Lekarz mówi ci.

W przypadku POChP zaostrzenia mogą być problemem. Lekarz wyjaśnia, jakie są wczesne sygnały ostrzegawcze i jak ich unikać.

Lekarz lub pielęgniarka mogą to nazwać zaostrzeniem. Należy o tym myśleć jak o zaostrzeniu. Podczas jednego z takich zaostrzeń pacjent może mieć nagle większe problemy z oddychaniem lub może wydawać przy tym więcej dźwięków.

Takie zaostrzenia są często związane z infekcją płuc wywołaną przez wirusy lub bakterie, np. z przeziębieniem lub inną chorobą. Smog lub zanieczyszczone powietrze mogą również spowodować szybkie nasilenie się objawów.

Ważne jest, aby znać sygnały ostrzegawcze świadczące o zbliżającym się zaostrzeniu choroby, aby w miarę możliwości móc go uniknąć. Zaostrzenia mogą spowodować pogorszenie się POChP.

Ostre zaostrzenie – objawy, które powodują, że pacjent znajduje się w „czerwonej strefie”, takie jak gorączka, dreszcze, dezorientacja, ból w klatce piersiowej i kaszel z krwią – może spowodować, że pacjent trafi do szpitala. Jest to bardziej prawdopodobne, jeśli w ciągu ostatniego roku wystąpiły co najmniej trzy zaostrzenia lub jeśli masz ciężką postać POChP (nawet bez zaostrzenia).

Wczesne objawy ostrzegawcze zaostrzenia

W przypadku zaostrzenia POChP ważna jest samoświadomość. Tylko ty możesz wiedzieć, jak się czujesz w ciągu typowego dnia: jak oddychasz i jak często kaszlesz. Należy zwracać uwagę, kiedy coś się zmienia.

Jedną z oczywistych oznak zbliżającego się zaostrzenia jest duszność. Masz wrażenie, że nie możesz nabrać wystarczająco dużo powietrza. Można to zauważyć podczas lekkiego wysiłku fizycznego lub nawet w stanie spoczynku.

Inne rzeczy, na które powinieneś uważać:

• Głośny oddech. Twój oddech wydaje dziwne dźwięki. Kaszel sugeruje, że śluz lub ropa blokują drogi oddechowe. Bulgotanie lub stukanie może oznaczać, że w płucach znajduje się płyn.

• Nieregularne oddychanie. Masz wrażenie, że do oddychania musisz używać mięśni klatki piersiowej, a nie przepony. Oddech staje się nierównomierny. Czasami klatka piersiowa porusza się dużo szybciej, a czasami dużo wolniej.

• Gorszy kaszel. Jest on bardziej nasilony lub kaszel występuje częściej niż zwykle. Może być suchy lub wydobywać się z niego żółta, zielona lub krwawa flegma. Kaszel nasila się po położeniu się – do tego stopnia, że może być konieczne usiąść na krześle, aby zasnąć.

• Zmiany w kolorze skóry lub paznokci. Zauważasz niebieskawy odcień wokół ust lub zauważasz, że twoje paznokcie wydają się niebieskie lub fioletowe. Skóra wygląda na żółtą lub szarą.

• Problemy z zasypianiem i jedzeniem. Nie możesz zasnąć i nie masz ochoty na jedzenie.

• Nie możesz mówić. Nie jesteś w stanie wydobyć z siebie żadnych słów. Musisz używać gestów rąk, aby dać komuś znać, że coś jest z tobą nie tak. Jest to późny i niebezpieczny objaw pogarszającego się oddychania.

• Bóle głowy we wczesnych godzinach porannych. Zaczynasz dzień z pulsującą głową z powodu nagromadzenia dwutlenku węgla we krwi.

• Opuchnięte kostki lub nogi albo ból brzucha. Objawy te są związane z problemami z sercem lub płucami.

• Gorączka. Podwyższona temperatura może być oznaką infekcji i zbliżającego się zaostrzenia choroby.

Jeśli u pacjenta lub jego bliskiej osoby chorej na POChP wystąpią objawy zaostrzenia, należy natychmiast skontaktować się z lekarzem.

Kiedy należy skorzystać z pomocy doraźnej

Czasami zaostrzenie choroby może stać się poważne. Możesz nie mieć wystarczająco dużo czasu, aby czekać na wizytę w gabinecie lekarskim. Jeśli wystąpią następujące objawy, należy wezwać pogotowie ratunkowe:

• Ból w klatce piersiowej

• Niebieskie usta lub palce

• Jesteś zdezorientowany lub bardzo łatwo się denerwujesz

• Masz tak krótki oddech, że nie możesz mówić

Poważne zaostrzenia POChP mogą zagrażać życiu, dlatego w przypadku takich objawów ważne jest szybkie działanie.

Jak unikać zaostrzeń

Oczywiście najlepszą rzeczą, jaka może się zdarzyć, jest unikanie jak największej liczby zaostrzeń. Oto kilka wskazówek, które mogą pomóc w ograniczeniu zaostrzeń POChP.

Zgłoś się do lekarza

Jeśli wystąpi którykolwiek z wymienionych powyżej wczesnych objawów ostrzegawczych, należy skontaktować się z lekarzem. Mogą one sygnalizować, że zbliża się zaostrzenie lub że już je masz. Być może starasz się przetrwać chorobę. Albo rzadko zgłaszasz się do lekarza, bo „nie chcesz sprawiać kłopotu”.

Musisz porzucić ten sposób myślenia. Zaostrzenie POChP nie jest czymś, na co należy czekać, aż samo przejdzie. Recepta na leki, takie jak antybiotyki lub steroidy, może pomóc w wyzdrowieniu w domu, a nie w szpitalu.

Próbuje się także różnych sposobów leczenia łagodnych zaostrzeń, takich jak opieka domowa nadzorowana przez pielęgniarkę środowiskową z pomocą zespołu szpitalnego. Badania dotyczące kompleksowych programów zarządzania opieką, obejmujących skoordynowany zespół, w skład którego mogą wchodzić takie osoby jak lekarz, terapeuta oddechowy i dostawca sprzętu, sugerują, że takie podejście może pomóc w zapobieganiu ponownym przyjęciom do szpitala.

Zachowaj pozytywne nastawienie

Setki badań łączą stres z osłabieniem układu odpornościowego, a w przypadku POChP może to oznaczać zaostrzenia i wizyty w szpitalu. Niepokój i depresja również mogą prowadzić do zaostrzeń i pobytów w szpitalu. Co gorsza, pacjent może nie zdawać sobie sprawy, że ma do czynienia z takimi problemami psychicznymi, ponieważ wydają mu się one normalne.

Poinformuj lekarza, jeśli:

• Martwisz się przez większość dni

• Są niespokojni i łatwo się denerwują

• Często odczuwasz smutek lub brak nadziei, co wpływa na Twoje codzienne życie

Leki i różne rodzaje terapii mogą pomóc w leczeniu problemów ze zdrowiem psychicznym, co może zwiększyć szanse na uniknięcie pobytu w szpitalu.

Bardziej słoneczna perspektywa i dobre samopoczucie mogą pomóc w realizacji zadań związanych z leczeniem POChP. Proste praktyki mogą zapewnić poczucie spokoju i podnieść na duchu:

• Słuchaj uspokajającej lub radosnej muzyki.

• Obejrzyj zabawny film.

• Wyłącz wiadomości.

• Unikaj ludzi lub rozmów, które cię denerwują.

• Medytuj lub używaj wyobraźni kierowanej.

• Uprawiaj łagodną jogę lub tai chi.

Popraw jakość powietrza

Najczęstszą przyczyną zaostrzenia POChP jest zła jakość powietrza w pomieszczeniach i na zewnątrz. Oczyść więc swoje powietrze.

Zacznij od usunięcia bałaganu, który przyciąga roztocza. Sprawdź, czy w Twoim klimatyzatorze nie ma pleśni. Rozważ zastosowanie filtra powietrza. Unikaj oparów środków czyszczących, perfum i farb, które mogą wywołać zaostrzenie choroby. Trzymaj się z dala od dymu tytoniowego i sierści zwierząt domowych.

Oto kilka innych wskazówek, jak nie dopuścić do zaostrzenia POChP:

• Regularnie odwiedzaj swojego lekarza, nawet jeśli w danym momencie czujesz się dobrze.

• Co roku wykonuj szczepienia przeciwko grypie, a w sezonie przeziębień i grypy trzymaj się z dala od tłumów. Na początku sezonu grypowego apteki i sklepy spożywcze często oferują takie szczepienia za darmo.

• Postaraj się wykonywać więcej ćwiczeń fizycznych.

• Zapytaj lekarza, czy nie powinieneś zaszczepić się przeciwko zapaleniu płuc i krztuścowi.

• Upewnij się, że prawidłowo stosujesz swoje leki, w tym tlen i inhalator. Poproś swojego lekarza o przypomnienie, kiedy i jak najlepiej działają.

• Poinformuj lekarza, jeśli masz problemy z płaceniem za leczenie lub jeśli dokuczają Ci efekty uboczne.

• Często myj ręce ciepłą wodą i łagodnym mydłem.

• Jeśli nie możesz umyć rąk, używaj płynu do dezynfekcji rąk.

• Używaj własnego długopisu w gabinecie lekarskim.

• Pij wystarczającą ilość wody, aby zachować odpowiednie nawodnienie.

• Poważnie traktuj czas przeznaczony na sen. Kiedy organizm jest zmęczony, istnieje większe prawdopodobieństwo zachorowania.

?

Masz rozedmę płuc. Co teraz? Lekarz wyjaśnia różne stadia tej choroby i czego można się spodziewać w każdym z nich.

System oceny zaawansowania rozedmy płuc GOLD

Jest to zestaw wytycznych opracowanych przez Światową Inicjatywę na rzecz Przewlekłej Obturacyjnej Choroby Płuc (GOLD).

Mierzy on ilość powietrza, jaką pacjent jest w stanie wydmuchać z płuc w ciągu 1 sekundy. Lekarze nazywają to natężoną objętością wydechową (FEV1).

Jeśli masz rozedmę płuc, lekarz sprawdzi FEV1. Zwróci również uwagę na inne objawy, a także na to, ile razy w ciągu ostatniego roku pacjent był z ich powodu hospitalizowany. Lekarze nazywają to zaostrzeniem. Oznacza to, że objawy nasilają się lub nagle się pogarszają.

Lekarz może również wykonać tomografię komputerową płuc. Na podstawie wszystkich tych informacji lekarz zakwalifikuje pacjenta do jednej z czterech grup (określających stopień zaawansowania rozedmy):

Grupa A (GOLD 1 lub 2): Objawy są bardzo łagodne. FEV1 wynosi 80% lub więcej. W ciągu ostatniego roku u pacjenta nie wystąpiło żadne zaostrzenie, a może wystąpiło tylko jedno. Pacjent nie był hospitalizowany z powodu objawów.

Grupa B (GOLD 1 lub 2): FEV1 wynosi od 50% do 80%. Pacjent ma więcej objawów niż osoby z grupy A. Jest to etap, w którym większość osób zgłasza się do lekarza z powodu kaszlu, świszczącego oddechu i duszności.

Mogło dojść do jednego poważnego zaostrzenia choroby, ale w ciągu ostatniego roku pacjent nie był hospitalizowany z powodu objawów.

Grupa C (GOLD 3 lub 4): Przepływ powietrza do i z płuc jest znacznie ograniczony. FEV1 wynosi od 30% do 50%.

W ciągu ostatniego roku u pacjenta wystąpiły więcej niż dwa zaostrzenia choroby lub pacjent był przynajmniej raz hospitalizowany.

Grupa D (GOLD 3 lub 4): Wdech lub wydech jest dla ciebie bardzo trudny. W ciągu ostatniego roku wystąpiły co najmniej dwa zaostrzenia choroby lub pacjent był co najmniej raz hospitalizowany.

Lekarze nazywają to schyłkową postacią POChP. Oznacza to, że czynność płuc jest bardzo ograniczona. Każde nowe zaostrzenie może zagrażać życiu.

Indeks BODE

Ten system klasyfikacji określa, w jakim stopniu rozedma płuc wpływa na codzienne życie pacjenta. Uwzględnia on cztery główne obszary:

Wskaźnik masy ciała (B). Określa on ilość tkanki tłuszczowej w organizmie pacjenta w porównaniu z jego wzrostem i wagą.

Ograniczenie przepływu powietrza (O oznacza obstrukcję). Lekarz może określić stopień uszkodzenia płuc na podstawie wyników testów czynnościowych płuc.

Duszność (lekarze nazywają to dusznością). Lekarz zada pacjentowi serię pytań dotyczących tego, jak często i kiedy ma on uczucie braku tchu.

Wydolność wysiłkowa (E). Mierzy ona odległość, jaką pacjent jest w stanie pokonać w ciągu 6 minut.

Badania wykazują, że wskaźnik BODE daje lekarzom lepsze pojęcie o wynikach leczenia (tzw. rokowaniu) niż FEV1. Na podstawie tych wyników lekarze mogą określić, jak dobrze pacjent będzie reagował na leki, terapię rehabilitacyjną i inne metody leczenia.

Rozedma płuc pogarsza się z czasem i u każdego przebiega inaczej. Oznacza to, że lekarze nie mogą mieć pewności co do długości życia pacjenta cierpiącego na tę chorobę.

Lekarz wykorzysta informacje o stopniu zaawansowania choroby, aby opracować najlepszy plan leczenia dla danego przypadku.