Lekarz mówi ci.

Nie ma lekarstwa na zespół przewlekłego zmęczenia, ale niektóre leki mogą pomóc złagodzić objawy. wyjaśnia lekarz.

Objawy tego zespołu, zwanego także myalgic encephalomyelitis (ME/CFS), różnią się u poszczególnych osób. Podczas gdy dla ciebie najgorsze mogą być zmęczenie i bóle mięśni, dla kogoś innego największym problemem może być ciągłe budzenie się z niepokojem i utrata pamięci.

Zarówno ty, jak i twój lekarz powinniście spróbować najpierw zająć się najtrudniejszymi objawami – tymi, które najbardziej przeszkadzają wam w codziennym życiu.

Problemy ze snem

Wiele osób z ME/CFS ma jakieś zaburzenia snu. Dobry (lub przynajmniej lepszy) sen w nocy może pomóc ci czuć się mniej zmęczonym w ciągu dnia.

Po pierwsze, lekarz prawdopodobnie upewni się, że masz dobre nawyki związane ze snem. Obejmują one przestrzeganie regularnych godzin kładzenia się do łóżka i budzenia oraz utrzymywanie cichej, ciemnej i chłodnej sypialni.

Jeśli to nie poprawi Twojego snu, lekarz może zasugerować stosowanie dostępnych bez recepty środków nasennych, takich jak leki przeciwhistaminowe. Mogą one pomóc Ci spokojnie przespać całą noc, ale ich minusem jest to, że ich działanie może trwać dłużej niż 8 godzin. Oznacza to, że możesz czuć się senny przez cały dzień, a tego właśnie chcesz uniknąć. Jednak nie wszystkie środki nasenne działają na każdego w ten sam sposób. Porozmawiaj z lekarzem o tym, jaki rodzaj leku będzie dla Ciebie najlepszy i jak go przyjmować.

Jeśli leki nasenne dostępne bez recepty nie załatwią sprawy, lekarz może spróbować przepisać Ci leki nasenne na receptę. Celem tych leków jest przywrócenie prawidłowego snu przy jak najmniejszej dawce i w jak najkrótszym czasie. Nie powinno się ich zażywać długotrwale.

Niektóre leki nasenne wydawane na receptę pomagają w zasypianiu, np:

• Eszopiclone (Lunesta)

• Ramelteon (Rozerem)

• Zolpidem (Ambien)

Inne leki, które może przepisać lekarz, pomagają w utrzymaniu snu. Na przykład:

• Trazodon (Desyrel)

• Leki przeciwdepresyjne

• Benzodiazepiny

• Środki zwiotczające mięśnie

Wszystkie leki nasenne wydawane na receptę wywołują działania niepożądane. Ale niektóre z nich – senność w ciągu dnia, zawroty głowy, niestabilność i zaniki pamięci – są również objawami zespołu przewlekłego zmęczenia. Ty i Twój lekarz powinniście rozważyć wszystkie za i przeciw. Korzystne działanie wielu z tych leków ustępuje po kilku tygodniach, więc nie są one przydatne w długotrwałym leczeniu.

Stymulanty

Niektórym osobom przepisuje się leki pobudzające, takie jak te stosowane w leczeniu ADHD. Leki te pomagają złagodzić zmęczenie oraz problemy z pamięcią i koncentracją. Są one jednak podstępne w przypadku zespołu przewlekłego zmęczenia. Mogą dodawać energii i koncentrować uwagę, co może spowodować, że utkniesz w cyklu przesadzania, a potem załamywania się. To może pogorszyć stan pacjenta.

Ponieważ chorzy na ME/CFS są bardzo wrażliwi na wszelkie leki działające na mózg, niektórzy doświadczają rozdrażnienia i pobudzenia, przyjmując środki pobudzające w konwencjonalnych dawkach. Powinny być one przepisywane w małych dawkach, przez lekarzy, którzy często je przepisują i wiedzą, jak radzić sobie z efektami ubocznymi.

Jeśli wspólnie z lekarzem zdecydujesz się wypróbować lek pobudzający, jest wiele leków do wyboru. Lekarze pomogą Ci wybrać ten najlepszy dla Ciebie.

Pomoc dla stawów

Jeśli w przebiegu ME/CFS występują bóle mięśni i stawów, lekarz może zasugerować leki przeciwbólowe dostępne bez recepty, takie jak ibuprofen, aspiryna lub acetaminofen.

Jeśli one nie pomogą, lekarz może przepisać silniejsze leki przeciwbólowe lub skierować cię do specjalisty od leczenia bólu.

Jeśli masz zawroty głowy

Niektóre osoby z zespołem przewlekłego zmęczenia odczuwają zawroty głowy lub światłowstręt, gdy tylko staną lub usiądą w pozycji wyprostowanej. Jeśli to brzmi jak ty, leki na receptę, które mogą pomóc. Należą do nich:

• Fludrokortyzon (Florinef)

• Midodryna (ProAmatine)

• Propranolol XL (Inderal)

Kiedy masz depresję

U około połowy osób z zespołem przewlekłego zmęczenia w pewnym momencie pojawia się depresja. Jeśli wspólnie z lekarzem zdecydujesz, że lek przeciwdepresyjny jest dla Ciebie odpowiedni, lekarz wybierze taki, który z najmniejszym prawdopodobieństwem wywoła skutki uboczne mogące pogorszyć zespół przewlekłego zmęczenia. Może również zalecić, abyś udał się do doradcy na terapię.

Diagnozowanie zespołu przewlekłego zmęczenia nie jest proste. lekarz mówi, czego się spodziewać.

Zgłoś się do lekarza

Jeśli podejrzewasz, że możesz mieć zespół przewlekłego zmęczenia, umów się na wizytę u lekarza. Badania wykazują, że wcześniejsze podjęcie leczenia może przynieść lepsze wyniki.

Lekarz poprosi Cię o wiele informacji na temat Twojego stanu zdrowia. Niestety, nie ma jeszcze testu diagnostycznego, który byłby wystarczająco dokładny, aby był przydatny. Zanim lekarz postawi diagnozę ME/CFS, będzie musiał wykluczyć inne choroby lub przyczyny.

Może zlecić inne badania, takie jak badania krwi i moczu oraz prześwietlenia. Potrzebne będą nazwy wszystkich leków wydawanych na receptę i bez recepty, które przyjmujesz, na wypadek gdyby któryś z nich był przyczyną objawów. Należy również poinformować lekarza o przyjmowaniu jakichkolwiek suplementów. Nawet tak zwane leki naturalne lub ziołowe mogą mieć skutki uboczne, a ich stosowanie z innymi lekami, które przyjmujesz, może powodować problemy.

Lekarz przeprowadzi pełne badanie fizykalne i zada pytania dotyczące emocji. Ważne jest, aby upewnić się, że pacjent nie cierpi na inne zaburzenia, które mogą być poważne i mogą ulec poprawie pod wpływem leczenia.

Co jeszcze może to być?

Wiele osób cierpiących na ME/CFS ma także inne schorzenia. Jeśli poddasz się ich leczeniu, może to również poprawić stan chronicznego zmęczenia.

ME/CFS może przypominać mononukleozę, boreliozę, toczeń, stwardnienie rozsiane, fibromialgię, zaburzenia snu lub depresję. Choroba dotyka około 2,5 miliona Amerykanów, ale eksperci uważają, że tylko około 20% z nich jest zdiagnozowanych.

Sprawdzanie objawów

Lekarz zapozna się z historią choroby i wynikami badań. Sprawdzi, czy u pacjenta występuje kilka kluczowych objawów, począwszy od skrajnego zmęczenia lub znużenia, które nie ustępuje po odpoczynku w łóżku przez 6 miesięcy lub dłużej.

Następnie lekarz sprawdzi, czy u pacjenta występują trzy z tych „podstawowych” objawów CFS:

• Ograniczona zdolność do wykonywania zwykłych czynności przez sześć lub więcej miesięcy z powodu zmęczenia

• Zaostrzenie objawów (trudności w myśleniu, problemy ze snem, ból gardła, bóle głowy, zawroty głowy lub silne zmęczenie) po wysiłku fizycznym lub umysłowym

• Problemy z zasypianiem lub utrzymaniem snu, budzenie się niespokojnym

Aby postawić diagnozę ME/CFS, oprócz tych trzech objawów musi wystąpić jeden z nich:

• Problemy z myśleniem i pamięcią

• Nasilenie objawów podczas stania lub siedzenia w pozycji wyprostowanej; może wystąpić uczucie oszołomienia, zawroty głowy lub osłabienie, niewyraźne widzenie lub widzenie plam.

Postawienie diagnozy może trochę potrwać. Można zapytać, jak można złagodzić objawy w trakcie oczekiwania. Lekarz lub pracownik służby zdrowia zaplanuje wizyty kontrolne, aby sprawdzić, jak przebiega leczenie.

Zespół przewlekłego zmęczenia zmienia twoje życie. Lekarz wyjaśnia, jakie zmiany mogą ułatwić wykonywanie ćwiczeń, pracę, odżywianie i relacje z innymi.

Choroba może przechodzić złe fazy (nawroty), po których następują lepsze (remisja). Świadomość, że można się tego spodziewać, pomoże zrozumieć, jak zarządzać swoją energią.

Codzienne czynności

W okresie nawrotu może być ci trudno wykonać nawet proste poranne czynności, takie jak prysznic. Zaplanuj dodatkowy czas na zadania, które są dla ciebie trudne.

Kiedy znów poczujesz się dobrze, możesz spróbować zrobić tyle, ile zdołasz, póki masz energię. Nie próbuj tego. Zbytnie forsowanie się może doprowadzić do późniejszego załamania. Powtarzanie tego cyklu może spowodować powrót do nałogu.

Nawet jeśli jesteś w remisji, musisz nauczyć się łączyć codzienne czynności z odpoczynkiem.

Ćwiczenie

Dbanie o kondycję fizyczną jest ważnym elementem ogólnego stanu zdrowia, ale ćwiczenia mogą być trudne do wykonania dla osób z ME/CFS.

Potrzebne są zindywidualizowane programy, ponieważ każde ćwiczenie może prowadzić do wyczerpania. Współpracuj z lekarzem lub fizykoterapeutą, aby ustalić podstawowy poziom ćwiczeń i stopniowo go zwiększać. Pomoże to w pokonywaniu ograniczeń bez wywoływania zmęczenia po wysiłku (postexertional malaise – PEM).

Jeśli dojdziesz do punktu, w którym rutyna ćwiczeń powoduje pogorszenie objawów, wróć do ostatniego poziomu ćwiczeń, który był tolerowany.

Fizykoterapeuta może zmodyfikować plan ćwiczeń. Nie należy przesadzać z wysiłkiem fizycznym. Ważne jest odpowiednie tempo.

Odżywianie

Zwracanie uwagi na to, co jesz, może pomóc w opanowaniu objawów. Należy unikać wszelkich pokarmów i substancji chemicznych, na które pacjent jest wrażliwy.

Wiele osób z ME/CFS uważa, że dieta bogata w tłuszcze wielonienasycone i jednonienasycone, unikająca tłuszczów nasyconych i rafinowanych węglowodanów, taka jak dieta śródziemnomorska, jest pomocna.Jedz kilka małych posiłków w ciągu dnia. Na przykład trzy posiłki i trzy przekąski mogą pomóc w utrzymaniu wysokiego poziomu energii.

Mniejsze posiłki mogą też pomóc w kontrolowaniu nudności, które czasami zdarzają się w zespole przewlekłego zmęczenia. Aby kontrolować poziom energii, dobrze jest unikać następujących rzeczy:

• Cukier

• Substancje słodzące

• Alkohol

• Kofeina

Pomóż swojej pamięci

U niektórych osób z ME/CFS występują zaniki pamięci. Korzystaj z dziennego planera (papierowego lub aplikacji na smartfona), aby zachować plan dnia i pamiętać o rzeczach, które musisz zrobić.

Ustaw przypomnienia w smartfonie, kiedy masz gdzieś iść lub coś zrobić. Prowadź listy. Używaj karteczek samoprzylepnych.

Puzzle, gry słowne i karciane C dostępne również na smartfonie C mogą zapewnić aktywność umysłu i pomóc w poprawie pamięci.

Praca

Około połowa osób cierpiących na ME/CFS pracuje. Jeśli masz z tym problemy, możesz kwalifikować się do objęcia cię ochroną na mocy ustawy Americans with Disabilities Act (ADA). Ustawa ta wymaga od niektórych pracodawców zapewnienia odpowiednich udogodnień, które pomogą osobom niepełnosprawnym w wykonywaniu ich pracy.

Pacjent może potrzebować elastycznego harmonogramu, miejsca do odpoczynku w pracy oraz pisemnych instrukcji dotyczących pracy dla osób z problemami pamięci. Udogodnienia zależą od wykonywanej pracy, objawów i tego, jak wpływają one na zdolność do wykonywania pracy.

Jeśli z powodu choroby nie możesz pracować, możesz kwalifikować się do otrzymania renty inwalidzkiej z prywatnej polisy ubezpieczeniowej lub z ubezpieczenia społecznego.

Związki

Współpracownikom, przyjaciołom, rodzinie i bliskim może być trudno zrozumieć ME/CFS. Mogą nie zdawać sobie sprawy z tego, jak bardzo choroba wpływa na twoje codzienne życie. Mogą też nie wierzyć, że choroba jest prawdziwa. Przyjaciele i współpracownicy osób cierpiących na ME/CFS powinni zdobyć wiedzę na temat tego schorzenia.

Przewlekłe zmęczenie może też odbić się na twoich relacjach osobistych. Utrata energii, ból i potencjalne efekty uboczne leków mogą uniemożliwić ci prowadzenie aktywnego życia towarzyskiego, zabawę z dziećmi czy zdrowe życie seksualne.

Uzyskaj pomoc

Może się okazać, że poczujesz się lepiej, gdy porozmawiasz z innymi osobami cierpiącymi na tę chorobę. Lekarz może udzielić informacji o grupach wsparcia w Twojej okolicy.

U około połowy osób cierpiących na ME/CFS w pewnym momencie pojawia się depresja. Niektóre objawy depresji są podobne do objawów choroby, więc może być trudno je odróżnić. Czerwonymi flagami depresji mogą być poczucie beznadziejności, smutek, poczucie winy, bezwartościowości lub myśli o samobójstwie i śmierci.

Jeśli uważasz, że cierpisz na depresję, powiedz o tym lekarzowi. Leki i terapia depresji mogą pomóc w łagodzeniu objawów fizycznych i emocjonalnych.

Alternatywne metody leczenia zespołu przewlekłego zmęczenia może przynieść ulgę do niektórych. lekarz wyjaśnia.

Istnieje znacznie mniej badań dotyczących ryzyka i korzyści płynących z alternatywnych metod leczenia. Nie oznacza to, że te metody nie działają. Oznacza to jedynie, że nie ma wielu dowodów na to, że są one skuteczne. Pomagają one jednak niektórym ludziom i są na ogół bezpieczne do wypróbowania.

Podobnie jak w przypadku każdego innego rodzaju leczenia, najlepiej najpierw porozmawiać z lekarzem, aby znał wszystkie strategie, których próbujesz. Może on pomóc Ci sprawdzić, co może zadziałać i uważać na ewentualne skutki uboczne.

Uzdrawianie umysłu i ciała

?

Lekarz lub pracownik służby zdrowia może zalecić Ci akupunkturę, delikatny masaż, głębokie oddychanie, terapię relaksacyjną, jogę lub tai chi. Ma to na celu zwiększenie energii, zmniejszenie bólu lub złagodzenie innych objawów.

Niektóre badania wykazują, że akupunktura może zmniejszyć zmęczenie psychiczne i fizyczne oraz depresję u osób z ME/CFS. Naukowcy przeprowadzili kilka eksperymentów, w których porównywali jedną metodę leczenia z inną lub nie stosowali żadnej. Stwierdzili, że niektóre rodzaje masażu, w tym tui na (rodzaj masażu chińskiego), mogą pomóc w leczeniu niektórych objawów, takich jak depresja, zmęczenie, ból i bezsenność.

Redukcja stresu „oparta na uważności” (mindfulness), która łączy głębokie oddychanie i medytację, może pomóc w zmniejszeniu lęku i innych objawów oraz ogólnie poprawić jakość życia – wynika z kilku badań.

Terapia przez rozmowę

W kilku badaniach wykazano, że szczególny rodzaj terapii rozmownej, zwanej terapią poznawczo-behawioralną (CBT), może zmniejszyć objawy choroby. Może ona również pomóc w walce z depresją, stresem i lękiem, które często towarzyszą zespołowi przewlekłego zmęczenia. Jednak największe badanie, które zdawało się wykazywać korzyści, zostało ostatnio poddane poważnej krytyce. Tak więc ława przysięgłych wciąż nie jest rozstrzygnięta: CBT może pomóc niektórym osobom z zespołem przewlekłego zmęczenia, ale to nie zostało udowodnione.

Fizykoterapia

Niektóre badania wykazały, że terapia stopniowanymi ćwiczeniami fizycznymi może pomóc w zmniejszeniu objawów ME/CFE i poprawić wytrzymałość. Jest to forma fizykoterapii, która rozpoczyna się od bardzo niewielkiej ilości ćwiczeń i z czasem powoli zwiększa się ich ilość. Celem jest zatrzymanie się przed zmęczeniem, a następnie wydłużanie ćwiczeń za każdym razem.

Jednak największe badanie, w którym wykazano korzyści z terapii stopniowanymi ćwiczeniami, zostało poddane poważnej krytyce. Ponadto niektóre osoby z zespołem przewlekłego zmęczenia czują się znacznie gorzej po ćwiczeniach (złe samopoczucie po wysiłku, które jest częścią choroby). Tak więc rola ćwiczeń w tej chorobie jest niepewna.

Suplementy ziołowe i odżywcze

Jeśli chcesz wypróbować jakiś suplement, zawsze najpierw porozmawiaj o tym z lekarzem. W niektórych badaniach wykazano, że suplementy NADH, magnezu lub kwasów tłuszczowych omega-3 (np. olej rybny) mogą przynieść korzyści pacjentom z zespołem przewlekłego zmęczenia.

Ponad 1 milion Amerykanów cierpi na myalgic encephalomyelitis/chronic fatigue syndrome (ME/CFS). Dowiedz się, jakie są objawy tej poważnej choroby.

Ponad 1 milion Amerykanów cierpi na myalgic encephalomyelitis/chronic fatigue syndrome (ME/CFS). Chociaż badacze wiążą tę chorobę z wadami mózgu, układu odpornościowego i metabolizmu energetycznego, przyczyny choroby i sposób jej leczenia pozostają nieodkryte. Dr Dana J. Brimmer, naukowiec wizytujący w CDC, wyjaśnia, co lekarze już wiedzą.

P: Czym jest ta choroba?

Brimmer: Myalgic encephalomyelitis/chronic fatigue syndrome (ME/CFS) to poważna, długotrwała choroba, która może radykalnie zmienić życie pacjentów i trwać latami. Osoby cierpiące na ME/CFS często odczuwają ból, ogromne zmęczenie i mają problemy ze snem.

Chociaż nie ma lekarstwa na tę chorobę, diagnoza może pomóc pacjentom i ich rodzinom poprzez lepsze zrozumienie ME/CFS i zdobycie wiedzy na temat radzenia sobie z objawami. Ponadto raport Instytutu Medycyny (Institute of Medicine – IOM) z 2015 roku daje lekarzom wskazówki, których potrzebują, by ocenić chorobę i poradzić sobie z nią.

Jakie są objawy?

Zgodnie z raportem IOM, ME/CFS ma pięć głównych objawów:

• Duży spadek zdolności do wykonywania zwykłych czynności, trwający dłużej niż 6 miesięcy, któremu towarzyszy zmęczenie.

• Objawy, które nasilają się po wykonaniu czynności fizycznych lub umysłowych, które przed zachorowaniem byłyby „normalne” (znane również jako złe samopoczucie po wysiłku lub PEM)

• Nieodświeżający sen

• Trudności z myśleniem, przetwarzaniem informacji lub koncentracją

• Objawy, które pogarszają się, gdy osoba wstaje, ale poprawiają się, gdy leży (znane również jako nietolerancja ortostatyczna)

Wielu pacjentów z ME/CFS twierdzi, że PEM jest objawem, który najbardziej przeszkadza im w życiu. PEM nie zawsze da się przewidzieć, więc trudno jest zaplanować działania. Na przykład osoba z ME/CFS może w niektóre dni bez problemu pójść do sklepu spożywczego. Ale w inne może być zmuszona do odpoczynku w łóżku przez kilka kolejnych dni. Osoby cierpiące na ME/CFS mogą również odczuwać ból, ból gardła lub objawy grypopodobne.

Co robić, jeśli ktoś podejrzewa u siebie ME/CFS?

Porozmawiaj z lekarzem. Tylko lekarz może postawić diagnozę. Ponieważ objawy są różne, niektórym pacjentom pomaga notowanie objawów i przyniesienie listy na pierwszą wizytę. Informacje na temat ME/CFS można znaleźć na stronach internetowych CDC i National Institutes of Health (NIH).

Jak mogę wesprzeć osobę chorą na ME/CFS?

ME/CFS dotyka pacjentów, ich rodziny i przyjaciół. Najważniejszym wsparciem, jakiego możesz udzielić, jest zrozumienie, że choroba jest prawdziwa i ma długotrwałe konsekwencje. Ciężkość przebiegu ME/CFS różni się w zależności od osoby – na przykład niektórzy ludzie mogą jeszcze pracować, ale inni są bardzo chorzy i pozostają w domu.

Choroba może też przebiegać różnie u jednego pacjenta – czasami może on wyglądać „dobrze”, a innym razem może być zbyt chory, by wykonywać normalne czynności. Postaraj się zrozumieć te wzloty i upadki i zapytaj, co możesz zrobić, aby pomóc.

Przez liczby

2x: Liczba kobiet chorujących na ME/CFS w porównaniu z mężczyznami, chociaż na chorobę mogą chorować osoby obu płci.

30. i 40. rok życia: Wiek, w którym choroba pojawia się najczęściej. Choroba może jednak dotyczyć także małych dzieci, nastolatków i starszych dorosłych.

Od 17 do 24 miliardów dolarów: Kwota rocznych rachunków medycznych i utraconych dochodów z powodu ME/CFS w Stanach Zjednoczonych.

Znajdź więcej artykułów, przejrzyj poprzednie wydania i przeczytaj bieżący numer Doctor Magazine.

Jakie czynniki prowadzą do wystąpienia zespołu przewlekłego zmęczenia? Dowiedz się, czy możesz być w grupie ryzyka.

Jeśli uważasz, że możesz mieć to schorzenie lub obawiasz się, że możesz być w grupie ryzyka, skonsultuj się z lekarzem.

Wiek i płeć

Jeśli jesteś kobietą, prawdopodobieństwo zachorowania na ME/CFS jest czterokrotnie większe niż w przypadku mężczyzn. Choroba rzadko występuje u dzieci, ale u dziewcząt jest bardziej prawdopodobna niż u chłopców.

Choroba najczęściej zaczyna się u osób dorosłych w wieku 30-50 lat. Wśród nastolatków najczęściej chorują osoby między 13 a 15 rokiem życia.

Geny

Zespół przewlekłego zmęczenia ME/CFS może występować rodzinnie. Możliwe, że niektórzy ludzie dziedziczą ryzyko zachorowania po jednym z rodziców, na przykład w wyniku wady w budowie konkretnego genu.

Prawdopodobnie ważniejsze od tego, jak zbudowane są geny, jest to, czy geny są prawidłowo włączane i wyłączane – różnice w aktywności genów. U osób z ME/CFS, w obrębie białych krwinek i innych części ciała, występują różnice w aktywności genów. Na przykład, w kilku badaniach stwierdzono, że geny ważne dla aktywacji układu odpornościowego są częściej włączone u osób z ME/CFS.

Większość chorób jest uwarunkowana zarówno budową genów, jak i czynnikami środowiskowymi – organizmami zakaźnymi, toksynami, dietą, stresem, wysiłkiem fizycznym itd. Może to być prawdą również w ME/CFS.

Inne schorzenia

Osoby cierpiące na zespół przewlekłego zmęczenia mogą być bardziej narażone na występowanie niektórych z poniższych schorzeń:

• Fibromialgia

• Zespół jelita drażliwego (IBS)

• Nadwrażliwość na wiele substancji chemicznych

• Zaburzenia skroniowo-żuchwowe (TMD lub TMJ)

• Śródmiąższowe zapalenie pęcherza moczowego, które powoduje ból w pęcherzu moczowym lub w miednicy

• Zespół wstrząsowy

• Napięciowy ból głowy

• Przewlekły ból miednicy u kobiet

• Przewlekłe zapalenie gruczołu krokowego u mężczyzn

Możliwe, że posiadanie jednego z tych schorzeń może zwiększyć ryzyko wystąpienia ME/CFS. Może też być na odwrót. Jak dotąd badacze nie do końca rozumieją związek między przewlekłym zmęczeniem a tymi innymi problemami zdrowotnymi.

?