Z archiwum lekarza

Przez tysiąclecia rodzice mówili swoim rozwydrzonym dzieciom: „Wyjdź i baw się!”. Robiąc to, większość nie miała pojęcia, że pielęgnują emocjonalne, poznawcze, językowe i samoregulacyjne umiejętności, które budują funkcje wykonawcze i predyspozycje społeczne u dzieci, a jednocześnie wzmacniają krytyczne struktury mózgu, które wspierają dążenie do celów i ignorowanie rozproszeń.

Innymi słowy, zabawa jest potrzebna dla zdrowego rozwoju. Tak wynika z najnowszego raportu opublikowanego w czasopiśmie Pediatrics, w którym opisano, w jaki sposób zabawa rozwija te umiejętności, a jednocześnie pozwala radzić sobie z toksycznym stresem. Co więcej, wykazano, że zabawa wspomaga tworzenie stabilnych i opiekuńczych relacji z opiekunami, których dzieci potrzebują, by dobrze się rozwijać.

Chociaż definicja zabawy nie jest jednoznaczna, badacze zgadzają się, że zabawa ma naturalną motywację, wykorzystuje aktywne zaangażowanie i prowadzi do radosnych odkryć. Jest również dobrowolna, zabawna i spontaniczna, bez zewnętrznych celów.

Istnieją różne rodzaje zabawy, mówi dr Eileen Kennedy-Moore, psycholog dziecięcy i autorka książki „Growing Friendships: A Kids’ Guide to Making and Keeping Friends. „Niektóre zabawy są kierowane przez dziecko; chodzi o eksplorację”, mówi. „Maluch wkłada wszystko do ust – jest ciekawy świata. Zabawa fizyczna jest szorstka, dzieci biegają i poruszają swoimi ciałami. Zabawa społeczna może polegać na tym, że dziecko obserwuje inne dziecko i bawi się razem z nim, co staje się zabawą kooperacyjną ze wspólnymi celami w trakcie interakcji. Zabawa w udawanie polega na tym, że dzieci przyjmują role dorosłych. Co ciekawe, zdarza się to międzykulturowo w określonych okresach rozwojowych, głównie w okresie przedszkolnym.”

Swobodna zabawa pozwala dzieciom zrozumieć własne preferencje i zainteresowania, stwierdza raport. Ale zabawa kierowana przez dorosłego, w której dziecko wykonuje własne czynności, lepiej sprzyja uczeniu się z myślą o konkretnym celu.

Kennedy-Moore zgadza się z tym: „Zabawa kierowana przez dorosłych nie polega na tym, że dorosły poucza, ale raczej modeluje dla dzieci poprzez zadawanie pytań. Na przykład, jeśli rodzic i dziecko układają puzzle, dorosły może powiedzieć: „Zauważyłem, że tutaj biegnie kolor żółty. Czy widzisz żółty element?”. Zadawanie pytań zamiast podawania odpowiedzi”. Pozwala to dziecku na samodzielne dojście do wniosku – i odniesienie sukcesu.

Zabawa i stres są ze sobą ściśle powiązane – wysoki poziom zabawy wiąże się z niskim poziomem kortyzolu. Zabawa może być szczególnie ważna dla dzieci w sytuacjach rodzinnych o wysokim poziomie stresu, czytamy w raporcie.

4 zmiany w grze

Skorzystaj z tych wskazówek Kennedy-Moore dotyczących zabawy w czasie wolnym od pracy, aby pobudzić rozwój społeczny, emocjonalny i umysłowy swoich dzieci.

Odrzuć urządzenie. Nie ma „odpowiedniej” liczby godzin, w których dzieci mogą grać – ale monitoruj czas spędzany na ekranie, mówi Kennedy-Moore: „Granie w grę wideo wirtualnie z przyjacielem to nie to samo, co gra w berka, w której dzieci negocjują zasady, współpracują i rywalizują, aby się nawzajem złapać”.

Zabawa w pojedynkę jest dobra — do pewnego momentu. „Samotna zabawa może być wspaniała i buduje wyobraźnię” – mówi Kennedy-Moore. „Na przykład dzieci uwielbiają bawić się samotnie klockami Lego”. Ale jeśli Twoje dziecko zawsze bawi się w pojedynkę, może to być czerwona flaga dla izolacji społecznej.

Obejmuj niestrukturyzowany czas zabawy. „Dzieci mówią: Jestem znudzony!”, a rodzice skaczą na ratunek” – mówi Kennedy-Moore. „Jeśli mogą się oprzeć, dziecko jęczy i jęczy – i, wtedy, dzieje się coś wspaniałego: Dzieci wymyślają coś do zrobienia. To umiejętność życiowa, aby podążać za własną ciekawością, zabawiać się i zarządzać swoimi emocjami.”

Zabawa to rzecz. „Zabawa jest ważna i wartościowa, sama w sobie” – mówi Kennedy-Moore – „nawet jeśli nie zawsze za każdym razem sprzyja rozwojowi. Zabawa jest jak sztuka — należy ją docenić”.

Znajdź więcej artykułów, przejrzyj zaległe wydania i przeczytaj bieżący numer „doctor Magazine”.