Lekarz mówi ci.

Jeśli Twój nastrój jest tak zimny i ciemny jak krajobraz, to jesteś w dobrym towarzystwie. Ale oto jak możesz złagodzić sezonową depresję.

Pokonaj zimowe bolączki

Jeśli Twój nastrój jest tak samo zimny i mroczny jak krajobraz, to jesteś w dobrym towarzystwie. Oto, jak możesz złagodzić sezonową depresję.

Sid Kirchheimer Z archiwum lekarza

Teraz, gdy choinka jest już na etapie kompostowania, a stacje radiowe odłożyły wesołą świąteczną muzykę na półkę aż do następnej zimy, zacznijmy pisać od nowa: „To sezon na melancholię”.

Znasz to uczucie: Ostatnio jesteś bardziej zmęczony, może niespokojny lub nastrojowy. Siedzenie z resztkami świątecznych ciasteczek lub innymi słodkimi i wysokowęglowodanowymi produktami brzmi lepiej niż przebywanie w tłumie. Twój apetyt seksualny może być na diecie, a nawet na czczo. Trudniej jest ci wstać z łóżka, a kiedy już to zrobisz, twój nastrój przypomina krajobraz, który widzisz – zimny, ciemny i paskudny.

Na tym polega problem: przygnębienie powodowane przez Matkę Naturę każdej zimy w dużej części kraju jest biologicznie odczuwane w pewnym stopniu przez około jedną czwartą z nas – zwykle zaczyna się około października, a kończy w magiczny sposób w kwietniu wraz z wiosenną odwilżą. Dla większości ludzi objawia się to jako zimowa chandra, uczucie „nie mogę doczekać się końca zimy”, które powoduje łagodne, ale możliwe do opanowania ospałość i zachcianki żywieniowe. Jednak około 11 milionów Amerykanów cierpi na poważniejszą formę depresji zimowej – sezonową chorobę afektywną (SAD), którą zwykle diagnozuje się po co najmniej dwóch kolejnych latach występowania bardziej nasilonych objawów.

„Podczas gdy osoba cierpiąca na zimową chandrę może mieć trudności z obudzeniem się lub wstaniem z łóżka, osoba z chorobą afektywną sezonową nie może dotrzeć na czas do pracy” – mówi dr Michael Terman, dyrektor Programu Depresji Zimowej w Nowojorskim Instytucie Psychiatrycznym i Centrum Medycznym Uniwersytetu Columbia. „W okresie zimowym normą jest przybieranie na wadze do 5 lub 6 kilogramów, ale w przypadku pełnoobjawowej SAD przyrost masy ciała może być znacznie większy”.

Tak czy inaczej, wynika to z tej samej przyczyny: Wrażliwości na brak światła słonecznego, który wynika z „krótszych” dni w zimie i zaburza nasz rytm okołodobowy, czyli wewnętrzny zegar organizmu. Stopień tej wrażliwości, a w konsekwencji nasilenie depresji zimowej, w dużej mierze zależy od kombinacji innych czynników – geografii, genetyki i indywidualnego składu chemicznego mózgu.

W przypadku SAD brak światła słonecznego powoduje, że mózg pracuje w nadgodzinach, produkując melatoninę – hormon, który reguluje rytm dobowy organizmu i rytm snu, a także hormon, który powiązano z depresją. Dlatego właśnie im dalej na północ od równika mieszkasz, tym większe ryzyko, że w pewnym stopniu zachorujesz na depresję zimową. Tylko około 1% mieszkańców Florydy odczuwa dyskomfort lub depresję zimową, w porównaniu z około połową osób mieszkających w najwyższych partiach USA lub w południowej Kanadzie.

„Zegar ciała czerpie wskazówki ze światła słonecznego, zwłaszcza tego porannego. Jednak w północnych stanach występuje czterogodzinne opóźnienie wschodu słońca w środku zimy w stosunku do lata”; w środkowej części USA różnica wynosi dwie godziny” – mówi doktor Terman. „Ta różnica jest wystarczająca, by wpłynąć na rytm okołodobowy i rozregulować zegar organizmu”.

Rozwiązaniem jest uzyskanie jak największej ilości światła słonecznego. Światło wpada do oka, co aktywuje system zegara ciała, podobny do tego, który kontroluje sezonowe rozmnażanie i hibernację u zwierząt – mówi psychiatra Daniel F. Kripke, MD, który w 1981 roku przeprowadził pierwsze na świecie kontrolowane badanie terapii jasnym światłem w leczeniu depresji. System ten jest powiązany z okablowaniem apetytu w mózgu, co może wyjaśniać, dlaczego zimą możesz mieć większy apetyt na jedzenie.

„Jednak uzyskanie wystarczającej ilości naturalnego światła słonecznego może być obecnie trudne w wielu częściach kraju” – mówi Kripke, profesor psychiatrii na Uniwersytecie Kalifornijskim w San Diego. „Kiedy ludzie jadą do pracy lub szkoły i wracają z niej do domu, na zewnątrz jest ciemno z powodu krótszych dni”.

A ponieważ jest również zimno, rzadziej wychodzą na zewnątrz i korzystają z bezpośredniej ekspozycji na światło słoneczne, które utrzymuje zegar ciała w synchronizacji. „Stanie przy oknie nie załatwia sprawy” – mówi doktor Kripke. „To tak, jakbyś używał różnych ustawień aparatu fotograficznego, robiąc zdjęcia na zewnątrz i w pomieszczeniach. A z uwagi na kąt nachylenia i przyciemnione szyby wielu samochodów, siatkówka nie otrzymuje wystarczającej ilości światła słonecznego podczas jazdy, nawet gdy jest słonecznie”.

Zwykłe oświetlenie w pomieszczeniach również nie ma wpływu, niezależnie od tego, jak jest jasne. Aby to zrekompensować, dostępne są sztuczne lampy typu „sunbox” ze specjalnymi świetlówkami, które imitują dobroczynne promienie słoneczne, i uważa się je za najlepszą metodę leczenia osób z każdym stopniem depresji zimowej. „Można by pomyśleć, że osoby cierpiące na zimową chandrę potrzebują mniej ekspozycji na terapię jasnym światłem niż osoby z SAD, ale obie grupy odnoszą takie same korzyści” – mówi Terman.

Oznacza to około 30 minut ekspozycji z samego rana. „Czas jest bardzo ważny, a podawanie go z samego rana sprawia, że zegar organizmu w zimie przestawia się na wiosenny cykl i w ten sposób łagodzi objawy depresji”. Te pojemniki na słońce można umieścić na biurku lub stole podczas jedzenia śniadania lub pracy.

Terman przeprowadził również badania sugerujące, że jony w powietrzu – te niewidzialne cząsteczki, które mogą poprawić nastrój – mają również wpływ na depresję zimową. Kiedy pacjenci z SAD byli wystawieni na działanie wysokich poziomów jonów ujemnych przez 30 minut, ich depresja zmniejszyła się już po kilku tygodniach. „Naturalne stężenie jonów ujemnych jest najwyższe na wybrzeżu, przy uderzeniach fali lub zaraz po wiosennej burzy” – mówi. „To dlatego wiele osób zgłasza spontaniczny wzrost nastroju po pobycie na plaży”. Chociaż sprzedawane na rynku jonizatory ujemne wytwarzają niższe poziomy niż te, których używał w swoich eksperymentach, mogą one pomóc niektórym osobom.

Korzystne jest także stosowanie leków przeciwdepresyjnych, zwłaszcza w połączeniu ze światłoterapią. „Jednak z moich obserwacji wynika, że same leki przeciwdepresyjne nie są tak skuteczne jak terapia światłem” – mówi Kripke. W badaniu przeprowadzonym w 1998 roku zauważa on, że terapia światłem przyniosła wielu pacjentom ulgę w ciągu jednego tygodnia, podczas gdy leki przeciwdepresyjne potrzebowały na to około ośmiu tygodni.

Oprócz światła słonecznego – a dokładniej jego braku – pewną rolę mogą odgrywać również niskie temperatury panujące w tym średnim sezonie. „Istnieją pewne dowody na to, że osoby z większą tolerancją na zimno są mniej przygnębione niż osoby bardziej podatne na zimno” – mówi dr Charles Raison z Emory University’s Mind-Body Program i adiunkt psychiatrii i nauk behawioralnych w szkole medycznej.

„Wiemy również, że istnieje większa tendencja do występowania objawów depresyjnych bezpośrednio po chorobie wirusowej” – mówi doktor. „Kiedy jesteś przeziębiony, twój układ odpornościowy jest pobudzony w taki sposób, że stanowi to czynnik ryzyka dla depresji”. A zauważcie, że jest to sezon przeziębień i grypy.

Jeśli więc dopadł Cię zimowy blues – zwłaszcza w głębokim odcieniu – oto wymówka, by wykorzystać mile lotnicze: „Czasami coś tak prostego, jak tygodniowe lub dwutygodniowe wakacje na Florydzie lub w słonecznym miejscu w styczniu lub lutym, może zrobić naprawdę dużą różnicę” – mówi Raison.

Lekarz wyjaśnia różne terapie stosowane w leczeniu depresji opornej na leczenie, w tym ECT, lit i leki przeciwdepresyjne.

Nie ma powszechnie przyjętego podejścia do kontrolowania depresji opornej na leczenie, zwanej również TRD. Sposób leczenia zależy od doświadczenia lekarza, a także od własnych potrzeb, obaw i historii choroby.

Jednak mimo że szczegóły mogą się różnić, większość lekarzy postępuje według tego samego schematu. Poniżej przedstawiono ogólny zarys sposobu, w jaki lekarz może leczyć depresję. Jeśli masz depresję oporną na leczenie, oznacza to, że zazwyczaj nie reagujesz na dwa lub więcej leków, zwykle jeden lub więcej leków przeciwdepresyjnych i/lub psychoterapię. W takiej sytuacji lekarz może zaproponować inne metody leczenia.

• Inne leki przeciwdepresyjne.

  Jeśli jeden rodzaj leku przeciwdepresyjnego nie zadziałał lub wywołał nieprzyjemne skutki uboczne, lekarz może zaproponować wypróbowanie innego leku. Może to być nowy lek na depresję z tej samej klasy leków lub z innej klasy. Ponownie, może być konieczne pozostanie na tym leku do ośmiu tygodni, aby zobaczyć jego pełne działanie. Następnie, w zależności od zaleceń lekarza, pacjent będzie musiał pozostać na tym leku przez co najmniej kilka miesięcy. Jeśli ten drugi lek nie zadziała, lekarz może spróbować zastosować kombinację leków na depresję. Lekarz może również zalecić starsze leki na depresję, takie jak MAOI lub leki trójpierścieniowe.

• Wzmocnienie innymi lekami.

  Jeśli standardowe leczenie nie przynosi rezultatów, lekarz może dodać do leków przeciwdepresyjnych inne leki. Takie połączenie może być skuteczne w przypadkach, w których same leki przeciwdepresyjne nie działały. Mogą to być m.in. leki przeciwlękowe, przeciwdrgawkowe, przeciwpsychotyczne, lit, hormony tarczycy, ketamina podawana doustnie i inne. Lekarz może chcieć wypróbować kilka różnych leków w różnych kombinacjach. Jedną wadą jest to, że im więcej leków przyjmujesz, tym większe jest prawdopodobieństwo wystąpienia działań niepożądanych.

• ECT (terapia elektrokonwulsyjna).

  Chociaż czasami jest stosowana jako leczenie początkowe u osób z ciężką, zagrażającą życiu depresją, ECT jest zwykle zarezerwowana dla osób z poważną depresją, której nie można opanować innymi metodami leczenia. Wykorzystuje się w niej impuls elektryczny do wywołania krótkotrwałego, kontrolowanego napadu drgawek w mózgu, podczas gdy pacjent śpi w znieczuleniu ogólnym. Leczenie to może szybko złagodzić depresję, ale jego efekty często zanikają, chyba że kontynuuje się leczenie podtrzymujące ECT lub stosuje się skuteczny lek zapobiegający nawrotowi choroby.

• TMS (przezczaszkowa stymulacja magnetyczna)

  . W 2008 roku FDA zatwierdziła urządzenie TMS do leczenia osób dorosłych z ciężką depresją, u których jeden lek przeciwdepresyjny nie zadziałał. TMS wytwarza pole magnetyczne w celu wywołania znacznie mniejszego prądu elektrycznego w określonej części mózgu bez wywoływania napadu drgawek lub utraty przytomności. W celu wytworzenia pola magnetycznego nad głową umieszcza się cewkę elektromagnetyczną.

• VNS (stymulacja nerwu błędnego).

  VNS to zabieg chirurgiczny stosowany u osób z poważną depresją, u których nie uzyskano odpowiedzi na inne metody leczenia. Poprzez urządzenie przypominające stymulator wszczepione pod obojczykiem, VNS dostarcza regularne impulsy elektryczne do nerwu błędnego w szyi, jednego z nerwów, które przekazują informacje do i z mózgu.

• Inne techniki.

  Naukowcy pracują nad metodami leczenia depresji opornej na leczenie, takimi jak MST (magnetyczna terapia napadowa) i DBS (głęboka stymulacja mózgu) oraz ketamina (nowy lek często podawany dożylnie).

• .

?

Depresja zimowa wciąż pozostaje zagadką dla naukowców, którzy ją badają. Naukowcy są jednak zgodni co do tego, że osoby cierpiące na sezonową chorobę afektywną są szczególnie wrażliwe na światło lub jego brak.

Późną jesienią, gdy opadają ostatnie liście, ziemię pokrywają poranne przymrozki, a słońce każdego dnia zachodzi wcześniej, ogarnia nas tęsknota. Gorący cydr i ciepło ulubionego starego płaszcza mogą być wszystkim, czego potrzeba, aby z pogodą ducha stawić czoła nadchodzącej zimie, ale dla wielu osób jesienna melancholia pogłębia się do zimowej depresji.

Depresja zimowa jest wciąż zagadką dla naukowców, którzy ją badają. Wiele czynników, w tym substancje chemiczne w mózgu, jony w powietrzu i genetyka, wydaje się mieć na nią wpływ. Naukowcy są jednak zgodni, że osoby cierpiące na depresję zimową – znaną również jako „sezonowa choroba afektywna”, od której pochodzi uroczy skrót SAD – mają jedną wspólną cechę. Są one szczególnie wrażliwe na światło lub jego brak.

Wiele badań wykazało, że osoby cierpiące na sezonową chorobę afektywną czują się lepiej po wystawieniu na działanie jasnego światła. Wydaje się to dość proste: na wyższych szerokościach geograficznych zimowe dni są krótsze, więc człowiek ma mniejszą ekspozycję na światło słoneczne. Zastąp utracone światło słoneczne jasnym światłem sztucznym, a Twój nastrój się poprawi. Ale w rzeczywistości jest to o wiele bardziej skomplikowane. Alfred Lewy, doktor nauk medycznych, badacz choroby afektywnej sezonowej z Oregon Health & Science University, twierdzi, że chodzi nie tylko o zapewnienie dostępu do światła, ale także o zapewnienie go we właściwym czasie. „Najważniejszą porą na dostarczanie światła jest poranek” – mówi.

Uważa on, że sezonowe zaburzenie afektywne wynika z „przesunięcia fazowego” rytmu okołodobowego. Zegar ścienny może Ci mówić, że czas wstawać i do pracy, ale wewnętrzny zegar Twojego organizmu mówi, że powinieneś odpoczywać. Jasne światło o poranku resetuje Twój zegar.

Ma to znaczenie w przypadku zmiany czasu „na wsteczny”, która ma miejsce w miejscach, w których obowiązuje czas letni. Można by pomyśleć, że cofnięcie zegara o godzinę pogorszy objawy choroby afektywnej sezonowej, ponieważ słońce zachodzi o godzinę wcześniej. „W rzeczywistości myślę, że jest wręcz przeciwnie” – mówi Lewy. „Problemem jest budzenie się przed świtem”.

Lewy mówi, że podejrzewa, iż „prawdziwi zimowi depresjoniści”, czyli osoby, u których problem ma podłoże biologiczne i nie jest związany z innymi czynnikami, mogą poczuć się lepiej po zmianie czasu. Jednak poprawa ta byłaby tylko tymczasowa, ponieważ dni nadal się skracają.

Arktyczne zimy

W Fairbanks na Alasce, w środku zimy, wschód i zachód słońca dzieli mniej niż cztery godziny. Wydaje się, że przy tak małej ilości światła słonecznego nikt nie jest w stanie uniknąć zimowej depresji, ale w rzeczywistości wielu mieszkańców Alaski radzi sobie doskonale. Jedno z badań wykazało, że około 9% mieszkańców Fairbanks cierpi na sezonową chorobę afektywną. Jest to mniej więcej taki sam odsetek, jaki stwierdzono w innym badaniu w New Hampshire.

Mark D., który mieszka w pobliżu Fairbanks, twierdzi, że nie cierpi na sezonową chorobę afektywną, mimo że rzadko widzi słońce. Pracuje na 12-godzinnych zmianach w elektrowni.

Zimą pozostaje aktywny, więc „gorączka domowa” nie jest dla niego problemem. „Jeśli siedzisz w domu i nic nie robisz przez cały dzień, to pewnie może cię to zżerać” – mówi. Ale dla mnie zawsze jest coś do zrobienia – jazda na skuterze śnieżnym, rąbanie drewna na opał… albo po prostu pójście do miasta i wypicie filiżanki kawy z przyjaciółmi w kawiarni”.

„Są jednak ludzie, którzy w pięcioosobowym pokoju będą się gapić na dziesięć jardów” – mówi. Niektórzy szukają pocieszenia także w butelce. „W wielu mniejszych miejscowościach tak się zdarza. Pijaństwo to duży problem”.

Michael Terman, doktor badający zaburzenia afektywne sezonowe, z Columbia Presbyterian Medical Center w Nowym Jorku, proponuje kilka możliwych wyjaśnień, dlaczego zaburzenia afektywne sezonowe nie są bardziej powszechne w Arktyce. Po pierwsze, osoby cierpiące na chorobę afektywną sezonową mogą być genetycznie predysponowane do depresji klinicznej i wrażliwości na światło. Większość ludzi, w każdym miejscu, nie miałaby obu tych cech genetycznych. „Innym sposobem patrzenia na to jest to, że są to ludzie, którzy nadal mieszkają na Alasce” – mówi. Ludzie, którzy sobie nie radzą, mogą nie zostać”.

Jednak nie każdy, kto odczuwa skutki zmian sezonowych, ma pełnoobjawowe zaburzenie afektywne sezonowe, dlatego szacunki dotyczące liczby osób cierpiących na to zaburzenie mogą być zaniżone. „Depresja zimowa ma różne nasilenie” – mówi Lewy. Możesz mieć trudności ze wstawaniem, odczuwać zmęczenie w ciągu dnia lub mieć skłonność do przejadania się, ale nie czujesz się przygnębiony”.

Objawy te można leczyć za pomocą tej samej terapii, którą stosuje się u pacjentów z chorobą afektywną sezonową. Pierwszą opcją jest jasne światło – generowane przez specjalne urządzenie, które jest znacznie jaśniejsze niż zwykła lampa. Udowodniono, że działa, ale nie u wszystkich. Terman twierdzi również, że odpowiedni czas na jego stosowanie różni się w zależności od osoby. W przypadku nocnych sów zbyt wczesne rozpoczęcie terapii światłem może pogorszyć przebieg choroby afektywnej sezonowej.

Nowe pomysły

Om Wehr, badacz z Narodowego Instytutu Zdrowia Psychicznego, zaproponował nowe wyjaśnienie choroby afektywnej sezonowej: Może ono wynikać ze zbyt dużej ilości melatoniny. Kiedy szyszynka w mózgu zaczyna wydzielać melatoninę, stajemy się senni. W zimie zwierzęta wydzielają melatoninę przez dłuższy czas niż w innych porach roku. Wehr odkrył, że ludzie też tak robią – ale tylko ci, którzy cierpią na chorobę afektywną sezonową.

Gdyby głównym winowajcą była melatonina, terapia światłem nadal by działała, ponieważ światło reguluje poziom melatoniny. Naukowcy testują również lek o nazwie propranalol, który, jak mają nadzieję, poprawi objawy choroby afektywnej sezonowej poprzez ograniczenie przepływu melatoniny w godzinach porannych. Lewy bada wpływ małych dawek melatoniny podawanych po południu, mając nadzieję, że wyregulują one rytm okołodobowy.

Dr Raymond Lam, naukowiec z Uniwersytetu Kolumbii Brytyjskiej w Kanadzie, i inni badacze analizują rolę substancji chemicznych w mózgu, takich jak serotonina i dopamina. „Wiemy, że istnieją interakcje między układem serotoninowym a układem okołodobowym” – mówi Lam.

Niektóre leki przeciwdepresyjne, takie jak Paxil i Prozac, działają na niektóre osoby cierpiące na chorobę afektywną sezonową. Lewy twierdzi jednak, że woli terapię światłem od leków przeciwdepresyjnych, które jego zdaniem „są raczej środkiem opatrunkowym”, ponieważ nie są specyficzne dla depresji zimowej.

Terman testuje jeszcze jeden nowy sposób leczenia sezonowego zaburzenia afektywnego. Terapia ta polega na kierowaniu strumienia ujemnie naładowanych jonów na osobę śpiącą na specjalnym prześcieradle przewodzącym prąd. Odkrycie, że jony ujemne o dużej gęstości (nie takie same jak jony wytwarzane przez domowe filtry powietrza) pomagają osobom cierpiącym na sezonowe zaburzenia afektywne, było przypadkowym wynikiem wcześniejszych badań. W drugim badaniu, które zakończy się jeszcze w tym roku, również stwierdzono korzystny efekt.

Wiosną powietrze jest pełne jonów ujemnych, a zimą nie. To jednak nie wyjaśnia, jak działa terapia jonowa. „Nie znamy jeszcze odpowiedzi na to pytanie” – mówi Terman, niemniej jednak „jesteśmy przekonani, że jest ona prawdziwa”.

Naukowcy od wielu lat wiedzą, że niedobór snu może tymczasowo złagodzić depresję. Ale czy kiedykolwiek udało im się wykorzystać tę wiedzę? Być może znaleźli na to sposób.

Nie spać, by pokonać bluesa

Czy niedobór snu może tymczasowo złagodzić depresję?

Sarah Yang Z archiwum lekarza

8 maja 2000 r. — Minęło prawie 30 lat od czasu, gdy dr Anna Wirz-Justice po raz pierwszy zaleciła 80-letniej kobiecie cierpiącej na ciężką depresję nieprzespaną noc. „Ona po prostu siedziała całymi dniami i miała poczucie samobójstwa” – mówi szwajcarska neurobiolog. Prawie nie mówiła i nie ruszała się”.

Lek zadziałał.

Następnego ranka starsza kobieta „mówiła i poruszała się, jakby była zupełnie inną osobą” – opowiada Wirz-Justice. „Powiedziała mi, że około drugiej lub trzeciej nad ranem poczuła się tak, jakby czarna chmura została zdjęta z jej barków”.

Czy Wirz-Justice miała rację? Ona i inni badacze tak sądzili – na początku. Nie da się zaprzeczyć, że niedobór snu tymczasowo łagodzi depresję. Według artykułu opublikowanego w American Journal of Psychiatry w styczniu 1990 roku, nawet 60% osób cierpiących na depresję wykazuje poprawę o 30% po jednej nieprzespanej nocy. Ludzie, którzy czują się najbardziej przygnębieni rano i poprawia im się w ciągu dnia, wydają się odnosić największe korzyści z nieprzespanej nocy.

Pojawił się jednak pewien problem: pacjenci mieli tendencję do ponownego popadania w depresję, gdy tylko się wyspali. Co więcej, nawykowy brak snu może być związany z długotrwałymi problemami zdrowotnymi, takimi jak wysokie ciśnienie krwi i cukrzyca. Wyzwaniem stało się więc znalezienie sposobu na złagodzenie depresji poprzez zmianę cyklu sen-budzenie.

Wykorzystanie mocy hormonów

Obecnie badacze eksperymentują nad sposobami wykorzystania zegara biologicznego organizmu – jego rytmu okołodobowego (24-godzinnego) – bez konieczności całkowitej rezygnacji pacjentów z odpoczynku. Rozwiązaniem może być takie rozłożenie w czasie snu, aby wykorzystać działanie pewnych hormonów, które zmieniają się i przepływają w ciągu dnia.

Na przykład hormon tyreotropowy (TSH) pomaga kontrolować nasz metabolizm i pośrednio poziom energii. Szacuje się, że u 25% do 35% pacjentów z depresją poziom TSH jest niski. W ostatnich latach naukowcy z Narodowego Instytutu Zdrowia Psychicznego odkryli, że sen hamuje uwalnianie TSH, natomiast czuwanie w nocy i wczesnym rankiem zwiększa jego wydzielanie.

Niektórzy badacze próbują manipulować hormonalnymi pływami organizmu, każąc pacjentom pozostawać w stanie uśpienia we wczesnych godzinach porannych przez około tydzień. Lekarze ze Szpitala Uniwersyteckiego we Fryburgu w Niemczech wypróbowali ten eksperyment na grupie pacjentów z depresją, którzy poczuli się lepiej po jednej nocy bez snu: Powiedzieli pacjentom, aby poszli spać o godzinie 17:00 tego wieczoru i odpoczywali do północy następnej nocy – w sumie 31 godzin. Następnie w ciągu tygodnia pacjenci stopniowo powracali do normalnego cyklu snu. Jednej nocy spali od 18.00 do 2.00, następnej od 19.00 do 3.00, aż w końcu powrócili do cyklu snu od 23.00 do 6.00. Co niezwykłe, większość – 75% – nie popadła w depresję, zgodnie z wynikami opublikowanymi jesienią ubiegłego roku w European Archives of Psychiatry and Clinical Neuroscience.

Ale czy jest to praktyczne?

Trzeba przyznać, że taki schemat jest trudny do przestrzegania. Jak twierdzi dr Edward DeMet, badający niedobór snu w Veterans Affairs Medical Center w Long Beach, pacjenci powinni próbować takich manipulacji snem tylko pod nadzorem i być może w grupie, aby doświadczenie to było przyjemniejsze. „Oczywiście, jeśli następnego dnia musisz prowadzić samochód, nie powinieneś tego robić” – mówi.

Istnieją też inne sposoby manipulowania snem w celu poprawy objawów depresji. Na przykład pacjenci, którzy przez jedną noc nie śpią, a rano są wystawieni na działanie jasnego światła, wydają się przedłużać emocjonalne korzyści płynące z tej bezsennej nocy. Według badań Wirz-Justice i współpracowników, opublikowanych w sierpniu 1999 r. w czasopiśmie „Biological Psychiatry”, osoby, które próbują pozbawić się snu podczas przyjmowania leków przeciwdepresyjnych, rzadziej wracają do nałogu.

Ponieważ leki przeciwdepresyjne, takie jak Prozac czy lit, często działają dopiero po kilku tygodniach, pozbawienie snu może być najbardziej przydatne jako tymczasowe narzędzie, które daje ludziom siłę przebicia, zanim leki zaczną działać.

„O wiele łatwiej jest wziąć tabletkę rano, niż nie spać całą noc” – mówi Wirz-Justice, profesor w Laboratorium Chronobiologii i Snu Uniwersyteckiej Kliniki Psychiatrycznej w Bazylei w Szwajcarii. „Ale pozbawienie snu jest bardzo tanie i szybkie. Dla pacjentów z ciężką depresją doświadczenie tego jednego dnia daje im świadomość, że można wyzdrowieć. Wreszcie mają nadzieję”.

Sarah Yang jest reporterką Doctora z San Francisco.

Przewodnik lekarski po typach i częstości występowania depresji.

Prawie każdy z nas czuje się czasem przygnębiony, zazwyczaj z powodu jakiegoś niepokojącego lub trudnego wydarzenia w naszym życiu. Jednak utrzymujący się smutek lub rozpacz mogą być spowodowane depresją – poważnym stanem, który wymaga leczenia. Dobrym początkiem może być rozmowa z lekarzem podstawowej opieki zdrowotnej. Lekarz może zbadać pacjenta pod kątem depresji i pomóc w leczeniu jej objawów.

Depresja dotyka ponad 300 milionów ludzi na całym świecie – 20% wszystkich kobiet, 10% wszystkich mężczyzn i 5% lub więcej nastolatków. Według Światowej Organizacji Zdrowia jest ona główną przyczyną niepełnosprawności na całym świecie i drugim co do częstości występowania problemem psychiatrycznym w Stanach Zjednoczonych (po zaburzeniach lękowych) – dotyka około 17,6 miliona ludzi rocznie, a jej koszt wynosi około 50 miliardów dolarów rocznie.

Depresja może pojawić się w każdym wieku, także w dzieciństwie. W latach 2013-2016 8,1% dorosłych Amerykanów w wieku 20 lat i starszych miało depresję w danym okresie 2-tygodniowym. W 2017 roku 13,3% nastolatków w wieku od 12 do 17 lat zgłosiło co najmniej jeden epizod dużej depresji w poprzednim roku. Wśród dzieci w wieku od 3 do 17 lat około 3,2% ma zdiagnozowaną depresję.

Jednak większość ludzi po raz pierwszy doświadcza depresji po trzydziestce, a depresja jest szczególnie rozpowszechniona wśród starszych dorosłych. Depresja nie jest po prostu normalną reakcją na wyzwania wieku starczego, takie jak śmierć współmałżonka lub przyjaciół, czy ograniczenia fizyczne wynikające z wieku, ale jest stanem chorobowym bez znanej przyczyny.

Około 15% kobiet doświadcza depresji poporodowej po urodzeniu dziecka. W takich przypadkach objawy mogą utrzymywać się od tygodni do lat. Dzięki profesjonalnej pomocy prawie wszystkie kobiety, które doświadczyły depresji poporodowej, są w stanie przezwyciężyć jej objawy.

Jakie są różne rodzaje depresji?

• Reakcja depresyjna.

  Mniej nasilona i często przejściowa depresja, która pojawia się w związku z określoną sytuacją życiową. We współczesnym języku diagnostycznym reakcja depresyjna na określony stres życiowy jest technicznie nazywana „zespołem reakcji na stres” (dawniej znanym jako „zaburzenie przystosowania z obniżonym nastrojem”). Objawy mogą być nasilone, ale jeśli nie towarzyszą im dodatkowe symptomy, takie jak zmiany snu i apetytu lub myśli samobójcze, zwykle nie wymagają leczenia farmakologicznego i ustępują z czasem – od dwóch tygodni do sześciu miesięcy. Psychoterapia jest czasami zalecana, jeśli objawy zaczynają przeszkadzać w normalnym codziennym funkcjonowaniu.

• Duża depresja.

  Poważny stan, który może prowadzić do niezdolności do funkcjonowania lub samobójstwa. U osób cierpiących na depresję występuje nie tylko obniżony nastrój, ale także trudności z wykonywaniem prostych codziennych czynności, utrata zainteresowania zwykłymi zajęciami, skrajne zmęczenie, problemy ze snem oraz poczucie winy i bezradności. W ciężkich przypadkach mogą również tracić kontakt z rzeczywistością, mieć urojenia (takie jak przekonanie, że popełnili grzech lub że umierają) lub halucynacje (takie jak słyszenie wyimaginowanego głosu, który mówi im, że są do niczego). Może to być choroba cykliczna, więc chociaż większość pacjentów wychodzi z pierwszego epizodu depresyjnego, wskaźnik nawrotów jest wysoki – może sięgać nawet 60% w ciągu dwóch lat i 75% w ciągu 10 lat. Po 15 latach 90% osób będzie miało nawrót depresji lub jej ponowne wystąpienie.

Poważna depresja, która dotyka ponad 16% dorosłych osób w Stanach Zjednoczonych w ciągu całego życia, często pojawia się spontanicznie i jest pozornie niesprowokowana lub może rozpocząć się jako reakcja na depresję po stracie, traumie lub innym znaczącym stresującym wydarzeniu. U osób, które są biologicznie predysponowane do rozwoju choroby depresyjnej, początkowa reakcja depresyjna może się nasilić i przekształcić w klinicznie pełny epizod depresyjny. Epizod depresyjny może również ustąpić samoistnie, zwykle w ciągu 6-12 miesięcy, chociaż do uzyskania pełnej kontroli objawów często konieczne jest stosowanie leków i innych form leczenia. Ze względu na upośledzające efekty i możliwość popełnienia samobójstwa, duża depresja często wymaga leczenia.

• Dystymia

  .

  Niskiego stopnia, długotrwała depresja, która trwa dłużej niż rok w przypadku dzieci i młodzieży oraz co najmniej dwa lata w przypadku dorosłych. Dystymia ma mniej objawów niż epizod dużej depresji, ale jest uporczywa i długotrwała i często może być tak samo upośledzająca jak duża depresja. Według danych Narodowego Instytutu Zdrowia Psychicznego w ciągu całego życia ponad 11% nastolatków (w wieku 13-18 lat) cierpi na dystymię. We współczesnej terminologii diagnostycznej dystymia wraz z przewlekłą dużą depresją (czyli epizodem dużej depresji trwającym dwa lata lub dłużej) są zaliczane do kategorii „uporczywych zaburzeń depresyjnych”.

Co wywołuje depresję?

Nikt nie wie dokładnie, co wywołuje depresję, choć wydaje się, że jest to choroba, która może być wynikiem współdziałania wielu czynników biologicznych i środowiskowych. Reakcje depresyjne, które mogą wiązać się ze smutnym nastrojem, ale nie z fizycznymi oznakami i objawami dużego epizodu depresyjnego, pojawiają się w wyniku określonego wydarzenia. Przygnębienie może być także skutkiem ubocznym przyjmowania leków, zmian hormonalnych (np. przed miesiączką lub po porodzie) albo choroby fizycznej, takiej jak grypa lub infekcja wirusowa. Depresja kliniczna to zespół wielu objawów fizycznych i emocjonalnych lub behawioralnych, które mogą wystąpić bez wyraźnej przyczyny u osób biologicznie podatnych na to zaburzenie.

Chociaż dokładne przyczyny dużej depresji i dystymii nie są znane, naukowcy uważają obecnie, że obie te formy depresji są spowodowane nieprawidłowym funkcjonowaniem obwodów mózgowych regulujących nastrój, myślenie i zachowanie. Mózgowe substancje chemiczne zwane neuroprzekaźnikami (takie jak serotonina, noradrenalina i dopamina) są ważne dla zdrowych połączeń między komórkami nerwowymi; leki, które mogą regulować poziom i funkcjonowanie tych substancji chemicznych, mogą pomóc w dostrojeniu sprawności funkcjonowania tych obwodów mózgowych.

Nieprawidłowości w funkcjonowaniu mózgu związane z depresją mogą mieć podłoże genetyczne, choć sama genetyka nie wyjaśnia w pełni ryzyka wystąpienia lub pojawienia się depresji klinicznej. W jednym z badań 27% dzieci z depresją miało bliskich krewnych, którzy cierpieli na zaburzenia nastroju.

Wiele czynników lub ich kombinacja może zwiększyć prawdopodobieństwo wystąpienia depresji lub utrudnić jej leczenie, jeśli już wystąpi, są to m.in:

• Nadużycie.

  Przemoc fizyczna, seksualna lub emocjonalna w przeszłości wiąże się z występowaniem depresji w późniejszym okresie życia u osób, które mogą być do niej biologicznie predysponowane.

• Pewne

  leki

  .

  Na przykład, niektóre leki stosowane w leczeniu wysokiego ciśnienia krwi lub chorób wątroby mogą zwiększać ryzyko wystąpienia depresji.

• Konflikt.

  Depresję mogą czasem wywoływać konflikty osobiste lub spory z członkami rodziny lub przyjaciółmi.

• Śmierć lub strata.

  Smutek i żal z powodu śmierci lub utraty bliskiej osoby, choć są naturalne, mogą również zwiększać ryzyko wystąpienia depresji u osób, które są biologicznie predysponowane do jej rozwoju.

• Genetyka.

  Występowanie depresji w rodzinie może zwiększać ryzyko. Uważa się, że depresja jest czasami przekazywana genetycznie z pokolenia na pokolenie, podobnie jak inne złożone choroby, które mogą występować rodzinnie, takie jak cukrzyca, choroby serca i nowotwory. Nie wiadomo jednak, w jaki dokładnie sposób to się dzieje. Sama genetyka nie wyjaśnia jednak w pełni występowania depresji.

• Ważniejsze wydarzenia.

  Nawet pozytywne wydarzenia, takie jak rozpoczęcie nowej pracy, ukończenie studiów czy zawarcie związku małżeńskiego, mogą prowadzić do depresji. Podobnie jak przeprowadzka, utrata pracy lub dochodów, rozwód czy przejście na emeryturę.

• Inne problemy osobiste.

  Problemy takie jak izolacja społeczna z powodu innych chorób psychicznych lub wykluczenie z rodziny czy grupy społecznej mogą prowadzić do depresji.

• Poważne choroby

  . Czasami depresja współistnieje z poważną chorobą lub może być wywołana przez reakcję na chorobę.

• Nadużywanie substancji.

  Prawie 30% osób z problemami związanymi z nadużywaniem substancji ma również dużą lub kliniczną depresję.

Jakie są dowody na to, że witaminy, minerały lub podobne substancje mają wpływ na zaburzenia nastroju? Czy substancje te mogą rzeczywiście poprawiać nastrój, a nawet leczyć depresję?

Fakty o modach żywieniowych

Suplementy

Ronald Pies, MD Z archiwum lekarza

W dzisiejszych czasach wizyta w sklepie ze zdrową żywnością może być zniechęcająca. Konsument ma do czynienia z półką za półką z witaminami, minerałami, ziołami i innymi tak zwanymi substancjami naturalnymi, z których każda ma w jakiś sposób poprawiać samopoczucie. Wiele z tych dostępnych bez recepty produktów w subtelny sposób twierdzi, że mają one wpływ na nastrój, myślenie lub energię – nie przedstawiając danych naukowych na poparcie tych twierdzeń.

Ponieważ wiele z tych preparatów jest klasyfikowanych jako „substancje spożywcze”, Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) nie może ich regulować jak prawdziwych leków. W efekcie to FDA musi udowodnić, że dana substancja spożywcza jest niebezpieczna, a nie producent, że jest ona bezpieczna. Jakie są dowody na to, że witaminy, minerały lub podobne substancje mają wpływ na zaburzenia nastroju? Czy substancje te mogą rzeczywiście poprawiać nastrój, a nawet leczyć depresję?

Mody żywieniowe prowadzą do niedoboru witamin

W Stanach Zjednoczonych i innych krajach rozwiniętych niedobory witamin są rzadkością. W rzeczywistości nadmiar witamin może być obecnie bardziej powszechny niż ich niedobór. Jeśli niedobory występują, są zazwyczaj spowodowane modą na jedzenie, która prowadzi do schorzeń wynikających ze złego wchłaniania składników odżywczych w jelitach lub wrodzonych błędów w sposobie obchodzenia się ze składnikami odżywczymi. Alkoholizm jest również jedną z głównych przyczyn niedoborów witamin, co wynika z niewłaściwego odżywiania, upośledzonego wchłaniania składników odżywczych i innych czynników. Osoby starsze oraz osoby z chorobami psychicznymi lub upośledzeniem umysłowym są również narażone na ryzyko, zazwyczaj z powodu niewłaściwego odżywiania i niewłaściwej samoopieki.

Zdarza się, że depresja, niepokój lub problemy z pamięcią są spowodowane niedoborem jakiejś witaminy, minerału lub pierwiastka śladowego – najczęściej jednej z witamin kompleksu B. Niedobór tiaminy (witamina B1), niacyny, pirydoksyny (B6) lub kobalaminy (B12) czasami powoduje problemy psychiczne lub emocjonalne, w tym depresję. Niedobór kwasu foliowego może powodować problemy z nastrojem i funkcjonowaniem umysłowym. Chociaż tylko niewielka mniejszość osób z ciężką depresją cierpi z powodu niedoboru takich witamin, problem ten należy wykluczyć, jeśli obraz kliniczny budzi podejrzenia – na przykład, jeśli osoba cierpiąca na depresję przebyła w przeszłości operację jelit, która mogła doprowadzić do zaburzeń wchłaniania witamin z grupy B. Jeśli depresja jest spowodowana niedoborem witamin, leczenie musi obejmować ich uzupełnienie lub suplementację, aby pacjent mógł w pełni powrócić do zdrowia.

Zainteresowanie chromem

Ostatnio dużym zainteresowaniem cieszy się pierwiastek śladowy o nazwie chrom. (Pierwiastki śladowe to metale, takie jak cynk czy miedź, które występują w bardzo małych ilościach w organizmie człowieka i są niezbędne dla różnych funkcji życiowych). Od wielu lat wiadomo, że chrom jest niezbędny do tego, jak nasz organizm radzi sobie z cukrem. Niedobór chromu utrudnia komórkom i tkankom wykorzystanie glukozy, cukru prostego. Problem ten jest szczególnie poważny u osób chorych na cukrzycę, u których niedobór hormonu insuliny już powoduje problemy z wysokim poziomem cukru we krwi. Jednak rola chromu w depresji dopiero teraz się ujawnia. W niedawno przeprowadzonym badaniu dr Malcolm McLeod i jego współpracownicy zbadali stosowanie chromu u pięciu pacjentów z przewlekłą postacią depresji zwaną dystymią. W jednym przypadku pacjent, który nie reagował dobrze na lek przeciwdepresyjny typu Prozac, postanowił na własną rękę dodać chrom do swoich leków. W ciągu kilku dni poczuł się znacznie lepiej. W kilku innych przypadkach opisanych przez McLeoda również zaobserwowano znaczną poprawę po dodaniu chromu do regularnie przyjmowanych leków przeciwdepresyjnych.

Jeszcze w to nie wierz

Choć takie opisy przypadków są intrygujące, należy do nich podchodzić z pewnym sceptycyzmem. Zanim osoby cierpiące na przewlekłą depresję zaczną domagać się podawania chromu, a tym bardziej przyjmowania tego pierwiastka bez kontroli lekarza, muszą zostać przeprowadzone kontrolowane badania na dużą skalę. Co więcej, odnotowano co najmniej jeden przypadek pacjenta, który wpadł w maniak (był bardzo pobudzony i podekscytowany) po zażyciu dostępnego bez recepty preparatu o nazwie ma-huang – zawierającego chrom, kofeinę i silny środek pobudzający o nazwie efedryna. Ma-huang jest często sprzedawany jako chińskie zioło i stanowi dobry przykład na to, że do tak zwanych produktów naturalnych należy podchodzić bardzo ostrożnie. Niemniej jednak historia chromu jest bardzo interesująca i może kiedyś pozwoli nam odkryć nowe podejście do leczenia depresji. W międzyczasie należy skonsultować się z lekarzem w przypadku poważnej lub utrzymującej się depresji.

Pierwszym krokiem w leczeniu depresji jest uznanie, że jest się w depresji. Drugim krokiem jest szukanie pomocy. Lekarz informuje, gdzie i do kogo można się udać po pomoc.

Wczesne rozpoznanie i leczenie daje największe szanse na wyzdrowienie, a im wcześniej poszukuje się pomocy, tym większa szansa, że uda się zapobiec nawrotom choroby.

Gdzie szukać pomocy w przypadku depresji klinicznej

Po podjęciu decyzji o szukaniu pomocy medycznej należy zacząć od lekarza pierwszego kontaktu. Może on ocenić pacjenta, aby upewnić się, że źródłem objawów nie są leki lub inna choroba. Lekarz podstawowej opieki zdrowotnej może również dokładnie ocenić objawy i zapewnić leczenie. ?

W razie potrzeby może on skierować pacjenta do specjalisty zajmującego się zdrowiem psychicznym w celu zapewnienia opieki.

Lekarz pierwszego kontaktu może rutynowo zbadać, czy nie cierpisz na depresję podczas zwykłej wizyty w gabinecie.

Którzy lekarze zajmują się leczeniem depresji klinicznej?

Pracownicy służby zdrowia w wielu różnych środowiskach i specjalnościach zajmują się przede wszystkim profilaktyką lub ogólną opieką zdrowotną, ale mają też pewne wykształcenie w zakresie leczenia problemów psychicznych lub psychiatrycznych. Mogą także przeprowadzać badania w kierunku depresji:

Lekarze podstawowej opieki zdrowotnej (np. interniści lub lekarze rodzinni) zajmują się przede wszystkim opieką medyczną, ale są również przeszkoleni w zakresie leczenia problemów psychicznych i psychiatrycznych. Mogą oni również przeprowadzać badania przesiewowe w kierunku depresji. W przypadku pacjentów z więcej niż łagodnymi objawami depresji lekarze zazwyczaj zalecają specjalistyczną opiekę.

Te osoby świadczące usługi medyczne są przeszkolone w rozpoznawaniu objawów depresji u pacjentów i mają pewne przeszkolenie w leczeniu zaburzeń psychicznych lub psychiatrycznych pod nadzorem lekarza.

Są to zarejestrowane pielęgniarki (RN) z dodatkowym wykształceniem pielęgniarskim i pewnym przeszkoleniem w zakresie leczenia problemów psychicznych lub psychiatrycznych.

Są to lekarze specjalizujący się w diagnozowaniu i leczeniu chorób psychicznych lub psychiatrycznych. Psychiatrzy posiadają licencję medyczną i mogą przepisywać leki jako część schematu leczenia. Są również przeszkoleni w zakresie psychoterapii, czyli formy terapii „mówionej”.

Są to specjaliści ze stopniem doktora (PhD lub PsyD) w dziedzinie psychologii, przeszkoleni w zakresie doradztwa, psychoterapii i testów psychologicznych. Psychologowie nie są lekarzami i nie posiadają wykształcenia medycznego, dlatego nie mają uprawnień do przepisywania leków stosowanych w leczeniu chorób psychicznych, z wyjątkiem kilku stanów, w których zezwalają na to przepisy.

Są to specjaliści, którzy świadczą usługi w zakresie zdrowia psychicznego w celu zapobiegania, diagnozowania i leczenia depresji oraz innych chorób psychicznych lub psychiatrycznych u osób indywidualnych, rodzin i grup. Ich celem jest poprawa i utrzymanie fizycznego, psychologicznego i społecznego funkcjonowania danej osoby.

Są to zarejestrowane pielęgniarki (RN), które posiadają wykształcenie w zakresie pielęgniarstwa psychiatrycznego i specjalizują się w leczeniu chorób psychicznych lub psychiatrycznych.

Depresja może mieć wpływ na współmałżonka, związek, a w końcu na całą rodzinę.

Dwudziestokilkuletnia para, która była małżeństwem zaledwie kilka lat, z niecierpliwością oczekiwała narodzin swojego pierwszego dziecka.

Poród i poród przebiegły prawidłowo, a dziecko urodziło się zdrowe. Jednak problemy zaczęły się, gdy nowa mama, przytłoczona macierzyństwem, popadła w depresję.

„Mąż musiał zajmować się wszystkim” – wspomina Joan R. Sherman, licencjonowany terapeuta małżeński i rodzinny z Lancaster w stanie Paña, która spotkała się z tą parą podczas konsultacji. Kiedy był w pracy, martwił się, że żona jest tak przygnębiona, że nie poświęca dziecku należytej uwagi. Martwił się do tego stopnia, że potajemnie założył „kamerę niani”.

Ona popadała w coraz większą depresję, a on stawał się coraz bardziej niespokojny, zły i pełen pretensji.

Jak wynika z powyższego przypadku, depresja, która dotyka jednego z partnerów, ma wpływ na drugiego, na związek, a w końcu na całą rodzinę. Według danych Narodowego Instytutu Zdrowia Psychicznego (National Institute of Mental Health) w danym roku na dużą depresję cierpi prawie 15 milionów dorosłych Amerykanów, czyli około 6,7% populacji Stanów Zjednoczonych w wieku 18 lat i starszych.

Sherman i inni eksperci twierdzą, że statystyki dotyczące tego, jak często depresja dotyka jednego z partnerów w związku, są nieuchwytne. Jednak doradcy zdrowia psychicznego, tacy jak Sherman, twierdzą, że depresja często skłania pary do szukania pomocy, ponieważ obawiają się, że depresja doprowadzi do rozwodu.

Depresja i rozwód: Nieuniknione?

Jak twierdzą eksperci, depresja sama w sobie nie prowadzi bezpośrednio do rozwodu. Są to raczej konsekwencje nierozwiązania problemu depresji.

Zwykle nie słyszę: „Rozwiodłem się, bo moja żona miała depresję” – mówi Sherman. O wiele bardziej typowe jest: „Mój współmałżonek stał się odległy i miał romans”.

„Depresja może prowadzić do innych problemów” – zgadza się z tym dr Constance Ahrons, emerytowana profesor socjologii na Uniwersytecie Południowej Kalifornii w Los Angeles, autorka i prelegentka z San Diego, która badała i pisała o rozwodach. Jej zdaniem romans to nie jedyny problem. Często jeden z partnerów może popaść w taką depresję, że przestaje pracować, a to może prowadzić do kaskady innych problemów.

Eksperci ds. zdrowia psychicznego twierdzą, że jest jednak nadzieja, jeśli pary zajmą się depresją. Należy starać się zrozumieć, jak depresja wpływa na każdego z partnerów, ustalić jej źródła, utrzymywać otwartą komunikację i w razie potrzeby skorzystać z profesjonalnej pomocy.

Depresja: Partnerzy w agonii

W zależności od stopnia depresji współmałżonek w depresji często się wycisza i rezygnuje z życia. Osoba w depresji może spać za dużo lub za mało. Osoby w depresji często przestają dużo jeść lub przejadają się, mogą mieć problemy z koncentracją i rozmową.

„Osoba cierpiąca na depresję często czuje się odpowiedzialna, ale ma wrażenie, że nie może nic zrobić ze swoim bezwładem” – mówi Ahrons. „Wiele z nich nawet nie wie, dlaczego ma depresję”.

Tymczasem drugi partner czuje się w obowiązku wziąć na siebie odpowiedzialność, zwłaszcza jeśli są z nim dzieci. Jak twierdzą Ahrons i Sherman, na początku mogą być bardzo wyrozumiali i współczujący.

Jak depresja może prowadzić do gniewnego małżeństwa

Jednak w miarę jak wyczerpanie i frustracja narastają, uczucia partnera, na którego depresja nie ma wpływu, mogą przerodzić się w złość lub urazę. Jeśli partner w depresji nie lubi angażować się w czynności, które wcześniej para wykonywała razem, jest to kolejne źródło irytacji – mówi Ahrons. „Drugi partner musi albo robić coś sam, albo zostać w domu” – mówi.

Jeśli partner nigdy nie miał depresji, może mieć trudności ze zrozumieniem zaburzeń nastroju. To może być trudne, jeśli jesteś bardzo optymistycznym typem, mówi Ahrons. Mówi, że często słyszy, jak wesoły partner mówi o współmałżonku cierpiącym na depresję: „Dlaczego on nie może się po prostu podnieść?”.

Partner, który nie ma depresji, również może czuć się oszukany, mówi dr Dan Jones, dyrektor Centrum Doradztwa i Usług Psychologicznych na Uniwersytecie Stanowym Appalachian w Boone, N.C. Jest to zrozumiałe, mówi, ponieważ partner w depresji zazwyczaj nie jest zbyt zabawny.

„Większość ludzi zakochuje się w sobie, ponieważ cieszą się swoim towarzystwem i dobrze się razem bawią” – mówi.

„Osoba cierpiąca na depresję [często] sprawia wrażenie, że jej nie zależy” – mówi. „Trudno jest czuć się intymnie z kimś, kto wygląda, jakby mu nie zależało” – mówi. Osoba cierpiąca na depresję często traci zainteresowanie seksem, co dodatkowo nadwyręża związek.

Jeśli depresja utrzymuje się przez miesiące lub lata, oboje partnerzy mogą odczuwać, że dystans między nimi się powiększa. Małżonek, który nie cierpi na depresję, często myśli: „Jak on może mieć depresję? „Mamy szczęśliwe małżeństwo” – mówi dr Anita H. Clayton, profesor psychiatrii i nauk neurobehawioralnych na Uniwersytecie Wirginii w Charlottesville. Czasami jednak jedno nie ma nic wspólnego z drugim. W innych przypadkach depresja jest spowodowana niezadowoleniem małżeńskim.

Odkrywanie korzeni depresji

Niektóre depresje mają charakter przejściowy, na przykład po stracie rodzica lub innego członka rodziny. Zazwyczaj w ciągu kilku tygodni osoba taka czuje się nieco lepiej.

W innych przypadkach depresja może utrzymywać się lub powracać kilkakrotnie. Jak mówi Clayton, występowanie depresji w przeszłości zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia kolejnego epizodu. W przypadku pierwszej depresji zazwyczaj możemy powiązać ją z jakimś wydarzeniem” – mówi Clayton – „np. utratą pracy lub poważnym problemem medycznym. „Możemy zidentyfikować czynnik wywołujący”.

„Im więcej epizodów, tym mniejsze prawdopodobieństwo, że jest to związane z jakimś wydarzeniem” – mówi, być może z powodu zmian w mózgu.

Uzyskiwanie pomocy w przypadku depresji w małżeństwie: Co się sprawdza?

Jeśli para zdecyduje, że potrzebna jest profesjonalna pomoc, partner w depresji może najpierw pójść sam, mówi Jones. Zauważył też, że niektórzy partnerzy bez depresji próbują namówić osobę z depresją do skorzystania z pomocy, a ta nie chce iść.

Jak mówi, wspólne wizyty u terapeuty mogą dać parze cenną perspektywę. „Terapeuta pełni rolę mediatora” – mówi. „Nie jest to sesja obwiniania, ale raczej terapeuta pomaga osobie cierpiącej na depresję dostrzec, że przyczynia się ona do powstania problemu. Jeśli poprawi się stan depresji, może to poprawić sytuację w małżeństwie”.

Włoscy badacze dokonali przeglądu danych dotyczących tego, czy terapia par jest lepszym sposobem leczenia depresji u jednego z partnerów i nie stwierdzili różnicy między terapią par a terapią indywidualną w zakresie objawów depresji. Jednak terapia par lepiej redukowała „niepokój w związku” – donoszą autorzy badania na łamach czasopisma „Psychiatric Quarterly”.

Często rozmowa o depresji – czy to w cztery oczy, czy z partnerem podczas terapii – zwraca uwagę na inne problemy w małżeństwie, których rozwiązanie pomaga złagodzić depresję, twierdzi Sherman.

Łączenie terapii rozmownej z lekami przeciwdepresyjnymi w leczeniu depresji

Jeśli depresja nie ustępuje pod wpływem terapii behawioralnej lub konwersacyjnej, lekarz może zdecydować o przepisaniu leku przeciwdepresyjnego lub może przepisać go razem z terapią.

Leki przeciwdepresyjne mogą pomóc, mówi Clayton. „Leki i terapia są często bardzo przydatne”. Jeśli depresja jest łagodniejsza, jeden lub drugi może być wystarczający, mówi; jeśli jest to bardziej poważne, leczenie kombinowane może być lepsze.

W badaniu opublikowanym w Journal of Consulting and Clinical Psychology naukowcy z Uniwersytetu Stanforda porównali u 656 pacjentów z przewlekłą depresją stosowanie samych leków, samej terapii lub ich kombinacji. Doszli do wniosku, że połączenie tych dwóch metod powoduje szybszą i pełniejszą remisję przewlekłej depresji.

Jak wiele leków, leki przeciwdepresyjne mogą wchodzić w interakcje z innymi lekami i powodować działania niepożądane. Pacjenci powinni zawsze informować lekarza o lekach, które przyjmują, a w razie wystąpienia działań niepożądanych – skontaktować się z nim. Może zostać przepisana inna klasa leków przeciwdepresyjnych.

Depresja a związki: Rokowanie?

Czasami partner osoby chorej na depresję czuje się odpowiedzialny i pozostaje w związku, nawet jeśli staje się bardziej opiekunem niż współmałżonkiem.

Częściej jednak, jeśli depresja trwa przez lata, partner ma jej dość i dąży do rozwodu – mówi Ahrons.

Które pary mają największe szanse na pozostanie razem? Te, które uznają depresję za problem, próbują ją złagodzić i rozmawiają ze sobą.

Pamiętasz młodą parę z początku tej historii? Ta świeżo upieczona matka i jej mąż wzmocnili swoje małżeństwo, gdy przyznali się do depresji i podjęli leczenie – mówi Sherman.

Podczas konsultacji żona przyznała, że ma ambiwalentne uczucia wobec zostania matką. Mąż nie zgadzał się z jej prowadzeniem domu, a jego niezadowolenie wzrosło jeszcze bardziej, gdy macierzyństwo zmniejszyło ilość czasu przeznaczanego na sprzątanie. Niezadowolenie małżeńskie mogło przyczynić się do jej depresji.

Pracowali więc nad tymi problemami. On złagodził standardy sprzątania. Rozmawiała o swojej ambiwalencji wobec macierzyństwa. Sherman odkrył, że jej głównym źródłem był brak pewności siebie.

„Jej depresja minęła, gdy tylko zaczęli rozmawiać” – mówi Sherman. Ich relacje uległy poprawie.

„Kiedy rozmawiałam z nimi po raz ostatni” – relacjonuje – „dobrze im się powodziło”.

Chociaż mężczyźni nie zawsze mówią o uczuciach depresyjnych, depresja u mężczyzn jest zjawiskiem powszechnym. Lekarz wyjaśnia objawy klinicznej lub dużej depresji u mężczyzn oraz dlaczego mężczyznom często trudno jest przyznać się do depresji.

W rzeczywistości depresja dotyka obu płci. Zakłóca ona relacje międzyludzkie, przeszkadza w pracy i codziennych czynnościach. Objawy depresji u mężczyzn są podobne do objawów depresji u kobiet. Jednak mężczyźni mają tendencję do wyrażania tych objawów w inny sposób. Do typowych objawów depresji należą: utrata zainteresowania zwykle przyjemnymi czynnościami, zmęczenie, zmiany apetytu, zaburzenia snu i apatia. U kobiet depresja może częściej wywoływać uczucie smutku i bezwartościowości. Z kolei u mężczyzn depresja może częściej powodować wycofanie, drażliwość, agresję lub wrogość.

Dlaczego depresja u mężczyzn często nie jest rozpoznawana?

Istnieje kilka powodów, dla których objawy klinicznej depresji u mężczyzn nie są powszechnie rozpoznawane. Na przykład mężczyźni mają tendencję do zaprzeczania swoim problemom, ponieważ powinni „być silni”. Ponadto kultura amerykańska sugeruje, że wyrażanie emocji jest w dużej mierze cechą kobiecą. W rezultacie mężczyźni cierpiący na depresję częściej mówią o fizycznych objawach depresji – takich jak uczucie zmęczenia – niż o objawach związanych z emocjami.

Czy depresja u mężczyzn wpływa na pożądanie seksualne i sprawność seksualną?

Tak. Depresja u mężczyzn może wpływać na pożądanie seksualne i sprawność seksualną. Niestety, niektóre leki przeciwdepresyjne i inne mogą mieć taki sam wpływ. Mężczyźni często niechętnie przyznają się do problemów ze swoją seksualnością. Wielu z nich błędnie sądzi, że problemy te są związane z ich męskością, podczas gdy w rzeczywistości są one spowodowane problemem medycznym, takim jak depresja kliniczna.

Jakie są niektóre zauważalne objawy depresji u mężczyzn?

Mężczyźni rzadziej przejawiają bardziej „typowe” objawy depresji, takie jak smutek. Depresja u mężczyzn może powodować ukrywanie przez nich swoich uczuć. Zamiast wyrażać przygnębiony nastrój, mogą wydawać się bardziej drażliwi i agresywni.

Z tych powodów wielu mężczyzn – a także lekarzy i innych pracowników służby zdrowia – może nie rozpoznać problemu jako depresji.

Jakie są konsekwencje nieleczonej depresji u mężczyzn?

Depresja u mężczyzn może mieć katastrofalne skutki. CDC podaje, że mężczyźni w Stanach Zjednoczonych trzy do czterech razy częściej niż kobiety popełniają samobójstwo. Od 75% do 80% wszystkich osób, które popełniają samobójstwo w USA, to mężczyźni. Chociaż więcej kobiet podejmuje próby samobójcze, to jednak więcej mężczyzn doprowadza do końca swój żywot. Może to wynikać z faktu, że mężczyźni mają tendencję do stosowania bardziej zabójczych i brutalnych metod popełniania samobójstwa, takich jak użycie broni palnej zamiast przedawkowania tabletek.

Dlaczego depresja u mężczyzn jest tak trudna do zaakceptowania?

W rozpoznawaniu i leczeniu depresji szczególnie ważne jest zrozumienie, w jaki sposób mężczyźni w naszym społeczeństwie są wychowywani do określonego zachowania. Depresję u mężczyzn często można przypisać oczekiwaniom kulturowym. Mężczyźni mają odnosić sukcesy. Powinni panować nad swoimi emocjami. Muszą panować nad sobą. Te oczekiwania kulturowe mogą maskować niektóre z prawdziwych objawów depresji. Zamiast tego mężczyźni mogą przejawiać agresję i gniew – postrzegane jako bardziej akceptowalne zachowanie „twardziela”.

Czy depresja u mężczyzn jest napiętnowana?

Tak. Mężczyznom na ogół trudniej jest poradzić sobie z piętnem depresji. Bardziej prawdopodobne jest, że radzą sobie z objawami pijąc alkohol, nadużywając narkotyków lub podejmując inne ryzykowne zachowania. Wielu mężczyzn unika rozmowy o uczuciach depresyjnych z przyjaciółmi lub rodziną.

Czy depresja jest powszechna u starszych mężczyzn?

Chociaż depresja nie jest normalną częścią procesu starzenia się, u starszych mężczyzn mogą występować schorzenia, takie jak choroby serca, udar, rak lub inne czynniki stresogenne, które mogą przyczynić się do depresji. Na przykład, może dojść do nadmiernej utraty (np. przyjaciół, zdrowia fizycznego, małżonka, dochodów, znaczącej pracy). Przejście na emeryturę jest trudne dla wielu mężczyzn, ponieważ nie mają oni żadnej rutyny ani ustalonego harmonogramu, którego mogliby się trzymać. Zmiany te mogą zwiększać odczuwany przez nich stres, a utrata poczucia własnej wartości może przyczynić się do depresji. Ponadto śmierć członków rodziny i przyjaciół, pojawienie się innych problemów zdrowotnych oraz przyjmowanie niektórych leków może przyczynić się do wystąpienia depresji u mężczyzn.

Jak leczy się depresję u mężczyzn?

Ponad 80% osób z depresją – zarówno mężczyzn, jak i kobiet – można skutecznie leczyć za pomocą leków przeciwdepresyjnych, psychoterapii, kombinacji obu tych metod. lub technik stymulacji mózgu, takich jak ECT (terapia elektrowstrząsowa) lub TMS (przezczaszkowa stymulacja magnetyczna). Jeśli nie masz pewności, do kogo zwrócić się o pomoc w związku z depresją, zapoznaj się z poniższą listą opracowaną przez Narodowy Instytut Zdrowia Psychicznego:

• Gminne ośrodki zdrowia psychicznego

• Programy pomocy pracownikom

• Lekarze rodzinni

• Służby rodzinne/agencje socjalne

• Organizacje opieki zdrowotnej

• Szpitalne oddziały psychiatryczne i przychodnie

• Lokalne towarzystwa medyczne lub psychiatryczne

• Specjaliści w dziedzinie zdrowia psychicznego, tacy jak psychiatrzy, psychologowie, pracownicy socjalni lub doradcy ds. zdrowia psychicznego

• Prywatne kliniki i placówki

• Przychodnie szpitali państwowych

• Programy powiązane z uniwersytetem lub szkołą medyczną

Lekarz wyjaśnia różne rodzaje psychoterapii i ich zastosowanie w leczeniu depresji.

Rodzaje psychoterapii

Istnieje kilka rodzajów psychoterapii, ale wszystkie mają ten sam cel – zrozumieć przyczyny depresji, pomóc pacjentowi poczuć się lepiej i nauczyć go, jak radzić sobie z tym, co czuje. Chodzi o to, by śledzić swoje nastroje i ćwiczyć nowe sposoby reagowania na ludzi i zdarzenia.

• Terapia indywidualna obejmuje tylko Ciebie i terapeutę.

• Terapia grupowa odbywa się z udziałem dwóch lub więcej innych pacjentów. Pomocne może być przekonanie się, że inni mają takie same problemy jak Ty.

• Terapia dla par pomaga współmałżonkowi lub partnerowi zrozumieć depresję. Dowiadują się, jak ich słowa i działania mogą pomóc.

• Terapia rodzinna pozwala bliskim dowiedzieć się, jak depresja wpływa na pacjenta i jak mogą go wspierać.

Terapeuci mają różne sposoby udzielania pomocy. Nazywa się to ich podejściem. Terapeuta może stosować kombinację tych różnych metod.

• Terapia interpersonalna pomaga ludziom zmienić ich zachowanie w kontaktach z rodziną i przyjaciółmi. Pomaga w lepszym porozumiewaniu się i poprawie poczucia własnej wartości. Terapia trwa zazwyczaj 3 lub 4 miesiące.

• Terapia psychodynamiczna zajmuje się problemami, które mogły mieć swój początek w dzieciństwie. Może ona trwać kilka miesięcy, a nawet lat.

• Terapia poznawczo-behawioralna pomaga zrozumieć i zmienić błędne przekonania i negatywne uczucia. Ćwiczenia wykonywane w domu mogą pomóc w uświadomieniu sobie swoich myśli i wprowadzeniu pozytywnych zmian.

Zapisz swoje cele terapii i omów je z terapeutą. W miarę upływu czasu sprawdzaj, czy robisz postępy. Po kilku wizytach terapeuta powinien być w stanie powiedzieć, jak długo może trwać terapia.

Depresję można również leczyć za pomocą leków, takich jak antydepresanty. Niektórzy ludzie lepiej radzą sobie z terapią, a inni z lekami. Niektórzy stosują oba sposoby leczenia depresji. Porozmawiaj z terapeutą o tym, które podejście jest dla Ciebie najlepsze.

Możesz poczuć się lepiej

Staraj się jak najlepiej wykorzystać terapię. Dotrzymuj terminów spotkań. Ćwicz ćwiczenia zadane przez terapeutę. Leczenie pomaga, a bez niego może się pogorszyć.

Aby znaleźć terapeutę, zapytaj członków rodziny i przyjaciół, którym ufasz. Porozmawiaj z lekarzem. Poczytaj o terapeutach w Internecie. Możesz też zadzwonić do gminnego ośrodka zdrowia psychicznego. Pamiętaj, że nie musisz sam radzić sobie z depresją. Pomoc jest dostępna.