Życie z POChP stawia przed 13 milionami Amerykanów nowe wyzwania i stwarza możliwości poprawy stanu zdrowia. Czy jesteś jednym z nich? W takim razie czytaj dalej.
Przewlekła obturacyjna choroba płuc. Zapytaj przeciętnego człowieka na ulicy, a ilu z nich potrafiłoby powiedzieć, co to jest? Czy wiesz, że jest to czwarta główna przyczyna zgonów w Stanach Zjednoczonych? Raczej nie. Jest to jednak jedna z niefortunnych cech POChP.
POChP to poważna i postępująca choroba płuc, którą rozpoznaje się u ponad 13 milionów Amerykanów. W rozwoju choroby pewną rolę mogą odgrywać również geny.
POChP powoduje częściowe zablokowanie dróg oddechowych, co bardzo utrudnia oddychanie. Nie można odwrócić szkód, jakie powoduje, a na POChP nie ma lekarstwa. Można jednak zrobić wiele rzeczy, aby spowolnić postęp choroby i żyć dłużej i na wyższym poziomie.
Kiedy rozpoznaje się POChP
Rozpoznanie POChP nie jest procesem skomplikowanym. W połączeniu z wywiadem lekarskim i badaniem fizykalnym, diagnozę może potwierdzić łatwy i bezbolesny test oddechowy zwany spirometrią. Urządzenie zwane spirometrem mierzy ilość powietrza, jaką mogą pomieścić płuca, oraz szybkość wydmuchiwania powietrza z płuc po wzięciu głębokiego oddechu. Konieczne mogą być dodatkowe badania, aby wykluczyć inne problemy lub zaplanować leczenie.
Jak mówi dr Norman H. Edelman, główny lekarz naczelny Amerykańskiego Towarzystwa Chorób Płuc, osoby cierpiące na POChP zazwyczaj dość długo czekają na diagnozę. Ich oddech staje się coraz trudniejszy, ale uczą się, jak to kompensować.
Oprócz zadyszki – często przy wysiłku – inne objawy POChP, które mogą skłonić do wizyty u lekarza, to kaszel, świszczący oddech, nadmiar śluzu lub ucisk w klatce piersiowej, który nie ustępuje.
Ponieważ objawy pojawiają się stopniowo, mówi Edelman: „Ludzie często myślą: 'Po prostu się starzeję albo trochę przytyłem’. Potem słyszą: 'Nie, to jest prawdziwa choroba'”. Tak więc diagnoza POChP często jest szokiem.
Do tego dochodzi jeszcze stygmatyzacja. „Większość osób, u których postawiono diagnozę, to palacze” – mówi Edelman – „Istnieje więc poczucie, że 'sam sobie to zafundowałem'”. Z tego powodu, jak twierdzi, wiadomość ta może być trudniejsza do przyjęcia.
Dr John J. Reilly jest p.o. ordynatora oddziału pulmonologicznego w Brigham and Women’s Hospital. „Kiedy studiowałem medycynę, w VA przyjmowaliśmy głównie starych, białych facetów” – mówi. „Teraz, dzięki erze Virginia Slims, w 2000 roku na POChP zmarło więcej kobiet niż mężczyzn”.
Deb Hannigan może i pochodzi z epoki Virginia Slims, ale robi wszystko, co w jej mocy, aby pozostać zdrową i żywą oraz szerzyć świadomość na temat POChP. Obecnie ma 52 lata, a chorobę zdiagnozowano u niej w wieku 34 lat, czyli w wieku młodszym niż u większości osób cierpiących na tę chorobę. Diagnoza jest bardziej powszechna u osób po 40. roku życia.
Ponieważ w tamtym czasie pracowała w szpitalu jako rejestratorka danych medycznych, miała pewne pojęcie o POChP. Jednak dopiero po postawieniu diagnozy zrozumiała cały obraz choroby. Jak w przypadku wielu osób, Hannigan dowiedziała się, że cierpi na obie główne choroby POChP – przewlekłe zapalenie oskrzeli i rozedmę płuc.
-
Przewlekłe zapalenie oskrzeli
powoduje obrzęk dróg oddechowych. Powoduje to zwężenie dróg oddechowych, co utrudnia przepływ powietrza. Przewlekłe zapalenie oskrzeli powoduje także nadmierną produkcję śluzu, co wywołuje kaszel i dalsze utrudnienie przepływu powietrza do i z płuc. Przewlekłe zapalenie oskrzeli rozpoznaje się, gdy dana osoba zgłasza kaszel i śluz przez większość dni przez trzy miesiące w ciągu dwóch kolejnych lat i gdy inne przyczyny kaszlu zostały wyeliminowane.
-
Rozedma płuc powoduje uszkodzenie woreczków powietrznych w płucach. W normalnych warunkach te małe, przypominające balon struktury umożliwiają przepływ gazów (tlenu i dwutlenku węgla) z płuc do krwi i z powrotem. Woreczki powietrzne są zwykle elastyczne i rozciągają się, gdy są wypełnione powietrzem. Powracają do swojego pierwotnego kształtu, gdy są opróżniane po zaczerpnięciu powietrza. Uszkodzenie woreczków powietrznych w wyniku rozedmy płuc powoduje, że są one mniej elastyczne, co utrudnia wypychanie powietrza z płuc. Powoduje to uwięzienie powietrza i zapadanie się dróg oddechowych, co prowadzi do zablokowania przepływu powietrza i trudności w oddychaniu.
Wiele wyzwań związanych z życiem z POChP
Od czasu diagnozy życie Hannigan zmieniło się pod wieloma względami. „Wszystko zajmuje ci więcej czasu, nie możesz nadążyć” – mówi. „To ogromny wysiłek i brakuje ci tchu przy wykonywaniu podstawowych czynności – braniu prysznica, ubieraniu się, próbach wyjścia z domu, aby zrobić to, co musisz zrobić. Kiedy jesteś już gotowy do wyjścia, nie chce Ci się już tego robić. Wiele osób po prostu się poddaje”.
Reilly zgadza się z tym. „Ta choroba jest podstępnie postępująca” – mówi. „Stopniowo ogranicza aktywność fizyczną. Brak tchu jest przykrym uczuciem, więc ludzie unikają czynności, które powodują brak tchu”. Stopniowo ludzie stają się unieruchomieni w domu lub mniej chętnie podróżują, co znacząco wpływa na jakość ich życia.
W przypadku Hannigan pewne ograniczenia zostały narzucone przez jej lekarza, który kazał jej przestać pracować, gdy miała zaledwie 39 lat – polecenie to wykonała tylko częściowo. Obecnie, jako osoba niepełnosprawna, Hannigan pracuje jako wolontariuszka COPD International przez 10-12 godzin dziennie. W 2002 r. została jednym z członków założycieli tej organizacji non-profit, której celem jest udzielanie informacji i wsparcia osobom chorym na POChP i innym dotkniętym tą chorobą.
Dzięki własnemu doświadczeniu oraz doświadczeniu innych osób cierpiących na POChP Hannigan przekonała się, że czynnik niewidzialności jest dodatkowym utrudnieniem. „Chorych płuc nie widać” – mówi. Reilly mówi, że ludzie mogą wydawać się całkowicie zdrowi, gdy są w stanie spoczynku, ale szybko wpadają w kłopoty, gdy stają się bardziej aktywni. „Inni ludzie nie rozumieją, jak bardzo są chorzy”.
Ale zrozumienie tego ma kluczowe znaczenie, zwłaszcza że członkowie rodziny muszą zachować czujność wobec potencjalnych powikłań. Jeśli ktoś z bliskich zachoruje na przeziębienie, kaszel lub gorączkę, ważne jest, aby wcześnie interweniować, mówi Reilly, zwłaszcza jeśli osoba ta ma ciężką postać POChP. „Nie należy czekać kilka dni, tak jak w przypadku osoby ogólnie zdrowej”. Infekcje płuc mogą szybko oznaczać kłopoty dla osoby z POChP.
Leczenie POChP za pomocą ćwiczeń i diety
Aby poradzić sobie z chorobą, najlepszym krokiem – bezsprzecznie – jest rzucenie palenia.
„Jest to jedyna interwencja, która wyraźnie wpływa na naturalny przebieg choroby” – mówi Reilly.
„W krótkim okresie ludzie niemal natychmiast czują się lepiej” – dodaje Edelman. „W dłuższej perspektywie czasowej spowalnia się również tempo pogarszania się czynności płuc. To dosłownie wydłuża ich życie o kolejne lata”.
Rehabilitacja płucna jest również często istotną częścią planu leczenia osób cierpiących na POChP. Różni specjaliści opieki zdrowotnej – tacy jak lekarze, terapeuci oddechowi, zarejestrowani dietetycy lub pielęgniarki – mogą na przykład udzielać porad dotyczących odżywiania, informacji i zasobów do zarządzania chorobą oraz zaleceń dotyczących ćwiczeń.
Dieta i ćwiczenia fizyczne mają zasadnicze znaczenie dla skutecznego leczenia POChP.
Aby oddychać, mięśnie oddechowe osoby chorej na POChP spalają 10 razy więcej kalorii niż u innych osób. Dla osób żyjących z POChP spożywanie wystarczającej ilości kalorii jest ważne, aby zachować energię, zapobiegać infekcjom i utrzymać mięśnie oddechowe w dobrej kondycji.
A ćwiczenia fizyczne, w tym określone ćwiczenia oddechowe, mogą pomóc na wiele sposobów, nawet jeśli może się wydawać, że robienie czegoś, co może powodować duszności, jest sprzeczne z intuicją. To tylko kilka korzyści płynących z ćwiczeń dla osób z POChP:
-
Poprawia wykorzystanie tlenu przez organizm
-
Poprawia oddychanie i zmniejsza inne objawy
-
Wzmacnia serce, obniża ciśnienie krwi i poprawia krążenie
-
Zwiększa energię, umożliwiając większą aktywność fizyczną
Leczenie medyczne i chirurgiczne w przypadku POChP
Reilly twierdzi, że wprowadzane na przestrzeni lat udoskonalenia w leczeniu POChP stanowiły istotną różnicę dla osób cierpiących na tę chorobę. Obecnie lekarze przepisują dwa główne rodzaje leków na POChP. Leki rozszerzające oskrzela mogą pomóc w rozszerzeniu dróg oddechowych, a kortykosteroidy mogą zmniejszyć obrzęk dróg oddechowych. W leczeniu infekcji mogą być potrzebne antybiotyki.
Nowa klasa leków hamuje enzym o nazwie fosfodiesteraza typu 4 (PDE-4). Daliresp jest jednym z takich leków, który zapobiega zaostrzeniom POChP u osób, u których choroba jest związana z przewlekłym zapaleniem oskrzeli. Daliresp nie jest przeznaczony do stosowania w innych rodzajach POChP.
Leczenie tlenem to terapia, która znacznie zmniejszyła śmiertelność – mówi Reilly. Terapia ta jest często przepisywana osobom, które same nie są w stanie uzyskać wystarczającej ilości tlenu z powietrza. Edelman dodaje, że tlenoterapia poprawia pracę serca i mięśni, a mając sprawniejsze mięśnie, można zrobić więcej.
Kiedy nadarza się okazja, Hannigan wykorzystuje swój zbiornik z tlenem jako narzędzie dydaktyczne w pracy z małymi dziećmi. Mówi im: „Oto, co się z tobą stanie, jeśli kiedykolwiek zaczniesz palić”.
W przypadku osób z ciężką postacią POChP możliwa jest również operacja. W rzadkich przypadkach chirurg może przeprowadzić przeszczep płuc, zastępując chore płuco zdrowym płucem od dawcy. Operacja zmniejszenia płuca polega na usunięciu fragmentów uszkodzonej tkanki płucnej. W przyszłości operacja ta może być wykonywana jako zabieg małoinwazyjny, a nie jako zabieg otwarty z dużym nacięciem. Reilly twierdzi, że obecnie prowadzone są badania kliniczne nad tą i innymi metodami poprawy leczenia POChP.
Reilly zachęca do udziału w badaniach nad POChP, takich jak te. Jak jednak twierdzi, obecnie rekrutacja do badań nad POChP jest wyzwaniem. „Ale jeśli chcemy posunąć tę dziedzinę do przodu, musimy zachęcić osoby chore na POChP do udziału w badaniach”.
Leczenie POChP, na które zasługujesz
Osoby, które obawiają się diagnozy, powinny pamiętać, że istnieją skuteczne metody leczenia. „Warto poddać się badaniom, aby sprawdzić, czy masz tę chorobę, a jeśli tak, rozpocząć właściwą terapię”.
Jak mówi Hannigan: „Kiedy zaczynasz odczuwać duszności, które nie są dla Ciebie normalne, powiedz o tym lekarzowi. Im wcześniej to wykryjesz i im szybciej rzucisz palenie, tym szybciej zatrzymasz postęp choroby i tym dłużej będziesz żył.”
Jak w przypadku każdej choroby przewlekłej – mówi Edelman – najważniejsze jest zachowanie pozytywnego nastawienia.
Hannigan nie może się z tym nie zgodzić. „Nastawienie jest wszystkim” – mówi. Poważna choroba? Oczywiście. „Ale nie jest to wyrok śmierci”.
