Nie możesz się połapać we wszystkich terminach związanych z cukrzycą? Lekarz przedstawia słowniczek, w którym znajdziesz wszystko, co musisz wiedzieć, od A do Z.
Acesulfam-k:
Sztuczna substancja słodząca stosowana zamiast cukru; nie zawiera węglowodanów ani cukru, dlatego nie ma wpływu na poziom cukru we krwi. Ta substancja słodząca jest często stosowana w połączeniu z innymi sztucznymi substancjami słodzącymi w przetworzonej żywności niskokalorycznej. Jest on również stosowany jako słodzik stołowy pod nazwami handlowymi Sunette, Sweet One i Swiss Sweet.
Aceton:
Związek chemiczny powstający we krwi, gdy organizm rozkłada na energię tłuszcz zamiast cukru. Powszechnie wytwarzanie acetonu przez organizm nazywane jest „ketozą”. Dochodzi do niej, gdy występuje bezwzględny lub względny niedobór insuliny, przez co cukry nie mogą dostać się do komórek w celu uzyskania energii. Organizm stara się wtedy wykorzystać inne źródła energii, takie jak białka z mięśni i tłuszcz z komórek tłuszczowych. Aceton przenika przez organizm do moczu.
Kwasica:
Zbyt duża ilość kwasu w organizmie, zwykle w wyniku produkcji ketonów, takich jak aceton, gdy komórki są głodzone; u osób z cukrzycą najczęstszy rodzaj kwasicy to kwasica ketonowa.
Ostry:
Nagłe pojawienie się objawów, zwykle poważnych, trwających przez określony czas.
Gruczoły nadnercza:
Dwa gruczoły dokrewne, które znajdują się na szczycie nerek, wytwarzają i uwalniają hormony stresu, takie jak adrenalina, która stymuluje metabolizm węglowodanów, noradrenalina, która przyspiesza bicie serca i podnosi ciśnienie krwi, oraz hormony kortykosteroidowe, które kontrolują sposób, w jaki organizm wykorzystuje tłuszcze, białka, węglowodany i minerały, a także pomagają zmniejszyć stan zapalny. Produkują także hormony płciowe, takie jak testosteron, oraz mogą wytwarzać DHEA i progesteron.
Cukrzyca dorosłych:
Termin określający cukrzycę typu 2, który nie jest już stosowany, ponieważ ten typ cukrzycy jest obecnie powszechnie spotykany u dzieci; „cukrzyca nieinsulinozależna” jest również uważana za niewłaściwe określenie cukrzycy typu 2, ponieważ pacjenci z tym typem cukrzycy mogą w pewnym momencie wymagać podawania insuliny.
Advantame:
Zatwierdzony przez FDA substytut cukru podobny do aspartamu; może być stosowany zarówno jako słodzik stołowy, jak i składnik potraw. Advantame może być również stosowany w wypiekach, napojach bezalkoholowych i innych napojach bezalkoholowych, gumie do żucia, cukierkach, lukrach, mrożonych deserach, żelatynach i puddingach, dżemach i galaretkach, przetworach owocowych i sokach owocowych, polewach i syropach.
Działanie niepożądane:
Działanie szkodliwe.
Ćwiczenia aerobowe: Każda rytmiczna aktywność fizyczna, która wykorzystuje duże grupy mięśni i powoduje, że serce i płuca pracują ciężej niż w stanie spoczynku. Ćwiczenia te, zwane również ćwiczeniami kardio, mają udowodniony wpływ na obniżenie poziomu cukru we krwi.
Albuminuria:
Kiedy nerki ulegają uszkodzeniu, zaczynają wydzielać białko do moczu. Albumina jest małym, obfitym białkiem występującym we krwi, które łatwiej niż inne białka przechodzi przez filtr nerkowy do moczu. Albuminuria występuje u około 30%-45% osób, które chorują na cukrzycę typu 1 od co najmniej 10 lat. U osób, u których niedawno zdiagnozowano cukrzycę typu 2, nerki mogą już wykazywać oznaki rozlania niewielkich ilości białka, zwane „mikroalbuminurią”. Może to być wynikiem cukrzycy lub innych chorób występujących w połączeniu z cukrzycą, takich jak wysokie ciśnienie krwi. Białko w moczu zwiększa ryzyko rozwoju schyłkowej niewydolności nerek. Oznacza to również, że dana osoba jest szczególnie narażona na rozwój chorób układu krążenia.
Komórka alfa:
Rodzaj komórek w obszarze trzustki zwanym wysepkami Langerhansa; komórki alfa wytwarzają i uwalniają hormon zwany glukagonem. Glukagon działa w bezpośredniej opozycji do insuliny – zwiększa ilość glukozy we krwi poprzez uwalnianie zmagazynowanego cukru z wątroby.
Anomalia:
Wady wrodzone; odchylenie od normy lub średniej.
Przeciwciała:
Białka, które organizm wytwarza w celu ochrony przed obcymi substancjami, takimi jak bakterie lub wirusy.
Środek przeciwcukrzycowy:
Substancja, która pomaga osobom chorym na cukrzycę kontrolować poziom cukru we krwi (patrz insulina, doustne leki przeciwcukrzycowe).
Antygeny:
Substancje, które wywołują w organizmie reakcję immunologiczną, identyfikując substancje lub znaczniki na komórkach; organizm wytwarza przeciwciała, aby zwalczać antygeny lub substancje szkodliwe i próbuje je wyeliminować.
tętnica:
Naczynie krwionośne, które przenosi krew z serca do innych części ciała; tętnice są grubsze niż żyły i mają mocniejsze, bardziej elastyczne ściany. Tętnice czasami pokrywają się blaszkami miażdżycowymi, co jest procesem znanym jako miażdżyca. Blaszki te mogą stać się kruche i pękać, prowadząc do powikłań związanych z cukrzycą, takich jak zawały serca i udary mózgu.
Sztuczna trzustka:
Czujnik glukozy połączony z urządzeniem do podawania insuliny; oba urządzenia są połączone ze sobą w tak zwany „system pętli zamkniętej”. Innymi słowy, jest to system, który nie tylko potrafi określić poziom glukozy w organizmie, ale także pobiera tę informację i uwalnia odpowiednie ilości insuliny dla danego poziomu cukru, który właśnie zmierzył. Sztuczna trzustka może regulować ilość uwalnianej insuliny, dlatego niski poziom cukru powoduje, że urządzenie zmniejsza podawanie insuliny. Obecnie prowadzone są próby z wykorzystaniem sztucznej trzustki, a nadzieja, że system ten będzie dostępny na rynku w ciągu 5 lat, jest ogromna. Prowadzone są również badania nad opracowaniem wersji tego systemu, którą można by wszczepiać.
Sztuczne substancje słodzące: Nazywane również nieodżywczymi substancjami słodzącymi, obejmują niskokaloryczne i bezkaloryczne substancje słodzące lub substytuty cukru. Nadają one słodki smak przy mniejszej liczbie kalorii niż cukier stołowy, syrop kukurydziany lub koncentraty soków owocowych. Przykładami są aspartam (NutraSweet i Equal), sukraloza (Splenda), acesulfam potasowy, neotam i sacharyna (Sweet’N Low).
Aspartam:
Sztuczna substancja słodząca stosowana zamiast cukru, ponieważ ma niewiele kalorii; sprzedawana jako „Equal” i „NutraSweet”.
Bezobjawowy:
Brak objawów; brak wyraźnych oznak obecności choroby.
Miażdżyca:
Choroba tętnic spowodowana odkładaniem się złogów cholesterolu w ścianach tętnic; blaszki miażdżycowe mogą narastać i powodować zwężenie tętnic lub mogą stać się kruche i pękać, tworząc skrzepy krwi, które powodują zawały serca i udary mózgu. Tętnice doprowadzające krew do serca mogą ulec znacznemu zwężeniu, zmniejszając dopływ bogatej w tlen krwi do serca, zwłaszcza w okresach wzmożonej aktywności.
Test na obecność autoprzeciwciał:
To badanie krwi, zwane testem autoprzeciwciała transportera cynku 8 (ZnT8Ab), jest wykorzystywane wraz z innymi informacjami i wynikami testów w celu ustalenia, czy dana osoba ma cukrzycę typu 1, a nie inny typ cukrzycy.
Choroba autoimmunologiczna:
Zaburzenie układu odpornościowego organizmu, w którym układ odpornościowy błędnie atakuje sam siebie; przykładami takich chorób są: cukrzyca typu 1, nadczynność tarczycy spowodowana chorobą Gravesa-Basedowa i niedoczynność tarczycy spowodowana chorobą Hashimoto.
Neuropatia autonomiczna:
Uszkodzenie nerwów w części układu nerwowego, której nie możemy świadomie kontrolować; nerwy te kontrolują nasz układ trawienny, naczynia krwionośne, układ moczowy, skórę i narządy płciowe. Nerwy autonomiczne nie są kontrolowane przez człowieka i funkcjonują samodzielnie.
Retinopatia tła:
Jest to najłagodniejsza postać choroby oczu spowodowanej cukrzycą; może wiązać się z normalnym widzeniem. Przy dłuższym czasie trwania cukrzycy lub przy niekontrolowanym poziomie cukru we krwi, uszkodzenie oka może przejść w poważniejszą postać.
Częstość podstawowa:
Ilość insuliny potrzebna do opanowania normalnych dobowych wahań stężenia glukozy we krwi; większość ludzi stale produkuje insulinę, aby opanować wahania stężenia glukozy występujące w ciągu dnia. U osoby chorej na cukrzycę podawanie stałej ilości insuliny na niskim poziomie za pomocą pompy insulinowej naśladuje to normalne zjawisko.
Komórka beta:
Rodzaj komórek w obszarze trzustki zwanym wysepkami Langerhansa; komórki beta wytwarzają i uwalniają insulinę, która pomaga kontrolować poziom glukozy we krwi.
Insulina biosyntetyczna:
Genetycznie modyfikowana insulina ludzka; w przeciwieństwie do insulin krowich (wołowych) lub wieprzowych (wieprzowych), ta insulina ma znacznie mniejsze ryzyko wywołania reakcji alergicznej u osób, które ją stosują. Producenci insuliny syntetycznej wytwarzają ją w postaci krótko działającej, która pokrywa zapotrzebowanie na cukry w czasie posiłków; produkują także insuliny dłużej działające, które pokrywają zapotrzebowanie na cukry między posiłkami i na czczo, np. w nocy.
Glukoza we krwi:
Patrz: glukoza.
Monitorowanie lub testowanie stężenia glukozy we krwi:
Metoda sprawdzania poziomu cukru we krwi; domowe monitorowanie poziomu glukozy we krwi polega na nakłuciu palca lancetem, umieszczeniu kropli krwi na pasku testowym i włożeniu paska testowego do glukometru, który wyświetla poziom glukozy we krwi. Badanie poziomu cukru we krwi może być również wykonane w laboratorium. U osób z cukrzycą insulinozależną zaleca się monitorowanie stężenia glukozy we krwi trzy lub cztery razy dziennie. W zależności od sytuacji można zalecić kontrolę stężenia glukozy przed posiłkami, dwie godziny po posiłkach, w porze snu, w środku nocy oraz przed i po wysiłku fizycznym.
Ciśnienie krwi:
Pomiar ciśnienia lub siły nacisku krwi na naczynia krwionośne (tętnice); ciśnienie krwi zapisuje się jako dwie liczby. Pierwsza liczba lub liczba górna nazywana jest ciśnieniem skurczowym i jest miarą ciśnienia w tętnicach, gdy serce bije i wtłacza więcej krwi do tętnic. Druga liczba, zwana ciśnieniem rozkurczowym, to ciśnienie w tętnicach, kiedy serce odpoczywa pomiędzy uderzeniami. Idealne ciśnienie krwi dla osób z cukrzycą, które nie są w ciąży, wynosi 130/80 lub mniej.
Cukier we krwi:
Jest to cukier znajdujący się w krwiobiegu, nazywany również glukozą we krwi. Osoby z cukrzycą typu 2 mają zbyt wysoki poziom cukru we krwi, ponieważ poziom insuliny lub jej działanie nie są prawidłowe.
Azot mocznikowy we krwi (BUN):
Produkt przemiany materii, który jest wydalany z moczem; jest oznaczany we krwi jako pośrednia miara sprawności nerek. Zwiększone stężenie BUN we krwi może wskazywać na wczesne uszkodzenie nerek, co oznacza, że nerki nie wydalają skutecznie BUN.
Wskaźnik masy ciała (BMI):
Obliczenie oparte na wzroście i wadze użytkownika, pozwalające zaklasyfikować go do kategorii osób z niedowagą, o prawidłowej wadze, z nadwagą lub otyłych. Wskaźnik BMI pozwala zorientować się, jakie jest ryzyko wystąpienia problemów zdrowotnych w zależności od wagi. Swój wskaźnik można obliczyć tutaj.
Krucha cukrzyca:
Kiedy poziom cukru we krwi osoby chorej często zmienia się bardzo szybko z wysokiego na niski i z niskiego na wysoki.
Bunion:
Zgrubienie lub wybrzuszenie na pierwszym stawie dużego palca spowodowane obrzękiem woreczka z płynem pod skórą i nieprawidłowościami w stawie; kobiety są zwykle dotknięte tym problemem z powodu ciasno dopasowanych lub spiczastych butów lub wysokich obcasów, które wywierają nacisk na palce, wymuszając ruch stawu na zewnątrz. Osoby z płaskostopiem lub niskim łukiem również są podatne na powstawanie wysklepień. Dobrze dopasowane i wyściełane obuwie może zapobiegać powstawaniu wyrostków. Bułki mogą prowadzić do innych problemów, takich jak poważne infekcje spowodowane uciskiem dużego palca na inne palce.
Modzel:
Mały obszar skóry, zwykle na stopie, który stał się gruby i twardy w wyniku tarcia lub nacisku; modzele mogą prowadzić do innych problemów, np. poważnych infekcji. Dobrze dopasowane obuwie może zapobiegać powstawaniu modzeli.
Kalorie:
Energia pochodząca z pożywienia; niektóre produkty spożywcze mają więcej kalorii niż inne. Niektóre pokarmy mają więcej kalorii niż inne. Tłuszcze mają więcej kalorii niż białka i węglowodany. Większość warzyw ma ich niewiele.
Węglowodany:
Jedna z trzech głównych klas pokarmów i źródło energii; węglowodany to głównie cukry i skrobie, które organizm rozkłada na glukozę (cukier prosty, który organizm może wykorzystać do odżywiania komórek).
Liczenie węglowodanów:
Technika planowania posiłków polegająca na śledzeniu gramów węglowodanów w jedzeniu, aby upewnić się, że nie zjadasz więcej niż określoną ilość podczas danego posiłku. Można liczyć każdą porcję węglowodanów, ponieważ każda porcja węglowodanów ma 15 gramów. Jeśli wybierzesz tę strategię, lekarz lub edukator w zakresie cukrzycy poinformuje Cię, ile węglowodanów ogółem należy spożywać w każdym posiłku lub jaka powinna być ich całkowita dzienna ilość.
Kardiolog:
Lekarz zajmujący się osobami cierpiącymi na choroby serca; specjalista w dziedzinie chorób serca.
Sercowo-naczyniowy:
Odnosi się do serca i naczyń krwionośnych (tętnic, żył i naczyń włosowatych).
Certyfikowany Edukator Diabetologiczny (CDE):
Pracownik służby zdrowia posiadający certyfikat American Association of Diabetes Educators (AADE), który uczy osoby chore na cukrzycę, jak radzić sobie z chorobą.
Cholesterol:
Woskowa, bezwonna substancja wytwarzana przez wątrobę, która jest niezbędnym składnikiem ścian komórkowych i nerwów; cholesterol odgrywa ważną rolę w takich funkcjach organizmu, jak trawienie i wytwarzanie hormonów. Cholesterol nie tylko jest wytwarzany przez organizm, ale także pochodzi z pokarmów zwierzęcych, które spożywamy. Zbyt duża ilość cholesterolu we krwi powoduje wzrost cząsteczek zwanych LDL („zły” cholesterol), co zwiększa odkładanie się blaszek miażdżycowych w ścianach tętnic i prowadzi do miażdżycy.
Klaudynacja:
Patrz: klaudynacja przerywana.
Śpiączka:
Nagły wypadek, w którym osoba nie jest przytomna; może wystąpić u osób z cukrzycą, ponieważ poziom cukru we krwi jest zbyt wysoki lub zbyt niski.
Zjawisko świtu:
Wzrost poziomu cukru we krwi we wczesnych godzinach porannych.
Odwodnienie:
Duża utrata wody w organizmie; jeśli u osoby chorej na cukrzycę poziom cukru we krwi jest bardzo wysoki, powoduje to zwiększoną utratę wody poprzez zwiększone wydalanie moczu, a tym samym ogromne pragnienie.
Cukrzyca:
Patrz: cukrzyca typu 1 i cukrzyca typu 2.
Żywność przyjazna cukrzycy:
Każda żywność, która jest zdrowa dla osoby chorej na cukrzycę. Ponieważ nie ma specjalnych produktów, które muszą być spożywane przez osoby chore na cukrzycę, można zakwalifikować prawie każdą zdrową żywność. Ostrzeżenie: Niektóre pakowane produkty, które nie są szczególnie zdrowe, mogą być oznaczone jako „przyjazne dla chorych na cukrzycę”, dlatego zawsze sprawdzaj etykiety z wartościami odżywczymi.
Cukrzycowa kwasica ketonowa (DKA):
Ciężki, zagrażający życiu stan, który jest wynikiem hiperglikemii (wysokiego poziomu cukru we krwi), odwodnienia i nagromadzenia kwasów, wymagający doraźnego leczenia płynami i insuliną; DKA występuje, gdy nie ma wystarczającej ilości insuliny i komórki są głodne cukrów. Uaktywnia się alternatywne źródło energii, zwane ketonami. W systemie tworzy się nagromadzenie kwasów. Kwasica ketonowa może prowadzić do śpiączki, a nawet śmierci.
Dietetyk:
Ekspert w dziedzinie żywienia, który pomaga ludziom zaplanować rodzaj i ilość spożywanych pokarmów w zależności od szczególnych potrzeb zdrowotnych; zarejestrowany dietetyk (RD) posiada specjalne kwalifikacje.
Dietetyk:
Jest to specjalista, który został przeszkolony w zakresie nauki o żywieniu i doradza innym w kwestii zdrowego odżywiania. Niektórzy dietetycy są zarejestrowanymi dietetykami (RD lub RDN); ten certyfikat oznacza, że dana osoba ukończyła wyższy poziom szkolenia i zdała egzamin rejestracyjny.
Identyfikacja medyczna w nagłych wypadkach:
Karty, bransoletki lub naszyjniki z pisemną informacją, używane przez osoby z cukrzycą lub innymi problemami zdrowotnymi w celu ostrzegania innych w przypadku nagłego zagrożenia zdrowotnego, np. śpiączki.
Endokrynolog:
Lekarz zajmujący się leczeniem osób z problemami hormonalnymi.
Listy wymiany:
Sposób grupowania produktów spożywczych, aby pomóc osobom stosującym specjalne diety w utrzymaniu diety; każda grupa zawiera wykaz produktów spożywczych w odpowiedniej wielkości porcji. Każda grupa zawiera wykaz produktów spożywczych w danej porcji. Osoba może wymienić lub zamienić porcję żywności z jednej grupy na inną porcję z tej samej grupy. Listy dzielą produkty na sześć grup: skrobia/chleb, mięso, warzywa, owoce, mleko i tłuszcze. Jedna porcja każdego produktu z danej grupy zawiera mniej więcej taką samą ilość węglowodanów, białka, tłuszczu i kalorii.
Badanie stężenia glukozy w osoczu na czczo (FPG):
Preferowana metoda badania przesiewowego w kierunku cukrzycy; test FPG mierzy poziom cukru we krwi osoby, która nie je nic na czczo przez co najmniej 8 godzin. Prawidłowe stężenie glukozy we krwi na czczo wynosi mniej niż 100 miligramów na decylitr lub mg/dl. Stężenie glukozy w osoczu krwi na czczo większe niż 100 mg/dl i mniejsze niż 126 mg/dl oznacza, że dana osoba ma upośledzone stężenie glukozy na czczo, ale może nie mieć cukrzycy. Diagnozę cukrzycy stawia się, gdy stężenie glukozy we krwi na czczo jest większe niż 126 mg/dl i gdy badania krwi potwierdzą nieprawidłowe wyniki. Testy te można powtórzyć w kolejnym dniu lub poprzez pomiar stężenia glukozy 2 godziny po posiłku. Wyniki powinny wykazywać podwyższone stężenie glukozy we krwi powyżej 200 mg/dl.
Tłuszcze:
Substancje, które pomagają organizmowi w wykorzystaniu niektórych witamin i utrzymaniu zdrowej skóry; są również głównym sposobem magazynowania energii przez organizm. W żywności występuje wiele rodzajów tłuszczów – tłuszcze nasycone, nienasycone, wielonienasycone, jednonienasycone i tłuszcze trans. Aby utrzymać poziom cholesterolu i trójglicerydów (lipidów) we krwi na poziomie jak najbardziej zbliżonym do normalnego, Amerykańskie Stowarzyszenie Diabetyków zaleca ograniczenie ilości tłuszczów nasyconych i cholesterolu w diecie. Tłuszcze nasycone przyczyniają się do wzrostu stężenia złego cholesterolu LDL we krwi. Ilość tłuszczów nasyconych powinna być ograniczona do mniej niż 10% całkowitego spożycia kalorii, a ilość cholesterolu w diecie powinna być ograniczona do 300 mg/dobę.
Błonnik:
Rodzaj węglowodanów, których organizm nie jest w stanie strawić. Nie może zostać rozłożony na cukier. Można go znaleźć w owocach, warzywach, fasoli, pełnych ziarnach i orzechach. Pokarmy bogate w błonnik są zwykle nieporęczne i wymagają dodatkowego żucia, dlatego mogą wspomóc wysiłki zmierzające do utraty wagi, ponieważ pomagają dłużej czuć się sytym. Błonnik odgrywa ważną rolę w procesie trawienia, a jego spożywanie w odpowiedniej ilości może również pomóc w poprawie poziomu cukru we krwi.
Prowadzenie dziennika żywieniowego (śledzenie posiłków):
Proces zapisywania lub rejestrowania w inny sposób tego, co się je. Badania wykazały, że śledzenie ilości spożywanych pokarmów może pomóc w utracie wagi.
Fruktoza:
Rodzaj cukru występujący w wielu owocach i warzywach oraz w miodzie. Fruktoza jest używana do słodzenia niektórych dietetycznych produktów spożywczych, ale ten rodzaj słodzika nie jest zalecany dla osób z cukrzycą, ponieważ może mieć negatywny wpływ na poziom cukru we krwi.
Gangrena:
Obumieranie tkanek ciała, zwykle z powodu braku dopływu krwi, szczególnie w nogach i stopach.
Gastropareza:
Forma uszkodzenia nerwów, która wpływa na żołądek i jelita; w tym stanie pokarm nie jest trawiony prawidłowo i nie przemieszcza się normalnie przez żołądek i jelita. Może to powodować nudności i wymioty, ponieważ czas przejścia pokarmu jest spowolniony przez uszkodzenie nerwów. Ten rodzaj uszkodzenia nerwów może również powodować poważne problemy z niskim i zmiennym poziomem cukru we krwi.
Cukrzyca ciążowa:
Wysoki poziom cukru we krwi, który rozpoczyna się lub jest po raz pierwszy rozpoznany w czasie ciąży; zmiany hormonalne w czasie ciąży wpływają na działanie insuliny, powodując wysoki poziom cukru we krwi. Zazwyczaj poziom cukru we krwi wraca do normy po porodzie. Jednak kobiety, które chorowały na cukrzycę ciążową, są w grupie zwiększonego ryzyka zachorowania na cukrzycę typu 2 w późniejszym okresie życia. Cukrzyca ciążowa może zwiększać komplikacje podczas porodu i akcji porodowej oraz zwiększać ryzyko wystąpienia powikłań płodowych związanych ze zwiększeniem rozmiarów dziecka.
Jaskra:
Choroba oczu związana z podwyższonym ciśnieniem w oku; jaskra może uszkodzić nerw wzrokowy i spowodować zaburzenia widzenia, a nawet ślepotę.
Glukagon:
Hormon, który podnosi poziom glukozy we krwi poprzez uwalnianie zmagazynowanej glukozy z wątroby; glukagon jest czasami wstrzykiwany, gdy osoba straciła przytomność (zemdlała) z powodu niskiego poziomu cukru we krwi. Wstrzyknięty glukagon pomaga podnieść poziom glukozy we krwi.
Glukoza:
Cukier prosty znajdujący się we krwi; jest głównym źródłem energii dla organizmu; znana również jako „dekstroza”.
Tabletki glukozy:
Cukier do żucia, którego osoby chore na cukrzycę używają, aby szybko podnieść poziom cukru we krwi, gdy spada on niebezpiecznie nisko (hipoglikemia). Produkty te są dostępne w różnych smakach i postaciach, takich jak żele, płyny i proszki. Jeśli przyjmujesz lek, który sprawia, że masz skłonność do takich problemów, lekarz może zalecić ci noszenie przy sobie tabletek glukozy, zwłaszcza podczas ćwiczeń.
Test tolerancji glukozy:
Badanie pozwalające określić, czy dana osoba jest chora na cukrzycę; badanie wykonuje się w laboratorium lub w gabinecie lekarskim rano, przed jedzeniem. Przed wykonaniem testu zaleca się co najmniej 8-godzinny okres bez jedzenia. Najpierw pobierana jest próbka krwi na czczo. Następnie osoba wypija płyn z zawartością cukru. Dwie godziny później wykonuje się drugie badanie krwi. Cukrzyca jest rozpoznawana, gdy poziom cukru we krwi na czczo jest równy lub wyższy niż 126 mg/dl. Poziom cukru we krwi na czczo pomiędzy 100 mg/dl a 125 mg/dl jest klasyfikowany jako upośledzone stężenie glukozy na czczo. Jeśli wynik dwugodzinnego testu wskazuje na poziom cukru we krwi równy lub wyższy niż 200 mg/dl, uznaje się, że dana osoba jest chora na cukrzycę. Dwugodzinne stężenie glukozy we krwi pomiędzy 140 mg/dl a 199 mg/dl jest klasyfikowane jako upośledzona tolerancja glukozy.
Test na obecność hemoglobiny glikowanej (HbA1c):
Jest to ważne badanie krwi pozwalające określić, jak dobrze radzisz sobie z cukrzycą. Hemoglobina jest substancją zawartą w czerwonych krwinkach, która przenosi tlen do tkanek. Może ona również przyłączać się do cukru we krwi, tworząc substancję zwaną hemoglobiną glikowaną lub hemoglobiną A1C. Test pozwala uzyskać średni pomiar poziomu cukru we krwi z okresu od 6 do 12 tygodni i jest stosowany w połączeniu z domowym monitorowaniem poziomu glukozy w celu dostosowania leczenia. Idealny zakres dla osób z cukrzycą wynosi zazwyczaj mniej niż 7%. Test ten może być również stosowany do diagnozowania cukrzycy, gdy poziom HbA1c jest równy lub wyższy niż 6,5%.
Wysokie ciśnienie krwi:
Stan, w którym krew przepływa przez naczynia krwionośne z siłą większą niż normalnie; wysokie ciśnienie krwi obciąża serce, uszkadza tętnice i zwiększa ryzyko zawału serca, udaru mózgu i problemów z nerkami; nazywane również „nadciśnieniem”. Docelowe ciśnienie krwi u osób z cukrzycą wynosi mniej niż 130/80.
Wysoki poziom cukru we krwi:
Patrz hiperglikemia.
Domowe monitorowanie stężenia glukozy we krwi:
Sposób, w jaki dana osoba może sprawdzić, ile cukru znajduje się we krwi; zwany także „samokontrolą stężenia glukozy we krwi”. Domowe monitorowanie glukozy bada krew pełną (osocze i składniki komórek krwi); dlatego wyniki mogą się różnić od wartości laboratoryjnych, które badają wartości glukozy w osoczu. Zazwyczaj laboratoryjne wartości stężenia glukozy w osoczu mogą być wyższe niż wyniki kontroli glukozy przeprowadzonej w domu za pomocą monitora glukozy.
Hormon:
Substancja chemiczna uwalniana w jednym narządzie lub części ciała, która przemieszcza się za pośrednictwem krwi do innego obszaru, gdzie pomaga kontrolować pewne funkcje organizmu; na przykład insulina jest hormonem wytwarzanym przez komórki beta trzustki, a po uwolnieniu pobudza inne komórki do wykorzystania glukozy jako źródła energii.
Insulina ludzka:
Insulina uzyskana w drodze inżynierii biologicznej, bardzo podobna do insuliny wytwarzanej przez organizm; kod DNA służący do produkcji insuliny ludzkiej jest wprowadzany do komórek bakterii lub drożdży, a wytworzona insulina jest oczyszczana i sprzedawana jako insulina ludzka.
Hiperglikemia:
Wysoki poziom cukru we krwi; ten stan jest dość powszechny u osób z cukrzycą. Hiperglikemię może wywołać wiele czynników. Dochodzi do niej, gdy organizm nie ma wystarczającej ilości insuliny lub nie potrafi wykorzystać insuliny, którą ma.
Nadciśnienie tętnicze:
Patrz: wysokie ciśnienie krwi.
Hipoglikemia:
Niski poziom cukru we krwi; stan ten często występuje u osób z cukrzycą. Większość przypadków występuje, gdy w organizmie jest za dużo insuliny, a za mało glukozy.
Impotencja:
Nazywana również „zaburzeniami erekcji”; uporczywa niezdolność penisa do osiągnięcia lub utrzymania erekcji. Niektórzy mężczyźni mogą stać się impotentami po długotrwałym chorowaniu na cukrzycę, ponieważ nerwy i naczynia krwionośne w penisie ulegają uszkodzeniu. Szacuje się, że 50% mężczyzn, u których rozpoznano cukrzycę typu 2, doświadcza impotencji.
Rotacja miejsc wstrzyknięć:
Zmiana miejsc na ciele, w które osoba wstrzykuje insulinę; zmieniając miejsce wstrzyknięcia, wstrzyknięcia stają się łatwiejsze, bezpieczniejsze i wygodniejsze. Jeśli to samo miejsce wstrzyknięcia jest stale używane, pod skórą mogą powstać stwardniałe obszary, grudki lub wgłębienia, które uniemożliwiają prawidłowe wykorzystanie insuliny. Takie grudki lub wgłębienia nazywane są „lipodystrofiami”.
Miejsca wstrzyknięć:
Miejsca na ciele, w których najłatwiej jest wstrzykiwać insulinę.
Insulina:
Hormon produkowany przez trzustkę, który pomaga organizmowi wykorzystywać cukier do produkcji energii; insulinę produkują komórki beta trzustki.
Cukrzyca insulinozależna:
Dawny termin używany dla cukrzycy typu 1.
Mieszanka insulinowa:
Mieszanka insuliny, która zawiera insulinę krótko-, średnio- lub długo działającą; można kupić mieszankę insuliny, aby wyeliminować konieczność mieszania insuliny z dwóch butelek.
Pompa insulinowa:
Małe, skomputeryzowane urządzenie – wielkości małego telefonu komórkowego – które nosi się na pasku lub wkłada do kieszeni; pompy insulinowe mają małą, elastyczną rurkę z cienką igłą na końcu. Igła jest wprowadzana pod skórę brzucha i przyklejana taśmą. Do organizmu uwalniany jest starannie odmierzony, stały strumień insuliny.
Reakcja na insulinę:
Inny termin określający hipoglikemię u osoby chorej na cukrzycę; występuje ona, gdy osoba chora na cukrzycę wstrzyknęła sobie zbyt dużą dawkę insuliny, zjadła zbyt mało pokarmu lub ćwiczyła bez spożywania dodatkowego pokarmu.
Receptory insuliny:
Obszary na zewnętrznej części komórki, które umożliwiają insulinie z krwi przyłączenie się lub związanie z komórką; kiedy komórka i insulina zwiążą się ze sobą, komórka może pobierać glukozę z krwi i wykorzystywać ją do produkcji energii.
Insulinooporność:
Działanie insuliny na komórki mięśni, tłuszczu i wątroby staje się mniej skuteczne; efekt ten występuje zarówno w przypadku insuliny wytwarzanej w organizmie, jak i podawanej we wstrzyknięciach. Dlatego do obniżenia poziomu cukru we krwi potrzebne są większe dawki insuliny.
Zespół insulinooporności lub zespół metaboliczny:
Zespół ten definiuje się jako zespół schorzeń, które zwiększają ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2 i chorób serca. Diagnoza jest ważna, ponieważ można wprowadzić zmiany zdrowotne, które zmniejszą ryzyko.
Zespół insulinooporności lub zespół metaboliczny rozpoznaje się, gdy u danej osoby występują 3 lub więcej z poniższych czynników:
-
Ciśnienie krwi równe lub wyższe niż 130/85 mmHg
-
Poziom cukru (glukozy) we krwi na czczo równy lub wyższy niż 100 mg/dl
-
Duży obwód talii (40 lub więcej centymetrów u mężczyzn; 35 lub więcej centymetrów u kobiet)
-
Niski poziom cholesterolu HDL (poniżej 40 mg/dl w przypadku mężczyzn; poniżej 50 mg/dl w przypadku kobiet)
-
Triglicerydy równe lub wyższe niż 150 mg/dl
Wstrząs insulinowy:
Ciężki stan, który występuje, gdy poziom cukru we krwi szybko spada.
Insulina pośrednio działająca:
Pokrywa zapotrzebowanie na insulinę przez około połowę dnia lub przez noc; ten rodzaj insuliny jest często łączony z insuliną szybko lub krótko działającą. Obejmuje NPH i Lente.
Klaudynacja przerywana:
Ból mięśni nóg pojawiający się okresowo, zwykle podczas chodzenia lub ćwiczeń fizycznych; ból jest wynikiem miażdżycy naczyń krwionośnych zaopatrujących mięśnie kończyn dolnych. Klaudykacja zwykle nasila się z wiekiem i najczęściej występuje u osób w szóstej lub siódmej dekadzie życia. Do czynników ryzyka rozwoju zwężenia tętnic, które może powodować klaudynację, należą: palenie papierosów, wysokie ciśnienie krwi i cukrzyca. W leczeniu tego schorzenia dostępne są leki.
Wtryskiwacz odrzutowy:
Urządzenie wykorzystujące wysokie ciśnienie do wtłaczania insuliny przez skórę i do tkanek.
Cukrzyca typu juvenile-onset:
Dawny termin oznaczający cukrzycę typu 1.
Kwasica ketonowa:
Patrz: cukrzycowa kwasica ketonowa (DKA).
Ciała ketonowe:
Często nazywane po prostu ketonami, jeden z produktów spalania tłuszczu w organizmie; kiedy brakuje insuliny, organizm nie jest w stanie wykorzystać cukru (glukozy) do produkcji energii i rozkłada własne tłuszcze i białka. Kiedy tłuszcz jest zużywany, w moczu i krwi pojawiają się ciała ketonowe, będące kwasem. Duża ilość ketonów w organizmie może prowadzić do poważnego stanu zwanego kwasicą ketonową. Ketony można wykrywać i monitorować w moczu w warunkach domowych za pomocą takich produktów, jak Ketostix, Chemstrips i Acetest. Jeśli poziom cukru we krwi stale przekracza 250 mg/dl, jeśli jesteś chory lub jeśli jesteś w ciąży i masz cukrzycę, należy regularnie kontrolować poziom ketonów.
Choroby nerek (nefropatia):
U osoby chorej na cukrzycę nefropatia jest jednym z kilku stanów chorobowych spowodowanych zmianami w bardzo małych naczyniach krwionośnych nerek. Zmiany te powodują bliznowacenie nerek, co może w końcu doprowadzić do ich niewydolności. Nefropatia może wystąpić u osób, które chorują na cukrzycę od dłuższego czasu. Wczesnym objawem nefropatii jest wykrycie białek w moczu.
Próg nerkowy:
Patrz próg nerkowy.
Lancet:
Cienka, ostro zakończona igła do nakłuwania skóry; stosowana w monitorowaniu poziomu cukru we krwi.
Leczenie laserem:
Zastosowanie silnej wiązki światła (lasera) w celu wyleczenia uszkodzonego miejsca; osoba z cukrzycą może być poddana zabiegom laserowym w celu wyleczenia naczyń krwionośnych w oku.
Cukrzyca o późnym początku:
Dawny termin oznaczający cukrzycę typu 2.
Lipid:
Inny termin oznaczający tłuszcz lub substancję tłuszczopodobną we krwi; organizm przechowuje tłuszcz jako energię do wykorzystania w przyszłości, podobnie jak samochód, który ma rezerwowy zbiornik paliwa. Kiedy organizm potrzebuje energii, może rozłożyć lipidy na kwasy tłuszczowe i spalić je podobnie jak glukozę. Nadmierna ilość tłuszczów w diecie może powodować odkładanie się tłuszczu w ścianach tętnic – tzw. miażdżycę. Nadmiar kalorii pochodzących z tłuszczów lub innych składników odżywczych może prowadzić do zwiększenia przyrostu masy ciała.
Niski poziom cukru we krwi, niski poziom glukozy we krwi:
Patrz hipoglikemia.
Plan posiłków (planowanie posiłków): Każda strategia stosowana w celu zaplanowania tego, co zamierzasz zjeść. Termin ten może odnosić się do przestrzegania określonej diety lub może po prostu oznaczać proces wcześniejszego zastanawiania się nad tym, co zamierza się zjeść.
Metabolizm:
Wszystkie procesy fizyczne i chemiczne zachodzące w organizmie, podczas których pokarm jest rozkładany, wytwarzana jest energia i produkowane są odpady.
Mg/dL (miligramy na decylitr):
Miara określająca ilość czegoś, np. glukozy, w określonej ilości krwi.
Dawka mieszana:
Przepisana dawka insuliny, w której dwa rodzaje insuliny są połączone i wstrzykiwane jednocześnie; dawka mieszana zwykle łączy insulinę szybko działającą i dłużej działającą. Dawka mieszana może być dostarczana w ampułko-strzykawce lub mieszana w czasie wstrzyknięcia. Dawka mieszana może być przepisana w celu zapewnienia lepszej kontroli poziomu cukru we krwi.
Naturalne bezkaloryczne substancje słodzące:
Podobne do sztucznych substancji słodzących, z tą różnicą, że pochodzą z naturalnego źródła. Stewia (Truvia, PureVia itp.) jest uważana za naturalny środek słodzący, ponieważ pochodzi z rośliny stewii.
Nefropatia:
Choroba nerek spowodowana uszkodzeniem małych naczyń krwionośnych lub znajdujących się w nerkach jednostek, które oczyszczają krew; u osób, które od dłuższego czasu chorują na cukrzycę, może rozwinąć się nefropatia.
Neurolog:
Lekarz zajmujący się leczeniem osób z problemami układu nerwowego (mózgu, rdzenia kręgowego i nerwów).
Neuropatia:
Uszkodzenie nerwów; u osób, które chorowały na cukrzycę, która nie jest dobrze kontrolowana, może dojść do uszkodzenia nerwów.
Cukrzyca nieinsulinozależna:
Wcześniejsze określenie cukrzycy typu 2.
Dietetyk:
Patrz: dietetyk.
Otyłość:
Termin używany do określenia nadmiaru tkanki tłuszczowej; definiuje się go na podstawie masy ciała i wzrostu danej osoby lub jej wskaźnika masy ciała (BMI). Wskaźnik BMI powyżej 30 jest klasyfikowany jako otyłość. Otyłość sprawia, że organizm jest mniej wrażliwy na działanie insuliny. Dodatkowa tkanka tłuszczowa jest uważana za czynnik ryzyka cukrzycy.
Okulista:
Lekarz zajmujący się leczeniem osób z chorobami oczu lub urazami oczu.
Optometrysta:
Osoba profesjonalnie wyszkolona do badania oczu oraz wykrywania i leczenia problemów z oczami, a także niektórych chorób, poprzez przepisywanie i dopasowywanie soczewek korekcyjnych. Niektórzy po ukończeniu szkoły optometrii przechodzą dodatkowe szkolenie kliniczne lub odbywają staż specjalistyczny.
Doustne leki przeciwcukrzycowe:
Leki, które ludzie przyjmują w celu obniżenia poziomu cukru we krwi; doustne leki przeciwcukrzycowe są przepisywane osobom, których trzustka nadal produkuje pewną ilość insuliny. Leki te nie są stosowane w cukrzycy w czasie ciąży.
Nadwaga:
Odnosi się do osoby o wskaźniku BMI pomiędzy 25 a 29,9, która ma nadmiar tkanki tłuszczowej w organizmie. Ktoś, kto ma nadwagę
