Badania wykazały, że zabieg ten jest skuteczny u kobiet z dużą ilością wydzieliny z ektropionu szyjki macicy.

Azotan srebra. Lekarz nakłada ten środek chemiczny na szyjkę macicy, aby odciąć komórki powodujące krwawienie. Prawdopodobnie nie będzie konieczne wcześniejsze zastosowanie leków znieczulających.

Po każdym z tych zabiegów możesz odczuwać lekki ból, przypominający skurcze miesiączkowe, oraz niewielkie krwawienie lub upławy. Jeśli ból stanie się silny lub krwawienie będzie obfite, należy skontaktować się z lekarzem.

Nie używaj tamponów ani nie uprawiaj seksu przez około 4 tygodnie, dopóki szyjka macicy się nie zagoi. Lekarz udzieli Ci wszelkich innych szczegółowych instrukcji dotyczących postępowania. Zaplanuj wszystkie wizyty kontrolne, które zaleci lekarz.

Przyjrzyj się objawom raka szyjki macicy w rozmowie z ekspertami z firmy Doctor.

We wczesnych stadiach przedraki i rak szyjki macicy nie powodują bólu ani innych objawów. Dlatego tak ważne jest, aby kobiety regularnie wykonywały badania miednicy i testy Pap, aby wykryć raka w jego najwcześniejszym stadium, kiedy jest uleczalny.

Do pierwszych rozpoznawalnych objawów raka szyjki macicy mogą należeć:

• Nieprawidłowe krwawienie z pochwy, np. po stosunku płciowym, pomiędzy miesiączkami lub po menopauzie; miesiączki mogą być obfitsze i trwać dłużej niż zwykle.

• Ból podczas stosunku płciowego.

• Wydzielina z pochwy i nieprzyjemny zapach.

• Ból w miednicy.

Jeśli rak szyjki macicy rozprzestrzenił się na pobliskie tkanki, objawy mogą obejmować:

• Trudności w oddawaniu moczu, ból przy oddawaniu moczu lub krew w moczu

• Tępy ból pleców lub obrzęk nóg

• Biegunka, ból lub krwawienie z odbytu przy wypróżnianiu

• Zmęczenie, utrata wagi i apetytu oraz ogólne złe samopoczucie

• Obrzęk brzucha, mdłości, wymioty i zaparcia

Zgłoś się do lekarza w związku z rakiem szyjki macicy, jeśli:

Masz nietypowe krwawienia, krwawienia po stosunku, wydzielinę z pochwy lub inne objawy raka szyjki macicy. Należy przeprowadzić pełne badanie ginekologiczne, które obejmuje wymaz Pap.

UWAGA: Każde krwawienie z pochwy po menopauzie powinno być natychmiast zgłoszone lekarzowi. Przyczyną może być po prostu suchość pochwy lub łagodny polip macicy, ale krwawienie z pochwy jest najczęstszym objawem raka szyjki macicy i raka macicy.

Lekarz wyjaśnia przyczyny, objawy i leczenie dysplazji szyjki macicy, stanu przedrakowego, w którym na szyjce macicy lub wokół niej znajdują się nieprawidłowe komórki.

?

Dysplazja szyjki macicy jest stanem przedrakowym, w którym nieprawidłowy wzrost komórek występuje na powierzchni wyściółki szyjki macicy lub kanału szyjki macicy, otworu między macicą a pochwą. Nazywany jest on również śródnabłonkową neoplazją szyjki macicy (CIN). Dysplazja szyjki macicy, silnie związana z zakażeniem wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) przenoszonym drogą płciową, występuje najczęściej u kobiet poniżej 30. roku życia, ale może rozwinąć się w każdym wieku.

Dysplazja szyjki macicy zwykle nie daje żadnych objawów i najczęściej jest wykrywana podczas rutynowego badania cytologicznego. Rokowanie jest pomyślne dla kobiet z dysplazją szyjki macicy, które są odpowiednio kontrolowane i leczone. Jednak kobiety, u których nie postawiono diagnozy lub które nie otrzymały odpowiedniej opieki, są bardziej narażone na ryzyko rozwoju raka szyjki macicy.

Łagodna dysplazja szyjki macicy czasami ustępuje bez leczenia i może wymagać jedynie starannej obserwacji z następowymi badaniami cytologicznymi. Natomiast dysplazja szyjki macicy o nasileniu umiarkowanym lub ciężkim zwykle wymaga leczenia w celu usunięcia nieprawidłowych komórek i zmniejszenia ryzyka rozwoju raka szyjki macicy. Czasami leczeniu może być poddana także łagodna dysplazja, która utrzymuje się dłużej niż dwa lata.

Przyczyny dysplazji szyjki macicy

U wielu kobiet z dysplazją szyjki macicy w komórkach szyjki macicy stwierdza się obecność wirusa HPV. Zakażenie HPV jest powszechne u kobiet i mężczyzn, a najczęściej dotyczy aktywnych seksualnie kobiet poniżej 30 roku życia.

W większości przypadków układ odpornościowy eliminuje wirusa HPV i zwalcza zakażenie. Jednak u niektórych kobiet zakażenie utrzymuje się i prowadzi do dysplazji szyjki macicy. Spośród ponad 100 różnych szczepów wirusa HPV ponad jedna trzecia może być przenoszona drogą płciową, a dwa szczególne typy – HPV 16 i HPV 18 – są silnie związane z rakiem szyjki macicy.

Wirus HPV jest zwykle przenoszony z osoby na osobę podczas kontaktów seksualnych, takich jak stosunek pochwowy, analny lub oralny. Może być jednak przenoszony również przez kontakt skóra do skóry z osobą zakażoną. Raz zakażony wirus może rozprzestrzeniać się z jednej części ciała na inną, w tym na szyjkę macicy.

U kobiet z przewlekłym zakażeniem HPV palących papierosy prawdopodobieństwo wystąpienia ciężkiej dysplazji szyjki macicy jest dwukrotnie większe niż u niepalących, ponieważ palenie hamuje działanie układu odpornościowego.

Przewlekłe zakażenie HPV i dysplazja szyjki macicy są również związane z innymi czynnikami osłabiającymi układ odpornościowy, takimi jak leczenie lekami immunosupresyjnymi w przypadku niektórych chorób lub po przeszczepie narządów, a także zakażenie wirusem HIV, który wywołuje AIDS.

Czynniki ryzyka wystąpienia dysplazji szyjki macicy

Przetrwałe zakażenie HPV jest najważniejszym czynnikiem ryzyka dysplazji szyjki macicy, zwłaszcza dysplazji szyjki macicy o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego.

U kobiet zwiększone ryzyko przetrwałego zakażenia HPV jest związane z:

• Wczesnym rozpoczęciem aktywności seksualnej

• Posiadanie wielu partnerów seksualnych

• Posiadanie partnera, który miał wielu partnerów seksualnych

• Uprawianie seksu z mężczyzną nieobrzezanym

Diagnostyka dysplazji szyjki macicy

Ponieważ badanie miednicy jest zwykle prawidłowe u kobiet z dysplazją szyjki macicy, do rozpoznania choroby konieczne jest wykonanie testu Pap.

Chociaż sam test papilarny może wykryć łagodną, umiarkowaną lub ciężką dysplazję szyjki macicy, często konieczne są dalsze badania w celu ustalenia właściwej obserwacji i leczenia. Należą do nich:

• Powtórzenie badań cytologicznych

• Kolposkopia – badanie szyjki macicy w powiększeniu, mające na celu wykrycie nieprawidłowych komórek, dzięki czemu możliwe jest pobranie biopsji

• Wyłyżeczkowanie szyjki macicy, zabieg mający na celu wykrycie nieprawidłowych komórek w kanale szyjki macicy

• Biopsja stożkowa lub procedura elektrochirurgicznego wycięcia pętli (LEEP), które są wykonywane w celu wykluczenia raka inwazyjnego; podczas biopsji stożkowej lekarz usuwa fragment tkanki w kształcie stożka do badania laboratoryjnego. Podczas LEEP lekarz wycina nieprawidłową tkankę za pomocą cienkiej, naelektryzowanej pętli drucianej o niskim napięciu.

• Test DNA HPV, który pozwala zidentyfikować szczepy HPV, o których wiadomo, że są przyczyną raka szyjki macicy.

Leczenie dysplazji szyjki macicy

Leczenie dysplazji szyjki macicy zależy od wielu różnych czynników, w tym od stopnia zaawansowania choroby i wieku pacjenta. W przypadku łagodnej dysplazji szyjki macicy często konieczne jest jedynie stałe monitorowanie i powtarzanie badań cytologicznych. W przypadku starszych kobiet z łagodną dysplazją szyjki macicy zwykle nie jest konieczne leczenie, chyba że łagodna dysplazja szyjki macicy utrzymuje się przez dwa lata, doszło do progresji do umiarkowanej lub ciężkiej dysplazji szyjki macicy albo występują inne problemy medyczne.

Leczenie dysplazji szyjki macicy obejmuje dwie procedury stosowane również w diagnostyce: biopsję stożka lub LEEP.

Inne metody leczenia obejmują:

• Kriochirurgia (zamrażanie)

• Elektrokauteryzacja

• Chirurgia laserowa

Ponieważ wszystkie formy leczenia wiążą się z ryzykiem, takim jak obfite krwawienie i możliwe powikłania w czasie ciąży, ważne jest, aby przed rozpoczęciem leczenia pacjentki omówiły to ryzyko z lekarzem. Po zakończeniu leczenia wszyscy pacjenci wymagają wykonania badań kontrolnych, które mogą obejmować powtórzenie badania cytologicznego za sześć i 12 miesięcy lub testu DNA HPV. Po zakończeniu leczenia konieczne jest regularne wykonywanie badań cytologicznych.

Profilaktyka dysplazji szyjki macicy

Kobiety mogą zmniejszyć ryzyko wystąpienia dysplazji szyjki macicy poprzez unikanie ryzykownych zachowań seksualnych związanych z zakażeniem HPV, takich jak wczesna inicjacja seksualna i posiadanie wielu partnerów seksualnych. Kobiety aktywne seksualnie, których partnerzy płci męskiej prawidłowo stosują prezerwatywy podczas każdego stosunku płciowego, mogą mieć nawet o 70% mniejsze ryzyko zakażenia HPV.

Inne środki zapobiegawcze obejmują unikanie palenia tytoniu i przestrzeganie wytycznych American Cancer Society dotyczących wczesnego wykrywania raka szyjki macicy, zgodnie z którymi każda kobieta powinna rozpocząć badania przesiewowe w kierunku raka szyjki macicy w wieku 21 lat.

Trzy szczepionki – Gardasil, Gardasil-9 i Cervarix – zostały zatwierdzone przez FDA w celu zapobiegania zakażeniom niektórymi typami wirusa HPV, w tym typami, które powodują większość przypadków raka szyjki macicy.

Zgodnie z wytycznymi CDC oraz American College of Obstetricians and Gynecologists, zarówno chłopcy, jak i dziewczęta powinni zostać zaszczepieni w wieku 11-12 lat, zanim staną się aktywni seksualnie; osoby w wieku 13-26 lat, które jeszcze nie otrzymały szczepionki, również powinny się zaszczepić. Szczepionka została zatwierdzona dla kobiet do 45 roku życia.

Jak dużo wiesz o raku szyjki macicy? Jakie są jego przyczyny? Kto jest w grupie ryzyka? Jak jest diagnozowany? I czego możesz się spodziewać, jeśli zostaniesz zdiagnozowana?

Rak szyjki macicy powstaje, gdy komórki zmieniają się w szyjce macicy, która łączy macicę z pochwą. Rak ten może zaatakować głębiej położone tkanki szyjki macicy i może rozprzestrzeniać się na inne części ciała (dawać przerzuty), często na płuca, wątrobę, pęcherz moczowy, pochwę i odbytnicę.

Większość przypadków raka szyjki macicy jest spowodowana zakażeniem wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV), któremu można zapobiec dzięki szczepionce.

Rak szyjki macicy rozwija się powoli, dlatego zwykle jest czas na jego wykrycie i leczenie, zanim spowoduje poważne problemy. Z roku na rok zabija coraz mniej kobiet, dzięki lepszym badaniom przesiewowym za pomocą testów Pap.

Najczęściej chorują na niego kobiety w wieku od 35 do 44 lat. Jednak ponad 15% nowych zachorowań dotyczy kobiet w wieku powyżej 65 lat, zwłaszcza tych, które nie poddawały się regularnym badaniom przesiewowym.

Czy istnieją różne typy raka szyjki macicy?

Istnieje więcej niż jeden rodzaj raka szyjki macicy.

• Rak kolczystokomórkowy. Tworzy się on w wyściółce szyjki macicy. Występuje nawet w 90% przypadków.

• Adenocarcinoma. Tworzy się w komórkach produkujących śluz.

• Rak mieszany. Posiada cechy dwóch pozostałych typów.

Co wywołuje raka szyjki macicy?

Rak szyjki macicy zaczyna się od nietypowych zmian w tkance. Większość przypadków jest związana z zakażeniem wirusem HPV. Różne typy wirusa HPV mogą powodować brodawki skórne, brodawki narządów płciowych i inne choroby skóry. Inne są związane z nowotworami sromu, pochwy, penisa, odbytu, języka i migdałków.

Jakie są czynniki ryzyka raka szyjki macicy?

Możesz być w grupie podwyższonego ryzyka zachorowania na raka szyjki macicy, jeśli:

• Rozpoczęłaś współżycie seksualne przed ukończeniem 16 roku życia lub w ciągu roku od wystąpienia miesiączki

• Posiadanie wielu partnerów seksualnych

• Przyjmowanie tabletek antykoncepcyjnych, zwłaszcza przez okres dłuższy niż 5 lat

• Palić papierosy

• Mieć osłabiony układ odpornościowy

• Choroba przenoszona drogą płciową (STD)

Jakie są objawy raka szyjki macicy?

Objawy raka szyjki macicy możesz zauważyć dopiero w zaawansowanym stadium choroby. Mogą one obejmować:

• Ból podczas uprawiania seksu

• Nietypowe krwawienia z pochwy, np. po stosunku, między miesiączkami, po menopauzie lub po badaniu miednicy

• Nietypowa wydzielina z pochwy

Po rozprzestrzenieniu się nowotwór może powodować:

• Ból w miednicy

• Kłopoty z siusianiem

• Opuchnięte nogi

• Niewydolność nerek

• Ból kości

• Utrata wagi i brak apetytu

• Zmęczenie

Kiedy należy skontaktować się z lekarzem

Krwawienie po menopauzie nigdy nie jest normalne, dlatego w przypadku jego wystąpienia należy jak najszybciej skontaktować się z lekarzem.

Poinformuj lekarza, jeśli masz bardzo obfite miesiączki lub często krwawisz między miesiączkami.

Niektóre kobiety mają krwawienia po stosunku, zwłaszcza po intensywnym seksie. Prawdopodobnie nie ma się czym martwić. Jednak warto poinformować o tym lekarza, zwłaszcza jeśli zdarza się to często.

Jeśli krwawieniu z pochwy towarzyszy osłabienie lub jeśli czujesz się słabo, masz zawroty głowy lub mdłości, udaj się na pogotowie.

Jak rozpoznaje się raka szyjki macicy?

Najważniejszym postępem w badaniach przesiewowych w kierunku raka szyjki macicy jest szersze stosowanie testu Papanicolaou (wymazu Pap) i testów HPV wysokiego ryzyka. Wymaz Pap jest częścią regularnego badania miednicy kobiety. Twój lekarz pobiera komórki z powierzchni szyjki macicy, a technik ogląda je pod mikroskopem. Jeśli lekarz zauważy coś niezwykłego, pobierze kawałek tkanki szyjki macicy w ramach procedury zwanej biopsją.

Inne narzędzia mogą wykryć zmiany w szyjce macicy. Należą do nich:

Kolposkopia jest podobna do badania miednicy. Lekarz może ją zastosować, jeśli w rozmazie Pap wykryje nietypowe komórki. Lekarz zabarwia szyjkę macicy nieszkodliwym barwnikiem lub kwasem octowym, aby łatwiej było zobaczyć komórki. Następnie lekarz używa mikroskopu zwanego kolposkopem, który powiększa szyjkę macicy ośmio- lub piętnastokrotnie, w celu znalezienia nietypowych komórek do biopsji. Zabieg ten można zwykle przeprowadzić w gabinecie ginekologicznym. Jeśli kolposkopia wykaże oznaki raka inwazyjnego, konieczne może być wykonanie kolejnej biopsji w późniejszym terminie.

W procedurze elektrochirurgicznego wycięcia pętli (LEEP) lekarz używa naelektryzowanej pętli drutu do pobrania próbki tkanki z szyjki macicy. Zabieg ten może być przeprowadzony w gabinecie ginekologicznym.

Lekarz może wykonać konizację (usunięcie części szyjki macicy) na sali operacyjnej w znieczuleniu. Może to być metoda LEEP, skalpel (konizacja zimnym nożem) lub laser. Są to zazwyczaj zabiegi ambulatoryjne, więc pacjentka może wrócić do domu jeszcze tego samego dnia.

Zabiegi LEEP i konizacji zimnym nożem pozwalają lekarzowi lepiej przyjrzeć się rodzajom nietypowych komórek w szyjce macicy oraz temu, czy doszło do ich rozprzestrzenienia.

Zmiany przedrakowe

Nietypowe zmiany w komórkach na powierzchni szyjki macicy są zwykle nazywane zmianami śródnabłonkowymi (SIL). „Zmiana oznacza obszar nietypowej tkanki; śródnabłonek oznacza, że komórki te znajdują się tylko w warstwie powierzchniowej.

Są to komórki przedrakowe. Przez miesiące lub lata mogą one nie stać się rakowe lub nie zaatakować głębszych warstw tkanki.

Rak inwazyjny

Jeśli biopsja wykaże, że rak jest bardziej zaawansowany, lekarz prawdopodobnie wykona więcej badań, aby sprawdzić, czy i jak daleko się rozprzestrzenił. Należą do nich:

• prześwietlenie klatki piersiowej w celu sprawdzenia płuc

• Badanie krwi w celu sprawdzenia, czy choroba nie rozprzestrzeniła się na wątrobę; w celu uzyskania dokładniejszych wyników można wykonać tomografię komputerową

• Pyelogram dożylny (IVP) lub tomografia komputerowa w celu obejrzenia dróg moczowych; cystoskopia może sprawdzić pęcherz moczowy i cewkę moczową

• Kolposkopia w celu obejrzenia pochwy

• Proktosigmoidoskopia i lewatywa barowa w celu zbadania odbytnicy

• tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny lub badanie PET węzłów chłonnych

Na podstawie tych badań lekarz określa stopień zaawansowania raka w zależności od wielkości zmian, ich głębokości i zasięgu rozprzestrzeniania się. Rak szyjki macicy jest w stadium od 0 (najmniej zaawansowany) do IV (choroba z przerzutami, najbardziej zaawansowana).

Jak leczy się zmiany przedrakowe?

Jeśli masz zmianę o niskim stopniu zaawansowania, leczenie może nie być konieczne, zwłaszcza jeśli lekarz usunął ją podczas biopsji. Należy wykonywać regularne badania kontrolne w celu wykrycia problemów w późniejszym okresie.

Lekarz może zastosować konizację metodą LEEP, konizację zimnym nożem, kriochirurgię (zamrażanie), kauteryzację (przypalanie, zwane także diatermią) lub chirurgię laserową w celu zniszczenia obszaru przedrakowego przy niewielkim uszkodzeniu pobliskich zdrowych tkanek.

W kriokauteryzacji stalowe narzędzie schłodzone do temperatury poniżej zera zamraża komórki na powierzchni szyjki macicy. Obumierają one i odpadają, a na ich miejsce pojawiają się nowe komórki.

Ablacja laserowa wykorzystuje wiązkę lasera do niszczenia komórek w obszarach lub warstwach tkanki szyjki macicy, pozostawiając na ich miejscu zdrowe komórki.

Po zabiegu kriokauteryzacji lub ablacji laserowej konieczne będzie wykonanie badania kontrolnego i wymazu z szyjki macicy, aby upewnić się, że wszystkie komórki przedrakowe zostały usunięte.

Istnieje również możliwość wykonania histerektomii, podczas której lekarz usuwa macicę. Uchroni to Cię przed zachorowaniem na raka szyjki macicy. Ponieważ jednak usuwa się wtedy narządy rozrodcze, nie możesz potem zajść w ciążę.

Jak leczy się raka szyjki macicy?

Najczęstszymi metodami leczenia inwazyjnego raka szyjki macicy są chirurgia i radioterapia. Inne metody to chemioterapia i terapia biologiczna.

Jeśli rak znajduje się tylko na powierzchni szyjki macicy, lekarz może usunąć lub zniszczyć komórki rakowe za pomocą takich zabiegów, jak LEEP lub konizacja zimnym nożem.

Jeśli komórki rakowe przedostały się przez warstwę zwaną błoną podstawną, która oddziela powierzchnię szyjki macicy od warstw leżących pod nią, prawdopodobnie konieczna będzie operacja. Jeśli choroba zaatakowała głębsze warstwy szyjki macicy, ale nie rozprzestrzeniła się na inne części ciała, możesz zostać poddana operacji usunięcia guza.

Jeśli choroba rozprzestrzeniła się na macicę, lekarz prawdopodobnie zaleci histerektomię. Porozmawiaj z nim o zaletach i wadach.

Radioterapia (lub radioterapia) wykorzystuje promienie o wysokiej energii do uszkodzenia komórek nowotworowych i zahamowania ich wzrostu. Podobnie jak w przypadku operacji, promieniowanie oddziałuje na komórki nowotworowe tylko w leczonym obszarze.

Radioterapia może być zewnętrzna, wewnętrzna lub obie.

Promieniowanie zewnętrzne pochodzi z dużej maszyny, która kieruje wiązkę promieniowania na twoją miednicę. Prawdopodobnie będziesz poddawana zabiegom, które trwają tylko kilka minut, przez 5 dni w tygodniu przez 5 do 6 tygodni. Na koniec możesz otrzymać dodatkową dawkę promieniowania, zwaną „boostem”.

Promieniowanie wewnętrzne (zwane także promieniowaniem implantu lub brachyterapią) pochodzi z kapsułki zawierającej materiał radioaktywny, którą lekarz umieszcza w szyjce macicy. Implant kieruje promienie zabijające raka w pobliże guza, jednocześnie oszczędzając większość zdrowej tkanki wokół niego.

Chemioterapia wykorzystuje silne leki do zabijania komórek nowotworowych. Lekarze często stosują ją w przypadku raka szyjki macicy, który jest zaawansowany miejscowo lub rozprzestrzenił się na inne części ciała.

Chemioterapia odbywa się w cyklach intensywnego leczenia, po którym następuje okres rekonwalescencji. Większość osób poddaje się jej w trybie ambulatoryjnym (w przychodni przy szpitalu, w gabinecie lekarskim lub w domu).

Terapia biologiczna lub immunoterapia jest skierowana na punkty kontrolne w komórkach układu odpornościowego, które są włączane lub wyłączane w celu wywołania odpowiedzi immunologicznej. Pembrolizumab (Keytruda) lub tisotumab vedotin-tftv (Tivdak) mogą być stosowane w celu zablokowania białka w komórkach, aby zmniejszyć guzy lub spowolnić ich wzrost.

Lekarze stosują go, jeśli chemioterapia nie działa lub jeśli rak się rozprzestrzenił. Lek ten jest podawany do żyły (tzw. dożylnie) co 3 tygodnie.

Wskazówki dotyczące opieki nad chorym na raka szyjki macicy w domu

Pewne rzeczy mogą złagodzić fizyczny i psychiczny stres związany z rakiem szyjki macicy i leczeniem.

Jedną z najlepszych rzeczy, jakie możesz zrobić, jest właściwe odżywianie. Podczas leczenia możesz stracić apetyt lub mieć problemy z jedzeniem. Jeśli jednak będziesz otrzymywać wystarczającą ilość kalorii i białka, będziesz mieć więcej siły i energii oraz lepiej zniesiesz leczenie. Aby utrzymać odpowiednie spożycie kalorii i białka, warto współpracować z dietetykiem. Może on zasugerować częstsze spożywanie mniejszych porcji.

Inne zmiany stylu życia mogą pomóc w utrzymaniu siły i komfortu podczas leczenia:

• Uprawiaj umiarkowaną aktywność fizyczną, aby utrzymać poziom energii. Upewnij się, że nie jest ona zbyt męcząca.

• Odpoczywaj wystarczająco dużo w nocy, a w razie potrzeby rób sobie drzemki.

• Rzuć palenie.

• Nie pij alkoholu. Podczas przyjmowania niektórych leków picie alkoholu może być niemożliwe.

Postępowanie po leczeniu raka szyjki macicy

Regularne badania miednicy i wymazy Pap są ważne dla każdej kobiety, ale szczególnie dla tych, u których wystąpiły komórki przedrakowe lub rak szyjki macicy. Po zakończeniu leczenia należy regularnie zgłaszać się na wizyty kontrolne.

Nie ma jednego zalecanego schematu, ale przez dwa lata należy wykonywać badania fizykalne co 3 do 4 miesięcy. Następnie co 6 miesięcy przez kilka kolejnych lat, a potem raz w roku. Częstotliwość wizyt kontrolnych zależy od konkretnej sytuacji i czasu, jaki upłynął od zakończenia leczenia. Nadal należy co roku wykonywać badanie cytologiczne.

Nawet jeśli przeszłaś zabieg usunięcia szyjki macicy (np. histerektomię), nadal możesz mieć komórki szyjki macicy. Leczenie raka szyjki macicy może mieć skutki uboczne jeszcze wiele lat później. Ponieważ w przeszłości chorowałaś na raka szyjki macicy, prawdopodobnie będziesz musiała kontynuować badania kontrolne przez wiele lat po leczeniu. Pamiętaj, aby informować lekarza o wszelkich problemach zdrowotnych.

Czy mogę zapobiec rakowi szyjki macicy?

Kluczem do zapobiegania inwazyjnemu rakowi szyjki macicy jest wczesne wykrywanie zmian w komórkach, zanim staną się one nowotworowe. Najlepszym sposobem na to są regularne badania miednicy i testy Pap. Eksperci zalecają następujący harmonogram:

• Po ukończeniu 21 roku życia wykonuj badanie cytologiczne co 3 lata.

• W wieku od 30 do 65 lat co 5 lat można wykonać zarówno test na obecność wirusa Pap, jak i test na obecność wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV). Po przekroczeniu tego wieku możesz zrezygnować z badań, jeśli lekarz stwierdzi, że ryzyko jest niskie.

• Kobiety w każdym wieku nie muszą wykonywać badań przesiewowych, jeśli miały usuniętą szyjkę macicy i nie stwierdzono u nich w przeszłości raka szyjki macicy ani zmian przedrakowych.

• Jeśli jesteś aktywny seksualnie i masz podwyższone ryzyko chorób wenerycznych, wykonuj co roku testy na chlamydię, rzeżączkę i kiłę. Przynajmniej raz lub częściej wykonuj test na HIV, jeśli jesteś w grupie podwyższonego ryzyka.

Ważne jest także unikanie wirusa HPV. Do kroków zapobiegających zakażeniu należą:

• Nie uprawiaj seksu.

• Podczas uprawiania seksu stosuj środki zabezpieczające, takie jak prezerwatywa.

• Zaszczep się przeciwko HPV. FDA dopuściła szczepionkę Gardasil dla mężczyzn i kobiet w wieku od 9 do 26 lat. Chroni ona przed dwoma szczepami wirusa HPV, które powodują 70% przypadków raka szyjki macicy i ponad 50% zmian przedrakowych szyjki macicy, sromu i pochwy. Gardasil chroni również przed typami wirusa HPV, które są odpowiedzialne za ponad 90% przypadków brodawek płciowych.

Ponieważ palenie papierosów również zwiększa prawdopodobieństwo zachorowania na raka szyjki macicy, rzucenie palenia może obniżyć to ryzyko.

Jakie są rokowania w przypadku raka szyjki macicy?

W przypadku wykrycia i leczenia zmian przedrakowych lub wczesnych zmian nowotworowych wskaźnik przeżycia jest bliski 100%. Rokowanie w przypadku inwazyjnego raka szyjki macicy zależy od stadium zaawansowania.

• Ponad 90% kobiet w stadium 0 przeżywa co najmniej 5 lat od momentu rozpoznania.

• U chorych na raka szyjki macicy w stadium I wskaźnik 5-letniego przeżycia wynosi od 80% do 93%.

• U kobiet z rakiem szyjki macicy w II stadium 5-letnie przeżycie wynosi od 58% do 63%.

• Wskaźnik przeżycia kobiet z rakiem szyjki macicy w III stopniu zaawansowania wynosi od 32% do 35%.

• Szesnaście procent lub mniej kobiet z IV stopniem zaawansowania raka szyjki macicy przeżywa 5 lat.

Lekarze zajmujący się leczeniem nowotworów często używają terminu „remisja”, a nie „wyleczenie”. Wiele kobiet, które zachorowały na raka szyjki macicy, całkowicie wraca do zdrowia, ale rak nadal może powrócić.

Czy istnieją grupy wsparcia i poradnictwo w zakresie raka szyjki macicy?

Życie z rakiem szyjki macicy może stanowić nowe wyzwania dla Ciebie i Twoich bliskich.

Możesz się martwić o to, jak choroba wpłynie na Twoje codzienne życie. Wiele osób odczuwa niepokój lub depresję, a niektórzy są źli i mają pretensje. Pomocne może być mówienie o swoich uczuciach i obawach.

Wsparciem mogą być przyjaciele i członkowie rodziny. Jeśli chcesz porozmawiać, daj im znać. Być może czekają na sygnał od Ciebie.

Niektórzy ludzie nie chcą „obciążać” swoich bliskich lub wolą rozmawiać o swoich problemach z bardziej neutralnym specjalistą. Pomocny może być pracownik socjalny, doradca lub członek duchowieństwa.

Wielu osobom rozmowa z innymi osobami o podobnych doświadczeniach dodaje otuchy. W Twoim szpitalu lub centrum medycznym mogą działać grupy wsparcia. American Cancer Society posiada również informacje o grupach wsparcia w całych Stanach Zjednoczonych.

Co jeszcze powinnam wiedzieć o raku szyjki macicy?

Jeśli zdiagnozowano u ciebie raka szyjki macicy, z pewnością masz wiele pytań. Może właśnie dowiedziałaś się, że masz raka, a może przeszłaś już leczenie i nie wiesz, co cię czeka w przyszłości.

Znajomość odpowiedzi na te często zadawane pytania pomoże ci lepiej zrozumieć swoją sytuację i dokonać najlepszych wyborów.

Czy mój rak szyjki macicy może powrócić?

W wielu przypadkach leczenie przynosi efekty i rak nigdy nie powraca. Czasami jednak tak się dzieje – nawet jeśli lekarz przez dłuższy czas nie wykrył żadnych objawów. Nazywa się to nawrotem choroby.

Lekarz nie jest w stanie określić, jakie jest prawdopodobieństwo, że nowotwór powróci. Ale jeśli jest to rak szybko rosnący, zaawansowany lub rozległy, szanse są duże. I może być trudniejszy do wyleczenia.

Jeśli rak nie zniknie po pierwszym leczeniu, być może będziesz musiał poddawać się regularnym zabiegom, takim jak chemioterapia i naświetlania, aby utrzymać raka pod kontrolą. Lekarz omówi z Tobą dostępne opcje.

Czy istnieje większe prawdopodobieństwo zachorowania na inne nowotwory?

Nawet jeśli byłaś leczona z powodu raka szyjki macicy, nie oznacza to, że nie możesz zachorować na inne rodzaje nowotworów. W niektórych przypadkach ryzyko zachorowania na drugi nowotwór może wzrosnąć. Po wystąpieniu raka szyjki macicy możesz być bardziej narażona na zachorowanie na:

• raka płuc

• Nowotwory jamy ustnej, gardła lub krtani

• Nowotwory żołądka, trzustki, pęcherza moczowego lub moczowodu

• Nowotwory sromu, pochwy, jelita grubego lub odbytu

Jeśli byłeś poddany radioterapii, prawdopodobieństwo zachorowania na raka żołądka, pochwy, sromu, odbytnicy i pęcherza moczowego jest większe. Może też wystąpić zwiększone ryzyko zachorowania na niektóre inne nowotwory, takie jak ostra białaczka szpikowa i rak kości.

Kontynuowanie regularnych wizyt kontrolnych u lekarza, nawet po zakończeniu leczenia, może pomóc w zwróceniu uwagi na objawy. Zdrowa dieta, ćwiczenia fizyczne, ograniczenie spożywania alkoholu i unikanie palenia tytoniu mogą pomóc w zmniejszeniu ryzyka.

Czy będę mogła mieć dzieci?

Możliwość zajścia w ciążę po zachorowaniu na raka szyjki macicy zależy od stadium raka i rodzaju zastosowanego leczenia.

Jeśli masz raka we wczesnym stadium, możesz być poddana mniej agresywnemu leczeniu, dzięki czemu nadal będziesz mogła mieć dzieci. Prawdopodobnie będziesz musiała odczekać od 6 do 12 miesięcy, zanim będziesz mogła zajść w ciążę, aby móc się wyleczyć.

Jednak nadal mogą wystąpić problemy z zajściem w ciążę, ponieważ leczenie może mieć wpływ na płodność. Jeśli zajdziesz w ciążę, lekarz będzie musiał ściśle monitorować Twoją sytuację, ponieważ istnieje większe prawdopodobieństwo poronienia lub przedwczesnego porodu.

Jeśli zostaniesz poddana radykalnej histerektomii lub radioterapii, nie będziesz mogła zajść w ciążę. Jednak takie technologie, jak zachowywanie komórek jajowych lub zarodków przed rozpoczęciem leczenia, oznaczają, że prawdopodobnie nadal będziesz mogła mieć biologiczne dziecko z pomocą surogatki. Porozmawiaj ze swoim lekarzem o wszystkich możliwościach i obawach.

Czy mogę przekazać raka szyjki macicy mojej córce?

Istnieje możliwość przeniesienia zwiększonego ryzyka zachorowania na raka szyjki macicy na córkę, ale nie jest to prawdopodobne. Większość nowotworów szyjki macicy jest spowodowana wirusem HPV, a nie mutacjami genetycznymi.

Lekarze uważają jednak, że rak szyjki macicy może występować w niektórych rodzinach. Jeśli więc Ty na niego chorujesz, Twoja córka jest dwa do trzech razy bardziej narażona na zachorowanie niż osoba, której matka na niego nie chorowała. Może to wynikać z faktu, że u kobiet z tej samej rodziny częściej występuje schorzenie, które utrudnia im walkę z wirusem HPV.

Czy rak szyjki macicy zmieni mój popęd płciowy?

Wiele chorób nowotworowych może wpływać na libido, ale w przypadku leczenia raka szyjki macicy prawie na pewno zauważysz zmiany. Chemioterapia i naświetlania mogą powodować utratę popędu seksualnego, ból i suchość pochwy. Mogą też spowodować wczesną menopauzę, która sprawia, że ścianki pochwy stają się cieńsze i mniej rozciągliwe.

Radykalna histerektomia również może powodować suchość pochwy i brak popędu płciowego.

Aby złagodzić suchość i inne objawy, można stosować lubrykanty lub środki nawilżające pochwę. Lekarz może również porozmawiać z Tobą o terapii hormonalnej, ale będzie to zależało od Twojego wieku i innych czynników. Nie obawiaj się rozmawiać z lekarzem lub partnerem o wszelkich problemach seksualnych lub innych skutkach ubocznych występujących po leczeniu.

Jeśli cierpisz na raka szyjki macicy, istnieje szereg operacji, które mogą pomóc w leczeniu tego schorzenia. Dowiedz się, na czym one polegają i w jaki sposób lekarz zdecyduje, którą z nich zalecić.

Zależy to również od tego, czy lub jak daleko rak się rozprzestrzenił. Lekarze nazywają to stadium, w którym się znajduje. Chirurgia jest tylko jedną z opcji, którą należy omówić z lekarzem.

Kriochirurgia

Lekarz używa gazu zwanego ciekłym azotem do zamrożenia nieprawidłowych komórek nowotworowych na szyjce macicy. Tworzy się kula lodu, a nieprawidłowe komórki obumierają. Lekarz może przeprowadzić tę procedurę w swoim gabinecie lub klinice. Po zabiegu możesz wrócić do domu. Przez kilka tygodni może pojawić się wodnista wydzielina.

Kriochirurgia jest zwykle stosowana w stadium 0, co oznacza, że lekarz wykrył nieprawidłowe komórki tylko na powierzchni szyjki macicy.

Chirurgia laserowa

Jest ona wykonywana w gabinecie lekarskim lub klinice i zwykle zarezerwowana dla raka szyjki macicy w stadium 0. Lekarz używa wiązki laserowej do wypalenia komórek rakowych na szyjce macicy. Może również wyciąć niewielki fragment tkanki do zbadania w laboratorium. Lekarz znieczuli szyjkę macicy, dzięki czemu nie będziesz odczuwać bólu.

Konizacja

Lekarz może wykonać to badanie przed zaleceniem chemioterapii lub radioterapii. Jeśli pacjentka chce mieć później dzieci, może to być jedyna zalecana metoda leczenia.

Lekarz używa noża chirurgicznego lub laserowego do usunięcia z szyjki macicy fragmentu tkanki w kształcie stożka. Może również użyć cienkiego drutu podgrzewanego prądem. Jest to tak zwana procedura elektrochirurgicznego wycięcia pętlowego (LEEP). Próbka tkanki zostanie obejrzana pod mikroskopem. Jeśli na brzegach stożka znajdują się komórki nowotworowe, oznacza to, że część nowotworu mogła pozostać. Lekarz może wówczas zalecić chemioterapię lub naświetlania.

Histerektomia

W ramach tego zabiegu chirurg usuwa macicę i szyjkę macicy. Pozostałe narządy rozrodcze – jajniki i jajowody – pozostają na swoim miejscu, chyba że istnieją medyczne powody, dla których również powinny zostać usunięte.

Chirurdzy wykonują histerektomię na jeden z trzech sposobów: przez cięcie w jamie brzusznej (histerektomia brzuszna), przez pochwę (histerektomia pochwowa) lub za pomocą instrumentów zrobotyzowanych (histerektomia laparoskopowa).

Po operacji pacjentka będzie musiała pozostać w szpitalu. W przypadku histerektomii laparoskopowej lub pochwowej pobyt w szpitalu trwa od 1 do 2 dni. Czas pełnego powrotu do zdrowia wynosi około 2 do 3 tygodni.

Po histerektomii brzusznej pacjentka pozostanie w szpitalu przez 3 do 5 dni. Czas rekonwalescencji jest dłuższy – około 4 do 6 tygodni.

Powikłania występują rzadko, ale mogą obejmować nadmierne krwawienie, zakażenie, uszkodzenie układu moczowego lub jelit.

Histerektomia radykalna

Podczas tej operacji chirurg usuwa macicę i tkanki znajdujące się obok niej. Usunie również około 1 cal pochwy obok szyjki macicy. Może też pobrać niektóre węzły chłonne z okolicy miednicy. Są to kieszonki tkanki układu odpornościowego wielkości ziarnka grochu.Pozostawia się jajniki i jajowody, chyba że ich pobranie jest konieczne z medycznego punktu widzenia.W większości przypadków operacja ta jest wykonywana przez brzuch. Lekarz może jednak zastosować laparoskopię, aby usunąć macicę przez pochwę. Powoduje to mniejszą utratę krwi i być może krótszy pobyt w szpitalu.

Czas pełnego powrotu do zdrowia wynosi od 4 do 6 tygodni. W przypadku nadmiernego krwawienia, trudności w sikaniu lub podejrzenia zakażenia rany należy natychmiast skontaktować się z lekarzem.

Trachelektomia

Jeśli nadal chcesz mieć dzieci, lekarz może zalecić trachelektomię.

Chirurg usuwa szyjkę macicy i górną część pochwy, ale pozostawia macicę nienaruszoną. W miejscu, gdzie wcześniej znajdowała się szyjka macicy, zakłada się szew lub opaskę. Otwór ten prowadzi do macicy.

Lekarz może również usunąć węzły chłonne znajdujące się w pobliżu szyjki macicy lub macicy. Operację tę przeprowadza się przez pochwę lub przez cięcie w brzuchu.

Szansa na powrót raka po tej operacji jest bardzo mała. Badania wykazują, że kobiety, u których wykonano trachelektomię, mają 50% szans na zajście w ciążę 5 lat później. Są one jednak bardziej narażone na poronienie niż kobiety, które nie przeszły tego zabiegu.

Wyciskanie miednicy

Jeśli miałaś nawrót raka szyjki macicy, lekarz może zasugerować tę opcję chirurgiczną. Lekarz usunie szyjkę macicy, macicę oraz otaczające ją narządy i tkanki. Usunięte zostaną również pobliskie węzły chłonne. Ponadto, w zależności od tego, gdzie nowotwór się rozprzestrzenił, lekarz może usunąć pęcherz moczowy, pochwę, odbytnicę i część jelita grubego.

Jeśli lekarz będzie musiał usunąć część pęcherza moczowego lub okrężnicy, będzie musiał stworzyć dla Ciebie nowy sposób usuwania odpadów. Być może będziesz musiał mieć cewnik. Albo przymocować plastikowy worek z przodu twojego brzucha, aby przechwytywał mocz, zwany urostomią, lub kał, zwany kolostomią.

Twój lekarz może również stworzyć nową pochwę z twojej skóry, tkanki z jelit, przeszczepu mięśni lub skóry.

Rekonwalescencja po operacji wytrzewienia miednicy może trwać 6 miesięcy lub dłużej.

Radioterapia, chemioterapia, chirurgia i terapia celowana: Poznaj swoje możliwości leczenia raka szyjki macicy.

Po pierwsze, lekarz będzie musiał określić stopień zaawansowania nowotworu, czyli jego wielkość, oraz to, czy nie rozprzestrzenił się na inne części ciała. Na podstawie stopnia zaawansowania i rodzaju raka szyjki macicy lekarz wybierze metodę leczenia, która najprawdopodobniej zmniejszy rozmiary nowotworu.

Weźmie także pod uwagę Twój wiek oraz to, czy chcesz zachować zdolność do rodzenia dzieci.

Metody leczenia raka szyjki macicy obejmują:

• Chemioterapia

• Promieniowanie

• Chirurgia

• Terapia celowana

Poświęć czas na zapoznanie się z wszystkimi możliwościami. Upewnij się, że rozumiesz, jak działa każda z metod leczenia. Jeśli nie jesteś czegoś pewien, zadawaj pytania. Możesz także zasięgnąć drugiej opinii u innego lekarza.

Chirurgia

Chirurgia jest głównym sposobem leczenia raka szyjki macicy. Czasami stosuje się chemioterapię lub naświetlania, aby zmniejszyć guz przed operacją lub zabić komórki rakowe, które pozostały po operacji. Rodzaj operacji zależy od tego, jak duży jest nowotwór i czy doszło do jego rozprzestrzenienia.

Niektóre rodzaje operacji raka szyjki macicy mogą mieć wpływ na zdolność do rodzenia dzieci. Zanim zdecydujesz się na zabieg, porozmawiaj z lekarzem o ryzyku.

Konizacja. Ta operacja może leczyć bardzo małe raki szyjki macicy, które się nie rozprzestrzeniły. Chirurg usuwa z szyjki macicy obszar nieprawidłowych komórek w kształcie stożka. Konizacja jest wykonywana za pomocą noża, lasera lub cienkiej, podgrzewanej pętli drucianej. Po wykonaniu konizacji pacjentka powinna być w stanie rodzić dzieci.

Całkowita histerektomia. Podczas tej operacji usuwa się macicę i szyjkę macicy. Jest to główna metoda leczenia małych nowotworów, które nie rozprzestrzeniły się poza szyjkę macicy.

Zabieg ten może być wykonany przez:

• Brzuch (histerektomia brzuszna)

• Brzuch, przez bardzo małe otwory (histerektomia laparoskopowa)

Podczas zabiegu chirurg może również usunąć jajowody i jajniki, a także węzły chłonne w miednicy, aby sprawdzić, czy nowotwór się rozprzestrzenił.

Po histerektomii będziesz musiała pozostać w szpitalu przez 1 do 5 dni. Czas rekonwalescencji jest szybszy w przypadku operacji laparoskopowej niż brzusznej.

Po histerektomii nie będzie można rodzić dzieci. Jeśli pacjentka nadal chce mieć dzieci i zdecyduje się na zabieg, może porozmawiać z lekarzem o możliwościach takich jak zamrożenie jajeczek lub zarodków.

Zmodyfikowana radykalna histerektomia. Operacja ta jest zwykle wykonywana w przypadku wczesnego stadium raka szyjki macicy, który nie rozprzestrzenił się poza szyjkę. Podczas histerektomii radykalnej lekarz usuwa macicę i szyjkę macicy wraz z więzadłami, które utrzymują macicę na miejscu, oraz górną część pochwy znajdującą się obok szyjki macicy. Usunięte mogą zostać również węzły chłonne miednicy.

Operacja jest zwykle wykonywana z jednego dużego cięcia w brzuchu lub laparoskopowo przez pochwę.

Pobyt w szpitalu po radykalnej histerektomii trwa zwykle od 5 do 7 dni. Po operacji możesz mieć problemy z chodzeniem do łazienki, a do oddawania moczu może być potrzebna tymczasowa rurka zwana cewnikiem.

Trachelektomia. Zabieg ten, znany również jako cervicektomia, jest możliwy, jeśli masz raka szyjki macicy we wczesnym stadium, a nadal chcesz mieć dzieci. Usuwa się szyjkę macicy i górną część pochwy, ale pozostawia większą część macicy. Zabieg ten można wykonać przez otwarte cięcie lub laparoskopowo w jamie brzusznej albo przez pochwę. Jeśli pacjentka zajdzie w ciążę, konieczne będzie przeprowadzenie porodu przez cesarskie cięcie.

Wycięcie miednicy. Operacja ta jest stosowana, gdy rak szyjki macicy powraca i rozprzestrzenia się poza szyjkę macicy. Chirurg usunie szyjkę macicy, macicę i pobliskie węzły chłonne. Inne narządy, takie jak pęcherz moczowy, pochwa, odbytnica i część okrężnicy mogą również zostać usunięte, w zależności od tego, gdzie doszło do rozprzestrzenienia się raka. Jeśli zostanie usunięty pęcherz moczowy lub odbytnica, chirurg utworzy nowe drogi odprowadzania moczu i odpadów z organizmu.

Promieniowanie

Promieniowanie wykorzystuje wysokoenergetyczne promienie rentgenowskie do zabijania komórek nowotworowych i powstrzymywania ich wzrostu. Promieniowanie może być zastosowane przed lub po operacji, lub jeśli rak rozprzestrzenił się poza szyjkę macicy.

Radioterapię można stosować na dwa sposoby.

Brachyterapia. Promieniowanie jest podawane za pomocą małego urządzenia umieszczonego wewnątrz ciała, w pobliżu szyjki macicy. Metoda ta jest stosowana w przypadku wczesnego stadium raka szyjki macicy. Może być podawana w szpitalu lub czasami w domu.

Radioterapia wiązką zewnętrzną. EBRT jest często łączona z brachyterapią, aby zapobiec nawrotom zaawansowanego raka szyjki macicy. Promieniowanie jest podawane z urządzenia znajdującego się na zewnątrz ciała w krótkich seriach raz dziennie, przez 5 dni w tygodniu, przez 5 do 6 tygodni.

Skutki uboczne naświetlania mogą obejmować:

• Zmęczenie

• Luźne stolce, biegunka

• Nudności, wymioty

• Ból podczas stosunku

• Zmiany na skórze

• Dyskomfort i częste parcie na mocz

• Zmiany w miesiączkowaniu

• Opuchnięte nogi (jeśli napromieniowano węzły chłonne)

Te działania niepożądane zwykle ustępują po zakończeniu leczenia.

Chemioterapia

W chemioterapii stosuje się leki, które zabijają lub spowalniają wzrost komórek raka szyjki macicy. Chemioterapia jest zazwyczaj podawana dożylnie.

W przypadku raka szyjki macicy lekarze często podają chemioterapię z naświetlaniem, tzw. chemoradiację. Dodanie chemioterapii sprawia, że promieniowanie działa lepiej. Chemioterapia może być także stosowana, jeśli rak się rozprzestrzenił.

Efekty uboczne chemioterapii zależą od tego, jakie leki przyjmujesz, ale mogą obejmować:

• Zmiany w miesiączkowaniu

• Zmęczenie

• Wypadanie włosów

• Zwiększone ryzyko infekcji

• Utrata apetytu

• Bóle ust

• Nudności i wymioty

Napromienianie i chemioterapia mogą zwiększyć liczbę działań niepożądanych. Wiele z nich zwykle ustępuje po zaprzestaniu leczenia. Niektóre z nich mogą utrzymywać się przez długi czas, a nawet na stałe. Zapytaj swojego lekarza o sposoby łagodzenia skutków ubocznych.

Terapia celowana

W terapii celowanej stosuje się leki, które zabijają komórki nowotworowe, ale oszczędzają zdrowe komórki. Na przykład, bevacizumab (Avastin) jest lekiem, który powstrzymuje tworzenie się nowych naczyń krwionośnych. Może to spowolnić wzrost guza w zaawansowanym raku szyjki macicy, ponieważ nowotwory potrzebują nowych naczyń krwionośnych do odżywiania. Lekarze często stosują terapię celowaną w połączeniu z chemioterapią. Skutki uboczne mogą obejmować wysokie ciśnienie krwi, zmęczenie, utratę apetytu oraz zakrzepy krwi lub krwawienia.

Immunoterapia

Immunoterapia polega na stosowaniu leków w celu pobudzenia układu odpornościowego danej osoby do skuteczniejszego rozpoznawania i niszczenia komórek nowotworowych. Immunoterapia może być stosowana w leczeniu raka szyjki macicy, który się rozprzestrzenił lub powrócił (nawrót).

Pembrolizumab (Keytruda) i tisotumab vedotin-tftv (Tivdak) to leki stosowane w immunoterapii, podawane do żyły co 3 tygodnie. Są one ukierunkowane na PD-1, białko znajdujące się na komórkach układu odpornościowego zwanych limfocytami T, które w normalnych warunkach powstrzymuje te komórki przed atakowaniem innych komórek w organizmie. Blokując PD-1, leki te wzmacniają odpowiedź immunologiczną przeciwko komórkom nowotworowym. Może to spowodować zmniejszenie się niektórych guzów lub spowolnienie ich wzrostu.

Pembrolizumab może być stosowany u kobiet z niektórymi typami raka szyjki macicy, u których rak zaczął ponownie rosnąć po chemioterapii lub rozprzestrzenił się na inne części ciała.

Badania kliniczne

Jeśli wypróbowałeś już kilka metod leczenia, ale nie przyniosły one rezultatu lub nowotwór rozprzestrzenił się, zapytaj lekarza o badania kliniczne. W ramach takich badań testuje się nowe metody leczenia, aby sprawdzić, czy są bezpieczne i czy działają. Często są to sposoby na wypróbowanie nowych leków lub terapii, które nie są dostępne dla wszystkich. Lekarz może powiedzieć, czy jedno z takich badań może być dla Ciebie odpowiednie.

Jak mogę się lepiej czuć podczas leczenia raka szyjki macicy?

Prawdopodobnie jesteś tak skoncentrowany na powrocie do zdrowia, że nie masz czasu na zastanawianie się, jak złagodzić skutki uboczne leczenia, takie jak utrata włosów czy zmiany apetytu. Istnieją jednak rzeczy, które mogą pomóc Ci poczuć się lepiej.

Kontroluj swoje odżywianie i wagę. Dokonywanie właściwych wyborów żywieniowych podczas leczenia może pomóc w lepszym samopoczuciu, łagodzeniu skutków ubocznych, zmniejszeniu ryzyka infekcji, a nawet szybszym gojeniu się ran. Staraj się spożywać różnorodne pokarmy, aby uzyskać potrzebne składniki odżywcze, w tym:

• Przeciwutleniacze (witaminy A, C i E)

• Węglowodany (owoce, warzywa i produkty pełnoziarniste)

• Zdrowe tłuszcze (tłuszcze jednonienasycone i wielonienasycone)

• Białka (ryby, drób, chude czerwone mięso, jaja, niskotłuszczowe produkty mleczne)

• Witaminy i minerały

• Woda

Żywność pochodzenia roślinnego jest dobrym źródłem witamin i minerałów. Należy starać się spożywać co najmniej 2,5 szklanki kolorowych owoców i warzyw dziennie, w tym owoców cytrusowych. Próbuj także nowych produktów, takich jak fasola, i ogranicz do minimum wysokotłuszczowe pokarmy pochodzenia zwierzęcego.

Przekąski spożywane w ciągu dnia mogą pomóc w dostarczeniu dodatkowych białek i kalorii, które pomogą w leczeniu i utrzymaniu stabilnej wagi. Staraj się mieć przy sobie w ciągu dnia przekąski bogate w białko, takie jak jogurt, jajka lub ser i krakersy. Jeśli wystąpią skutki uboczne, takie jak ból gardła lub biegunka, unikaj przekąsek zawierających kwaśne pokarmy, które mogą je pogorszyć.

Ćwiczenie. Program leczenia może sprawić, że będziesz czuł się wyjątkowo zmęczony, a ćwiczenia fizyczne prawdopodobnie wydadzą Ci się niemożliwe. Jednak nawet niewielka ilość ćwiczeń może przynieść wiele korzyści. Może pomóc zachować siłę, poprawić apetyt i energię, a także zmniejszyć poczucie stresu i depresji.

Porozmawiaj z lekarzem o tym, jakie ćwiczenia są dla Ciebie odpowiednie, i zwróć uwagę na to, jak się czujesz, gdy ruszasz ciałem.

Nie ma nic złego w dbaniu o swój wygląd. Niektóre leki mogą zmienić Twój wygląd, a to może wpłynąć na Twoje samopoczucie. Radzenie sobie z tymi fizycznymi skutkami ubocznymi może pomóc ci poczuć się pewniej.

American Cancer Society sponsoruje ogólnokrajowy program Look Good Feel Better, w ramach którego kobiety cierpiące na wszystkie rodzaje nowotworów uczą się technik upiększania. Wolontariusze udzielają wskazówek dotyczących makijażu, skóry i paznokci, a w przypadku utraty włosów pomagają w doborze peruk i dodatków.

Porozmawiaj z lekarzem o swoim planie leczenia i o tym, czy spowoduje on utratę włosów. Jeśli tak, lekarz powinien być w stanie wypisać receptę na protezę włosów, aby firma ubezpieczeniowa mogła pokryć koszt peruki. Niektóre organizacje sprzedają peruki i akcesoria do włosów specjalnie dla kobiet poddawanych leczeniu raka. Twój lekarz i fryzjer mogą również udzielić Ci wskazówek, jak zachować włosy podczas leczenia.

Porozmawiaj o seksualnych skutkach ubocznych. Jeśli poddajesz się chemioterapii z powodu raka szyjki macicy, podczas i po leczeniu możesz zauważyć spadek libido lub inne seksualne skutki uboczne, takie jak suchość pochwy. Dzieje się tak, ponieważ chemioterapia powoduje, że jajniki nagle przestają produkować estrogen. Twój lekarz może zalecić estrogenową terapię zastępczą lub miejscowo stosowany krem estrogenowy.

Radioterapia w obszarze miednicy może uszkodzić Twoje jajniki i spowodować zmiany w wyściółce pochwy. Porozmawiaj ze swoim lekarzem o swoim leczeniu i o tym, czy może on zalecić jakieś szczególne strategie zapobiegania długotrwałym skutkom ubocznym.

W niektórych przypadkach inne formy intymności mogą okazać się lepsze niż stosunek płciowy, dlatego porozmawiaj ze swoim partnerem o nowych sposobach nawiązywania kontaktów.

Uzyskaj wsparcie emocjonalne. Rozważ możliwość dołączenia do grupy wsparcia, osobiście lub przez Internet, aby nawiązać kontakt z innymi kobietami w tej samej sytuacji. Krajowa Koalicja na rzecz Walki z Rakiem Szyjki Macicy (National Cervical Cancer Coalition) posiada społeczność internetową, a inne organizacje, takie jak CancerCare, oferują wsparcie bezpośrednie, telefoniczne i internetowe.

Możesz także rozważyć skorzystanie z poradnictwa indywidualnego lub rodzinnego, aby poradzić sobie z fizycznymi i emocjonalnymi zmianami. Zapytaj swój zespół terapeutyczny o zalecenia i lokalne zasoby.

Kiedy dowiadujesz się, że masz raka szyjki macicy, możesz wraz z lekarzem porozmawiać o tym, czy poniższe metody leczenia niepłodności są dla ciebie dobrym rozwiązaniem.

Odpowiedzi na te pytania zależą od kilku czynników, w tym od stadium zaawansowania nowotworu i stosowanego leczenia. Razem z lekarzem możesz porozmawiać o tym, czy poniższe metody oszczędzania płodności są dla ciebie dobre.

Konizacja

Jeśli twój rak jest ograniczony do niewielkich rozrostów w szyjce macicy, możesz skorzystać z tego rodzaju leczenia. Możesz również usłyszeć, że jest to biopsja stożkowa.

Najpierw zostaniesz znieczulona, aby nie być „obudzoną” podczas zabiegu. Następnie lekarz użyje skalpela, aby usunąć z szyjki macicy obszar w kształcie stożka, w tym tkankę nowotworową i część otaczającej ją zdrowej tkanki. Ma to na celu upewnienie się, że nie pozostał żaden nowotwór. Prawdopodobnie jeszcze tego samego dnia będziesz mogła wrócić do domu.

Zabieg ten powinien umożliwić Ci późniejsze zajście w ciążę. Prawdopodobnie będziesz musiała odczekać 6-12 miesięcy przed podjęciem starań o poczęcie. Istnieje jednak możliwość, że ryzyko poronienia lub niepłodności będzie wyższe. Wynika to z potencjalnych zmian i bliznowacenia szyjki macicy po zabiegu.

Trachelektomia prosta lub radykalna

Jeśli zależy Ci na zachowaniu płodności, a także jeśli masz małe guzy i jesteś we wczesnym stadium raka szyjki macicy, lekarz może zaproponować jeden z tych zabiegów. W obu przypadkach usuwa się większą część lub całość szyjki macicy – o wiele więcej niż w przypadku biopsji stożkowej. Wersja „radykalna” może również obejmować usunięcie części otaczających tkanek, części górnej pochwy oraz pobliskich węzłów chłonnych.

Podobnie jak w przypadku konizacji, po wykonaniu trachelotomii należy odczekać od 6 do 12 miesięcy, aby móc począć dziecko. Po tym czasie istnieje duża szansa, że będziesz w stanie począć i donosić ciążę do terminu. Szanse na donoszenie ciąży do końca wynoszą aż 70%. Ciąża nadal będzie jednak uznawana za ciążę wysokiego ryzyka i konieczne będzie wykonanie cesarskiego cięcia.

Zamrażanie jajeczek lub zarodków

Jeśli lekarz zaleci chemioterapię, naświetlania lub histerektomię, warto rozważyć zamrożenie jajeczek przed tymi zabiegami. Niektóre leki stosowane w chemioterapii i radioterapii mogą zniszczyć jajeczka lub uszkodzić macicę, a histerektomia to operacja usunięcia szyjki macicy i macicy.

Zamrożenie jajeczek może pozwolić Ci na poczęcie dziecka za pomocą IVF lub innych technik i donoszenie ciąży (jeśli nadal masz macicę) lub współpracę z surogatką.

Ze względu na skutki uboczne, należy unikać zajścia w ciążę podczas chemioterapii lub radioterapii. Lekarze zalecają odczekanie co najmniej 6 miesięcy od zakończenia leczenia przed podjęciem starań o poczęcie dziecka.

Pytania, które należy zadać lekarzowi

Radzenie sobie z emocjami, które często towarzyszą diagnozie raka – i jej wpływem na płodność – jest procesem ciągłym.

Dobrym miejscem do rozpoczęcia tego procesu jest gabinet lekarski. Tutaj można uzyskać najbardziej aktualne informacje na temat tego, jak leczenie może wpłynąć na zdolność do zajścia w ciążę teraz lub w przyszłości.

Należy zadać lekarzowi następujące pytania:

• W jakim stadium jest mój rak szyjki macicy?

• Jakie są możliwości leczenia, jakie są ich skutki uboczne i jak wpłyną one na moją płodność?

• Czy podczas leczenia należy zaprzestać uprawiania seksu?

• Jakiego rodzaju środki antykoncepcyjne powinnam stosować?

• Co muszę wiedzieć, zanim spróbuję zajść w ciążę?