Czasami lekarze potrzebują pomocy podczas operacji, zwłaszcza w przypadku operacji wymagających mniejszych, bardziej precyzyjnych ruchów. Właśnie w takich sytuacjach przydaje się chirurgia robotowa. Chirurgia zrobotyzowana lub wspomagana przez roboty pozwala lekarzom przeprowadzać skomplikowane zabiegi medyczne z większą dokładnością i kontrolą.
Co to jest chirurgia robotowa?
Lekarze zazwyczaj używają go podczas operacji wymagających niewielkich nacięć lub cięć (chirurgia minimalnie inwazyjna). Jest ona jednak stosowana również w chirurgii tradycyjnej.
Chirurgia robotyczna istnieje od lat 70. NASA po raz pierwszy sponsorowała projekt mający na celu zbadanie operacji wspomaganych robotami dla astronautów i żołnierzy, którzy nie mogą dostać się do ludzkich chirurgów. Naukowcy badali również wykorzystanie tego typu operacji podczas klęsk żywiołowych. Oto krótka historia chirurgii wspomaganej robotami:
-
1985: PUMA 560 przeprowadziła pierwszą operację robotyczną, biopsję mózgu
-
1988: Lekarze użyli PROBOTU podczas operacji prostaty
-
1992: ROBODOC pomagał lekarzom podczas operacji nogi
-
1990s: Wprowadzenie systemu chirurgii robotycznej, z którego korzysta dziś większość lekarzy
Jak działa chirurgia robotyczna?
Systemy chirurgii robotycznej wykorzystują mechaniczne ramiona do przeprowadzania operacji. Do jednego ramienia przymocowana jest kamera, podczas gdy inne ramiona chwytają drobne narzędzia, których lekarz używa podczas operacji. Lekarz siedzi przy konsoli w pobliżu, gdzie steruje ramionami i widzi miejsce operacji w wysokiej rozdzielczości 3D.
Przypomina to grę wideo, w której lekarz za pomocą kontrolera steruje ruchami mechanicznych ramion. Należy pamiętać, że lekarz zawsze kontroluje robota. Robi on tylko to, co nakazuje mu chirurg i nie może podejmować samodzielnych decyzji. Lekarze muszą przejść szkolenie, aby móc korzystać z urządzeń do chirurgii robotycznej.
Jakie schorzenia może leczyć chirurgia robotowa?
Lekarze stosują chirurgię robotową w leczeniu szerokiego zakresu problemów zdrowotnych, w tym:
Schorzenia przewodu pokarmowego, takie jak choroby:
-
Okrężnica
-
Rectum
-
Wątroba
-
Drogi żółciowe
-
Pęcherzyk żółciowy
-
Przełyk
-
Żołądek
-
Trzustka
Achalazja, czyli problemy z przełykaniem, również może być leczona za pomocą chirurgii robotowej. Podobnie jest z naprawą przepukliny.
Problemy z układem moczowo-płciowym, takie jak:
-
Wypadnięcie miednicy
-
Włókniaki
-
Endometrioza
-
Histerektomia
-
Nieprawidłowe krwawienie z macicy
-
Problemy z prostatą, nerkami, nadnerczami lub pęcherzem moczowym
Schorzenia neurologiczne, takie jak:
-
Choroba zwyrodnieniowa dysku
-
Przepuklina dysku
-
Skolioza
-
Zwężenie kręgosłupa
Problemy dotyczące głowy i szyi, takie jak:
-
Rak
-
Bezdech senny
-
Tonsilitis
-
Rozszczep krtani
-
Usunięcie guza
Chirurgia robotyczna może również leczyć:
-
Otyłości, w tym operacji ominięcia żołądka i rękawów żołądkowych
-
Problemy z sercem i płucami
Jakie są wady i zalety chirurgii robotowej?
W porównaniu z chirurgią konwencjonalną, chirurgia robotowa jest bardziej precyzyjna i daje lekarzom większą kontrolę i zakres ruchu. Ramiona robotów mogą obracać się o 360 stopni i docierać do niedostępnych obszarów ludzkiego ciała. Przed chirurgią robotową niektóre operacje były trudne lub wręcz niemożliwe do wykonania. Dzięki podglądowi 3D mogą oni również wyraźniej zobaczyć miejsce operacji, a nawet mikroskopijne struktury.
Inne zalety chirurgii robotowej obejmują:
-
Mniejszy ból i krwawienie
-
Mniej problemów po zabiegu, takich jak infekcje
-
Krótszy pobyt w szpitalu (zazwyczaj 1-2 noce)
-
Szybsze gojenie (pełne wyzdrowienie w ciągu 6 tygodni)
-
Szybszy powrót do codziennych czynności
-
Mniej blizn
-
Lepsza ogólna jakość życia po operacji
Podobnie jak w przypadku tradycyjnych operacji, istnieje możliwość wystąpienia infekcji i innych problemów. Chirurgia robotowa jest również droższa i wymaga dłuższego czasu w porównaniu z typowymi operacjami. Porozmawiaj z lekarzem o tym, czy chirurgia robotowa jest odpowiednia dla Twojego stanu zdrowia.
Postępy w chirurgii robotowej
Wiele szpitali w USA i Europie stosuje obecnie chirurgię robotową w leczeniu szerokiego spektrum schorzeń. Co najmniej 2200 amerykańskich szpitali zakupiło tego typu technologię. Naukowcy i firmy kontynuują prace nad mniejszymi i bardziej lekkimi prototypami chirurgii robotowej, a także nad nowymi programami szkoleniowymi dla bezpieczniejszych operacji.
Szkolenie z wykorzystaniem rozszerzonej i wirtualnej rzeczywistości
Przed udaniem się na salę operacyjną lekarze mogą wykorzystać rzeczywistość wirtualną (VR) do ćwiczenia chirurgii robotycznej. Symulator VR pokazuje rzeczywisty widok 3D tego, czego lekarze mogą się spodziewać podczas operacji i pomaga im zaplanować i przeprowadzić operacje specyficzne dla ich pacjentów przed wykonaniem ich w prawdziwym życiu.
Korzystając z rzeczywistości rozszerzonej (AR), lekarze mogą nakładać obrazy pacjentów w czasie rzeczywistym na modele 3D, aby podkreślić określone części ciała i różnice w anatomii. W VR i AR części ciała, które są trudne do zobaczenia ludzkim okiem, stają się łatwo widoczne dzięki podczerwieni i innym technologiom.
Przełomowe rozwiązania technologiczne
Z biegiem lat systemy chirurgii robotycznej stały się bardziej usprawnione i wygodniejsze w użyciu dla lekarzy. Technologia, która zasila te systemy, wciąż się doskonali. Mają one ulepszone funkcje, takie jak technologia bliskiej podczerwieni i ulepszone kamery 3D, które zapewniają widok powiększony 10-krotnie.
Lekarze przeprowadzili nawet operację na kimś w Europie – będąc w Stanach Zjednoczonych – korzystając z szybkiego połączenia światłowodowego. Ten przełom może pewnego dnia pozwolić lekarzom z Ziemi na oferowanie opieki chirurgicznej astronautom podczas misji kosmicznych. Naukowcy będą musieli najpierw rozwiązać problemy związane z transmisją danych, opóźnieniem sygnału, grawitacją i wagą sprzętu.
Naukowcy badają również w pełni zautomatyzowane operacje robotyczne, czyli operacje bez pomocy człowieka. Ten rodzaj operacji wymaga samosterującego systemu robotycznego oraz algorytmów, które automatycznie zrozumieją kroki chirurgiczne, jak również ludzkie ciało.