Większość z nas jest bardziej narażona na roztargnienie niż na chorobę Alzheimera, ale jak odróżnić to od siebie i jak można pokonać roztargnienie? lekarz podaje 6 wskazówek, jak poradzić sobie z tym frustrującym problemem.
Nieobecność umysłu czy choroba Alzheimera?
Większość z nas jest bardziej narażona na roztargnienie niż na chorobę Alzheimera, ale jak odróżnić to od siebie i jak można pokonać roztargnienie? Doktor podaje 6 wskazówek, jak poradzić sobie z tym frustrującym problemem.
Z archiwum lekarza
Znów zgubiłeś kluczyki do samochodu, twoje okulary zniknęły w niepamięci, a ostatnio chodziłeś po parkingu centrum handlowego przez pół godziny, zanim przypomniałeś sobie, gdzie zaparkowałeś samochód. Czy jesteś na śliskim stoku do choroby Alzheimera? A może jesteś po prostu ofiarą dzisiejszego, rozpędzonego świata, w którym wszyscy mamy zbyt wiele spraw na głowie i łatwo zapominamy o drobnych szczegółach naszego codziennego życia?
Najczęściej winny jest frustrujący problem roztargnienia, a żeby go rozwiązać, trzeba po prostu uprzątnąć bałagan w swoim życiu, który powoduje luki w pamięci i wyszkolić mózg, aby pamiętał rzeczy, o których tak często zapominamy. Ale czasami winowajcą mogą być wczesne stadia choroby Alzheimera. Eksperci mówią lekarzowi, jak można to odróżnić i jak roztargnienie może stać się przeszłością, o której dawno — i szczęśliwie — zapomniałeś.
Kiedy dopada nas nieuwaga
„Podstawą absentmindness jest porażka między pamięcią a uwagą” – mówi dr Daniel Schacter, autor książki „The Seven Sins of Memory”. „Zazwyczaj, gdy jesteś roztargniony, to znaczy, że twoje świadome przetwarzanie skupia się na czymś innym niż zadanie w danej chwili; myślisz o czymś innym”.
Kiedy myślisz o czymś innym, wyjaśnia Schacter, szczegóły, duże czy małe, wpadają przez szczeliny twojej pamięci.
„Na przykład w mojej książce podaję przykład Yo Yo Ma, wiolonczelisty” – mówi Schacter. „Wsiada do taksówki w NYC i wkłada do bagażnika swoją wiolonczelę wartą 2,5 miliona dolarów. Kiedy dociera do celu, płaci taksówkarzowi, wysiada z taksówki i odchodzi, zostawiając swoją wiolonczelę w bagażniku. W tej sytuacji mamy do czynienia z zaburzeniem uwagi w momencie, gdy niezbędne jest odzyskanie pamięci.”
Dla większości z nas to nie wiolonczela za 2,5 miliona dolarów, której musimy poświęcić uwagę, to małe rzeczy, które zwykle kosztują dużo mniej, ale mogą być równie ważne dla codziennego życia.
„Absentmindness zazwyczaj obejmuje takie rzeczy jak 'Nie mogę znaleźć moich okularów w domu'” – mówi Schacter, który jest również profesorem i przewodniczącym wydziału psychologii na Uniwersytecie Harvarda.
Niezależnie od tego, czy chodzi o okulary, kluczyki do samochodu czy wiolonczelę, im bardziej jesteś zajęty, tym bardziej prawdopodobne jest, że będziesz roztargniony.
„Wszyscy żyjemy w społeczeństwie wielozadaniowym” – mówi George T. Grossberg, MD. „Wiele osób ma po prostu przeciążenie sensoryczne, w którym zbyt wiele rzeczy dzieje się na raz, przez co są bardziej skłonni do roztargnienia”.
Roztargnienie, wyjaśnia Grossberg, jest zbliżone do cechy osobowości; najprawdopodobniej osoba roztargniona powiedziałaby, że była taka przez całe życie, ciągle próbując żonglować zadaniami, i nieuchronnie, niektóre zadania zostają zapomniane. Jednak w miarę starzenia się ludzi i zwiększania się ich zapracowania, ta cecha wydaje się bardziej wyraźna, ponieważ ludzie mają do czynienia z coraz bardziej gorączkowymi harmonogramami.
„W miarę jak ludzie się starzeją i są bardziej zajęci swoją karierą i rodziną, mogą być bardziej roztargnieni, ale cechą definiującą to jest to, że nie zakłóca to zdolności danej osoby do skutecznego prowadzenia swojego życia” – mówi Grossberg, który jest dyrektorem psychiatrii geriatrycznej w St. Louis University School of Medicine.
Jeśli roztargnienie przeszkadza w codziennym funkcjonowaniu, to znak, że winne może być coś więcej niż napięty harmonogram lub brak dbałości o szczegóły.
Choroba Alzheimera
„Martwimy się o osobę, która nie jest w stanie przypomnieć sobie wcześniej wyuczonych i przechowywanych fragmentów informacji, nie tylko na żądanie, ale także później, kiedy te rzeczy w ogóle nie wracają” – mówi Grossberg. „Na przykład, ktoś, kto zgubi swoje klucze i sfrustrowany biega w poszukiwaniu ich, może być roztargniony. Z drugiej strony, osoba, która zgubi klucze, nie wie, że zostały zgubione, a następnie zapomina, do czego służą, to znacznie inny poziom upośledzenia.”
U osób, które mogą cierpieć na pierwsze objawy Alzheimera, wyjaśnia Grossberg, staje się oczywiste, że nieobecność umysłu nie jest jedynym problemem.
„Oprócz zapominalstwa pojawiają się inne rzeczy, które mogą być sygnałami ostrzegawczymi choroby Alzheimera” – mówi lekarzowi Grossberg. „Są trudności z mową, rozwiązywaniem problemów i planowaniem. Pojawiają się zmiany w zdolności do pisania, czy rozumienia instrukcji”.
W przypadku choroby Alzheimera zmiany te zachodzą w taki sposób, że wpływają na zdolność danej osoby do skutecznego prowadzenia codziennego życia.
„Ostatnio widziałem pacjentkę, którą przyprowadziła rodzina” – mówi Grossberg. „Była w wieku 80 lat. Pierwszym sygnałem ostrzegawczym przed chorobą Alzheimera było to, że przez kilka tygodni z rzędu dostawali telefony z domów towarowych i restauracji. Ich matka zostawiała swoją torebkę w różnych miejscach, do których się udawała. Alarm został podniesiony, ponieważ ich matka nie tylko nie wiedziała, gdzie jest torebka, ale nawet nie wiedziała, że jej brakuje.”
Oznaki takie jak te wskazują na chorobę Alzheimera i zwykle uzasadniają wycieczkę do gabinetu lekarskiego w celu dalszej oceny i leczenia, wyjaśnia Grossberg. Ale dla ogólnego roztargnienia istnieją proste rozwiązania, które mogą pomóc w rozwiązaniu tego frustrującego problemu.
Rozwiązywanie problemów z nieobecnością umysłu
Aby rozwiązać irytujący problem roztargnienia, wypróbuj te proste wskazówki, które pomogą Ci pamiętać:
Uprość swoje życie. „Nie daj się przytłoczyć zbyt wieloma rzeczami naraz i bierz zadania po kolei” – mówi Grossberg.
Odpoczywaj i odżywiaj się w odpowiedni sposób, aby być wypoczętym.
Trzymaj się harmonogramu. „Ludzie, którzy trzymają się harmonogramu, są mniej roztargnieni niż ci, którzy tego nie robią” – mówi Grossberg.
Zdobądź dużo ćwiczeń, zarówno fizycznych, jak i umysłowych. „Wyzwanie dla mózgu w nowych i kreatywnych sposobów przez całe życie”, Grossberg mówi lekarzowi. „Dołącz do klubu książki, naucz się grać w szachy lub używaj prawej ręki zamiast lewej, jeśli jesteś leworęczny”.
Trzymaj przedmioty, których używasz codziennie w tym samym miejscu przez cały czas. „Znajdź miejsce w swoim domu i konsekwentnie umieszczaj tam swoje klucze lub okulary, jak na płaszczu lub na stole przy drzwiach”, mówi Schacter. „Jeśli jesteś sztywny w tej kwestii, zawsze znajdziesz je w ich miejscach, gdy pójdziesz ich szukać”.
Efektywnie wykorzystuj wskazówki i przypomnienia, takie jak karteczki samoprzylepne czy kalendarz. „Większość błędów związanych z roztargnieniem można pokonać dzięki dostępowi do przypomnień” – mówi Schacter. „W przypadku Yo Yo Ma, gdyby zapisał, że musi wyjąć swoją wiolonczelę z bagażnika taksówki, nie zapomniałby o tym”.
Tak jak irytujące może być roztargnienie, można je również łatwo pokonać. Zacznij od ułatwienia sobie życia, a przekonasz się, że możesz zapomnieć o ponownych kłopotach z pamięcią.
Opublikowano 23 czerwca 2003 r.