Lekarz mówi ci.

Lekarz wyjaśnia zasady leczenia polipów i innych stanów chorobowych jelita grubego, które mogą prowadzić do rozwoju raka jelita grubego.

Te rodzaje polipów są bardziej niż inne narażone na rozwój raka. Podczas badań przesiewowych z użyciem sigmoidoskopii lub kolonoskopii polipy mogą zostać uwidocznione i usunięte. Typ polipa można określić w laboratorium.

Oto jak leczy się polipy gruczolakowate jelita grubego:

• Pojedynczy polip wykryty podczas giętkiej sigmoidoskopii zwykle prowadzi do wykonania dodatkowej kolonoskopii w celu wykrycia innych polipów.

• Następnie, gdy okrężnica jest już „czysta” od polipów, eksperci zalecają powtarzanie kolonoskopii co 1 do 3 lat.

• Jeśli wyniki badań kontrolnych będą prawidłowe, lekarz określi dalsze zalecenia dotyczące badań przesiewowych.

Nadal istnieją kontrowersje dotyczące sposobu postępowania z pacjentami z FAP. Prawie wszyscy nieleczeni pacjenci mają raka jelita grubego przed 40 rokiem życia, dlatego konieczne jest leczenie chirurgiczne. Oto, jak zwykle postępuje się z FAP:

• Całkowita kolektomia z zespoleniem jelita krętego z odbytnicą, chyba że w odbytnicy znajdują się polipy.

• Następnie co 6 miesięcy po operacji należy wykonywać kontrolną proktoskopię (badanie odbytnicy) w celu wykrycia polipów.

• Jeśli dana osoba nie chce podjąć ryzyka rozwoju raka w odbytnicy lub ma już polipy w odbytnicy, można usunąć odbytnicę (ryzyko rozwoju polipów w nieuszkodzonej odbytnicy wynosi od 7,5% do 59%). W takich przypadkach, aby zachować jakość życia, preferuje się operację zespolenia jelita krętego z odbytnicą.

Wiele osób cierpiących na przewlekłe choroby zapalne jelit, takie jak wrzodziejące zapalenie jelita grubego, może być poddawanych regularnym badaniom kolonoskopowym w poszukiwaniu objawów raka jelita grubego. Jeśli rak zostanie wykryty, można go odpowiednio leczyć.

Niektórzy pacjenci decydują się na profilaktyczną kolektomię z ewentualnym wykonaniem zespolenia krętniczo-kątniczego w celu zachowania części funkcji jelita.

?

Co to jest rak jelita grubego? Skąd wiadomo, czy się na niego choruje? Tutaj znajdziesz odpowiedzi na pytania dotyczące raka jelita grubego, w tym czynników ryzyka i profilaktyki raka jelita grubego.

Przegląd i fakty

Co to jest rak jelita grubego? Skąd wiadomo, że się go ma? Tutaj znajdziesz odpowiedzi na pytania dotyczące raka jelita grubego, w tym czynników ryzyka i profilaktyki raka jelita grubego.

Rozwiązania zdrowotne

• Penis zakrzywiony w stanie wzwodu?

• Czy mogę mieć CAD?

• Leczenie zgiętych palców

• Leczenie HR+, HER2- MBC

• Masz dość łupieżu?

• Korzyści płynące z CBD

• Przemyśl na nowo leczenie stwardnienia rozsianego

• Udary związane z migotaniem przedsionków

• Ryzyko wystąpienia DVT/PE w przyszłości

• Czy mój penis jest normalny?

• Opcje leczenia nawracającego stwardnienia rozsianego

• Przeszczep wątroby ratuje życie

• Sfinansuj chirurgię plastyczną

• Przyczyny zgięcia palca

• Jak żyć z łuszczycą?

• Brakujące zęby?

Więcej od lekarza

• 5 wskazówek pomocnych w nawracającym SM

• Jak radzić sobie z narkolepsją

• Ulga dla zablokowanych mieszków włosowych

• Łuszczycowe zapalenie stawów a sen

• Jak się czuje łuszczyca

• Pierwsze zaostrzenie łuszczycowego zapalenia stawów

• Rozmowy z lekarzem na temat RZS

• Crohn’s: Choroba „całego ciała

• Unikanie zaostrzeń choroby Leśniowskiego-Crohna

• Korzyści zdrowotne oleju z nasion konopi

• Lepiej żyć z chorobą łuszczycową

• Rodzaje terapii B-komórkowej w stwardnieniu rozsianym

• 5 korzyści zdrowotnych płynących z konopi

• Dlaczego rak prostaty się rozprzestrzenia

• Życie z zaawansowanym rakiem piersi

• Gdzie rozprzestrzenia się rak piersi

Lekarz wyjaśnia, jakie są dwie najczęstsze dziedziczne postacie raka jelita grubego oraz jak się je wykrywa i leczy.

Eksperci odkryli zmiany w genach (znane również jako mutacje lub nieprawidłowości), które powodują raka jelita grubego. Gen jest blokiem DNA, który zawiera kod genetyczny, czyli instrukcję tworzenia białek niezbędnych do funkcjonowania organizmu.

Dzieci osób, które są nosicielami tych genów, mają 50% szans, że otrzymają je od swoich rodziców.

Dwa najczęstsze dziedziczne zespoły raka jelita grubego to dziedziczny rak jelita grubego niezwiązany z polipowatością (HNPCC) i rodzinna polipowatość gruczolakowata (FAP). Te dwa przypadki stanowią mniej niż 5% wszystkich nowotworów jelita grubego.

Dziedziczny rak jelita grubego niezwiązany z polipowatością (zespół Lyncha)

HNPCC, znany również jako zespół Lyncha, jest najczęstszą postacią dziedzicznego raka jelita grubego, stanowiącą około 3% wszystkich rozpoznań raka jelita grubego rocznie. Osoby z HNPCC często mają co najmniej trzech członków rodziny i dwa pokolenia chorych na raka jelita grubego, a rak rozwija się u nich przed 50 rokiem życia.

Chociaż nie każdy, kto odziedziczy gen HNPCC, zachoruje na raka jelita grubego, ryzyko jest bardzo wysokie: około 80%. Osoby z HNPCC są również bardziej narażone na inne nowotwory związane z zespołem Lyncha, w tym nowotwory mózgu, nerek, jajników, macicy, pęcherza moczowego, trzustki, jelita cienkiego i żołądka.

Lekarze mogą sprawdzić występowanie raka jelita grubego u krewnych, aby dowiedzieć się, czy w danej rodzinie występuje HNPCC. „Rodziny z HNPCC muszą wykazywać pewne oznaki występowania raka jelita grubego w różnych pokoleniach. Nazywa się je Kryteriami Amsterdamskimi i obejmują one:

• Co najmniej trzech członków z nowotworem związanym z zespołem Lyncha

• Co najmniej dwa kolejne pokolenia z tym typem nowotworu

• Dwóch członków rodziny z chorobą jest krewnymi pierwszego stopnia (tj. rodzicami, braćmi, siostrami lub dziećmi) innego członka rodziny z nowotworem z zespołu Lyncha

• Przynajmniej jeden członek dotknięty chorobą w wieku 50 lat lub wcześniej

• FAP jest wykluczona z diagnozy członka rodziny

Jeśli uważasz, że dotyczy to Twojej rodziny, skonsultuj się z lekarzem. Kolonoskopia jest zalecana u członków rodziny, którzy są o 10 lat młodsi od najmłodszego członka rodziny, u którego rozpoznano raka. Powinieneś także poddać się badaniom przesiewowym pod kątem innych nowotworów związanych z zespołem Lyncha. U osób, u których rozpoznano zespół Lyncha, badania przesiewowe rozpoczyna się zwykle między 20. a 25. rokiem życia.

Zespół rodzinnej polipowatości gruczolakowatej (FAP)

Rodzinna polipowatość gruczolakowata (FAP) jest rzadkim schorzeniem charakteryzującym się występowaniem setek lub tysięcy łagodnych polipów, nienowotworowych narośli w jelicie grubym i górnych drogach oddechowych. Uważa się, że występuje ona u około 1% wszystkich osób, u których co roku diagnozuje się raka jelita grubego.

Polipy zaczynają się wcześnie – u 95% osób z FAP pojawiają się przed 35 rokiem życia – i często występują u pacjentów w wieku nastoletnim – 50% ma polipy już w wieku 15 lat. Bez usunięcia jelita grubego istnieje prawie 100% prawdopodobieństwo, że niektóre z polipów przekształcą się w raka, zwykle przed 40 rokiem życia. Z FAP związany jest również rak tarczycy.

Chociaż większość przypadków FAP jest dziedziczona, prawie jedna trzecia jest wynikiem spontanicznej (nowo powstałej) zmiany genu. W przypadku osób, u których wystąpi nowa mutacja genu, mogą one przekazać gen FAP swoim dzieciom.

Co to jest gen FAP?

Geny to niewielkie odcinki DNA, które kontrolują funkcjonowanie komórek, np. informują je o tym, kiedy mają się dzielić i rosnąć. Jedna kopia każdego genu pochodzi od matki, a druga od ojca.

W 1991 roku naukowcy zidentyfikowali gen o nazwie APC, który jest odpowiedzialny za tę chorobę. Występuje on u 82% pacjentów z FAP. Ryzyko wystąpienia raka jelita grubego w ciągu całego życia u osób, u których występuje ta zmiana w genie, jest bliskie 100%.

Jaka jest różnica między FAP a HNPCC?

Dwie główne różnice między FAP a HNPCC to:

Inne formy zespołów polipowatości dziedzicznej

Inne bardzo rzadkie formy dziedzicznych zespołów polipowatości są związane z podwyższonym ryzykiem wystąpienia raka jelita grubego. Należą do nich:

• Polipowatość młodzieńcza (JP). U pacjenta może występować od 5 do 500 polipów, głównie w okrężnicy i odbytnicy. Zwykle pojawiają się one przed ukończeniem 10 roku życia. Choroba może również dotyczyć żołądka i jelita cienkiego. Osoby cierpiące na JP są również bardziej narażone na zachorowanie na raka jelita grubego.

• Zespół Peutza-Jeghersa (PJS). Osoby z PJS mają zazwyczaj od kilkudziesięciu do kilku tysięcy łagodnych polipów w żołądku i jelitach, głównie w jelicie cienkim. Rozrosty te mogą stać się złośliwe lub spowodować zablokowanie jelita.

Żydzi aszkenazyjscy i rak jelita grubego

Osoby pochodzenia żydowskiego, które są Aszkenazyjczykami lub pochodzą z Europy Wschodniej, są w grupie zwiększonego ryzyka zachorowania na raka jelita grubego. Uważa się, że jest to związane z wariantem genu APC, który występuje u 6% tej populacji. Żydzi aszkenazyjscy stanowią większość populacji żydowskiej w Stanach Zjednoczonych.

Jeśli podejrzewasz, że jesteś w grupie ryzyka zachorowania na raka jelita grubego, osoby pochodzenia żydowskiego, aszkenazyjskiego lub wschodnioeuropejskiego, są w grupie podwyższonego ryzyka zachorowania na raka jelita grubego. Uważa się, że jest to związane z wariantem genu APC, który występuje u 6% tej populacji. Żydzi aszkenazyjscy stanowią większość populacji żydowskiej w Stanach Zjednoczonych. o dziedzicznej postaci raka jelita grubego, porozmawiaj ze swoim lekarzem. Być może możliwe jest wykonanie badania genetycznego, które potwierdzi Twoje podejrzenia.

Testy genów dla raka jelita grubego

Badania krwi pozwalają wykryć zmiany w genach, które u niektórych osób zwiększają prawdopodobieństwo zachorowania na FAP lub HNPCC.

Warto rozważyć poradnictwo i badania genetyczne, jeśli:

• Masz więcej niż 10 polipów jelita grubego

• Miałeś polipy jelita grubego i inne rodzaje nowotworów

• Jesteś z pochodzenia Żydem aszkenazyjskim i w Twojej rodzinie występowały przypadki raka jelita grubego lub polipów

Jeśli wynik testu na obecność tych zmian w genach jest pozytywny, lekarz prawdopodobnie zaleci coroczne wykonywanie kolonoskopii. Jest to badanie polegające na sprawdzeniu, czy w jelicie grubym nie ma raka lub polipów.

Jeśli u pacjenta wystąpił już rak jelita grubego lub polipy, lekarz może porozmawiać z nim o kolektomii, czyli operacji usunięcia jelita grubego.

Twoi krewni mogą również rozważyć poradnictwo i badania genetyczne.

Rejestry raka jelita grubego

Kilka ośrodków medycznych w całym kraju prowadzi listy lub rejestry pacjentów i ich rodzin ze schorzeniami związanymi z rakiem jelita grubego, takimi jak HNPCC, FAP i zespół Peutza-Jeghersa. Rejestry te gromadzą i zarządzają informacjami na temat historii rodziny i próbek biologicznych.

Cele rejestrów obejmują:

Opieka nad pacjentem. Pierwszym krokiem do przystąpienia do rejestru nowotworów jest rozmowa na ten temat z rodziną i podpisanie formularza zgody, który umożliwia pracownikom rejestru kontakt z krewnymi i uzyskanie dokumentacji medycznej z innych szpitali. W ten sposób mogą oni stworzyć drzewo genealogiczne, zwane rodowodem, opowiadające historię zachorowań na raka w Twojej rodzinie. Jest to klucz do ustalenia, kto jest zagrożony, jak duże jest to ryzyko i co należy zrobić. Pracownicy rejestru koordynują badania, wizyty i leczenie. Mogą również służyć radą w kwestiach związanych z ubezpieczeniem, problemami z płatnościami i innymi sprawami. Wszelkie dane osobowe zebrane przez rejestr są poufne.

Edukacja. Ty i Twoja rodzina musicie być świadomi tego, w jaki sposób choroba wpłynie na Wasze życie. Możesz być na bieżąco z rozwojem sytuacji dzięki broszurom, biuletynom i artykułom z czasopism medycznych. Rejestry biorą również udział w programach mających na celu edukację lekarzy na temat złożoności dziedzicznego raka jelita grubego.

Badania. Ty i Twoja rodzina możecie zostać poproszeni o wzięcie udziału w projektach badawczych mających na celu poprawę opieki nad pacjentami z rakiem jelita grubego i ich rodzinami. W badaniach tych wiodącą rolę odgrywają rejestry, ponieważ mają one dostęp do dużej liczby osób. Środki bezpieczeństwa wbudowane w proces badawczy chronią pacjenta przed szkodą. Rejestry i ich pracownicy mogą także dzielić się pomysłami i współpracować w zakresie badań z innymi rejestrami na całym świecie.

Rejestry raka jelita grubego również:

• Zachęcają do badań przesiewowych. Pracownicy rejestrów mogą budować oparte na zaufaniu relacje z pacjentami i ich rodzinami, tak aby można było omówić i rozwiać szczere uczucia i obawy. Mogą pomóc pacjentom zrozumieć znaczenie badań przesiewowych dla nich samych i innych członków rodziny.

• Służą jako rzecznicy pacjenta. Pracownicy rejestracji mają na uwadze najlepszy interes pacjenta i jego rodziny. Oprócz problemów medycznych, wielu pacjentów i ich rodzin potrzebuje pomocy w takich aspektach życia, jak ubezpieczenie, zatrudnienie czy sprawy społeczne. W tych kwestiach można polegać na rejestrach jako na źródle informacji.

Każdy, u kogo w rodzinie występuje rak jelita grubego (więcej niż dwóch bliskich krewnych z tą chorobą), może dołączyć do rejestru nowotworów dziedzicznych.

Jeśli jesteś zainteresowany, porozmawiaj ze swoim zespołem onkologicznym. Pomogą Ci oni znaleźć odpowiedni dla Ciebie rejestr.

Rak jelita grubego rozpoczyna się w wyściółce jelita grubego, zwanego też okrężnicą, lub w odbytnicy. Dowiedz się więcej na temat definicji, rodzajów, przyczyn, czynników ryzyka, objawów, diagnostyki, etapów, leczenia i zapobiegania rakowi jelita grubego.

Rak jelita grubego, czasami nazywany rakiem okrężnicy, zaczyna się, gdy komórki wyściełające okrężnicę lub odbytnicę rozrastają się w sposób niekontrolowany. Jest to trzecia główna przyczyna zgonów z powodu nowotworów wśród amerykańskich mężczyzn i kobiet.

W Stanach Zjednoczonych około 72% przypadków raka jelita grubego rozpoczyna się w okrężnicy, a 28% w odbytnicy.

Okrężnica jest nazywana także jelitem grubym, stanowiącym część układu pokarmowego. Wchłania ono wodę i składniki odżywcze z pożywienia po przejściu przez żołądek i jelito cienkie. Odpady stałe (kupa lub stolec) są przechowywane w jelicie grubym, zanim zostaną przeniesione do odbytnicy. Ta 8-calowa rura zatrzymuje odpady do czasu, aż opuszczą one organizm przez odbyt.

Większość nowotworów jelita grubego to „ciche” nowotwory. Rosną one powoli i możesz nie zauważyć żadnych objawów, dopóki nie będą duże. Możesz jednak podjąć pewne kroki, aby zapobiec rakowi jelita grubego i możesz go wyleczyć, jeśli wykryjesz go wcześnie. Ważne jest, aby regularnie poddawać się badaniom przesiewowym w celu wykrycia raka lub obszarów przedrakowych, zwłaszcza jeśli istnieje wysokie ryzyko zachorowania.

Rodzaje raka jelita grubego

Istnieje kilka typów raka jelita grubego, w zależności od tego, gdzie się zaczyna.

• Gruczolakorak. Jest to najczęstszy rodzaj, występujący w 96% przypadków. Rozpoczyna się w komórkach, które wytwarzają śluz w okrężnicy i odbytnicy.

• Guz rakowiaka. Rozpoczyna się w komórkach wytwarzających hormony.

• Guz stromalny przewodu pokarmowego. Tworzy się w komórkach w ścianie okrężnicy, które powodują, że mięśnie przewodu pokarmowego przesuwają pokarm lub płyn.

• Chłoniak. Jest to nowotwór komórek układu odpornościowego.

• Mięsak (Sarcoma). Rozpoczyna się w tkankach łącznych, takich jak naczynia krwionośne lub warstwy mięśni.

Przyczyny raka jelita grubego

Prawie wszystkie nowotwory jelita grubego i odbytnicy zaczynają się od polipa, czyli narośli na wewnętrznej powierzchni okrężnicy. Same polipy zazwyczaj nie są rakiem.

Do najczęstszych typów polipów w okrężnicy i odbytnicy należą:

• Polipy hiperplastyczne i zapalne. Zwykle nie mają one szansy na rozwój raka. Jednak duże polipy hiperplastyczne, zwłaszcza po prawej stronie okrężnicy, mogą stanowić problem. Lekarz będzie chciał je usunąć.

• Gruczolaki lub polipy gruczolakowate. Są to zmiany przedrakowe. Jeśli pozostawisz je same sobie, mogą przekształcić się w raka jelita grubego.

Rak jelita grubego może również rozpocząć się w obszarze nieprawidłowych komórek, zwanych dysplazją, w wyściółce okrężnicy lub odbytnicy.

Czynniki ryzyka raka jelita grubego

Każdy może zachorować na raka jelita grubego. Najczęściej występuje on u Afroamerykanów i osób powyżej 50 roku życia.

Szansa zachorowania na raka jelita grubego w ciągu całego życia wynosi 1 na 22 w przypadku mężczyzn i 1 na 24 w przypadku kobiet.

Do czynników, które mogą zwiększyć ryzyko zachorowania należą:

• Osobiste lub rodzinne występowanie raka jelita grubego lub polipów

• Dieta z dużą ilością czerwonego i przetworzonego mięsa

• Choroby zapalne jelit, takie jak choroba Leśniowskiego-Crohna lub wrzodziejące zapalenie jelita grubego

• Choroby przekazywane w rodzinie, takie jak rodzinna polipowatość gruczolakowata (FAP) i dziedziczny niepolipowaty rak jelita grubego (HNPCC)

• Otyłość

• Palenie tytoniu

• Brak aktywności

• Duże spożycie alkoholu

• Cukrzyca typu 2

• Rak piersi

• Rak jajnika lub macicy zdiagnozowany przed 50 rokiem życia

Polipy mogą być bardziej podatne na występowanie raka lub nieść ze sobą większe prawdopodobieństwo wystąpienia raka, jeśli:

• Są większe niż 1 centymetr

• Masz więcej niż dwa

• Wykazują one oznaki dysplazji

Objawy raka jelita grubego

Możesz nie zauważyć żadnych objawów raka jelita grubego. Jeśli je masz, mogą one obejmować:

• Zmiany w rytmie wypróżnień, które nie ustępują, takie jak zaparcia lub biegunki

• Uczucie, że jelito nie zostało całkowicie opróżnione po zrobieniu kupy

• Krwawienie z odbytu

• Krew na lub w kupie

• Kupa węższa lub cieńsza niż zwykle

• Dyskomfort w brzuchu

• Skurcze żołądka

• Utrata wagi bez wyraźnej przyczyny

• Niezwykle niska liczba czerwonych krwinek (anemia)

• Osłabienie lub zmęczenie

• Guzek w brzuchu lub odbytnicy

Diagnostyka raka jelita grubego

Lekarz może przeprowadzić badanie fizykalne i zbadać brzuch pod kątem obecności obrzękniętych narządów lub mas. Może również zlecić jedno lub więcej z poniższych badań w celu wykrycia polipów lub raka jelita grubego:

• Badanie odbytnicy. Lekarz może palcami wyczuć obecność narośli.

• Kolonoskopia. Jest to standardowe badanie przesiewowe, zalecane przez ekspertów. Lekarz używa cienkiej, giętkiej rurki zwanej kolonoskopem do obejrzenia całej okrężnicy i odbytnicy.

• Sigmoidoskopia. Lekarz ogląda odbytnicę i ostatnią część jelita grubego.

• Biopsja. Lekarz może pobrać fragment tkanki podczas kolonoskopii lub sigmoidoskopii i wysłać go do laboratorium w celu wykonania badań. Może również pobrać próbkę za pomocą igły, kierując się przy tym wynikami tomografii komputerowej lub ultrasonografii. Powikłania są rzadkie, ale może wystąpić krwawienie lub dyskomfort.

• DNA kału. W badaniu tym poszukuje się pewnych zmian w genach, które mogą być oznaką raka jelita grubego.

• Kolonografia TK. Jest to specjalne zdjęcie rentgenowskie (zwane także wirtualną kolonoskopią) całego jelita grubego. Trwa krócej i jest mniej inwazyjne niż inne badania. Jeśli jednak wykaże obecność polipa, nadal konieczna będzie kolonoskopia.

• Badanie rentgenowskie z zastosowaniem lewatywy barowej. Jest to rodzaj badania rentgenowskiego polegającego na wprowadzeniu barwnika do jelita grubego. Dzięki temu można znaleźć miejsca problematyczne, które mogą oznaczać konieczność wykonania kolonoskopii.

• Inne badania obrazowe. Rezonans magnetyczny lub ultrasonografia mogą dać lekarzowi lepszy wgląd w narządy.

Guzy mogą krwawić w ilościach tak małych, że mogą je wykryć tylko specjalne testy. Jest to tzw. krwawienie utajone, co oznacza, że prawdopodobnie nie można go dostrzec gołym okiem. Testy te pozwalają na wykrycie krwi w kupie:

• Test immunochemiczny kału (FIT). Reaguje on na część ludzkiej hemoglobiny, białka występującego w czerwonych krwinkach. Test można wykonać w domu i wysłać próbkę kupy do laboratorium.

• Testy na krew utajoną w kale oparte na guaiac (gFOBT). W tym przypadku do poszukiwania krwi wykorzystuje się substancję chemiczną. Można go wykonać w domu i wysłać kartkę z próbką kupy.

Jeśli w którymś z tych badań zostanie wykryta krew, lekarz prawdopodobnie zaleci kolonoskopię.

Polipy jelita grubego

Jeśli badanie wykaże obecność polipa, lekarz pobierze go i wyśle do laboratorium. Specjalista obejrzy go pod mikroskopem. Lekarz omówi z pacjentem wyniki. Zaproponuje kolejne kroki, w tym termin kolejnej kolonoskopii.

Stopnie zaawansowania raka jelita grubego

Jeśli masz raka jelita grubego, dzięki badaniom lekarz może stwierdzić, czy doszło do jego wzrostu lub rozprzestrzenienia. Proces ten nazywa się określaniem stopnia zaawansowania. Wyróżnia się następujące stopnie zaawansowania raka jelita grubego:

• Etap 0. Nowotwór nie wyszedł poza wewnętrzną warstwę okrężnicy lub odbytnicy. Nazywa się to również rakiem in situ.

• Etap I. Rak wrósł do mięśni okrężnicy lub odbytnicy.

• Etap IIA. Nowotwór rozprzestrzenił się przez ścianę okrężnicy lub odbytnicy.

• Etap IIB. Rozrósł się do wyściółki jamy brzusznej (otrzewnej).

• Stadium IIC. Rak rozprzestrzenił się przez ścianę okrężnicy lub odbytnicy do pobliskich tkanek.

• Etap IIIA. Nowotwór rozprzestrzenił się do trzech lub mniej węzłów chłonnych lub do tkanek wokół okrężnicy lub odbytnicy.

• Stadium IIIB. Przeniósł się przez ścianę jelita lub do pobliskich narządów. Rozprzestrzenił się również do trzech lub mniej węzłów chłonnych lub do tkanek wokół okrężnicy lub odbytnicy.

• Stadium IIIC. Nowotwór rozprzestrzenił się do czterech lub więcej węzłów chłonnych.

• Etap IVA. Rak rozprzestrzenił się do innej, bardziej odległej części ciała, np. wątroby lub płuc.

• Stadium IVB. Rozprzestrzenił się na więcej niż jedną część ciała.

• Etap IVC. Rak rozrósł się w wyściółce jamy brzusznej i ewentualnie w węzłach chłonnych lub narządach położonych dalej.

Leczenie raka jelita grubego

Leczenie będzie zależało od kilku czynników. Ty i Twój lekarz powinniście rozważyć:

• Stopień zaawansowania choroby

• Jak dobrze sprawdzą się w twoim przypadku niektóre metody leczenia

• Twój ogólny stan zdrowia

• Ryzyko i skutki uboczne

• Ile kosztuje leczenie

• Opcja, którą wolisz

Może być zastosowana jedna lub więcej z tych metod leczenia:

Chirurgia

Lekarz może usunąć polipy i małe guzy, które się jeszcze nie rozprzestrzeniły, podczas kolonoskopii lub laparoskopii, w której przez małe nacięcia wprowadza się do brzucha specjalne narzędzia i kamery. Jeśli rak się rozprzestrzenił, może być wykonana operacja usunięcia części okrężnicy (częściowa kolektomia).

Jeśli rak rozprzestrzenił się na wątrobę i nigdzie indziej, operacja jest najlepszą szansą na wyleczenie. Nie jest to jednak rozwiązanie dla wszystkich. Lekarz musi być w stanie usunąć cały nowotwór. Ponadto należy pozostawić wystarczającą ilość zdrowej tkanki, aby wątroba mogła nadal funkcjonować. Jeśli guz jest bardzo duży, przed operacją może zostać poddany chemioterapii, która pomoże go zmniejszyć.

W leczeniu raka, który rozprzestrzenił się na wątrobę, można również stosować zabiegi zwane ablacją i embolizacją. Mogą one niszczyć guzy bez konieczności ich usuwania. Czasami do zabijania komórek nowotworowych lekarze używają fal radiowych o wysokiej energii lub mikrofal elektromagnetycznych. Mogą też wstrzyknąć do guza alkohol lub zamrozić go za pomocą metalowej sondy. W przypadku embolizacji substancja blokuje przepływ krwi do guza.

Radioterapia

Radioterapia wykorzystuje wysokoenergetyczne promienie rentgenowskie, wiązki elektronów lub środki chemiczne zwane izotopami promieniotwórczymi do zwalczania raka. Promieniowanie jest kierowane bezpośrednio na guz. Uszkadza ono chromosomy w komórkach nowotworowych, uniemożliwiając im rozmnażanie się.

Radioterapia zewnętrzna jest najczęściej stosowaną formą terapii u osób z rakiem jelita grubego. Urządzenie kieruje wiązkę promieniowania na guz. Jest to metoda bezbolesna.

Zanim rozpocznie się leczenie, zespół specjalistów, w tym onkolog radioterapeuta, wykorzysta pomiary ze skanów, aby znaleźć dokładne miejsce, w które należy skierować promieniowanie. Na ciele pacjenta zostaną wytatuowane małe kropki wskazujące miejsce, w które należy skierować wiązkę promieniowania. Dzięki temu przy każdym leczeniu będzie ono przebiegać w tym samym miejscu.

Podczas zabiegu pacjent musi pozostać nieruchomo, ale trwa on zaledwie kilka minut. Przez kilka tygodni pacjent może być poddawany pięciu zabiegom tygodniowo, a czasami kilka razy dziennie przez kilka tygodni.

Istnieje wiele rodzajów naświetlania wiązką zewnętrzną. Należą do nich: 2D, konformalna 3D, IMRT, IGRT i terapia wiązką protonów.

Promieniowanie może być również wewnętrzne. Radioterapia śródmiąższowa (zwana także brachyterapią) wykorzystuje rurkę do umieszczenia małych kulek lub nasion materiału radioaktywnego bezpośrednio w guzie. Po 15 minutach są one usuwane. Możesz mieć do dwóch zabiegów tygodniowo przez 2 tygodnie.

Radioterapia endowitarna jest często stosowana w przypadku raka odbytnicy. Urządzenie zwane proktoskopem jest umieszczane w odbycie i przenosi promieniowanie bezpośrednio do guza. Pozostaje ono tam przez kilka minut, a następnie jest wyjmowane. Prawdopodobnie będziesz mieć cztery zabiegi, każdy w odstępie około 2 tygodni.

Efekty uboczne są zwykle charakterystyczne dla obszaru ciała, który został poddany promieniowaniu. Porozmawiaj z lekarzem o tym, czego możesz się spodziewać.

Mogą wystąpić:

• Krew w stolcu

• Brak energii

• Nieszczelne jelita

• Ból i pieczenie skóry w miejscu, w które skierowane były promienie

• Ból podczas wypróżnień

• Ból podczas sikania

• Problemy z uprawianiem seksu

Większość działań niepożądanych powinna ustąpić w ciągu kilku tygodni po zakończeniu leczenia, ale niektóre mogą nie ustąpić. Pomocne mogą być leki i inne metody leczenia.

Ablacja prądem o częstotliwości radiowej

Zabija komórki nowotworowe za pomocą sondy z elektrodami.

Chemioterapia

Leki chemioterapeutyczne niszczą komórki nowotworowe lub powstrzymują ich rozprzestrzenianie się. Leki te można przyjmować w postaci tabletek lub przez kroplówkę. Można je także podać do naczynia krwionośnego w pobliżu guza. Istnieje wiele rodzajów tych leków. Niektóre z nich działają lepiej razem, dlatego możesz przyjmować dwa lub więcej w tym samym czasie. Zazwyczaj leczenie trwa 2 lub 4 tygodnie, a następnie robi się przerwę.

Chemioterapia może być zastosowana po operacji, aby zabić pozostałe komórki rakowe. Możesz też otrzymać chemioterapię przed operacją, aby guz stał się mniejszy i łatwiejszy do usunięcia. Chemioterapia może także pomóc w leczeniu bólu nowotworowego. Jest to też często najlepszy sposób na spowolnienie rozprzestrzeniania się choroby.

Wadą jest to, że leki mogą atakować zarówno zdrowe, jak i nowotworowe komórki. Może to powodować skutki uboczne, takie jak utrata włosów, wymioty i owrzodzenia jamy ustnej. Możesz także czuć się bardzo zmęczony i łatwo chorować. Problemy te jednak zwykle ustępują po zakończeniu leczenia.

Immunoterapia

Immunoterapia, będąca rodzajem terapii biologicznej, wykorzystuje układ odpornościowy organizmu do walki z rakiem. Obejmuje ona:

• Modyfikatory odpowiedzi biologicznej. Pobudzają one układ odpornościowy do pośredniego oddziaływania na nowotwory. Do modyfikatorów odpowiedzi biologicznej należą cytokiny (substancje chemiczne wytwarzane przez komórki w celu instruowania innych komórek), takie jak interferony i interleukiny. Strategia ta polega na podawaniu większych ilości tych substancji w formie zastrzyków lub infuzji w nadziei na pobudzenie komórek układu odpornościowego do skuteczniejszego działania.

• Czynniki stymulujące tworzenie kolonii. Są one sygnałem dla organizmu do wytwarzania komórek szpiku kostnego (miękkiego, gąbczastego materiału wewnątrz kości), które zawierają zarówno czerwone, jak i białe krwinki oraz płytki krwi. Białe krwinki zwalczają infekcje; czerwone krwinki przenoszą tlen do narządów i tkanek oraz dwutlenek węgla z nich; płytki krwi to fragmenty komórek, które pomagają w krzepnięciu krwi. Często inne metody leczenia nowotworów powodują zmniejszenie liczby tych komórek. Dlatego czynniki stymulujące kolonie nie mają bezpośredniego wpływu na nowotwory, ale mogą wspomóc układ odpornościowy podczas leczenia nowotworu.

• Przeciwciała monoklonalne. Te laboratoryjnie wytworzone substancje odnajdują i wiążą się z komórkami nowotworowymi w dowolnym miejscu w organizmie. Można je wykorzystać do sprawdzenia, gdzie w organizmie znajduje się guz (wykrywanie raka) i wezwania innych komórek układu odpornościowego do ich zniszczenia lub jako terapię dostarczającą leki, toksyny lub materiały radioaktywne bezpośrednio do guza. Do przeciwciał monoklonalnych stosowanych w raku jelita grubego należą: bevacizumab (Avastin), cetuximab (Erbitux), panitumumumab (Vectibix) i ramucirumab (Cyramza).

• Inhibitory punktów kontrolnych układu odpornościowego. Są to leki, które hamują działanie białek punktów kontrolnych w układzie odpornościowym, co pomaga tym białkom rozpoznawać i atakować komórki nowotworowe. Należą do nich ipilimumab (Yervoy), pembrolizumab (Keytruda) i niwolumab (Opdivo).

• Szczepionki przeciwnowotworowe. Naukowcy opracowują szczepionki, które mogą zachęcić układ odpornościowy do lepszego rozpoznawania komórek nowotworowych. Teoretycznie działają one w podobny sposób jak szczepionki przeciwko odrze, śwince i innym infekcjom. Różnica w leczeniu raka polega na tym, że szczepionki są stosowane po zachorowaniu na raka, a nie w celu zapobiegania chorobie. Prowadzone są także badania nad ewentualnymi szczepionkami zapobiegającymi rakowi piersi i prostaty.

Podobnie jak inne formy leczenia nowotworów, immunoterapia może powodować szereg działań niepożądanych. Mogą się one znacznie różnić u poszczególnych osób. Biologiczne modyfikatory odpowiedzi mogą powodować objawy grypopodobne, w tym gorączkę, dreszcze, nudności i utratę apetytu. Ponadto w miejscu wstrzyknięcia może pojawić się wysypka lub obrzęk, a ciśnienie krwi może spaść. Innym częstym działaniem niepożądanym jest zmęczenie.

Czynniki stymulujące wzrost kolonii mogą powodować ból kości, zmęczenie, gorączkę i utratę apetytu.

Działania niepożądane przeciwciał monoklonalnych są różne. Mogą one obejmować poważne reakcje alergiczne. Wysypki występują często i mogą być ciężkim skutkiem ubocznym stosowania leków Erbitux lub Vectibix. Zazwyczaj oznaczają one, że leki te działają.

Krwawienie, krzepnięcie krwi lub perforacja jelit mogą być skutkami ubocznymi stosowania leków Avastin lub Cyramza.

Szczepionki mogą powodować bóle mięśni i niewielką gorączkę.

Inhibitory punktów kontrolnych układu odpornościowego mogą mieć poważne skutki uboczne. Jedną z obaw jest to, że mogą one pozwolić układowi odpornościowemu na atakowanie normalnych narządów w organizmie. Do częstszych działań niepożądanych należą: zmęczenie, kaszel, utrata apetytu i wysypka.

Terapia celowana

W tej terapii stosuje się leki, które koncentrują się na konkretnych elementach komórek nowotworowych, takich jak geny lub białka, aby je zabić lub powstrzymać ich wzrost.

Niektóre z nich są dostępne w postaci tabletek. Inne podaje się do żyły (kroplówka) w szpitalu, gabinecie lekarskim lub klinice. Większość z nich podaje się razem ze standardowymi lekami chemioterapeutycznymi.

Do leków stosowanych jako terapie celowane w raku jelita grubego należą:

• Aflibercept (Zaltrap)

• Bevacizumab (Avastin)

• Cetuximab (Erbitux)

• Panitumumab (Vectibix)

• Ramucirumab (Cyramza)

Terapie celowane mogą powodować poważne działania niepożądane. Do najczęstszych z nich należą:

• Biegunka

• Skrzepy krwi

• Krwawienie w przewodzie pokarmowym

• Reakcje alergiczne

• Choroby wątroby, takie jak zapalenie wątroby, wysypka lub łuszczenie się skóry

Opieka paliatywna (wspomagająca)

Nie jest to próba wyleczenia raka. Jej celem jest pomoc w poprawie samopoczucia. Zapewnia także wsparcie dla rodziny i opiekunów. Może też pomóc w podjęciu decyzji o rodzaju opieki, jakiej oczekujesz w nadchodzących miesiącach i latach.

Gdy tylko dowiesz się, że masz raka, zapytaj swojego lekarza o opiekę paliatywną. Twój zespół opieki może przepisać leki łagodzące ból i skutki uboczne. Opieka paliatywna może także złagodzić depresję i pomóc ci żyć dłużej.

Opieka po operacji raka jelita grubego

Po zakończeniu leczenia raka jelita grubego bardzo ważna jest dalsza opieka. Regularne badania kontrolne mogą pomóc w wykryciu wszelkich zmian w stanie zdrowia, a w przypadku nawrotu nowotworu (lub wznowy) można go jak najszybciej wyleczyć.

Stała opieka

W ciągu kilku miesięcy i lat po zakończeniu leczenia możesz potrzebować wizyt u wielu różnych lekarzy. Na początku głównym kontaktem będzie zazwyczaj twój onkolog. Przekaże Ci on harmonogram badań kontrolnych i testów.

W pewnym momencie może poprosić lekarza podstawowej opieki zdrowotnej o przejęcie opieki nad pacjentem. Upewnij się, że masz podsumowanie leczenia raka, które zawiera:

• Twój plan dalszych działań, opracowany przez onkologa

• Nazwy i dawki wszystkich leków stosowanych w chemioterapii lub innych leków

• Daty i szczegóły diagnozy (w tym stopień zaawansowania nowotworu i inne szczegóły)

• Wszelkie skutki uboczne lub komplikacje związane z leczeniem

• Rodzaje i daty wszystkich zabiegów chirurgicznych oraz miejsca, w których je przeprowadzono

• Daty i ilości napromieniowania oraz miejsca, w których je przeprowadzono

• Dane kontaktowe do wszystkich lekarzy

Zabieraj to zestawienie ze sobą na wszystkie wizyty, ponieważ nie zawsze możesz chodzić do tego samego lekarza.

Zadawaj lekarzowi wszelkie pytania dotyczące Twojego codziennego życia, np. czy pomocne byłoby wprowadzenie zmian w diecie lub nawykach dotyczących ćwiczeń fizycznych.

Poinformuj go o wszystkich przyjmowanych suplementach, nawet tych naturalnych, witaminach i minerałach. W ten sposób lekarz będzie mógł sprawdzić, czy nie występują u Ciebie efekty uboczne lub interakcje z lekami.

Jeśli czujesz się przygnębiony lub niespokojny, również powiedz o tym lekarzowi. Być może będzie on w stanie polecić Ci doradcę lub grupę wsparcia.

Badania kontrolne

Rodzaj badań kontrolnych i ich częstotliwość zależy od rodzaju i stadium raka, który u Ciebie wystąpił, oraz od zastosowanego leczenia. Prawdopodobnie będziesz musiał wykonywać badania kontrolne trzy do czterech razy w roku w ciągu pierwszych dwóch lub trzech lat po leczeniu, a następnie jeden lub dwa razy w roku. Badania te mogą obejmować:

• Badanie fizykalne

• Kolonoskopia, zwykle od 6 miesięcy do 1 roku po zabiegu. Lekarz może powiedzieć, jak często należy wykonywać kolonoskopię.

• tomografia komputerowa klatki piersiowej, jamy brzusznej i ewentualnie miednicy co 6 do 12 miesięcy przez pierwsze 3 lata

• Badanie krwi na obecność antygenu CEA (carcinoembryonic antigen) co 3 do 6 miesięcy przez 5 lat. Wysoki poziom białka CEA we krwi może oznaczać, że komórki nowotworowe rozprzestrzeniły się.

Kiedy należy skontaktować się z lekarzem

Niezwłocznie skontaktuj się z lekarzem, jeśli:

• Ból brzucha, utrata wagi lub krew w stolcu

• Zmęczenie, które przeszkadza w codziennym życiu

• Problemy z wypróżnianiem, pęcherzem lub funkcjami seksualnymi

• Zmiany psychiczne, takie jak problemy z koncentracją, niepokój, depresja lub utrata pamięci

• Kłopoty z zasypianiem

• Zmiany w historii chorób w twojej rodzinie, np. u krewnych, u których niedawno zdiagnozowano raka

Profilaktyka raka jelita grubego

Zdrowy, wolny od tytoniu styl życia jest pierwszym krokiem w zapobieganiu wszelkim rodzajom raka.

Eksperci zalecają, aby pierwszym krokiem w profilaktyce raka jelita grubego były ćwiczenia fizyczne i zdrowa dieta. American Cancer Society (Amerykańskie Towarzystwo Onkologiczne) zaleca osobom dorosłym 150 minut ćwiczeń o umiarkowanej intensywności lub 75 minut ćwiczeń o dużej intensywności (lub ich połączenie) tygodniowo.

National Cancer Institute zaleca dietę niskotłuszczową, bogatą w błonnik, zawierającą co najmniej 2 1/2 szklanki owoców i warzyw każdego dnia. Należy ograniczyć spożywanie czerwonego mięsa i innych wysokotłuszczowych produktów, takich jak jaja i wiele produktów mlecznych. Potrzebne białko można uzyskać z niskotłuszczowych produktów mlecznych (będących również dobrym źródłem wapnia), orzechów, fasoli, soczewicy i produktów sojowych. Unikaj nadmiernego gotowania lub grillowania mięs i ryb.

Niektórzy eksperci sugerują, że aspiryna może powstrzymać komórki raka jelita grubego przed namnażaniem się. Ponadto, inne niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ, takie jak Aleve i Motrin) mogą zmniejszać wielkość polipów, a tym samym ryzyko zachorowania na raka jelita grubego. Teoria ta nie została dobrze poznana, a właściwe dawkowanie jest niejasne. Ponadto leki z grupy NLPZ mogą zwiększać ryzyko wystąpienia poważnych powikłań, takich jak krwawienie z żołądka, zawał serca i udar mózgu. Jeśli jesteś w grupie wysokiego ryzyka zachorowania na raka jelita grubego, nie zaczynaj przyjmowania aspiryny lub innych leków z grupy NLPZ, dopóki nie omówisz tego ze swoim lekarzem.

Kobiety, które przeszły menopauzę i które stosują hormonalną terapię zastępczą zawierającą zarówno estrogen, jak i progesteron, mogą być mniej narażone na zachorowanie na raka jelita grubego. Jeśli jednak u nich wystąpi, może być bardziej zaawansowany w momencie wykrycia. Hormonalna terapia zastępcza zwiększa również ryzyko zachorowania na inne nowotwory. Porozmawiaj ze swoim lekarzem na temat ryzyka i korzyści.

Badania przesiewowe w kierunku raka jelita grubego mają kluczowe znaczenie. American Cancer Society i US Preventive Services Task Force zalecają regularne badania przesiewowe w wieku od 45 do 75 lat, jeśli istnieje średnie prawdopodobieństwo zachorowania na raka jelita grubego. Oznacza to, że nie występują u Ciebie objawy i ani Ty, ani ktoś z Twojej bliskiej rodziny nie miał polipów jelita grubego, raka lub choroby zapalnej jelit.

Wytyczne obejmują co najmniej jedno z tych badań:

• Badanie na obecność krwi w kupie raz w roku

• Badania DNA kału co 3 lata

• Elastyczna sigmoidoskopia co 5 lat

• Kolonografia TK (wirtualna kolonoskopia) co 5 lat

• Kolonoskopia co 10 lat

Porozmawiaj z lekarzem, jeśli występuje u Ciebie jeden lub więcej czynników ryzyka raka jelita grubego. Być może będziesz musiał rozpocząć badania przesiewowe w młodszym wieku, badać się częściej lub poddać się określonym rodzajom badań.

Jeśli masz 76 do 85 lat, porozmawiaj z lekarzem o tym, czy powinieneś się badać. American Cancer Society nie zaleca badań u osób w wieku powyżej 85 lat.

Lekarz wyjaśnia, jakie są stadia zaawansowania raka okrężnicy i odbytnicy.

Lekarz weźmie pod uwagę stopień zaawansowania nowotworu, gdy będzie zalecał najlepsze dla Ciebie metody leczenia. Stopień zaawansowania pomaga także zespołowi zajmującemu się leczeniem Twojego raka w ustaleniu, czy Twój rak będzie się poprawiał pod wpływem leczenia.

?

Etap 0 raka jelita grubego

Jest to najwcześniejsze stadium. Nowotwór znajduje się tylko w najbardziej wewnętrznej wyściółce okrężnicy.

Dowiedz się o metodach leczenia raka okrężnicy w stadium 0.

Etap 1 (I) raka jelita grubego

Nowotwór rozprzestrzenił się poza wewnętrzną wyściółkę okrężnicy do drugiej i trzeciej warstwy i obejmuje wewnętrzną ścianę okrężnicy. Nie rozprzestrzenił się jednak na ścianę zewnętrzną ani na zewnątrz okrężnicy.

Dowiedz się o sposobach leczenia raka jelita grubego w stadium I.

Etap 2 (II) raka jelita grubego

Nowotwór rozciąga się przez mięśniową ścianę okrężnicy i mógł również zaatakować/przeniknąć do pobliskich narządów.

Nie ma jednak raka w węzłach chłonnych, które są małymi strukturami w całym organizmie, wytwarzającymi i przechowującymi komórki zwalczające infekcje.

Dowiedz się więcej o leczeniu raka jelita grubego w II stopniu zaawansowania.

Rak jelita grubego w stadium 3 (III)

Rak rozprzestrzenił się poza okrężnicę do jednego lub więcej węzłów chłonnych.

Dowiedz się więcej o leczeniu III stadium raka jelita grubego.

Rak jelita grubego w stadium 4 (IV)

Nowotwór rozprzestrzenił się poza okrężnicę do innych części ciała, takich jak wątroba lub płuca. Guz może być dowolnej wielkości. Może, ale nie musi obejmować węzłów chłonnych.

Uzyskaj informacje na temat leczenia IV stadium raka jelita grubego.

Określanie stopnia zaawansowania raka odbytnicy

Stopień zaawansowania raka odbytnicy jest taki sam jak raka jelita grubego, ale ponieważ guz znajduje się znacznie niżej w okrężnicy, opcje leczenia mogą być różne.

Rak odbytnicy w stadium 0

Guz znajduje się tylko w wewnętrznej wyściółce odbytnicy.

Aby wyleczyć to wczesne stadium raka, chirurg może usunąć guz lub niewielki fragment odbytnicy, w którym znajduje się nowotwór.

Dowiedz się więcej o leczeniu raka odbytnicy w stadium 0.

Rak odbytnicy w stadium 1 (I)

Jest to wczesna postać lub ograniczona forma raka. Guz przebił się przez wewnętrzną wyściółkę odbytnicy. Ale nie przeszedł jeszcze przez ścianę mięśniową.

Dowiedz się więcej o leczeniu raka odbytnicy w stadium I.

Rak odbytnicy w stadium 2 (II)

Nowotwór przebił się przez całą ścianę jelita i może teraz znajdować się w innych pobliskich narządach, takich jak pęcherz moczowy, macica lub gruczoł krokowy.

Przeczytaj o sposobach leczenia raka odbytnicy w II stopniu zaawansowania.

Rak odbytnicy w stadium 3 (III)

Guz rozprzestrzenił się do węzłów chłonnych, czyli małych struktur w całym organizmie, które wytwarzają i przechowują komórki zwalczające infekcje.

Uzyskaj informacje na temat leczenia raka odbytnicy w III stopniu zaawansowania.

Rak odbytnicy w stadium 4 (IV)

Nowotwór rozprzestrzenił się (dał przerzuty) do odległych części ciała. Może mieć dowolny rozmiar. Wątroba i płuca są miejscami, gdzie rak odbytnicy często się rozprzestrzenia.

Informacje na temat odżywiania, które mogą pomóc w zmniejszeniu ryzyka zachorowania na raka jelita grubego.

Tłuszcz w diecie a rak jelita grubego

Tłuszcz pochodzący z czerwonego i przetworzonego mięsa może być czynnikiem przyczyniającym się do procesu powstawania raka jelita grubego. Wysokie spożycie tłuszczu zwiększa ilość substancji, które są uwalniane do przewodu pokarmowego, zwanych kwasami żółciowymi. Kwasy żółciowe pomagają rozkładać tłuszcze. Gdy dostaną się do jelita grubego, duża ilość kwasów żółciowych może zostać przekształcona we wtórne kwasy żółciowe, które mogą sprzyjać rozwojowi nowotworów, zwłaszcza komórek wyściełających jelito grube.

Antyoksydanty a rak jelita grubego

Kolejną substancją, która jest badana pod kątem jej przydatności w walce z rakiem jelita grubego i innymi nowotworami, są przeciwutleniacze. Działanie przeciwutleniaczy polega na wzmacnianiu mechanizmów obronnych organizmu przed potencjalnie niebezpiecznymi substancjami zwanymi wolnymi rodnikami.

Wolne rodniki są jednym z produktów ubocznych zużywania tlenu przez każdą komórkę naszego ciała. Substancje te uszkadzają komórki organizmu poprzez utlenianie, czyli ten sam proces, który powoduje rdzewienie metalu i jełczenie masła. Wykazano również, że utlenianie przyczynia się do powstawania chorób serca, zaćmy, starzenia się i infekcji.

Komórki organizmu posiadają naturalną strategię obrony przed wolnymi rodnikami i są w stanie naprawić szkody przez nie wyrządzone. Przeciwutleniacze, takie jak selen i beta-karoten, mogą pomóc wzmocnić tę ochronę. Jednak w badaniach klinicznych nie wykazano, aby którykolwiek z tych czynników ograniczał rozwój nowotworów. Badania wykazały, że przeciwutleniacze najlepiej przyjmować w postaci żywności, a nie suplementów. Niektóre przykłady przeciwutleniaczy to karoten, beta-karoten i luteina. Żywność, która jest dobrym źródłem przeciwutleniaczy, to owoce, warzywa i niektóre rodzaje herbaty.

Inne witaminy i minerały

Niektóre badania sugerują, że kwas foliowy może odgrywać rolę w walce z rakiem, inne natomiast wskazują na zwiększone ryzyko wystąpienia niektórych jego rodzajów. Potrzebne są dalsze badania. Wiadomo już, że jest on niezbędny do tworzenia nowych komórek i tkanek, a także do utrzymania zdrowych czerwonych krwinek. Najczęstszym źródłem kwasu foliowego są owoce cytrusowe i ciemnozielone warzywa liściaste, zwłaszcza szpinak.

Chociaż spożywanie produktów zawierających kwas foliowy w ramach regularnej zdrowej diety wydaje się być korzystne, badania nie wykazały żadnych korzyści przeciwnowotworowych wynikających z przyjmowania suplementów kwasu foliowego. W rzeczywistości niektóre badania sugerują, że przyjmowanie suplementów kwasu foliowego może nieznacznie zwiększać ryzyko zachorowania na raka.

Najnowsze badania sugerują, że te dwie substancje mogą nie tylko wzmacniać kości, ale także pomagać w walce z rakiem jelita grubego. Dobrym źródłem wapnia są: mleko, ser, jogurt, łosoś, sardynki i ciemnozielone warzywa liściaste, takie jak jarmuż, gorczyca i kolarda. Źródłem witaminy D są łosoś, sardynki, wzbogacone mleko krowie, żółtka jaj i wątróbki kurze – i nie zapominaj o słońcu. Dwadzieścia minut słońca przed godziną 10.00 i po 15.00 to doskonałe źródło witaminy D.

Błonnik a jelito grube

Błonnik uważany jest za potężną broń w walce z rakiem. Chociaż istnieją sprzeczne badania dotyczące tego, czy błonnik ma działanie ochronne przed rakiem jelita grubego, istnieją dowody na to, że spożywanie błonnika poprawia ogólny stan zdrowia. Dobre źródła błonnika to: pełnoziarniste płatki zbożowe i pieczywo, śliwki, jagody, fasola kidney i inne rośliny strączkowe, świeże owoce i warzywa oraz brązowy ryż.

Chociaż najlepiej jest pozyskiwać potrzebny błonnik z pożywienia, innym jego źródłem są suplementy. Przykładami są psyllium i metyloceluloza. Za każdym razem, gdy zwiększasz spożycie błonnika, rób to powoli, aby uniknąć gazów i skurczów. Ważne jest także, aby pić wystarczającą ilość płynów.

Fitochemikalia

Niedawno odkryto, że fitochemikalia są pomocne w walce z rakiem. Są to substancje niebędące składnikami odżywczymi, takie jak flawonoidy, polifenole i terpeny, które można znaleźć w różnych produktach roślinnych, takich jak pomidory, owoce cytrusowe, jagody, papryka, marchew, brokuły, kapusta i soja.

Wskazówki dotyczące zdrowego żywienia w profilaktyce nowotworów

Stosując się do zaleceń American Cancer Society, można nauczyć się zdrowej, antyrakowej diety:

• Wybieraj wiele pokarmów pochodzenia roślinnego.

• Kiedy tylko możesz, spożywaj całe ziarna zamiast rafinowanych.

• Ograniczaj spożycie czerwonego i przetworzonego mięsa.

• Bądź aktywny fizycznie; osiągnij i utrzymuj zdrową wagę ciała.

• Ograniczać spożywanie napojów alkoholowych.

?

Rak okrężnicy, znany również jako rak jelita grubego, we wczesnych stadiach zwykle nie daje objawów. Dowiedz się więcej o typowych oznakach i objawach raka jelita grubego oraz o tym, jak ważne jest poddawanie się badaniom.

Regularne badania przesiewowe w kierunku raka jelita grubego są niezwykle istotne, zwłaszcza jeśli ryzyko zachorowania jest większe ze względu na np. historię chorób w rodzinie. Badania są jedynym sposobem na wykrycie wczesnego stadium raka.

Oznaki i symptomy raka jelita grubego

W zależności od umiejscowienia guza, objawy raka jelita grubego obejmują:

• Zmiany w wypróżnieniach, w tym zaparcia lub biegunki, które nie ustępują

• Uczucie niemożności całkowitego opróżnienia jelit (tenesmus) lub pilna potrzeba zrobienia kupy

• Skurcz w odbytnicy

• Krwawienie z odbytu

• Ciemne plamy krwi w stolcu lub na stolcu

• Długie, cienkie, żylaste „stolce ołówkowe”

• Dyskomfort w brzuchu lub wzdęcia

• Zmęczenie

• Utrata apetytu i utrata wagi bez wyraźnej przyczyny

• Ból miednicy

• Anemia (wyjątkowo niska liczba czerwonych krwinek) z powodu krwawienia w jelitach

Czy to rak jelita grubego?

Wiele rzeczy może powodować takie objawy. Nie zakładaj, że to coś błahego, jak hemoroidy. Skonsultuj się z lekarzem, aby dowiedzieć się, co się dzieje.

Lekarz najprawdopodobniej wykona badanie per rectum. Może również wykonać sigmoidoskopię lub kolonoskopię, czyli badania, podczas których lekarz wprowadza do odbytu długą, giętką rurkę, aby sprawdzić, czy we wnętrzu jelit nie ma nowotworów lub narośli, które mogłyby przekształcić się w raka. ?

American Cancer Society i US Preventive Services Task Force zalecają regularne badania w kierunku raka jelita grubego, począwszy od 45 roku życia, dla osób, u których prawdopodobieństwo zachorowania jest średnie. Jeśli prawdopodobieństwo zachorowania jest wyższe, należy porozmawiać z lekarzem o tym, kiedy należy rozpocząć badania.

Badania wykazały, że w przypadku zdiagnozowania raka jelita grubego przed jego rozprzestrzenieniem się, około 90% osób przeżywa co najmniej 5 lat od momentu postawienia diagnozy.

Kolonoskopia jest badaniem medycznym, które polega na sprawdzeniu odbytnicy i dolnej części jelita grubego pod kątem nieprawidłowości i chorób. Dowiedz się więcej o tym, czego można się spodziewać przed, w trakcie i po kolonoskopii oraz jak się do niej przygotować.

Kolonoskopia jest wykonywana przez lekarza doświadczonego w tej procedurze i trwa około 30-60 minut. Do żyły zostaną podane leki, które spowodują uczucie odprężenia i senności. Pacjent zostanie poproszony o położenie się na lewym boku na stole do badań. Podczas kolonoskopii lekarz używa kolonoskopu – długiego, giętkiego, rurkowatego instrumentu o średnicy około 1/2 cala, który przekazuje obraz wyściółki jelita grubego, dzięki czemu lekarz może zbadać je pod kątem ewentualnych nieprawidłowości. Kolonoskop jest wprowadzany przez odbyt i przesuwany na drugi koniec jelita grubego.

Luneta wygina się, dzięki czemu lekarz może przesuwać ją po krzywiznach jelita grubego. Od czasu do czasu pacjent może zostać poproszony o zmianę pozycji, aby ułatwić lekarzowi przesuwanie wziernika. Luneta wdmuchuje również powietrze do jelita grubego, co powoduje jego rozszerzenie i ułatwia lekarzowi uzyskanie lepszego obrazu.

Podczas zabiegu mogą wystąpić lekkie skurcze. Skurcze można zmniejszyć, wykonując podczas zabiegu kilka powolnych, głębokich oddechów. Po zakończeniu lekarz powoli wyjmuje kolonoskop, a wyściółka jelita jest dokładnie oglądana.

Podczas kolonoskopii, jeśli lekarz zauważy coś, co może być nieprawidłowe, można pobrać niewielką ilość tkanki do analizy (tzw. biopsja), a także zidentyfikować i usunąć nieprawidłowe narośla, czyli polipy. W wielu przypadkach kolonoskopia umożliwia postawienie dokładnej diagnozy i leczenie bez konieczności przeprowadzania poważnej operacji.

Co należy zrobić przed kolonoskopią?

Przed kolonoskopią należy poinformować lekarza o wszelkich specjalnych dolegliwościach, na które cierpisz, w tym o następujących:

• Ciąża

• Choroby płuc

• Choroby serca

• Alergie na jakiekolwiek leki

• Jeśli pacjent choruje na cukrzycę lub przyjmuje leki, które mogą wpływać na krzepliwość krwi; przed kolonoskopią może być konieczne dostosowanie tych leków.

Nigdy nie należy przerywać przyjmowania jakichkolwiek leków bez uprzedniej konsultacji z lekarzem.

Przed kolonoskopią konieczne może być przyjęcie antybiotyków, jeśli:

• Masz sztuczną zastawkę serca

• Czy kiedykolwiek powiedziano ci, że musisz przyjmować antybiotyki przed zabiegiem stomatologicznym lub chirurgicznym

Jak przygotować się do kolonoskopii?

Przed kolonoskopią mogą wystąpić pewne ograniczenia dotyczące diety lub płynów, ale zależą one od zaleceń lekarza. Na kilka dni przed badaniem pacjent może zostać poproszony o ograniczenie lub wyeliminowanie pokarmów stałych. Może również zostać poproszony o doustne przyjmowanie środków przeczyszczających.

Po kolonoskopii należy zapewnić kierowcę, który odwiezie pacjenta do domu. Ponieważ w trakcie zabiegu pacjent otrzymuje leki uspokajające, prowadzenie samochodu lub obsługiwanie maszyn przez 8 godzin po zabiegu nie jest bezpieczne.

Co dzieje się po kolonoskopii?

Po kolonoskopii:

• Pozostaniesz na sali pooperacyjnej przez około 30 minut w celu obserwacji

• Możesz odczuwać skurcze lub gazy, ale zazwyczaj mija to szybko

• Można powrócić do normalnej diety

Należy uważnie przeczytać instrukcje dotyczące wypisu ze szpitala. W przypadku pobrania biopsji lub usunięcia polipów może zaistnieć konieczność czasowego odstawienia niektórych leków, np. rozrzedzających krew.

Krwawienie i przebicie jelita grubego są rzadkimi, ale możliwymi powikłaniami kolonoskopii. Należy natychmiast skontaktować się z lekarzem, jeśli wystąpi którykolwiek z poniższych objawów:

• Nadmierne lub przedłużające się krwawienie z odbytnicy

• Silny ból brzucha, gorączka lub dreszcze

Czy możesz być w grupie ryzyka zachorowania na raka jelita grubego? Dowiedz się od lekarza więcej na temat czynników ryzyka, takich jak wywiad rodzinny, historia innych zaburzeń żołądkowo-jelitowych oraz dieta.

Wiek. Choroba występuje najczęściej u osób powyżej 50. roku życia, a prawdopodobieństwo zachorowania na raka jelita grubego wzrasta z każdą kolejną dekadą po 40. roku życia. Nowotwory występują bardzo rzadko u osób poniżej 40. roku życia, z wyjątkiem osób, u których w rodzinie występowała silna historia choroby.

Płeć. Rak jelita grubego częściej występuje u mężczyzn. Mężczyźni i kobiety są w równym stopniu narażeni na ryzyko zachorowania na raka jelita grubego, ale mężczyźni częściej chorują na raka odbytnicy.

Polipy. Te narośla na wewnętrznej ścianie okrężnicy lub odbytnicy nie są rakiem, ale mogą do niego prowadzić. Występują one dość często u osób powyżej 50 roku życia. Jeden z typów polipów, zwany gruczolakiem, zwiększa prawdopodobieństwo zachorowania na raka jelita grubego. Gruczolaki są pierwszym krokiem w kierunku raka okrężnicy i odbytnicy.

Historia Twojego zdrowia. Jeśli już wcześniej chorowałeś na raka jelita grubego, możesz zachorować ponownie, zwłaszcza jeśli pierwszy raz zachorowałeś przed 60 rokiem życia. To samo dotyczy osób, które miały polipy. Ponadto osoby cierpiące na długotrwałe schorzenia powodujące zapalenie jelita grubego, takie jak wrzodziejące zapalenie jelita grubego lub choroba Leśniowskiego-Crohna, są bardziej narażone na zachorowanie na raka jelita grubego.

Wywiad rodzinny. Niezwykłe geny w komórkach jelita grubego, które umożliwiają rozwój polipów i nowotworów, mogą występować w Twojej rodzinie. Jeśli więc masz rodzica, brata, siostrę lub dziecko, które chorowało na raka jelita grubego, istnieje większe prawdopodobieństwo, że na niego zachorujesz. Ryzyko jest większe, jeśli u krewnego zdiagnozowano go przed 45 rokiem życia lub jeśli w rodzinie jest wielu członków z polipami jelita grubego lub rakiem. Jeśli w twojej rodzinie występują takie choroby, jak rodzinna polipowatość gruczolakowata, polipowatość związana z MYH lub dziedziczny niepolipowaty rak jelita grubego, to również zwiększa to ryzyko zachorowania na raka jelita grubego (i inne nowotwory).

Dieta. Ludzie, którzy jedzą dużo czerwonego mięsa, tłuszczu i cholesterolu, a mało błonnika lub świeżych warzyw, mogą być bardziej narażeni na raka jelita grubego.

Styl życia. Możesz mieć większe szanse na zachorowanie na raka jelita grubego, jeśli pijesz dużo alkoholu, palisz papierosy, nie uprawiasz wystarczająco dużo ruchu, a także jeśli masz nadwagę.

Cukrzyca. Osoby chore na cukrzycę są bardziej narażone na zachorowanie na raka jelita grubego.

Rasa. Afroamerykanie są bardziej narażeni na zachorowanie na raka jelita grubego niż członkowie innych grup rasowych i etnicznych w USA.

Jeśli występuje u Ciebie kombinacja tych czynników ryzyka, prawdopodobieństwo zachorowania na polipy lub raka jest znacznie większe. Porozmawiaj o swoim ryzyku z lekarzem i poinformuj go, jeśli coś się zmieni. Lekarz może zasugerować sposoby zmniejszenia ryzyka i poinformować, kiedy należy się zbadać.

Zwracaj uwagę na takie objawy, jak krwawienie z odbytu lub zmiana przyzwyczajeń łazienkowych. Mogą one oznaczać, że potrzebujesz uwagi nie tylko w zakresie badań przesiewowych.

Gruczolaki cewkowe to najczęstsze polipy występujące w jelicie grubym. Zazwyczaj są one nieszkodliwe, ale czasami mogą stać się nowotworowe. Oto, co należy wiedzieć.

Najczęstszym typem polipów jelita grubego usuwanych przez lekarzy jest gruczolak cewkowy. Może on stać się nowotworowy, a zagrożenie to wzrasta wraz z powiększaniem się polipów.

Jak powstają polipy

Czasami komórki w organizmie rozrastają się w sposób niekontrolowany, proces ten nazywamy mutacją. Niektóre z tych nieprawidłowych komórek mogą przekształcić się w polipy i inne rodzaje nowotworów. Gruczolaki cewkowe są często małe – mają mniej niż 1/2 cala. Podobnie jak ich nazwa, rosną w kształcie rurki.

Rzadziej spotykany, ale poważniejszy typ polipów to gruczolaki kosmkowe. Zamiast okrągłego lub owalnego kształtu, wyglądają one jak kalafior. Niektóre polipy łączą w sobie dwa wzorce wzrostu i nazywane są gruczolakami tubulowłóknistymi.

U kogo występują polipy

Prawie wszystkie nowotwory jelita grubego zaczynają się od polipów. Mogą one rosnąć powoli, przez dekadę lub dłużej. W przypadku gruczolaków cewkowych prawdopodobieństwo, że staną się one nowotworowe, wynosi około 4%-5%. Prawdopodobieństwo, że gruczolaki kosmkowe okażą się niebezpieczne, jest kilkakrotnie wyższe.

Prawdopodobieństwo zachorowania na gruczolaki cewkowe jest większe, jeśli:

• 50 lub więcej lat

• Otyli

• Mężczyzna

• Z rodziny, w której w przeszłości występowały polipy jelita grubego

• Kanapowy ziemniak

Objawy

Możesz nie wiedzieć, że masz gruczolaki cewkowe, dopóki lekarz nie znajdzie ich podczas kolonoskopii. Możesz jednak zauważyć:

• Krwawienie w dolnej części ciała

• Śluz w kupie

• Częste biegunki lub zaparcia

• Skurcze brzucha

• Anemia, spowodowana utratą krwi w kupie

Diagnoza

Podczas kolonoskopii lekarz wprowadza długą, giętką rurkę z soczewką do odbytu i powoli wprowadza ją do jelita grubego. Obraz widzi na monitorze wideo. Każdy gruczolak cewkowy będzie widoczny jako guzek wystający z wyściółki okrężnicy.

Lekarz wytnie polipa lub owinie go wokół siebie drutem i spali prądem elektrycznym. Podczas zabiegu pacjent będzie spał, więc nie będzie odczuwał bólu.

Lekarz wyśle polip do laboratorium. Patolog zbada go pod mikroskopem, aby sprawdzić, na ile próbka przypomina raka.

Nieważne, co wykażą wyniki badań laboratoryjnych, ważne jest, że wszystkie polipy zostały usunięte.

Dalsze działania

Jeśli miałeś gruczolaki przewodowe lub inne rodzaje gruczolaków, musisz wykonać kontrolną kolonoskopię, aby upewnić się, że nie powrócą. Zazwyczaj należy powtarzać badanie co 3-5 lat. Może być jednak konieczna wcześniej, jeśli pacjent miał dużo polipów, jeśli były one duże lub jeśli lekarz nie był w stanie usunąć ich wszystkich.

Profilaktyka

Jeśli w przeszłości występowały u Ciebie polipy w jelicie grubym, istnieje większe prawdopodobieństwo zachorowania na raka jelita grubego. Najlepszym sposobem zapobiegania temu są badania przesiewowe. Lekarze na ogół zalecają wykonanie pierwszej kolonoskopii w wieku 45 lat. Może być konieczne rozpoczęcie badań w wieku 40 lat lub wcześniej, jeśli:

• ktoś w twojej rodzinie miał raka jelita grubego lub polipy, które mogą budzić wątpliwości

• cierpisz na nieswoiste zapalenie jelit (IBD)

• masz chorobę genetyczną, która powoduje zwiększone ryzyko wystąpienia polipów i raka jelita grubego

Możesz także podjąć następujące kroki, aby uniknąć zarówno polipów jelita grubego, jak i raka jelita grubego:

• Spożywać mniej tłuszczu, a więcej warzyw, świeżych owoców i innych produktów o wysokiej zawartości błonnika pokarmowego

• Utrzymuj swoją wagę w zdrowym przedziale

• Unikaj palenia tytoniu i spożywania zbyt dużej ilości alkoholu

• Porozmawiaj z lekarzem o zaletach i wadach regularnego przyjmowania aspiryny lub innego niesteroidowego leku przeciwzapalnego (np. ibuprofenu). Może to pomóc w ochronie przed rakiem jelita grubego

?