Lekarz mówi ci.

Dzieci w depresji potrzebują ratunku – czy znasz objawy depresji dziecięcej?

Depresja: Czy Twoje dziecko ma depresję?

Depresja u dzieci może mieć tragiczne konsekwencje dla całego życia. Czy znasz jej objawy?

Martin Downs, MPH, Medically Reviewed by Louise Chang, MD Od lekarza Archiwum

Dzieci nie są odporne na depresję. Podobnie jak w przypadku dorosłych, leczenie może mieć kluczowe znaczenie. Znalezienie pomocy dla dziecka cierpiącego na depresję może zapobiec wieloletniej udręce, a nawet uratować mu życie. Jednak trwające kontrowersje dotyczące bezpieczeństwa stosowania leków przeciwdepresyjnych sprawiają, że wiele osób zastanawia się, co tak naprawdę pomaga, a co szkodzi.

Mało kto, a już na pewno nie rodzice, uważa, że dzieciństwo to stan nieustannej błogości. Nastroje dzieci są jak tropikalne morze: Spokojne wody mogą nagle zamienić się w wyjącą burzę, by równie szybko powrócić do słońca i rześkiej bryzy. Depresji nie należy jednak mylić z normalnym nastrojem. Jest ona równie realna i poważna dla dzieci – nawet bardzo małych – jak i dla dorosłych.

„Stosunkowo niedawno zaczęliśmy rozpoznawać depresję u dzieci” – mówi dr David Fassler, psychiatra dziecięcy i młodzieżowy z University of Vermont College of Medicine. „Kiedy 20 lat temu studiowałem medycynę, uczono nas, że dzieci nie chorują na depresję”.

Ale dzieci mają depresję. Według Amerykańskiej Akademii Psychiatrii Dzieci i Młodzieży (American Academy of Child and Adolescent Psychiatry) na depresję cierpi około 2% małych dzieci i od 4% do 8% nastolatków.

O ile depresja z pewnością występuje u niektórych młodszych dzieci, o tyle jest znacznie częstsza u nastolatków. Naukowcy przewidują, że do 16 roku życia u około jednego na 10 dzieci rozwinie się zaburzenie depresyjne. Wynika to z badania, w którym 1420 dzieci było badanych pod kątem zaburzeń psychicznych co trzy miesiące, aż do ukończenia 16 roku życia.

Depresja u dzieci ma wpływ na całe życie

Depresja może mieć poważne i trwałe konsekwencje dla dzieci. Może prowadzić do zaburzeń w życiu społecznym, rozwoju emocjonalnym, osiągnięciach szkolnych, a także do nadużywania substancji psychoaktywnych.

„Bez leczenia przeciętny epizod depresji u dzieci trwa około dziewięciu miesięcy, czyli mniej więcej tyle, ile rok szkolny” – mówi Fassler. „Bardzo trudno jest nadrobić zaległości”.

Co gorsza, osoby, które zmagają się z depresją w dzieciństwie, mogą odczuwać jej skutki w dorosłym życiu. Badanie δ opublikowane w The Journal of the American Medical Association wykazało, że dorośli, u których depresję zdiagnozowano w okresie dorastania, byli w gorszej sytuacji niż osoby, które nigdy nie miały depresji. Wyniki badania wykazały, że:

• Ich średni dochód był niższy.

• Mniej z nich ukończyło studia.

• Częściej byli bezrobotni.

• Więcej osób zgłaszało problemy w pracy oraz w życiu społecznym i rodzinnym.

Osoby, u których w przeszłości wystąpiła depresja młodzieńcza, były dwukrotnie bardziej narażone na wystąpienie epizodu depresji w wieku dorosłym w porównaniu z osobami, u których w przeszłości lub obecnie nie występowały zaburzenia psychiczne.

Najbardziej niepokojącym wnioskiem z badania był wysoki odsetek prób samobójczych i zgonów. Wśród osób, które nie miały depresji w okresie dojrzewania, nie odnotowano żadnego zgonu z powodu samobójstwa, podczas gdy 7% osób, które miały depresję w dzieciństwie, popełniło samobójstwo, a 34% podjęło próbę samobójczą.

To nie jest odosobniona statystyka. Wiadomo, że dzieci cierpiące na depresję są w grupie wysokiego ryzyka popełnienia samobójstwa. Samobójstwo jest trzecią główną przyczyną śmierci osób w wieku od 10 do 24 lat w Stanach Zjednoczonych.

Depresja to niebezpieczne terytorium. Dzieci, które już na nie wkroczyły, potrzebują wszelkiej pomocy, aby przetrwać i znaleźć wyjście.

Depresja u dzieci: Objawy i leczenie

Rodzice mogą pomóc dzieciom w przejściu przez labirynt depresji, szukając i rozpoznając objawy depresji u dzieci. Objawy obejmują:

• drażliwość lub złość

• Ciągłe uczucie smutku, beznadziejności

• Wycofanie społeczne

• Zwiększona wrażliwość na odrzucenie

• Zmiany w apetycie – zwiększony lub zmniejszony

• Zmiany w zakresie snu — bezsenność lub nadmierna ilość snu

• Wybuchy głosu lub płacz

• Trudności z koncentracją

• ZmęczenieZmęczenie i niski poziom energii

• Zmniejszona zdolność do funkcjonowania podczas imprez i zajęć w domu lub z przyjaciółmi, w szkole, na zajęciach pozalekcyjnych oraz podczas innych hobby lub zainteresowań

• Poczucie bezwartościowości lub winy

• Myśli o śmierci lub samobójstwie

Powaga tych objawów tylko podkreśla znaczenie leczenia, takiego jak leki przeciwdepresyjne, sesje psychoterapii lub oba te sposoby.

„Z mojego doświadczenia wynika, że prawie wszystkie dzieci z depresją korzystają z terapii indywidualnej” – mówi Fassler. „Zanim dzieci uzyskają pomoc, często pojawiają się wtórne skutki depresji, takie jak niska samoocena, złe relacje z rodziną i rówieśnikami. „Dzieci potrzebują pomocy, aby sobie z nimi poradzić. Leki nie rozwiążą tych problemów” – mówi Fassler.

Leki przeciwdepresyjne i czarna skrzynka FDA

Zawsze toczyła się cicha debata na temat zalet i wad leczenia dzieci lekami przeciwdepresyjnymi, ale w 2004 roku FDA podniosła poziom głośności, umieszczając na etykietach leków przeciwdepresyjnych ostrzeżenie. Ostrzeżenie „czarnej skrzynki” mówi, że leki przeciwdepresyjne mogą nasilać myśli i zachowania samobójcze u dzieci i młodzieży i powinny być stosowane ostrożnie.

FDA chciała w ten sposób zachęcić lekarzy do uważnego obserwowania młodych pacjentów pod kątem skłonności samobójczych w ciągu pierwszych kilku miesięcy leczenia, ale wydaje się, że ich ostrzeżenie zrobiło o wiele więcej.

Zanim FDA wydała swoje pierwsze zalecenia w marcu 2004 roku, liczba leków przeciwdepresyjnych stosowanych u dzieci i młodzieży od lat systematycznie rosła. Do końca czerwca 2005 roku odnotowano 20% spadek liczby recept na leki przeciwdepresyjne dla dzieci w wieku 18 lat i młodszych.

Teraz niektórzy specjaliści od zdrowia psychicznego obawiają się, że działania FDA mogą doprowadzić do straszliwej ironii. Przestraszeni rodzice i lekarze mogą nie podawać młodzieży cierpiącej na depresję potrzebnych leków, co doprowadzi do wzrostu liczby samobójstw.

„O wiele bardziej ryzykowne jest nieleczenie depresji niż przyjmowanie leku przeciwdepresyjnego” – mówi dr Jefferson Prince, psychiatra z Massachusetts General Hospital w Bostonie.

Leki przeciwdepresyjne: Badania kryjące się za czarną skrzynką

Ostrzeżenie FDA oparte jest na przeglądzie 24 badań, w których stwierdzono, że w ciągu pierwszych czterech miesięcy leczenia dzieci przyjmujące leki przeciwdepresyjne dwukrotnie częściej myślały o samobójstwie lub przejawiały zachowania samobójcze w porównaniu z dziećmi otrzymującymi placebo. W badaniach tych nie odnotowano jednak rzeczywistych zgonów z powodu samobójstwa.

W latach 1993-2003 wskaźnik zgonów z powodu samobójstw wśród dzieci w wieku 10-19 lat spadł o około jedną trzecią. Spadek ten można wyjaśnić wieloma czynnikami, ale dowody wskazują, że częściowo przyczynił się do niego wzrost stosowania leków przeciwdepresyjnych. Naukowcy porównali recepty na leki przeciwdepresyjne w tej grupie wiekowej z liczbą samobójstw w setkach amerykańskich kodów ZIP. Badanie, opublikowane w Archives of General Psychiatry, wykazało, że w miejscach, gdzie więcej dzieci otrzymywało leki przeciwdepresyjne, było mniej samobójstw.

Inne najnowsze badania wykazały, że tylko około 2% dzieci i nastolatków, które popełniły samobójstwo, przyjmowało w tym czasie lek przeciwdepresyjny.

Prince twierdzi, że jego zdaniem leki antydepresyjne opatrzone ostrzeżeniem o możliwości popełnienia samobójstwa mogą przynieść pewne korzyści. „To naprawdę mieszana sprawa” – mówi.

Podziela on obawy, że etykieta z czarną skrzynką może odstraszyć ludzi od leków, ale jednocześnie zwiększyła ona świadomość zagrożenia samobójstwem wśród dzieci i nastolatków cierpiących na depresję.

„Prawdopodobnie to również dobra rzecz, choć niewygodna, że musimy o tym rozmawiać z rodzinami” – mówi.

Według Donny Cohen, profesor psychiatrii i nauk behawioralnych na wydziale starzenia się i zdrowia psychicznego Uniwersytetu Południowej Florydy, typowy przypadek zabójstwa-samobójstwa to mąż w depresji, kontrolujący sytuację, który zabija swoją chorą żonę.

Wzrasta liczba zabójstw wśród osób starszych

Mężowie popełniają większość morderstw – bez zgody żon.

Christine Cosgrove Z archiwum doktora

Pewnego niedzielnego poranka Charlie Woods wrócił z kościoła do domu, gdzie w drzwiach czekało na niego dwóch policjantów. Najpierw policjanci zapytali, czy ma jakieś problemy zdrowotne. Potem powiedzieli mu, że oboje jego rodzice nie żyją. Jego ojciec zabił matkę, wystrzeliwując sześć kul przez drzwi sypialni w ich domu w Tallahassee. Następnie 59-letni mężczyzna skierował broń na siebie.

Według Donny Cohen, profesora psychiatrii i nauk behawioralnych na wydziale starzenia się i zdrowia psychicznego Uniwersytetu Południowej Florydy, od 1988 roku, kiedy zginęli rodzice Woodsa, wskaźnik zabójstw-samobójstw wśród par w wieku 55 lat i starszych na Florydzie wzrósł około dziesięciokrotnie.

Choć statystyki dla całego kraju nie są dostępne, Cohen uważa, że dane z Florydy są reprezentatywne dla reszty kraju. Szacuje ona, że każdego tygodnia w samobójstwach ginie prawie 20 starszych Amerykanów.

Nie są to pary, które u schyłku swoich lat romantycznie wybierają wspólne zapomnienie. Cohen odkrył, że typowy przypadek zabójstwa-samobójstwa dotyczy przygnębionego, kontrolującego męża, który zabija swoją chorą żonę. „To są akty depresji i desperacji” – mówi. „Żona nie chce umierać i często zostaje zastrzelona we śnie. Jeśli w tym czasie nie spała, zwykle widać ślady świadczące o tym, że próbowała się bronić”.

„Nie ma nic miłosnego w mordowaniu drugiej osoby” – dodaje Woods, której 53-letnia matka nie była chora i nie chciała umrzeć.

Niezdiagnozowana i nieleczona depresja

Nie jest jasne, dlaczego coraz więcej starszych mężczyzn – wśród morderców prawie wszyscy są mężczyznami – ma depresję wystarczającą do tego, by zabić siebie i swoje żony. Jednym z powodów może być samotność, mówi Patrick Arbore, dyrektor Centrum Zapobiegania Samobójstwom wśród Osób Starszych w Instytucie Starzenia się im. Zauważa on, że coraz więcej seniorów żyje w izolacji od przyjaciół i rodzin.

W jednym z badań przeprowadzonych na Florydzie Cohen stwierdził, że dwie trzecie mężczyzn, którzy zabili swoje żony i siebie samych, odwiedziło lekarzy w ciągu trzech tygodni przed dokonaniem śmiertelnego czynu. Żaden z nich nie był jednak leczony na depresję.

Jest jednak mało prawdopodobne, aby lekarz zdiagnozował takie schorzenie jak depresja podczas sześciominutowej wizyty w gabinecie, częściowo z powodu braku czasu, a częściowo dlatego, że starsi ludzie mają tendencję do stwarzania dobrej pozorów w gabinecie lekarskim.

„Nie możemy przerzucać odpowiedzialności na lekarza. Ważne jest, by dorosłe dzieci i członkowie społeczności zwracali uwagę i słuchali – naprawdę słuchali – tego, co mówią starsi ludzie” – mówi Arbore. „Czasami komentarze w rodzaju 'Zabiję się’ są tak prowokujące, że nie możemy w nie uwierzyć i puszczamy je płazem”.

Zmiany w jedzeniu lub spaniu, mówienie o poczuciu bezradności lub beznadziei, utrata zainteresowania zajęciami lub porzucanie rzeczy to wszystko są oznaki depresji. Ponadto Cohen twierdzi, że dorosłe dzieci powinny być świadome, że następujące sytuacje stanowią czynniki ryzyka dla zabójstwa-samobójstwa:

• Para jest długoletnim małżeństwem, a mąż ma dominującą osobowość.

• Mąż jest opiekunem, a żona cierpi na chorobę Alzheimera lub podobne zaburzenie.

• Jedno lub oboje mają liczne problemy medyczne, a stan zdrowia jednego z nich ulega zmianie.

• Planowane lub rozważane jest przeniesienie do domu opieki lub ośrodka dla osób wymagających opieki.

• Para staje się coraz bardziej odizolowana społecznie, wycofuje się z życia rodzinnego, przyjacielskiego i towarzyskiego.

• Para kłóci się lub mówi się o rozwodzie.

Uzyskanie pomocy

Cohen namawia dorosłe dzieci, aby od razu zapytały rodzica, czy myślał o samobójstwie lub zabójstwie-samobójstwie. „Nie obawiaj się podsuwać im pomysłów” – mówi Cohen. Jeśli odpowiedź jest twierdząca, zapytaj o plany. Im bardziej szczegółowe są te plany, tym większe prawdopodobieństwo, że zostaną zrealizowane” – mówi Cohen.

Jeśli uważasz, że w Twojej rodzinie istnieje ryzyko popełnienia zabójstwa-samobójstwa, zadzwoń do centrum kryzysowego dla samobójców, na gorącą linię dla samobójców, do lekarza rodzinnego, na pogotowie psychiatryczne lub medyczne albo do gminnego ośrodka zdrowia psychicznego. A jeśli w domu jest broń, usuń ją. Cohen zauważa, że obszary kraju, gdzie prawo dotyczące broni jest bardziej rygorystyczne, takie jak północny wschód, mają znacznie niższe wskaźniki zabójstw i samobójstw niż te, gdzie broń palna jest łatwiej dostępna.

„Ludzie myślą o zabiciu siebie lub swojego partnera przez tygodnie, miesiące, a nawet lata” – mówi. „Należy zwracać uwagę na oznaki depresji i szybko szukać pomocy”.

Niezdiagnozowana i nieleczona depresja

Nie jest jasne, dlaczego coraz więcej starszych mężczyzn – wśród morderców prawie wszyscy są mężczyznami – ma depresję wystarczającą do tego, by zabić siebie i swoje żony. Jednym z powodów może być samotność, mówi Patrick Arbore, dyrektor Centrum Zapobiegania Samobójstwom wśród Osób Starszych w Instytucie Starzenia się im. Zauważa on, że coraz więcej seniorów żyje w izolacji od przyjaciół i rodzin.

W jednym z badań przeprowadzonych na Florydzie Cohen stwierdził, że dwie trzecie mężczyzn, którzy zabili swoje żony i siebie samych, odwiedziło lekarzy w ciągu trzech tygodni przed dokonaniem śmiertelnego czynu. Żaden z nich nie był jednak leczony na depresję.

Jest jednak mało prawdopodobne, aby lekarz zdiagnozował takie schorzenie jak depresja podczas sześciominutowej wizyty w gabinecie, częściowo z powodu braku czasu, a częściowo dlatego, że starsi ludzie mają tendencję do stwarzania dobrej pozorów w gabinecie lekarskim.

„Nie możemy przerzucać odpowiedzialności na lekarza. Ważne jest, by dorosłe dzieci i członkowie społeczności zwracali uwagę i słuchali – naprawdę słuchali – tego, co mówią starsi ludzie” – mówi Arbore. „Czasami komentarze w rodzaju 'Zabiję się’ są tak prowokujące, że nie możemy w nie uwierzyć i puszczamy je płazem”.

Zmiany w jedzeniu lub spaniu, mówienie o poczuciu bezradności lub beznadziei, utrata zainteresowania zajęciami lub porzucanie rzeczy to wszystko są oznaki depresji. Ponadto Cohen twierdzi, że dorosłe dzieci powinny być świadome, że następujące sytuacje stanowią czynniki ryzyka dla zabójstwa-samobójstwa:

• Para jest długoletnim małżeństwem, a mąż ma dominującą osobowość.

• Mąż jest opiekunem, a żona cierpi na chorobę Alzheimera lub podobne zaburzenie.

• Jedno lub oboje mają liczne problemy medyczne, a stan zdrowia jednego z nich ulega zmianie.

• Planowane lub rozważane jest przeniesienie do domu opieki lub ośrodka dla osób wymagających opieki.

• Para staje się coraz bardziej odizolowana społecznie, wycofuje się z życia rodzinnego, przyjacielskiego i towarzyskiego.

• Para kłóci się lub mówi się o rozwodzie.

Uzyskiwanie pomocy

Cohen namawia dorosłe dzieci, aby od razu zapytały rodzica, czy myślał o samobójstwie lub zabójstwie-samobójstwie. „Nie obawiaj się podsuwać im pomysłów” – mówi Cohen. Jeśli odpowiedź jest twierdząca, zapytaj o plany. Im bardziej szczegółowe są te plany, tym większe prawdopodobieństwo, że zostaną zrealizowane” – mówi Cohen.

Jeśli uważasz, że w Twojej rodzinie istnieje ryzyko popełnienia zabójstwa-samobójstwa, zadzwoń do centrum kryzysowego dla samobójców, na gorącą linię dla samobójców, do lekarza rodzinnego, na pogotowie psychiatryczne lub medyczne albo do gminnego ośrodka zdrowia psychicznego. A jeśli w domu jest broń, usuń ją. Cohen zauważa, że obszary kraju, gdzie prawo dotyczące broni jest bardziej rygorystyczne, takie jak północny wschód, mają znacznie niższe wskaźniki zabójstw i samobójstw niż te, gdzie broń palna jest łatwiej dostępna.

„Ludzie myślą o zabiciu siebie lub swojego partnera przez tygodnie, miesiące, a nawet lata” – mówi. „Należy zwracać uwagę na oznaki depresji i szybko szukać pomocy”.

Gdy zbliża się zima i dni stają się coraz krótsze, u milionów ludzi ponownie pojawia się smutek i utrata energii, charakterystyczne dla sezonowego zaburzenia afektywnego. Dowiedz się, co kryje się za tym tajemniczym schorzeniem i co można z nim zrobić.

Promienie słoneczne dla osób cierpiących na SAD

Gdy zbliża się zima i dni stają się coraz krótsze, u milionów ludzi ponownie pojawia się smutek i utrata energii, które są charakterystyczne dla sezonowej choroby afektywnej. Dowiedz się, co kryje się za tym tajemniczym schorzeniem i co można z nim zrobić.

Z archiwum lekarza

Przez lata Merril cierpiał z powodu tego, co nazywa „mrocznym bałaganem” zim w Utah.

Gdy dni stawały się coraz krótsze, a chmury zasłaniały słońce na wiele dni lub tygodni, Merril zauważył, że wzrasta jego apetyt na węglowodany, spada zdolność do wykonywania pracy, a jego nastrój staje się coraz bardziej mroczny. „Przy najmniejszej prowokacji wpadałem w panikę” – mówi. „W lutym moi studenci dali mi do zrozumienia, że nie nadaję się już do towarzystwa”.

Z desperacji wyjeżdżał w góry, ponad chmury, aby pojeździć na nartach w słońcu. Po godzinie lub dwóch zaczynał czuć się lepiej. Przypisywał to zmianie otoczenia, wyjściu z klasy i oderwaniu się od rutyny pracy.

Ale około 15 lat temu Merril odkrył, że prawdziwym lekarstwem nie jest sceneria, lecz słońce. Jego problem? Nowo zdiagnozowana choroba zwana sezonowym zaburzeniem afektywnym.

Diagnozowanie sezonowego zaburzenia afektywnego

Choroba afektywna sezonowa, czyli SAD, została po raz pierwszy opisana w 1984 roku przez dr. Normana Rosenthala, dyrektora medycznego Capital Clinical Research Associates i autora książki „Zimowy blues”. Choroba afektywna sezonowa jest uważana za rodzaj dużej depresji i ma wiele takich samych objawów: utrata energii, zmiana apetytu, skłonność do zasypiania, trudności z koncentracją i drażliwość.

Jednak w przeciwieństwie do dużej depresji, choroba ta występuje sezonowo, zwykle zaczyna się we wrześniu lub październiku i trwa do marca lub kwietnia. Ktoś, kto cierpi z powodu tych objawów przez dwie kolejne zimy, ale nie ma objawów depresji w miesiącach wiosennych i letnich, prawdopodobnie cierpi na chorobę afektywną sezonową.

Ludzie zmagają się z chorobą afektywną sezonową prawdopodobnie od czasów starożytnych. To nie przypadek, mówi Rosenthal, że w wielu kulturach główne święta obchodzone są w okolicach najkrótszego dnia w roku – i że obchody te wiążą się z zapalaniem świec.

Według Amerykańskiej Akademii Lekarzy Rodzinnych (American Academy of Family Physicians), około 4% do 6% ludzi może cierpieć na sezonowe zaburzenia afektywne.

Objawy i przyczyny

Osoby mieszkające na północnych szerokościach geograficznych, gdzie jest mniej godzin światła dziennego, cierpią bardziej niż osoby mieszkające na szerokościach południowych. Kobiety – zwłaszcza w wieku od 20 do 40 lat – wydają się być częściej dotknięte chorobą niż mężczyźni.

„Sądzę, że na SAD cierpi trzy razy więcej kobiet niż mężczyzn” – mówi dr Dan Oren, profesor nadzwyczajny psychiatrii w Yale University School of Medicine i pracownik naukowy Departamentu Spraw Weteranów. „Nie wiemy, dlaczego SAD jest bardziej rozpowszechniony wśród kobiet, ale można przypuszczać, że częściowo odpowiedzialne są za to hormony”.

Dokładna przyczyna sezonowego zaburzenia afektywnego nie została jeszcze poznana, ale rola neuroprzekaźnika serotoniny jest jednym z „najbardziej obiecujących” obszarów badań, twierdzi Rosenthal. Organizm wykorzystuje serotoninę do produkcji melatoniny, substancji chemicznej, która sprawia, że jesteśmy senni. Stężenie serotoniny spada do najniższego poziomu w zimie, a wzrasta do najwyższego latem i jesienią.

Naukowcy uważają również, że mogą istnieć czynniki genetyczne, ponieważ zaobserwowano, że zaburzenia afektywne sezonowe występują rodzinnie.

Jak ustrzec się przed zimowym bluesem

Chociaż przyczyny sezonowego zaburzenia afektywnego nie są dokładnie poznane, lekarstwo jest dość proste: więcej światła w miesiącach zimowych. W ciężkich przypadkach osoby cierpiące na sezonową chorobę afektywną mogą również skorzystać z leków przeciwdepresyjnych – mówi dr Mark Levy, prezes Fundacji Psychoanalizy w San Francisco.

W przypadku osób z łagodnymi objawami, 30 minut ćwiczeń w porannym słońcu może być wystarczające, aby utrzymać zimowego bluesa na dystans, mówi Levy. Osoby z poważniejszymi objawami powinny skonsultować się z lekarzem, najlepiej takim, który ma doświadczenie w leczeniu choroby afektywnej sezonowej.

„Jeśli ktoś cierpi na depresję kliniczną od kilku tygodni, nie będzie w stanie wyjść na zewnątrz i ćwiczyć” – mówi Levy. „A jeśli wydaje mu się, że powinien być w stanie, a nie jest w stanie, poczuje się tylko gorzej”.

Lightboxy – urządzenia zapewniające jasne, sztuczne światło – są często przepisywane osobom cierpiącym na sezonowe zaburzenia afektywne. Pacjenci spędzają w nich od pół godziny (najlepiej z samego rana) do dwóch lub trzech godzin dziennie, chłonąc sztuczne promienie. Według naukowców z Kanady – gdzie każdy szpital uniwersytecki ma klinikę leczenia zaburzeń afektywnych sezonowych – terapia światłem jest skuteczna w 60% do 90% przypadków, a pacjenci odczuwają wymierną poprawę w ciągu tygodnia.

Spędzanie czasu na wygrzewaniu się w słońcu może być ważniejsze, niż myślisz. Z pewnością jest to zmysłowa przyjemność, która rozjaśnia dzień. Ale co więcej, letnie słońce może pomóc Ci uniknąć zimowej depresji.

Letnie słońce na zimowego bluesa

Czy opalanie się w słońcu pomaga na depresję?

Lynda Liu Od lekarza Archiwum

Spędzanie czasu na wygrzewaniu się na słońcu może być ważniejsze, niż myślisz. Z pewnością jest to zmysłowa przyjemność, która rozjaśnia dzień. Ale co więcej, letnie słońce może pomóc Ci uniknąć zimowej depresji.

Wiadomo, że depresja sezonowa i wahania nastroju, zwane sezonowym zaburzeniem afektywnym (SAD), są związane z ilością światła słonecznego. Obecnie niektórzy badacze twierdzą, że większa ekspozycja na letnie słońce może pomóc w zmniejszeniu problemów z nastrojem w miesiącach zimowych.

Delikatna równowaga

Na nastrój wpływa złożona sieć zależności między światłem słonecznym, melatoniną (hormonem snu) i serotoniną (hormonem związanym z czuwaniem i podwyższonym nastrojem). Gdy zapada zmrok, poziom melatoniny naturalnie wzrasta. Natomiast wraz z pojawieniem się porannego światła poziom melatoniny spada.

Poziom serotoniny wzrasta, gdy jesteś wystawiony na działanie jasnego światła – jest to główny powód, dla którego latem nastrój jest zwykle bardziej podwyższony. Hormon ten jest podstawą najpopularniejszych i najskuteczniejszych obecnie leków przeciwdepresyjnych, zwanych selektywnymi inhibitorami wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI). Leki te działają w ten sposób, że pomagają naturalnie wytwarzanej serotoninie dłużej pozostawać w krwiobiegu, dzięki czemu Twój nastrój i poziom energii są wyższe.

Terapia światłem: Lepsza niż SSRI?

Powszechnie wiadomo, że terapia jasnym światłem może przynieść szybkie korzyści osobom cierpiącym na depresję lub SAD, ponieważ światło wpływa na układ melatonina-serotonina i poprawia nastrój.

Niektórzy badacze twierdzą, że terapia światłem może łagodzić objawy SAD szybciej niż leki przeciwdepresyjne. Daniel Kripke i jego współpracownicy z Circadian Pacemaker Laboratory na Uniwersytecie Kalifornijskim w San Diego stwierdzili, że terapia światłem przynosi korzyści nie tylko pacjentom z SAD, ale także osobom cierpiącym na inne formy depresji.

W badaniu, opublikowanym w Journal of Affective Disorders, stwierdzono również, że największe korzyści mogą odnieść pacjenci poddawani zarówno terapii światłem, jak i lekami, ponieważ obie terapie mogą się wzajemnie wzmacniać.

Związek między latem a zimą

Jednak niewielu lekarzy brało pod uwagę możliwość, że ekspozycja na światło słoneczne w lecie może mieć wpływ na samopoczucie kilka miesięcy później. Jest to przedmiotem badań prowadzonych przez dr Timo Partonena i jego współpracowników z Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego Uniwersytetu Helsińskiego w Finlandii.

Kluczowym czynnikiem wydaje się być związek między światłem w lecie a poziomem witaminy D w zimie. Światło stymuluje produkcję cholekalcyferolu, który organizm przekształca w witaminę D. Witamina ta pomaga organizmowi utrzymać wyższy poziom serotoniny w zimie.

Zespół Partonena odkrył, że stężenie cholekalcyferolu we krwi naturalnie osiąga najwyższy poziom w miesiącach jesiennych. Zatem większa ekspozycja na światło słoneczne w okresie letnim może pomóc w zgromadzeniu zapasów cholekalcyferolu, które wystarczą do końca jesieni. Cały ten cholekalcyferol najwyraźniej pobudza organizm do wytwarzania większej ilości witaminy D w ciemniejszych miesiącach zimowych, co prowadzi do zwiększenia poziomu serotoniny.

Partonen twierdzi, że poziom serotoniny w zimie zależy od ekspozycji na światło latem ubiegłego roku – i że większa ilość światła słonecznego w lecie zwiększy szanse na uniknięcie lub zmniejszenie depresji w zimie.

Co możesz zrobić

Przyszła zima nie musi być wcale ponura. Wszystko zależy od tego, co zrobisz tego lata. Chociaż samo posmarowanie się kremem z filtrem i wyjście na zewnątrz może być dobrym rozwiązaniem, wypróbuj poniższe strategie, aby jak najlepiej wykorzystać letnie słońce:

• Zwiększ dawkę: Wstań i wyjdź wcześniej, aby cieszyć się dodatkowymi godzinami porannego światła słonecznego. Są to również godziny, w których ryzyko poparzeń słonecznych jest najmniejsze. (Unikaj drzemki w południowym słońcu).

• Rytuał: Każdego ranka przez co najmniej 20 minut praktykuj jakąś formę rytuału, medytacji lub ćwiczeń na świeżym powietrzu. Jednym z nich jest zwrócenie się w stronę słońca i wyobrażenie sobie, że z każdym wdechem wdychasz jego światło i że jest ono wchłaniane przez całe twoje ciało.

• Przerwy na słońce: W ciągu dnia pracy przerwy na kawę lub lunch należy spędzać na świeżym powietrzu, aby zwiększyć dzienną ekspozycję na słońce.

Leki przeciwdepresyjne są tak powszechne jak słodycze. Ale kto bierze pod uwagę ryzyko?

Pchanie Prozacu

Jakie są zagrożenia?

Od lekarza Archiwum

2 czerwca 2000 r. — Przez pięć lat leki przeciwdepresyjne na nowo zdefiniowały codzienne życie Carli, projektantki grafiki w Des Moines w stanie Iowa. Pomogły jej uwolnić się od depresji tak silnej, że rano ledwo mogła wstać z łóżka. Pomogły jej wychować trzech nastoletnich synów i położyć kres sporadycznym myślom samobójczym.

Ale taka pomoc ma swoją cenę – cenę, którą niektórzy lekarze zaczynają kwestionować. Dwanaście lat po tym, jak Prozac po raz pierwszy pojawił się na rynku, coraz więcej psychiatrów twierdzi, że Ameryka staje się społeczeństwem nadmiernie leczonym, sięgającym po recepty przy pierwszych oznakach lekkiej depresji – i narażającym się przy tym na potencjalnie niebezpieczne skutki uboczne.

Jak wynika z kwietniowego sondażu ABC News, podobnie jak Carla, jeden na ośmiu Amerykanów zażywa jedną z nowych, popularnych grup leków przeciwdepresyjnych, zwanych selektywnymi inhibitorami wychwytu zwrotnego serotoniny. Leki te, lepiej znane pod nazwami handlowymi Prozac, Paxil, Zoloft lub Luvox, mają za zadanie zwiększać poziom serotoniny w mózgu i tłumić szereg zaburzeń emocjonalnych, od depresji, przez panikę, po lęk. Leki te są tak popularne, że obecnie stosuje je około 28 milionów Amerykanów – jeden na dziesięciu. Do tej pory wypisano ponad 60 milionów recept na leki tej klasy. Jest to oszałamiająco wysoka liczba, biorąc pod uwagę, że Krajowe Stowarzyszenie Zdrowia Psychicznego szacuje, iż tylko 19 milionów Amerykanów cierpi na ciężką depresję.

Doktor Stephen Crystal z Rutgers, badacz zajmujący się trendami w przepisywaniu leków, nazywa to „masowym, niekontrolowanym eksperymentem”, w którym lekarze wypisują pacjentom recepty, gdy ci nie mają jeszcze zdiagnozowanych zaburzeń psychicznych. Co równie niepokojące, ankieta ABC News wykazała, że prawie połowa osób stosujących nowe leki przeciwdepresyjne zażywała je przez rok lub dłużej, mimo że leki te nie były testowane pod kątem długotrwałego stosowania.

Liderem sprzeciwu jest psychiatra z Harvardu, dr Joseph Glenmullen, autor książki Prozac Backlash. Glenmullen argumentuje, że aż 75% pacjentów przyjmuje leki przeciwdepresyjne z powodu łagodnych – nawet błahych – dolegliwości. Dla wielu z tych osób, jak twierdzi, stosunek ryzyka do korzyści wynikających z przyjmowania leków przeciwdepresyjnych jest po prostu nie do przyjęcia.

Na przykład niektóre badania wykazały, że Prozac i jego kuzyni powodują dysfunkcje seksualne nawet u 60% pacjentów, chociaż producent leku, Eli Lilly and Co. twierdzi, że odsetek ten jest o połowę niższy. Jako jeden z najlepszych przykładów Glenmullen wskazuje hiszpańskie badanie opublikowane w Journal of Sex and Marital Therapy w 1997 roku: Zbadano w nim działanie Prozacu, Paxilu, Zolofta i Luvoxu u 344 pacjentów i stwierdzono, że 58% z nich doświadczyło dysfunkcji seksualnych. Przyrost masy ciała i drżenie to inne główne działania niepożądane.

Carla jest jedną z pacjentek, która z trudem znalazła lek przeciwdepresyjny o niewielkich skutkach ubocznych. Po tym, jak pięć lat temu jej lekarz rodzinny po raz pierwszy przepisał jej Paxil, Carla poczuła się odrętwiała na wszystko wokół. „Na pewno nie miałam już depresji” – mówi. „Nie byłam smutna, nie byłam szczęśliwa, nie byłam niczym”. Seks z mężem stracił cały swój urok. „Trudno jest uprawiać seks, gdy nie ma się żadnych uczuć fizycznych ani emocjonalnych”.

Zaniepokojona wróciła do swojego lekarza. Następnie spróbowała Prozacu – z tym też były problemy – i w końcu zdecydowała się na 50 miligramów Zolofta dziennie. W ciągu tych pięciu lat ani razu nie poszła do psychiatry lub psychologa. Taki wydatek wydawał się niepotrzebny; w końcu bierze leki antydepresyjne. Ostatnio jednak zastanawia się nad tym. Znów zaczyna czuć się przygnębiona, a zażywany raz dziennie Zoloft nie wydaje się zbyt pomocny. „Moją największą frustracją jest to, że chciałabym bardziej cieszyć się seksem” – mówi Carla.

Obecnie niektórzy psychiatrzy zastanawiają się, czy pacjenci tacy jak Carla naprawdę muszą przez lata przyjmować leki przeciwdepresyjne, czy może równie dobrze sprawdziłaby się pigułka zastępcza lub sama terapia. Kilka najnowszych badań wskazuje, że wiele z korzystnych efektów przypisywanych lekom przeciwdepresyjnym można wyjaśnić „efektem placebo” – poprawą, jakiej doświadcza wiele osób, które wierzą, że przyjmują lek.

W kwietniowym numerze czasopisma „Archives of General Psychiatry” badacze przeanalizowali badania siedmiu nowych leków przeciwdepresyjnych, korzystając z obszernej bazy danych Agencji ds. Leków. Ich wnioski? Odsetek samobójstw i prób samobójczych był tak samo wysoki wśród pacjentów leczonych lekami przeciwdepresyjnymi, jak wśród osób przyjmujących placebo.

„Z przeglądów wynika, że około sześciu na dziesięciu pacjentów odnosi pewne korzyści. Ale pytanie brzmi: ilu z tych sześciu pacjentów osiąga korzyści, których nie osiągnęliby stosując placebo lub inne metody?” – pyta dr Roger Greenberg, psycholog z Uniwersytetu Medycznego SUNY Upstate w Syracuse i autor książki „Od placebo do panaceum”. „Powiedziałbym, że z tych sześciu osób tylko około dwie odnoszą wyjątkową korzyść z leków przeciwdepresyjnych, a nawet to jest wątpliwe”.

Czy osoby, które czują się lepiej po zażyciu Prozacu, powinny pozbyć się swoich recept? Jeszcze nie teraz. Ta debata jest daleka od rozstrzygnięcia.

Niektórzy czołowi psychiatrzy i obrońcy zdrowia psychicznego są oburzeni opiniami Glenmullena i innych krytyków. „Pacjenci mówią mi: 'Czuję się normalnie po raz pierwszy w życiu'” – mówi dr Harvey Ruben, profesor kliniczny psychiatrii w Yale School of Medicine.

Ruben nazywa dużą część książki Glenmullena „czystą spekulacją”. Tak, leki przeciwdepresyjne wywołują efekty uboczne u niektórych pacjentów – każdy lek wywołuje takie efekty. „Dla każdego leku, jeśli zajrzysz do Physician’s Desk Reference, jest tam prawdopodobnie 150 skutków ubocznych, wiele z nich tak poważnych, że prawdopodobnie nigdy nie zażyłbyś leku, gdybyś je przeczytał” – mówi. „Glenmullen wziął uzasadnione efekty uboczne, które są bardzo rzadkie, oraz kilka strasznych historii przypadków i napisał książkę, która sprawia, że niewtajemniczony czytelnik wierzy, że te efekty uboczne zdarzają się każdemu”.

Kilku psychiatrów nie zgadza się również z badaniami, które kwestionują kliniczną skuteczność leków przeciwdepresyjnych. „Jeśli przyjrzeć się wszystkim badaniom w literaturze światowej, nie ma badań, w których placebo byłoby lepsze od leku przeciwdepresyjnego” – mówi psychiatra z Columbia, dr Frederic Quitkin. „W 60% do 70% badań lek przeciwdepresyjny działa lepiej niż placebo. To po prostu niemożliwe, żeby tak się stało przez przypadek”.

A co z badaniami, które wydają się wskazywać, że placebo działa tak samo dobrze jak leki przeciwdepresyjne? Quitkin uważa, że niektóre z tych wyników mogą być spowodowane błędami w sposobie zaprojektowania i przeprowadzenia badań. Jeśli badanie nie jest wystarczająco długie lub zastosowano w nim nieodpowiednią dawkę, może się okazać, że lek jest mniej skuteczny, niż jest w rzeczywistości.

Niektórzy eksperci nazywają nawet książkę Glenmullena niebezpieczną, ponieważ może ona zniechęcić osoby cierpiące na depresję do poszukiwania leczenia. „Prawda o depresji jest zupełnie inna niż ta, którą podaje książka” – mówi Mike Faenza, prezes Krajowego Stowarzyszenia Zdrowia Psychicznego (National Mental Health Association), które otrzymuje pewne fundusze od firmy Eli Lilly and Co. Jego zdaniem depresja nie jest nadmiernie zdiagnozowana, lecz niedostatecznie zdiagnozowana i niedoleczona, a doniesienia o ryzyku związanym z lekami przeciwdepresyjnymi są mocno przesadzone.

Prawdopodobnie miną lata, zanim psychiatrzy będą mogli precyzyjnie odpowiedzieć na pytanie: Czy warto stosować Prozac i podobne leki? W międzyczasie nawet zagorzali profesjonalni rywale zgadzają się co do kilku podstawowych rad dla pacjentów takich jak Carla. Zarówno krytyk Prozacu Glenmullen, jak i jego zwolennik Ruben twierdzą, że leki przeciwdepresyjne są przydatne dla bardzo wielu osób. Kluczem zarówno dla lekarza, jak i dla pacjenta jest zachowanie ostrożności i konserwatyzmu w stosowaniu tych i innych leków.

„Nie należy rozpoczynać terapii u osób, które nie potrzebują leku” – mówi Ruben. „Zacznij od najniższej dawki i starannie monitoruj stosowanie leku. W moim gabinecie nikt nigdy nie dostaje automatycznego dolewu. Jeśli pacjent musi zadzwonić i zgłosić się do nas, możemy monitorować jego zużycie”. Lekarze dający dziewięciomiesięczne dawki przypominające – to zwykłe zaniedbanie i dlatego staramy się edukować ludzi”.

Gina Shaw, autorka tekstów medycznych z Waszyngtonu, regularnie przygotowuje raporty dla Doctor.

Lekarz przedstawia przegląd rodzajów depresji, ich objawy, diagnozę i leczenie.

• Duże zaburzenie depresyjne

• Dystymia i depresja przewlekła (obecnie nazywana uporczywym zaburzeniem depresyjnym)

• Choroba afektywna sezonowa

• Depresja psychotyczna

• Depresja dwubiegunowa

Duża depresja

Osoba z dużą depresją lub dużym zaburzeniem depresyjnym odczuwa głębokie i stałe poczucie beznadziejności i rozpaczy.

Poważna depresja charakteryzuje się zespołem objawów, które zaburzają zdolność osoby do pracy, nauki, snu, jedzenia i wykonywania niegdyś przyjemnych czynności. Większa depresja może wystąpić tylko raz, ale częściej zdarza się kilka razy w życiu.

Jakie są objawy dużej depresji?

Objawy depresji obejmują:

• Smutek

• Drażliwość

• Utrata zainteresowania czynnościami, które kiedyś sprawiały przyjemność

• Wycofanie się z aktywności społecznej

• Niezdolność do koncentracji

• Zakłócony sen

• Zmęczenie lub utrata energii

• Zmiany apetytu

• Myśli samobójcze

Depresja psychotyczna

Mniej więcej 25% osób hospitalizowanych z powodu depresji cierpi na tzw. depresję psychotyczną. Oprócz objawów depresji, u osób z depresją psychotyczną mogą występować:

• Halucynacje – widzenie lub słyszenie rzeczy, których tak naprawdę nie ma.

• Urojenia – irracjonalne myśli i lęki.

Czym różni się depresja psychotyczna od innych zaburzeń psychicznych?

Podczas gdy u osób z innymi zaburzeniami psychicznymi, takimi jak schizofrenia, występują objawy psychotyczne (urojenia i halucynacje), u osób z depresją psychotyczną typowe są objawy odzwierciedlające irracjonalny poziom rozpaczy i negatywizmu, takie jak głębokie poczucie beznadziejności, bycia ukaranym lub popełnienia grzechu. Chorzy mogą się także wstydzić lub krępować i starać się ukrywać objawy psychotyczne lub minimalizować ich nasilenie, co może utrudniać rozpoznanie tego stanu. W depresji psychotycznej urojenia i halucynacje również nie występują, chyba że jednocześnie występuje zespół depresyjny.

Jakie są objawy depresji psychotycznej?

• Lęk – strach i nerwowość

• Pobudzenie

• Paranoja

• Bezsenność – trudności z zasypianiem i utrzymaniem snu

• Bezruch fizyczny

• Upośledzenie umysłowe

• Halucynacje (fałszywe postrzeganie)

• Urojenia (utrwalone, fałszywe przekonania)

Dystymia

Dystymia, czasami nazywana uporczywym zaburzeniem depresyjnym, jest mniej nasiloną postacią depresji, ale objawy depresji utrzymują się przez długi okres czasu, zwykle przez lata. Osoby cierpiące na dystymię są zazwyczaj w stanie normalnie funkcjonować, ale wydają się stale niezadowolone.

Często zdarza się, że na dystymię nakładają się okresy dużej depresji, które następnie słabną, ale nie ustępują całkowicie. Jest to tak zwana „podwójna depresja”.

Jakie są objawy dystymii?

Objawy dystymii obejmują:

• Trudności z zasypianiem

• Utrata zainteresowania zajęciami lub zdolności do cieszenia się sobą

• Nadmierne poczucie winy lub bezwartościowości

• Utrata energii lub zmęczenie

• Trudności z koncentracją, myśleniem lub podejmowaniem decyzji

• Zmiany apetytu

• Myśli o śmierci lub samobójstwie

Dystymia różni się od dużej depresji tym, że w dystymii występuje mniej z powyższych objawów niż w dużej depresji. Aby zdiagnozować dystymię, objawy muszą utrzymywać się przez co najmniej dwa lata u dorosłych lub rok u dzieci lub młodzieży.

Zaburzenie depresyjne z rytmem sezonowym (dawniej znane jako sezonowe zaburzenie afektywne)

Zaburzenia depresyjne ze schematem sezonowym, dawniej nazywane sezonowymi zaburzeniami afektywnymi (SAD), to podtyp dużych zaburzeń depresyjnych, które nawracają co roku w tym samym czasie, zwykle zaczynając się jesienią lub zimą, a kończąc wiosną lub wczesnym latem. Jest to coś więcej niż tylko „zimowy blues” lub „gorączka domowa”. Rzadka forma zaburzeń depresyjnych o charakterze sezonowym, znana jako „depresja letnia”, rozpoczyna się późną wiosną lub wczesnym latem, a kończy jesienią.

Jakie są objawy zaburzeń depresyjnych ze schematem sezonowym?

U osób cierpiących na zaburzenia depresyjne ze schematem sezonowym występują objawy dużego epizodu depresyjnego. Mogą one obejmować smutek, drażliwość, utratę zainteresowania zwykłymi czynnościami, wycofanie się z aktywności społecznej i niezdolność do koncentracji. Wystąpienie niektórych objawów depresji o przebiegu zimowym może być jednak bardziej prawdopodobne niż w przypadku przebiegu letniego.

Objawy depresji o przebiegu zimowym mogą obejmować sezonowe występowanie następujących objawów

• Zmęczenie

• Zwiększone zapotrzebowanie na sen

• Zmniejszony poziom energii

• Przyrost masy ciała

• Wzrost apetytu

• Trudności z koncentracją

• Zwiększona chęć przebywania w samotności

Objawy depresji o letnim przebiegu mogą obejmować sezonowe występowanie:

• Utrata wagi

• Kłopoty z zasypianiem

• Zmniejszony apetyt

Co wywołuje depresję?

Nie istnieje tylko jedna przyczyna depresji. Jest to złożona choroba, która może wystąpić w wyniku działania wielu różnych czynników, w tym biologicznych, emocjonalnych i środowiskowych. W przypadku osób biologicznie podatnych na depresję, jej początkiem może być ważne wydarzenie życiowe, takie jak utrata bliskiej osoby, zmiana w życiu lub zdiagnozowanie poważnej choroby. U innych osób depresja może pojawić się bez wyraźnego powodu. W rzeczywistości nie musi istnieć żaden wyraźny „powód”, aby objawy depresji wystąpiły u osób podatnych na tę chorobę.

Jak rozpoznaje się depresję?

Rozpoznanie depresji często rozpoczyna się od wywiadu medycznego i psychiatrycznego oraz ewentualnie badania fizykalnego przeprowadzonego przez pracownika służby zdrowia. Badania przesiewowe i leczenie mogą być prowadzone przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej lub specjalistę z zakresu zdrowia psychicznego. Chociaż nie istnieją badania laboratoryjne pozwalające na jednoznaczne rozpoznanie depresji, lekarz może przeprowadzić różne testy w celu ustalenia, czy przyczyną objawów nie są inne choroby. Jeśli inne schorzenie zostanie wykluczone, lekarz może rozpocząć leczenie lekiem na depresję lub skierować pacjenta do psychiatry lub psychologa w celu dokonania oceny.

Diagnoza jest stawiana na podstawie nasilenia i czasu trwania objawów – w tym wszelkich problemów z funkcjonowaniem spowodowanych objawami.

Jak leczy się depresję?

Najczęstsze leczenie depresji obejmuje połączenie leków przeciwdepresyjnych, w tym selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI) oraz trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych, a także psychoterapię (terapię rozmowną). Czasami w leczeniu depresji stosuje się połączenie leków.

Czasami w połączeniu z lekami przeciwdepresyjnymi mogą być stosowane niektóre atypowe leki przeciwpsychotyczne lub inne leki (takie jak lit lub inne stabilizatory nastroju), jeśli same leki przeciwdepresyjne nie są w pełni skuteczne w leczeniu depresji.

Terapia elektrokonwulsyjna, zwana również ECT, donosowe rozpylanie ketaminy lub przezczaszkowa stymulacja magnetyczna (TMS) mogą być stosowane w przypadkach, gdy bardzo ciężka depresja jest upośledzająca i nie reaguje na inne formy terapii.

?

Jakie są rokowania dla osób z depresją?

Perspektywy dla osób cierpiących na depresję, które szukają leczenia, są bardzo obiecujące. Dzięki współpracy z wykwalifikowanym i doświadczonym specjalistą w dziedzinie zdrowia psychicznego można odzyskać kontrolę nad własnym życiem.

Terapia elektrokonwulsyjna (ECT) jest często skutecznie stosowana w przypadku trudnej do leczenia depresji. Lekarz wyjaśnia, jak działa, jakie są jej skutki uboczne i ryzyko.

ECT działa szybko, dlatego jest często wybierana przez osoby z bardzo ciężką depresją, depresją psychotyczną lub samobójczą. Dla takich osób czekanie na efekty działania leków przeciwdepresyjnych lub terapii może być niebezpieczne. Wadą jest jednak to, że efekty ECT zwykle nie są trwałe i prawdopodobnie konieczne będzie dalsze leczenie.

ECT nigdy nie stosuje się u osób, które sobie tego nie życzą.

?

Jak działa terapia elektrokonwulsyjna

W przypadku ECT do mózgu dostarczana jest stymulacja elektryczna, która wywołuje napad. Z powodów, których lekarze nie rozumieją do końca, napad ten pomaga złagodzić objawy depresji. ECT nie powoduje żadnych uszkodzeń strukturalnych mózgu.

Sama procedura wymaga zazwyczaj pobytu w szpitalu, choć coraz częściej jest wykonywana w warunkach ambulatoryjnych. Podczas zabiegu pacjent zostaje uśpiony w znieczuleniu ogólnym. Pacjent nie będzie nic czuł. Lekarz poda także środek zwiotczający mięśnie. Do skóry głowy zostaną przyłożone elektrody, które będą dostarczać prąd elektryczny. Ta stymulacja elektryczna powoduje krótkotrwały napad drgawkowy. Napad jest kontrolowany za pomocą leków, dzięki czemu ciało nie porusza się. Po kilku minutach pacjent budzi się bez żadnych wspomnień o zabiegu.

Liczba wymaganych sesji jest różna. Wiele osób ma od 6 do 12 sesji, które są przeprowadzane 2-3 razy w tygodniu przez kilka tygodni. Po pierwszym leczeniu pacjent może wymagać dalszych zabiegów ECT, oprócz leków na depresję i terapii, aby zapobiec nawrotom depresji.

Badania wykazały, że ECT jest skuteczna u wielu osób z depresją oporną na leczenie. W jednym z badań z udziałem 39 osób z depresją oporną na leczenie porównano działanie leku przeciwdepresyjnego i ECT. Po dwóch lub trzech tygodniach u 71% osób, które otrzymały ECT, wystąpiła pozytywna odpowiedź na leczenie. Ale tylko 28% osób, które otrzymały lek przeciwdepresyjny, uzyskało pozytywną odpowiedź po czterech tygodniach leczenia. Wyniki badań opublikowano w 1997 roku w czasopiśmie medycznym Acta Psychiatrica Scandinavia.

Ryzyko i działania niepożądane ECT

Najczęstszym skutkiem ubocznym ECT jest utrata pamięci krótkotrwałej. Jednak niektóre osoby zgłaszają, że mają również utratę pamięci długotrwałej. ECT powoduje także krótkotrwały wzrost tętna i ciśnienia krwi podczas zabiegu, dlatego może nie być zalecana u osób z niestabilnymi zaburzeniami pracy serca. Przed rozpoczęciem ECT konieczne jest przeprowadzenie badania fizykalnego i podstawowych badań laboratoryjnych, w tym elektrokardiogramu (EKG), aby upewnić się, że nie występują żadne problemy medyczne, które mogłyby zakłócić bezpieczne podawanie ECT.

ECT często działa szybko, ale u 50% lub więcej osób poddanych temu leczeniu w ciągu kilku miesięcy dochodzi do nawrotu choroby, jeśli nie zastosuje się późniejszego leczenia (np. farmakologicznego) zapobiegającego nawrotowi. Lekarz zazwyczaj zaleca schemat leczenia farmakologicznego, w tym leki przeciwdepresyjne, lub ewentualnie dodatkowe okresowe („podtrzymujące”) sesje ECT, aby zapobiec nawrotowi choroby.

Genetyka, budowa mózgu, role społeczne sprawiają, że kobiety są bardziej podatne na depresję kliniczną.

Mózg Marii i mózg Harry’ego

Genetyka, budowa mózgu, role społeczne sprawiają, że kobiety są bardziej podatne na depresję kliniczną.

Jeanie Lerche Davis Z archiwum lekarza

Przyczyny depresji klinicznej i stanów lękowych są złożone – stanowią splot czynników społecznych, biologicznych i genetycznych.

U podstaw tego wszystkiego leży następujący fakt: Kobiety są dwukrotnie bardziej narażone na depresję niż mężczyźni.

„Dotyczy to wszystkich krajów, wszystkich kultur, wszystkich poziomów dochodów, wszystkich poziomów sukcesu – kobiety mają wyższe wskaźniki depresji” – mówi dr Myrna M. Weissman, epidemiolog i profesor psychiatrii na Columbia University School of Medicine w Nowym Jorku.

„Przed okresem dojrzewania wskaźniki depresji są mniej więcej równe u chłopców i dziewcząt” – mówi doktor. „W okresie dojrzewania wskaźniki te wzrastają u dziewcząt. Są mężczyźni, którzy cierpią na depresję, ale nie jest to zjawisko tak powszechne jak u kobiet”.

W 1999 roku chirurg generalny David Satcher w swoim raporcie na temat zdrowia psychicznego zwrócił uwagę na te same wskaźniki. Mimo że kobiety mają większe możliwości niż kiedykolwiek wcześniej, wciąż toczą cięższą walkę z depresją, lękami i innymi problemami psychicznymi.

Pod czaszką

Wykorzystując zaawansowane metody obrazowania mózgu, naukowcy odkryli, że mózgi kobiet i mężczyzn są rzeczywiście inaczej zbudowane.

W jednym z badań grupa naukowców odkryła, że mózgi mężczyzn syntetyzują więcej poprawiającej nastrój substancji chemicznej – serotoniny – niż mózgi kobiet – o 52% więcej.

Mężczyźni i kobiety różnie reagują na leki przeciwdepresyjne. Niektóre leki przeciwdepresyjne działają lepiej u mężczyzn, podczas gdy inne mogą okazać się bardziej korzystne dla kobiet.

Jak donosi dr Susan G. Kornstein, kierownik kliniki psychiatrii ambulatoryjnej na Virginia Commonwealth University, w przypadku kobiet lepiej sprawdzają się leki przeciwdepresyjne, które wpływają na poziom serotoniny, takie jak Prozac, Paxil i Zoloft.

Serotonina znajduje się głównie w obszarze mózgu zwanym amygdala, gdzie przetwarzane są emocje, wyjaśnia dr Stephan Hamann, badacz psychologii z Emory University w Atlancie.

Jest to ośrodek „walki lub ucieczki” w mózgu, region, który rejestruje niepokój, strach, radość, stres, a nawet pożądanie – mówi.

Emocjonalne sekrety Amygdali

Migdałki to obszar mózgu w kształcie migdała, który kontroluje emocje. W wieku dojrzałym wielkość męskiego migdała nie różni się zbytnio od wielkości migdała kobiecego. Jednak ostatnie badania wykazały, że kiedy mężczyźni i kobiety oglądają zdjęcia, rejestrują pamięć po przeciwnych stronach ciała migdałowatego.

W badaniach z udziałem małżonków kobiety szybciej niż mężczyźni przywoływały wspomnienia – pierwszą randkę, ostatnie wakacje, niedawną kłótnię. Wspomnienia kobiet były również bardziej intensywne emocjonalnie i żywsze niż wspomnienia mężczyzn, dodaje Hamann.

„Kobiety mogą być bardziej predysponowane do przeżywania wydarzeń w sposób bardziej intensywny, żywy” – mówi doktor. Ta zdolność ma jednak swoją wadę: „Kobiety mają większą skłonność do ruminacji; wracanie do tych samych negatywnych wydarzeń potęguje ich negatywne konsekwencje”.

Badania na zwierzętach wykazują podobne prawidłowości, mówi. „Pobudzenie emocjonalne, które prowadzi do reakcji na stres i wydzielania hormonów stresu, w różny sposób wpływa na podstawowe mechanizmy pamięciowe u samców i samic szczurów”.

Ewolucja w pracy

W miarę ewolucji naszego gatunku ta wrażliwość emocjonalna pomagała samicom chronić siebie i swoje młode. Z drugiej strony, „samce chcą pamiętać, gdzie są lepsze tereny łowieckie” – mówi Hamann.

Ma to sens, jeśli chodzi o to, jak stres wpływa na współczesne kobiety. „Reakcje emocjonalne są u kobiet zaprogramowane; jesteśmy bardziej wrażliwe na utratę przywiązania” – mówi doktor Weissman. „Na tym właśnie polega depresja – na utracie przywiązania. Rozpad związku, rozwód, separacja lub śmierć są głównymi przyczynami depresji”.

Estrogen wydaje się pośrednio sprzyjać wystąpieniu depresji po stresującym wydarzeniu, ponieważ wywołuje intensywną reakcję hormonalną na stres. Badania wykazały, że estrogeny zwiększają i przedłużają wytwarzanie przez organizm kortyzolu, hormonu stresu. Uważa się, że kortyzol odgrywa kluczową rolę w depresji.

Kenneth S. Kendler, psychiatra i genetyk z Medical College of Virginia, mówi: „Jedno z dużych badań z udziałem bliźniąt wykazało, że – jeśli w rodzinie występowały przypadki depresji – epizod silnego stresu, taki jak rozwód, może podwoić ryzyko wystąpienia depresji u kobiety.

Ponadto ataki paniki (związane z depresją i lękiem) występują częściej u kobiet po 50. roku życia. Dotyczy to zwłaszcza kobiet, które w ciągu jednego roku doświadczyły pięciu lub więcej stresujących wydarzeń lub cierpiały na depresję – informuje Jordan W. Smoller, MD, ScD, badacz psychiatryczny z Massachusetts General Hospital w Bostonie.

Geny w grze

Kolejnym ważnym czynnikiem wpływającym na depresję jest genetyka. Naukowcy chętnie posługują się analogią do ryzyka chorób serca: W przypadku osób, u których w rodzinie występowały przypadki zachorowań, niezdrowy styl życia drastycznie zwiększa ryzyko. W przypadku osób, u których w rodzinie nie występowały takie przypadki, ich organizm może tolerować większe obciążenia.

Naukowcy, tacy jak dr George Zubenko, badają geny „podatności” na depresję kliniczną, które zwiększają ryzyko jej wystąpienia.

„Istnieje ogromna ilość literatury potwierdzającej fakt, że poważne zaburzenia depresyjne występują około dwa razy częściej u kobiet niż u mężczyzn” – mówi Zubenko, który jest profesorem psychiatrii na University of Pittsburgh Medical School.

Jego dowody:

• Badania bliźniąt wykazują, że czynniki genetyczne odpowiadają zwykle za 40% do 70% ryzyka rozwoju depresji.

• Badania rodzinne wykazały dwukrotnie zwiększone ryzyko u krewnych pierwszego stopnia.

• Badania adopcyjne potwierdziły również istotną rolę genetycznych czynników ryzyka w rozwoju depresji.

W badaniu Zubenki wzięło udział 81 rodzin z nawracającą, wczesną (przed 25 rokiem życia) dużą depresją. Stwierdził on, że prawie połowa krewnych pierwszego stopnia cierpiała na jedno lub więcej zaburzeń nastroju – co stanowi sześciokrotnie większe ryzyko niż w populacji ogólnej.

Zidentyfikował również 19 regionów genetycznych, które były związane z nawracającą, wczesną depresją. Szesnaście regionów było związanych tylko z jedną płcią, a tylko trzy były związane z depresją u obu płci.

Wydaje się, że jest więcej genów, które preferencyjnie wpływają na ryzyko u kobiet. Wpływ „specyficznych dla płci” genów ryzyka może słabnąć po 35-40 roku życia, kiedy poziom hormonów płciowych zaczyna spadać.

„Wiele genów, które wydają się wpływać na ryzyko u jednej lub drugiej płci, preferencyjnie wpływa na ryzyko u jednej płci, ale nie u obu” – mówi Zubenko. „A większość tych genów specyficznych dla płci dotyczy kobiet”.

Geny wpływające na ryzyko wystąpienia depresji wydają się współdziałać w celu zwiększenia ryzyka – i zazwyczaj wpływają na spektrum zaburzeń depresyjnych, a także na alkoholizm, mówi.

Wyzwoleni od czego?

Niektórzy badacze są jednak przekonani, że kiedy role kobiet w społeczeństwie uległy poprawie, zmniejszyło się prawdopodobieństwo wystąpienia u nich depresji.

Choć genetyka może odgrywać pewną rolę, to jednak pewność siebie i poczucie własnej wartości kobiet stanowią sedno depresji – twierdzi dr Ronald C. Kessler, profesor polityki zdrowotnej w Harvard Medical School i autor kilku ważnych badań nad depresją.

W latach 50. i 60. ubiegłego wieku badania wykazały, że kobiety trzykrotnie częściej zapadały na depresję kliniczną niż mężczyźni. Od tamtego czasu liczba ta stale się zmniejsza – obecnie kobiety chorują na depresję 1,7 raza częściej niż mężczyźni” – mówi lekarz.

„W miarę upodabniania się ról płciowych w społeczeństwie obserwujemy zmniejszanie się tej różnicy” – mówi Kessler, który kieruje ogólnokrajowym badaniem nad występowaniem depresji u nastolatków w zależności od płci. „Nie oznacza to jednak, że 1,7-krotne ryzyko nie jest uwarunkowane genetycznie”.

„Różnice w depresji związane z płcią pojawiają się zwykle w połowie okresu dojrzewania” – mówi. „Wiele osób uważa, że jest to związane z cyklem menstruacyjnym. Ale w okresie dojrzewania dzieje się wiele rzeczy, w tym pączkowanie piersi i zwracanie uwagi dziewcząt przez starszych chłopców”.

Jedno z dużych ogólnokrajowych badań wykazało, że wskaźnik depresji klinicznej u dziewcząt wzrastał, gdy kończyły one szkołę podstawową, gimnazjum lub szkołę średnią – niezależnie od wieku, mówi Kessler.

„Nie ma to nic wspólnego z dojrzewaniem czy hormonami. Kiedy młode dziewczyny szły do szkoły ze starszymi chłopcami, ich poczucie własnej wartości spadało”.

δ 22 marca 2004 r.

Liczba zachorowań na depresję rośnie, a naukowcy i klinicyści twierdzą, że depresja często ma swój początek w dzieciństwie.

Depresja często zaczyna się w dzieciństwie

Nowe badania dowodzą, że depresja zaczyna się już we wczesnym dzieciństwie.

Medically Reviewed by Cynthia Dennison Haines,?MD Od lekarza Archiwum

Liczba zachorowań na depresję rośnie, a naukowcy i klinicyści twierdzą, że depresja często zaczyna się już w dzieciństwie.

Kathleen P. Hockey jest licencjonowanym pracownikiem socjalnym, która również cierpiała na depresję. Jako rodzic, Hockey chciała uchronić przed chorobą swoje własne dzieci. Po kilku latach czytania praktycznie wszystkiego, co mogła znaleźć na temat depresji, zdała sobie sprawę, że niewiele napisano na temat depresji dziecięcej dla ogółu społeczeństwa. Hockey postanowiła wypełnić tę lukę, wydając książkę Raising Depression-Free Children: A Parent’s Guide to Prevention and Early Intervention”.

Był taki czas, mówi Hockey, kiedy dominowało przekonanie, że dzieci nie mogą popaść w depresję. Teraz już tak nie jest. „Mniej więcej jedno na 11 dzieci doświadcza jakiejś formy depresji przed ukończeniem 14 roku życia” – mówi Hockey. „Co więcej, jeśli depresji dziecięcej nie uda się zapobiec lub nie zostanie ona wcześnie wykryta i odpowiednio leczona, ryzyko nawrotu choroby jest bardzo wysokie, a każdy kolejny epizod staje się coraz poważniejszy”.

Dzieci rzeczywiście cierpią z powodu problemów ze zdrowiem psychicznym, wyjaśnia dr Kathy Hogan-Bruen, starszy dyrektor ds. profilaktyki w Narodowym Stowarzyszeniu Zdrowia Psychicznego (NMHA). „Depresja u dzieci jest bardzo realna i bardzo powszechna, ale też bardzo uleczalna” – mówi HoganBruen.

Według danych Federalnego Centrum Usług Zdrowia Psychicznego depresja dotyka aż jedno na 33 dzieci i jedno na osiem nastolatków.

Według kampanii NMHA „Children’s Mental Health Matters” (Zdrowie psychiczne dzieci ma znaczenie) nie ma jednego czynnika, który powoduje depresję u dzieci. Do wystąpienia depresji może przyczynić się historia depresji w rodzinie, stresy życiowe, takie jak utrata rodzica, rozwód lub dyskryminacja, a także inne problemy fizyczne lub psychiczne. Dzieci, które były maltretowane, zaniedbywane, doświadczyły innych traumatycznych przeżyć lub cierpią na choroby przewlekłe, są również bardziej narażone na depresję.

Depresja u dzieci często występuje wraz z innymi problemami psychicznymi, takimi jak lęk, zaburzenia dwubiegunowe lub zaburzenia zachowania – mówi dr David Fassler, profesor nadzwyczajny psychiatrii na University of Vermont College of Medicine i współautor książki Help Me, I’m Sad: Recognizing, Treating and Preventing Childhood and Adolescent Depression (Rozpoznawanie, leczenie i zapobieganie depresji u dzieci i młodzieży). Młodzież, u której wystąpiła depresja kliniczna, jest również bardziej narażona na problemy związane z nadużywaniem substancji psychoaktywnych.

Dzieci cierpiące na depresję mogą nie radzić sobie w szkole, mogą być odizolowane społecznie i mieć trudne relacje z rodziną i przyjaciółmi – mówi Fassler. Depresja u dzieci wiąże się także z podwyższonym ryzykiem popełnienia samobójstwa. Liczba samobójstw wśród młodych ludzi wzrosła niemal trzykrotnie od 1960 roku i jest szóstą główną przyczyną śmierci wśród dzieci w wieku od 5 do 14 lat, trzecią główną przyczyną śmierci wśród osób w wieku od 15 do 24 lat i drugą główną przyczyną śmierci wśród studentów.

Według NMHA, następujące objawy u dzieci mogą wskazywać na depresję:

• Częsty smutek, płacz lub łzawienie

• Uczucie beznadziejności

• Wycofanie się od przyjaciół i zajęć

• Brak entuzjazmu lub motywacji

• Obniżony poziom energii

• Poważne zmiany w nawykach żywieniowych lub sennych

• Zwiększona drażliwość, pobudzenie, gniew lub wrogość

• Częste dolegliwości fizyczne, takie jak bóle głowy i brzucha

• Brak zdecydowania lub niezdolność do koncentracji

• Poczucie bezwartościowości lub nadmierne poczucie winy

• Ogromna wrażliwość na odrzucenie lub porażkę

• Wzór ciemnych obrazów na rysunkach lub obrazach

• Zabawy, które wiążą się z nadmierną agresją skierowaną na siebie lub innych, albo z uporczywie smutną tematyką

• Powtarzające się myśli lub rozmowy o śmierci, samobójstwie lub zachowaniach autodestrukcyjnych

Jeśli którykolwiek z tych objawów utrzymuje się u dziecka dłużej niż dwa tygodnie, należy skonsultować się z pediatrą, mówi Hockey. „Wiele z tych objawów można również powiązać z dolegliwościami fizycznymi – takimi jak problemy z tarczycą, mononukleoza, zaburzenia układu odpornościowego, długotrwałe stosowanie antybiotyków lub przewlekłe, długotrwałe alergie – dlatego ważne jest postawienie dokładnej diagnozy”.

Niemowlęta i małe dzieci, które nie są na tym samym etapie wyrażania siebie, co starsze dzieci, mogą nadal wykazywać objawy depresji; w ich przypadku, mówi Fassler, należy zwrócić uwagę na to, czy dziecko jest wycofane, nie uśmiecha się, nie chce się bawić, nie wchodzi w interakcje z innymi ludźmi i zaczyna tracić na wadze.

Jeśli lekarz uzna, że leczenie depresji jest wskazane, eksperci w dziedzinie zdrowia psychicznego dzieci podkreślają, że zwykle jest ono bardzo skuteczne. Jak twierdzi Fassler, dzięki wielokierunkowemu podejściu, obejmującemu poradnictwo indywidualne, rodzinne i/lub szkolne, a być może także stosowanie leków przeciwdepresyjnych, 75-80% dzieci cierpiących na depresję może być skutecznie leczonych. Jego zdaniem, bez leczenia u wielu z nich w ciągu dwóch lat wystąpi drugi epizod depresji.

Dzieci, które są zbyt małe, by mówić, mogą być skutecznie leczone poprzez terapię zabawą, mówi Fassler. „Nawet jeśli dzieci nie znają słów, możemy dowiedzieć się, co się dzieje”.

Hockey twierdzi, że depresji dziecięcej można zapobiegać – a przynajmniej można obniżyć czynniki ryzyka jej wystąpienia, tak jak można obniżyć czynniki ryzyka chorób serca czy cukrzycy typu 2.

Jak twierdzi Hockey, istnieje wiele czynników ryzyka depresji dziecięcej. Wiele z nich ma charakter środowiskowy i jest zmiennych. „Zmniejszenie liczby czynników ryzyka zmniejsza szanse, że dziecko doświadczy większości form depresji klinicznej” – mówi.

„Oprócz bardziej oczywistych rzeczy, takich jak dbanie o to, by dzieci zdrowo się odżywiały, ćwiczyły i nie były narażone na nadmierny stres, można zmniejszyć czynniki ryzyka depresji, mając świadomość, że istnieją pewne umiejętności życiowe, sposoby postrzegania wydarzeń życiowych i umiejętności rozwiązywania problemów, które wydają się chronić dzieci przed depresją” – wyjaśnia.

Jak twierdzi Hockey, posiadanie rodzica cierpiącego na depresję jest jednym z najważniejszych czynników ryzyka dla dziecka. „Dzieci rodziców cierpiących na depresję są cztery razy bardziej narażone na wystąpienie depresji niż dzieci rodziców bez depresji. Bardzo ważne jest, aby rodzice cierpiący na depresję szukali pomocy w leczeniu własnej depresji, jeśli chcą, aby ich dzieci były wolne od depresji.”

Chociaż depresja dziecięca jest poważną chorobą, rodzice muszą wiedzieć, że mogą coś z tym zrobić. „Nie należy siedzieć z założonymi rękami i czekać na rozwój wypadków” – podkreśla. „To się nie uda”.

Jeśli leki przeciwdepresyjne nie zawsze są bezpieczne dla dzieci, jak twierdzi FDA, to co jest bezpieczne? Rodzice są zdezorientowani i przestraszeni: Co robić, gdy dziecko ma depresję?

Jeśli leki przeciwdepresyjne nie zawsze są bezpieczne dla dzieci, jak zauważyła FDA, to co w takim razie jest bezpieczne? Rodzice są zdezorientowani i przestraszeni: Co robić, gdy dziecko ma depresję?

Pierwszy krok: Nie odstawiać leków. Jeśli dziecko przyjmuje lek przeciwdepresyjny, nie należy go odstawiać ani gwałtownie zmieniać” – mówi psychiatra David Fassler z University of Vermont College of Medicine i autor książki „Help Me, I’m Sad” (Pomóż mi, jestem smutny) poświęconej depresji dziecięcej. „Porozmawiaj z psychiatrą dziecięcym, zadawaj pytania, uzyskaj jak najwięcej informacji, abyś mógł podjąć dobrą decyzję dla swojego dziecka”.

Leki przeciwdepresyjne mogą bardzo dobrze działać na dziecko lub nastolatka cierpiącego na depresję – mówi lekarz. „Ale są one najskuteczniejsze, gdy stosuje się je w połączeniu z psychoterapią. Ponadto niezwykle ważne jest, aby dzieci były ściśle monitorowane podczas przyjmowania jakichkolwiek leków na depresję.”

Dzieci, które w przeszłości próbowały popełnić samobójstwo, są bardziej zagrożone kolejną próbą, mówi Fassler. Również dzieci, w których rodzinie były przypadki samobójstw, są w grupie podwyższonego ryzyka.

„Wiemy, że pewne metody leczenia zmniejszają ryzyko samobójstwa” – dodaje. „Na przykład terapia poznawczo-behawioralna – szczególny rodzaj psychoterapii – polega na zmianie wzorców myślowych i reakcji na wydarzenia w życiu. To może pomóc”.

Chociaż poważna depresja ma komponent genetyczny, wiele stresujących wydarzeń może również zwiększyć ryzyko – takich jak utrata rodzica, liczne zmiany miejsca zamieszkania, narażenie na przemoc lub nadużycia, lub przewlekła choroba, mówi Fassler.

„Najniebezpieczniej jest w ogóle nie leczyć tych dzieci” – dodaje. „Badania pokazują, że ponad połowa dzieci z depresją przynajmniej raz podejmie próbę samobójczą, a ponad 7% z nich umrze z tego powodu. Jest to bardzo poważna choroba o bardzo poważnych konsekwencjach”.

Zaniedbywanie dzieci: Powód do niepokoju

Dr Avrum Geurin Weiss, psycholog kliniczny z Atlanty, jest zadowolony z działań FDA. „Najwyższy czas, aby ktoś zabrał głos w tej sprawie. Nie ma żadnych badań klinicznych tych leków z udziałem dzieci, a mimo to są one powszechnie przepisywane dzieciom”.

„Chcę, aby było jasne, że dzieci mają depresję” – mówi lekarzowi. „Nie chcę, aby antydepresanty zostały zdelegalizowane. Ale proszę, zwolnijmy z przepisywaniem ich każdemu dziecku. Kiedy dziecko jest nastrojowe, trudne, nieszczęśliwe, to normalne w okresie dojrzewania”.

Weiss wyjaśnia, że zbyt wiele dzieci otrzymuje leki zamiast terapii. „Objawy, które obserwuję u dzieci z depresją, są wynikiem bardzo głębokiego zaniedbania. Podawanie dziecku leków tylko pogarsza sytuację. Mówisz dziecku, że coś jest nie tak z tobą – a nie, że coś jest nie tak z twoją rodziną. Tak naprawdę nie słuchasz, co dzieje się w życiu dziecka”.

Jego zdaniem zbyt wiele dzieci – wiele z zamożnych domów – cierpi z powodu zaniedbania, które jest przyczyną ich depresji. „Pracuję z wieloma nastolatkami. Problemem nr 1 jest ogromne zaniedbanie. Mieszkają w ładnym domu, w wieku 16 lat dostają samochód, mają to, tamto. Ale jeśli chodzi o wychowanie przez rodziców, to zdumiewające jest, jak mało jest z nimi kontaktu”.

Najpierw skorzystaj z pomocy terapeuty

Jeśli uważasz, że dziecko ma depresję, zabierz je do terapeuty, a nie do pediatry – radzi Weiss. „Jeśli po dwóch lub trzech miesiącach psychoterapii okaże się, że to nie pomaga, wtedy – i tylko wtedy – należy spróbować podać leki”.

Dodaje, że dawanie dzieciom wszystkiego, czego chcą, przyczynia się do depresji dziecięcej. „Dzieci nie powinny być odbiorcami darów, nie robiąc nic w zamian. Jeśli dajesz im rzeczy, o które nie prosiły, zwiększasz ich ogromne oczekiwania w tym świecie”.

Ponadto, robienie wszystkiego dla dziecka nigdy nie jest dobrym pomysłem, Weiss mówi lekarzowi. „Jeśli nie są aktywnymi członkami rodziny, mogą wpaść w depresję. Jeśli dziecko nie ma pracy w domu – jeśli jest zbyt zajęte karate i wszystkim innym – to po prostu nie jest zdrowe.”

Jeśli chcesz mieć bliską więź ze swoim dzieckiem — i uchronić je przed depresją — spędzaj z nim dużo czasu, radzi Weiss. „Mówienie o 'jakości czasu’ jest sposobem na powiedzenie: 'Nie mam czasu dla moich dzieci’. Dzieci w ogóle niewiele mówią, a jeśli mówią, to tylko dlatego, że spędziłeś z nimi popołudnie w centrum handlowym i udało Ci się w tym czasie wydobyć z nich kilka słów. Jeśli zaplanujesz czas dobrej jakości, nie uda Ci się ich zmusić do mówienia”.

Kolejna rada: Jeśli martwisz się o swoje dziecko, nie pytaj: „Czy masz depresję?”. Weiss mówi lekarzom. „Mów po angielsku: Czy jesteś nieszczęśliwy? Jesteś smutny, masz trudny okres? Czy dobrze się bawisz?”.