Lekarz mówi ci.

Po zdiagnozowaniu raka piersi nadal możesz żyć pełnią życia. Wymaga to tylko trochę planowania i wysiłku. Oto, co powinnaś wiedzieć.

Uważaj na to, co jesz i pijesz

Zdrowa żywność wzmacnia organizm. Nie ma specjalnej diety dla osób żyjących z rakiem, po prostu wszyscy powinniśmy jeść to samo, co oni:

Owoce i warzywa. Staraj się jeść 2 i pół szklanki lub więcej każdego dnia. Dodawaj do tego ciemnozielone, czerwone i pomarańczowe warzywa.

Pełne ziarna. Szukaj chleba, płatków śniadaniowych i brązowego ryżu, które w 100% składają się z pełnego ziarna.

Tłuszcz. Trzymaj się pokarmów zawierających tłuszcze nienasycone, takie jak orzechy, masło orzechowe, awokado i oliwa z oliwek.

Mniej jedz i pij czerwonego i przetworzonego mięsa, napojów słodzonych cukrem, przetworzonej żywności i alkoholu.

Pamiętaj też o odpowiedniej ilości wody. Jest to szczególnie ważne, jeśli podczas leczenia raka masz problemy z utrzymaniem płynów w ustach. Albo jeśli straciłeś wodę z powodu pocenia się, gorączki lub biegunki. Jeśli uważasz, że woda jest zbyt mdła, spróbuj:

• Herbata ziołowa

• Sok owocowy zmieszany z wodą

• Mleko sojowe beztłuszczowe

Staraj się pić co najmniej 8 do 10 szklanek płynów dziennie. Unikaj alkoholu, czarnej herbaty i napojów gazowanych zawierających kofeinę, ponieważ mogą one powodować odwodnienie.

Ruszaj się

Badania wykazują, że szanse na dłuższe życie po zdiagnozowaniu raka wzrastają, gdy jesteś aktywny. Wystarczy umiarkowana ilość ćwiczeń, aby odczuć korzyści, takie jak przypływ energii i poprawa nastroju, a także zmniejszenie stresu i niepokoju.

Do ćwiczeń o umiarkowanej intensywności zalicza się:

• Ogrodnictwo

• Spacery

• Taniec

Aby jeszcze bardziej pobudzić serce do pracy, spróbuj pływać, grać w tenisa lub uprawiać jogging. Eksperci sugerują 150 minut ćwiczeń tygodniowo. Oznacza to 30 minut dziennie przez 5 dni w tygodniu. Można również włączyć ćwiczenia siłowe dwa lub więcej razy w tygodniu. Pamiętaj, aby zapytać swojego lekarza, co jest bezpieczne.

Radzenie sobie ze zmęczeniem

Większość osób w pewnym momencie leczenia raka piersi odczuwa zmęczenie. Możesz czuć się wyczerpany, nawet po dobrze przespanej nocy. Zmęczenie czasem utrzymuje się także po zakończeniu leczenia. Wskazówki dotyczące radzenia sobie ze zmęczeniem obejmują:

Bądź aktywna. Ćwiczenia fizyczne mogą być ostatnią rzeczą, o której myślisz. Może jednak pomóc w poprawie samopoczucia. Zacznij ćwiczyć przez 15 minut i powoli dojdź do godziny lub więcej.

Zaopatrz się w składniki odżywcze. Zadbaj o odpowiednią ilość białka, witamin, minerałów i kalorii. Porozmawiaj ze swoim lekarzem lub dietetykiem o tym, czego możesz potrzebować.

Dbaj o higienę snu. Wyrób sobie nawyk kładzenia się spać i budzenia się o tej samej porze każdego dnia. Krótkie drzemki są w porządku. Staraj się ograniczać je do około 30 minut.

Zaplanuj swój dzień. Ważne zadania zarezerwuj na czas, kiedy czujesz się najlepiej, i wykonuj je po trochu.

Sięgnij po wsparcie

Ważną częścią dbania o siebie w chorobie nowotworowej jest proszenie o pomoc, kiedy jej potrzebujesz.

Przyjaciele i rodzina

Porozmawiaj z rodziną i przyjaciółmi i powiedz im, jak mogą Ci pomóc. Może to być podwiezienie na wizytę u lekarza, zakupy spożywcze, opieka nad dzieckiem lub po prostu ktoś, z kim można porozmawiać.

Grupy wsparcia

Pomocna może być również rozmowa z innymi osobami, które mają za sobą podobną podróż związaną z chorobą nowotworową. Grupy wsparcia są także doskonałym źródłem pomysłów na radzenie sobie z rakiem oraz dzielenie się swoimi uczuciami i obawami. Należy poszukać grupy, która najlepiej odpowiada Twoim potrzebom. Może to być grupa dla osób żyjących z rakiem piersi lub innym rodzajem nowotworu. Istnieją także grupy skoncentrowane na leczeniu, a także grupy dla osób w określonym wieku lub płci.

Poradnictwo

Jeśli uczucia związane z rozpoznaniem raka wpływają na Twoje codzienne życie, pomyśl o rozmowie ze specjalistą w dziedzinie zdrowia psychicznego. Jego zadaniem jest pomóc Ci dotrzeć do źródła Twoich obaw i nauczyć Cię, jak radzić sobie ze zmianami, które może przynieść choroba nowotworowa. Twój zespół opieki zdrowotnej może zasugerować osobę, która pracowała z osobami chorymi na raka.

Po zdiagnozowaniu raka piersi ważne jest, abyś czuła się komfortowo ze swoim zespołem opieki zdrowotnej. Oto, na co należy zwrócić uwagę.

Kto należy do Twojej drużyny?

Będziesz potrzebował kilku lekarzy. Należą do nich:

Chirurg zajmujący się rakiem piersi. Najlepiej wybrać takiego, który specjalizuje się w raku piersi, a nie takiego, który leczy kilka różnych rodzajów nowotworów. Pytania, które warto zadać, to:

• Czy odbywałeś staż naukowy w zakresie raka piersi?

• Ile przypadków operacji piersi widzisz tygodniowo lub w ciągu roku?

• Do jakich stowarzyszeń medycznych należysz?

• Czy jesteś zaangażowany w badania nad rakiem piersi?

• Czy oferujesz pacjentom możliwość udziału w badaniach klinicznych?

Onkolog radioterapeuta. Jest to lekarz specjalnie przeszkolony do prowadzenia radioterapii osób chorych na raka. Wielu z nich koncentruje się na określonych typach, takich jak rak piersi. Jeśli masz raka piersi we wczesnym stadium, będziesz potrzebować radioterapii, zwłaszcza jeśli przeszłaś operację oszczędzającą pierś (lumpektomię lub częściową lumpektomię). Twój onkolog specjalizujący się w radioterapii może wyjaśnić, dlaczego potrzebujesz naświetlania, jak długo ma ono trwać i czego możesz się spodziewać, w tym efektów ubocznych.

Onkolog medyczny. Leczą oni Twojego raka piersi za pomocą chemioterapii lub innych opcji, takich jak terapia celowana lub immunoterapia. Może ci powiedzieć:

• Czy komórki nowotworowe zawierają receptory hormonalne

• Jeśli w komórkach nowotworowych znajduje się duża ilość białka HER2

• Jak szybko rośnie twój nowotwór

• Czy powinieneś wykonać badania genetyczne guza, a jeśli tak, to co oznaczają ich wyniki

• Jakie inne badania należy wykonać, aby dowiedzieć się, czy doszło do rozprzestrzenienia się nowotworu

• Opcje leczenia raka piersi, w tym harmonogram, korzyści i ryzyko oraz potencjalne skutki uboczne

• Wszelkie badania kliniczne, do których pacjent jest uprawniony

• Twoje ogólne prognozy

• Zmiany w stylu życia, które należy wprowadzić podczas leczenia

Chirurg plastyczny. Może on zrekonstruować lub odbudować pierś w przypadku mastektomii. Jest to sytuacja, w której pierś zostaje usunięta. Idealnie byłoby, gdybyś chciała skorzystać z usług chirurga plastycznego, który specjalizuje się w rekonstrukcji piersi. Dobrze jest poprosić o zdjęcia przed i po zabiegu oraz opinie pacjentek.

Specjalista od leczenia niepłodności. Jeśli myślisz, że możesz chcieć mieć dzieci, przed rozpoczęciem leczenia powinnaś rozważyć spotkanie ze specjalistą ds. płodności. Dzieje się tak dlatego, że niektóre metody leczenia mogą tymczasowo lub trwale wpłynąć na zdolność do posiadania dzieci. Lekarz może zalecić zamrożenie jajeczek lub zarodków. Przed rozpoczęciem należy porozmawiać z lekarzem o jego sugestiach. Pytania, które należy zadać, to między innymi:

• Jak często pracujesz z kobietami chorymi na raka piersi?

• Jakie są moje możliwości zachowania płodności i jak dobrze one działają?

• Czy te zabiegi będą objęte ubezpieczeniem? Jakiej kwoty należy się spodziewać po odliczeniu kosztów?

Nawigator pielęgniarski. Są to pielęgniarki, które specjalizują się w pomaganiu pacjentom w trakcie leczenia. Mogą pomóc w kwestiach związanych z transportem i opieką nad dziećmi. Mogą także zapewnić wsparcie emocjonalne i pomóc w radzeniu sobie z efektami ubocznymi.

Wybór szpitala lub ośrodka leczenia

Jeśli nie jesteś pewien, od czego zacząć, zapytaj lekarza, który postawił ci diagnozę. Dobrym pytaniem jest: Gdybyś ty lub ktoś z twojej rodziny cierpiał na ten rodzaj nowotworu, gdzie udałbyś się na leczenie? Inne kwestie do rozważenia to:

Czy Twój szpital ma doświadczenie w leczeniu Twojego typu nowotworu? Większe szpitale mogą mieć większe doświadczenie i oferować więcej usług dla chorych na raka. Mogą też mieć dostęp do badań klinicznych, w których można wziąć udział.

Czy szpital posiada certyfikat CoC? Oznacza to, że spełnia on określone standardy Commission on Cancer (CoC), programu American College of Surgeons (ACoS). W Stanach Zjednoczonych istnieje ponad 1500 akredytowanych ośrodków onkologicznych.

Czy jest to ośrodek onkologiczny wyznaczony przez NCI? Oznacza to, że współpracuje z National Cancer Institute i jest zaangażowane w zapewnianie pacjentom wysokiej jakości opieki i najnowocześniejszych metod leczenia raka.

Czy lekarze dobrze się z Tobą komunikują? Czy poświęcają czas, aby wyjaśnić Ci pewne kwestie i wysłuchać wszystkich Twoich wątpliwości? Zadaj sobie pytanie, czy czujesz się komfortowo, pozostając z nimi przez dłuższy czas.

Czy Twój przypadek zostanie rozpatrzony przez szpitalną komisję ds. nowotworów? Oznacza to, że wszyscy wyżej wymienieni specjaliści spotkają się, aby przeanalizować twój przypadek i przedstawić zalecenia dotyczące leczenia. Może to pomóc w ustaleniu najlepszego możliwego planu leczenia raka i opieki nad pacjentem.

Kiedy należy zasięgnąć drugiej opinii

Nawet jeśli masz dobre zdanie o osobach, które wybrałeś do leczenia raka, warto zasięgnąć drugiej opinii. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy mieszkasz w rejonie, w którym jest niewiele możliwości opieki medycznej lub masz rzadką postać raka piersi. W takich przypadkach warto udać się do specjalisty zajmującego się rakiem piersi w dużym, znanym ośrodku onkologicznym. O czym należy pamiętać:

Udaj się do innego szpitala lub ośrodka medycznego. To oznacza świeże spojrzenie na Twój nowotwór. Lekarze pracujący w tym samym miejscu często mają te same pomysły na leczenie.

Sprawdź swój plan ubezpieczenia zdrowotnego. Niektóre z nich pokrywają koszty niektórych rodzajów powtórnych opinii, np. leczenia, ale nie patologii w celu sprawdzenia wyników biopsji. Jeśli obawiasz się o koszty zewnętrzne, korzystaj z usług lekarzy, którzy należą do Twojego planu ubezpieczenia zdrowotnego.

Rozważ możliwość wirtualnej konsultacji. Największe ośrodki medyczne, takie jak Cleveland Clinic i Johns Hopkins, oferują obecnie możliwość uzyskania drugiej opinii online. Specjalista przegląda wszystkie wyniki i wysyła zalecenia dotyczące leczenia do obecnego zespołu. Usługi te nie zawsze są jednak objęte ubezpieczeniem.

Dowiedz się, jak radzić sobie z nudnościami, zmęczeniem i innymi problemami związanymi z leczeniem wczesnego stadium raka piersi.

Istnieją naprawdę dobre sposoby walki z rakiem piersi we wczesnym stadium. Szanse na sukces są duże. Prawdopodobnie jednak po drodze pojawią się niepożądane skutki uboczne. Dobra wiadomość jest taka, że są rzeczy, które możesz zrobić, aby ułatwić sobie leczenie i powrót do zdrowia. Oto kilka wskazówek, które pomogą Ci zacząć.

Spójrz w swoją przyszłość

Około 90% wszystkich osób, u których zdiagnozowano raka piersi, przeżyje 5 lat po leczeniu. Jest to okres czasu powszechnie stosowany do pomiaru wskaźnika przeżycia. Przeżycie 5-letnie wzrasta do 99%, jeśli rak jest w 1. stadium zaawansowania, czyli znajduje się tylko w piersi i nie rozprzestrzenił się.

Trudno jest przewidzieć, w jaki sposób rak wpłynie na Ciebie konkretnie. Istotną rolę odgrywa rodzaj nowotworu, wiek, ogólny stan zdrowia i inne czynniki. Zapytaj swojego lekarza, jak te czynniki mogą wpłynąć na skuteczność leczenia.

Radzenie sobie z wypadaniem włosów

Leki przeciwnowotworowe, takie jak chemioterapia, mogą uszkadzać mieszki włosowe. Często powoduje to wypadanie części lub całości włosów. Niektóre terapie mogą powodować przerzedzenie włosów tylko na skórze głowy. Inne leki mogą mieć wpływ na brwi, rzęsy, włosy łonowe, włosy na rękach i nogach.

Nie musisz się wstydzić utraty włosów. Zdarza się to u wielu osób i zwykle odrastają one po 3-5 miesiącach od zakończenia leczenia. Jeśli jednak martwisz się tym, oto kilka wskazówek, które mogą pomóc przed rozpoczęciem leczenia:

• Obetnij włosy na krótko.

• Zapytaj lekarza o czepek chłodzący, narzędzie, które może powstrzymać lub złagodzić wypadanie włosów.

• Noś chustę na głowie i dodaj bawełnianą chustę, aby uzyskać większą objętość.?

• Kup perukę przed rozpoczęciem leczenia.

Ubezpieczenie zdrowotne może pokryć część lub całość kosztów peruki. Pamiętaj jednak, aby poprosić lekarza o receptę na protezę czaszki.

Chroń skórę głowy, jeśli zaczniesz tracić włosy. Leczenie może sprawić, że stanie się ona bardzo wrażliwa. Należy:

• Przykryć głowę szalikiem lub czapką.

• Jeśli wychodzisz na słońce, używaj kremu z filtrem SPF 30 lub wyższym.

• Używaj szamponu dla dzieci lub łagodnego szamponu i odżywki.

• Zamiast szczotki używaj grzebienia.

• Unikaj suszarek do włosów oraz lokówek i prostownic.

Łagodzenie nudności i wymiotów

Leczenie przeciwnowotworowe bardzo często powoduje złe samopoczucie. Efekty uboczne, takie jak odwodnienie i zaparcia, również mogą wywołać u ciebie rozstrój żołądka.

Do sposobów na poprawę samopoczucia należą:

• Zapytaj swojego lekarza o leki przeciw nudnościom dostępne na receptę.

• Pij dużo wody, chyba że lekarz zaleci inaczej.

• Spróbuj akupunktury lub akupresury.

• Jedz małe posiłki co kilka godzin.

• Wybieraj zimne potrawy bez silnego zapachu.

• Po pierwszym przebudzeniu przekąska z suchych krakersów lub tostów.

• Zjedz coś przed i po chemioterapii.

Stres związany z leczeniem może również wywoływać mdłości. Metody relaksacyjne mogą zwiększyć poczucie spokoju. Do popularnych metod należą medytacja, joga lub głębokie oddychanie. Można także położyć na karku wilgotny ręcznik z olejkiem miętowym lub bez niego. Pozostaw go tam na 30 minut.

Ukojenie dla skóry i paznokci

Leczenie raka może spowodować, że skóra stanie się sucha, swędząca lub zaczerwieniona. Radioterapia może również sprawić, że będziesz bardziej wrażliwy na słońce. Zapytaj swojego lekarza onkologa, jakich produktów należy używać. Będą oni wiedzieli, które z dostępnych bez recepty produktów są łagodne i delikatne. Oto kilka innych rzeczy, które mogą zasugerować:

• Używaj bezzapachowego kremu nawilżającego i mydła

• Unikaj ciasnych ubrań i biustonoszy z fiszbinami

• Utrzymuj skórę w czystości, aby zapobiec infekcji

• Nosić na ciele i ustach krem z filtrem przeciwsłonecznym o SPF 30 lub wyższym?

Możesz zauważyć pewne zmiany na paznokciach. Mogą one pękać lub żółknąć. Skórki mogą puchnąć i boleć. Aby pomóc, możesz:?

• Obciąć krótko paznokcie

• Nawilżaj paznokcie i skórki wazeliną, gdy skóra jest wilgotna.

• Używaj rękawiczek podczas wykonywania prac domowych

• Nie rób sobie manicure ani pedicure

• Noś sandały lub luźniejsze buty

Jeśli domowe sposoby nie są wystarczające, porozmawiaj z lekarzem. W przypadku niektórych problemów ze skórą i paznokciami konieczna może być pomoc lekarska.

Zakryj przebarwienia skóry

Operacje, chemioterapia i radioterapia mogą zmienić kolor skóry. Mogą pojawić się obszary, które stają się ciemne, czerwone lub wyglądają na zasinione. Tego rodzaju przebarwienia zwykle ustępują po zakończeniu leczenia.

Zmiany na skórze są normalne – nie musisz ich ukrywać. Możesz jednak czuć się bardziej sobą, jeśli zakryjesz nierówności. Przed użyciem kosmetyków do makijażu, takich jak korektor czy podkład, skonsultuj się ze swoim zespołem opieki onkologicznej, zwłaszcza jeśli masz wysypkę. Lekarz może udzielić Ci wskazówek, jakich produktów najlepiej używać w trakcie leczenia.

Zaktualizuj swoją garderobę

Moda może być ostatnią rzeczą, o której myślisz. Leczenie nowotworu może jednak wpłynąć na Twoje ciało na wiele sposobów. Zmiany te mogą być niekomfortowe pod względem fizycznym i emocjonalnym. Oto kilka rzeczy, które mogą pomóc w zwalczaniu skutków ubocznych i podnieść Twoją samoocenę.

Skup się na wygodzie. W trakcie leczenia możesz stracić lub przybrać na wadze. Twoja skóra może stać się bardzo wrażliwa. Wybieraj ubrania, które pomogą ci płynąć z prądem, w tym: ?

• Spodnie lub spódnice z elastyczną talią

• Ubrania wykonane z bawełny

• Luźne topy lub sukienki

Zamień fiszbiny na kamizelki. Ta miękka odzież zapewni ci wsparcie, nie uciskając zbyt mocno skóry.

Kupuj ubrania dla chorych na raka piersi. Wiele marek odzieżowych tworzy projekty z myślą o leczeniu i powrocie do zdrowia. Poszukaj w Internecie, aby sprawdzić, co jest dostępne. Oto kilka przykładów tego, co możesz znaleźć:

• Koszulki, kamizelki lub szlafroki do przechowywania drenu chirurgicznego

• Koszule lub bluzy z kapturem z łatwym dostępem do cewnika typu port-a-cath

• Miękka odzież rekreacyjna bez szwów

• Bielizna dla osób po operacji lub rekonstrukcji piersi

Pierwszym krokiem po postawieniu diagnozy jest określenie stopnia zaawansowania raka piersi. Jaka jest różnica między stopniem 0 a IV?

Pięć etapów raka piersi

Fizyczne i emocjonalne skutki leczenia wczesnego stadium raka piersi mogą stanowić wyzwanie. Oto kilka sposobów radzenia sobie z nimi.

Jak najlepiej wykorzystać leczenie wczesnego stadium raka piersi

Medically Reviewed by Brunilda Nazario, MD on 18 stycznia 2022 1 / 13

Seks i intymność

Jednym ze skutków ubocznych leczenia raka piersi mogą być zmiany w Twoim życiu seksualnym. Możesz nie być w nastroju, ponieważ jesteś zmęczona lub nie podoba ci się wygląd twojego ciała. Ważne jest, abyś porozmawiała z partnerem o tym, jak się czujesz. Wspólnie możecie ustalić, w jaki sposób najlepiej będzie cię wspierać. Należy również porozmawiać z lekarzem. Może on pomóc w leczeniu takich problemów, jak suchość pochwy. A doradca lub grupa wsparcia może pomóc w radzeniu sobie z innymi wyzwaniami związanymi z intymnością i seksem.

2 / 13

Poradnictwo

Poradnictwo indywidualne lub grupowe może poprawić stan zdrowia psychicznego w trakcie i po zakończeniu leczenia. Dowiesz się, czego możesz się spodziewać, jak radzić sobie z emocjami oraz jak zrelaksować umysł i ciało.

3 / 13

Ćwiczenie

W wyniku leczenia raka piersi możesz czuć się zmęczona, niespokojna lub zestresowana. Regularne ćwiczenia fizyczne mogą pomóc w złagodzeniu tych objawów. Postaraj się ćwiczyć 150 minut tygodniowo, nawet jeśli jest to umiarkowany ruch, taki jak spacer czy joga. Oznacza to 30 minut dziennie, 5 dni w tygodniu.

4 / 13

Zmęczenie

W wyniku leczenia nowotworu możesz czuć się czasem zmęczony i osłabiony. Wspólnie z zespołem opieki zdrowotnej spróbuj ustalić przyczynę tego stanu rzeczy. Może to być anemia lub ból. Leczenie tych problemów może zwiększyć Twój poziom energii. Powinieneś także dążyć do zapewnienia sobie 7-8 godzin snu w nocy i robić 30-minutowe przerwy lub drzemki w ciągu dnia. Porozmawiaj z lekarzem o zmianie leków, które powodują senność. Możesz także zaplanować swój dzień tak, by ważne zadania kończyć jako pierwsze, zanim pojawi się zmęczenie.

5 / 13

Problemy z jedzeniem

Zdrowa dieta daje bardzo potrzebną energię, ale możesz nie mieć ochoty na jedzenie. Utrata apetytu, nudności i wymioty są częstymi skutkami ubocznymi chemioterapii, radioterapii i innych metod leczenia raka. Porozmawiaj z dietetykiem na temat radzenia sobie z problemami z jedzeniem. Możesz także spróbować przyjmować płyny lub koktajle zastępujące posiłek, a także jeść kilka małych posiłków w ciągu dnia. Noś przy sobie przekąski, gdy dopadnie cię głód, i staraj się jeść pokarmy wysokobiałkowe, aby zachować siły.

6 / 13

Utrzymanie nawodnienia

W dniach, w których nie możesz utrzymać jedzenia, nadal ważne jest picie dużej ilości płynów, aby zapobiec utracie zbyt dużej ilości wody przez organizm (odwodnienie). Należy dążyć do wypijania od 8 do 12 szklanek płynów dziennie. Oprócz wody możesz pić rosół, czysty sok jabłkowy, napoje dla sportowców, herbatę bez kofeiny i sok pomidorowy.

7 / 13

Leczenie bólu

Ból może ustępować w miarę zdrowienia, może też utrzymywać się przez miesiące lub lata. Nie musisz jednak przez niego cierpieć. Porozmawiaj z lekarzem o możliwościach kontroli bólu, takich jak łagodne środki przeciwbólowe (ibuprofen, naproksen lub acetaminofen), leki na silny ból (tramadol, tapentadol lub opioidy) lub leki na ból nerwów (lidokaina, gabapentyna lub pregabalina).

8 / 13

Leczenie bólu bez leków

Można również połączyć medycynę z nielekowymi metodami leczenia bólu. Należą do nich akupunktura, medytacja i masaż. Te uzupełniające terapie mogą pomóc w opanowaniu bólu, dzięki czemu można przyjąć mniejszą dawkę leku. Przed ich zastosowaniem należy porozmawiać z lekarzem.

9 / 13

Odwyk poznawczy

Leczenie nowotworów może wpływać na pracę mózgu. Jest to tzw. chemo-mózg. Osoby chore na raka tłumaczą to jako mgłę, która wpływa na pamięć, koncentrację i uczenie się. Dobra wiadomość jest taka, że istnieją programy, które mogą pomóc. Dowiesz się o funkcjonowaniu mózgu, o tym, jak przyswajać nowe informacje i wykonywać zadania, a także poznasz narzędzia, które pomogą Ci zachować porządek. Twój zespół wsparcia chorych na raka może zaproponować program rehabilitacji poznawczej, który będzie odpowiadał Twoim potrzebom.

10 / 13

Terapia domowa

Możesz także w domu ćwiczyć swój mózg, aby poprawić pamięć i myślenie. Eksperci sugerują, abyś prowadził szczegółowe notatki.

Zapisuj spotkania, numery telefonów, adresy i listy rzeczy do zrobienia w papierowym lub cyfrowym terminarzu.

Ważne zadania odkładaj na czas, kiedy masz najwięcej energii. Postaraj się też zapewnić trening swojemu mózgowi.

Ucz się nowego języka lub rozwiąż krzyżówkę.

Pamiętaj, aby zapisywać problemy z pamięcią

w momencie ich wystąpienia i opisywać, co się robiło. Pomoże to lekarzowi w ustaleniu najlepszego sposobu rozwiązania problemu.

11 / 13

Pielęgnacja skóry

Sucha i swędząca skóra czasami pojawia się w trakcie leczenia raka. Twoja skóra może być szorstka, łuszcząca się lub przebarwiona. Może też być popękana, z wypukłościami lub owrzodzeniami. Aby ukoić podrażnioną skórę, spróbuj wykąpać się w wodzie z dodatkiem olejku do kąpieli, sody oczyszczonej lub płatków owsianych (dodaj je do ściereczki lub siatki). Olejek może być śliski, dlatego należy zachować ostrożność podczas wchodzenia i wychodzenia z prysznica lub wanny. Unikaj gorącej wody i produktów zawierających alkohol. Dwa razy dziennie używaj kremów na bazie wody. Staraj się wypijać 2-3 kwarty wody lub innych płynów dziennie, jeśli Twój zespół opieki zdrowotnej wyrazi na to zgodę.

12 / 13

Wypadanie włosów

Utrata włosów jest trudnym elementem leczenia raka. Dzieje się tak, gdy leki przeciwnowotworowe uszkadzają maleńkie pory w skórze głowy (mieszki włosowe). Każdy radzi sobie z utratą włosów w inny sposób. Możesz ogolić głowę lub nosić perukę. Chroń skórę głowy, nosząc kapelusz i krem z filtrem przeciwsłonecznym o szerokim spektrum działania, z filtrem SPF 30 lub wyższym. Podczas chemioterapii można również nosić czepek chłodzący.

Może to zmniejszyć ilość chemioterapii, która dostaje się do mieszków włosowych.

13 / 13

Wsparcie społeczne

Wsparcie emocjonalne pochodzi również od rodziny, przyjaciół, doradców duchowych i innych osób, które chorowały na raka. Możesz liczyć na ich pomoc w gotowaniu, sprzątaniu, opiece nad dziećmi lub po prostu na kogoś, kto wysłucha. Badania sugerują, że kobiety żyjące z rakiem piersi radzą sobie lepiej, gdy mają większe wsparcie społeczne.

Poniżej przedstawiamy zarys kolejnych kroków, które należy podjąć w przypadku zdiagnozowania u ciebie raka piersi we wczesnym stadium, takich jak zapoznanie się z metodami leczenia i stworzenie systemu wsparcia.

Możesz też zastanawiać się, co dalej. Oto, co musisz wiedzieć.

Learn More

Zbierz wiele informacji na temat konkretnego rodzaju raka. Zapytaj lekarza, w jakim stadium znajduje się Twoja choroba.

Rak piersi we wczesnym stadium nie rozprzestrzenił się jeszcze poza pierś ani pomocnicze węzły chłonne – te w pobliżu pachy. Większość osób, u których zdiagnozowano raka piersi w USA, jest nadal we wczesnym stadium. Dotyczy to następujących przypadków:

Etap 0 (rak przewodowy in situ). Ten rodzaj raka dotyka przewodów mlecznych.

Etap I-II. Masz małe lub duże guzy w piersiach i węzłach chłonnych.

Etap IIIa. Możesz mieć większe guzy lub raka w wielu węzłach chłonnych.

Stopień zaawansowania raka piersi decyduje o rodzaju leczenia, jakiego będziesz potrzebować. U większości osób stosuje się połączenie operacji i radioterapii. Przed lub po operacji możesz być poddana chemioterapii lub przyjmować inne leki.

Poproś swojego lekarza o omówienie skutków ubocznych i czasu rekonwalescencji dla każdego rodzaju leczenia. Przed każdą wizytą zapisz swoje pytania. Zapisuj to, co mówi lekarz, albo weź ze sobą przyjaciela lub członka rodziny. Samemu może być trudno wszystko zrozumieć. ?

Porozmawiaj z innymi

Diagnoza nowotworu jest sprawą osobistą. To ty decydujesz, przed kim się otworzysz. Zastanów się, jak wiele szczegółów chcesz im przekazać. Na początku chciałbyś podzielić się swoją chorobą z następującymi osobami:

• Współmałżonek lub partner

• Członkowie twojego gospodarstwa domowego

• Bliscy przyjaciele

• Niektórzy współpracownicy

Konieczne może być poinformowanie o chorobie przełożonego lub pracownika działu kadr. Pomogą ci oni ustalić, w jaki sposób wziąć wolne, jeśli będzie to konieczne.

Zbierz zespół wsparcia

Nikt nie powinien przechodzić przez chorobę nowotworową samotnie. Wsparcie społeczne może poprawić jakość życia po postawieniu diagnozy i w trakcie leczenia.

Możesz oprzeć się na swoim współmałżonku lub partnerze. Może dobry przyjaciel stanie się Twoją opoką. Możesz też czuć się bardziej komfortowo w towarzystwie innych osób chorych na raka. Zapytaj swojego lekarza o lokalne lub krajowe grupy wsparcia, do których możesz dołączyć.

Oto kilka innych osób, które warto dodać do swojej sieci kontaktów:

• Doradca duchowy

• Współpracownicy

• Pracownik socjalny

• Terapeuta

Opracuj plan

Rak nie musi powstrzymywać Cię przed robieniem rzeczy, które kochasz. Jeśli to możliwe, dobrze jest trzymać się codziennej rutyny. Porozmawiaj z lekarzem o tym, jak leczenie i rekonwalescencja mogą wpasować się w Twój plan dnia.

Oto kilka pytań, które warto zadać:

• Czy nadal mogę chodzić do pracy?

• Czy mogę zaplanować chemioterapię na weekend?

• Czy muszę odwołać urlop?

• Czy można podróżować w czasie wakacji?

• Jaki rodzaj ćwiczeń jest bezpieczny?

• Czy muszę zmienić dietę?

Po zakończeniu leczenia – i być może w trakcie powrotu do zdrowia – możesz potrzebować pomocy w codziennych sprawach. Poproś swoich bliskich o pomoc. Pomocne może być sporządzenie listy konkretnych potrzeb. W ten sposób przyjaciele i rodzina będą mogli wybrać różne sposoby pomocy.

Oto kilka obszarów, w których możesz potrzebować pomocy:?

• Prace domowe

• Zakupy spożywcze

• Spacer z psem

• Odprowadzanie dzieci do szkoły

• Przygotowywanie posiłków

• Pomaganie dzieciom w zajęciach pozaszkolnych

Rozważ możliwość uzyskania drugiej opinii

Możesz odczuwać potrzebę natychmiastowego rozpoczęcia leczenia. Ale zazwyczaj osoby z wczesnym stadium raka piersi mają trochę czasu, aby wszystko sobie przyswoić. W rzeczywistości możesz nie być pewien swojej diagnozy lub planu opieki. Zanim podejmiesz jakiekolwiek decyzje, możesz zapytać innego lekarza o zdanie.

Uzyskaj skierowanie do specjalisty zajmującego się rakiem piersi. Być może zgodzi się on z Twoim pierwszym lekarzem. Czasami jednak może on zaproponować Ci inne opcje do rozważenia. Sprawdź w kasie chorych, czy wizyta jest objęta ubezpieczeniem. Poproś swojego lekarza o przesłanie całej dokumentacji medycznej, która będzie potrzebna nowemu lekarzowi. ?

Diagnoza raka piersi może zmienić Twoje życie. Wpłynie także na osoby z Twojego otoczenia. Istnieją jednak sposoby, abyś Ty i Twoi bliscy mogli przygotować się na to, co Cię czeka.

Masz zaawansowanego raka piersi, ale masz też pracę. Oto, jak radzić sobie z życiem zawodowym po diagnozie.

Przez większość leczenia pracowałem, bo dzięki temu czułem się silniejszy” – mówi Bershan Shaw z Nowego Jorku. Podchodziłem do tego z mentalnością wojownika. Lubiłem widywać się z moimi współpracownikami przez większość dnia i utrzymywać część mojego życia w normie”.

Czy powinieneś powiedzieć o tym swojemu pracodawcy? Czy nie zmienisz rutyny pracy? Poprosić o wprowadzenie zmian, aby mieć czas na leczenie i swoje samopoczucie? Czy rozejrzeć się za krótkoterminową niezdolnością do pracy?

To zależy od tego, co jest dla Ciebie najlepsze. Aby dokonać takiego wyboru, musisz wiedzieć, co należy wziąć pod uwagę w pierwszej kolejności.

Zanim powiesz szefowi

Pierwsze dwie rzeczy, które należy rozważyć, to jak bardzo chcesz być prywatny lub otwarty i czego potrzebujesz od swojego miejsca pracy, aby przetrwać ten czas.

Jestem osobą otwartą. Powiedziałam moim przełożonym wkrótce po każdej diagnozie” – mówi Debbie McCarron z Huntington Beach w Kalifornii. W 2001 r. przeszła leczenie raka piersi w I stadium, w 2009 r. w III stadium, a w 2015 r. ponownie w I stadium. McCarron była wiceprezesem wykonawczym w firmie udzielającej kredytów hipotecznych, a obecnie pracuje jako ubezpieczyciel kredytów hipotecznych.

Wszystko zależy od danej osoby, jej preferencji i osobowości, miejsca pracy i obaw związanych z miejscem pracy, poczucia prywatności i rodzaju wykonywanej pracy” – mówi Rebecca Nellis, dyrektor ds. misji w organizacji non-profit Cancer and Careers. Zachęcamy ludzi, aby przed ujawnieniem informacji dokonali rozeznania i przemyśleli wiele spraw wewnętrznych.

Jeśli pracujesz w małej firmie lub w zespole, w którym ludzie dzielą się wieloma informacjami o swoim życiu, Twoja odpowiedź może być inna niż w przypadku osoby pracującej w bardziej bezosobowym miejscu pracy, która woli zachować swoje życie prywatne w tajemnicy.

Kiedy w 2007 r. zdiagnozowano u mnie raka piersi w I stopniu zaawansowania, nie powiedziałam o tym nikomu. Kiedy w 2009 r. zdiagnozowano u mnie IV stadium, wiedziałam, że nie popełnię tego samego błędu” – mówi Shaw. W tym czasie Shaw była właścicielką restauracji i postanowiła otworzyć się przed całym zespołem na temat swojego raka piersi. Chronili mnie przed przepracowaniem. Mówili: „Idź wcześniej do domu, Bershan. Musisz trochę odpocząć.

Powiedzenie o tym swojemu miejscu pracy również nie jest rozwiązaniem typu „wszystko albo nic”. Możesz zdecydować, komu, kiedy i jak dużo powiesz.

Możesz powiedzieć tylko swojemu bezpośredniemu przełożonemu albo tylko działowi kadr.

Ważne było dla mnie, aby nadal wykonywać normalne czynności, takie jak praca” – mówi Shaw. Chciałam pokazać innym ludziom wokół mnie, że nie ma jednego „właściwego” sposobu na raka.

Bez względu na wszystko, będziesz miała więcej wizyt u lekarza niż reszta pracowników, którzy nie zmagają się z chorobą zagrażającą życiu – mówi Jean Sachs, dyrektor generalny organizacji Living Beyond Breast Cancer. Stwierdziliśmy, że większość kobiet musi zwrócić się do działu kadr lub przełożonego i poinformować ich, że prawdopodobnie będzie potrzebować co najmniej więcej wolnego czasu.

Znalezienie równowagi

Należy także zastanowić się, co obejmuje leczenie i jaki jest rodzaj wykonywanej pracy. Na przykład, jeśli pracujesz w elastycznym trybie, możesz mieć poczucie, że możesz kontynuować swoje zadania. Jeśli jednak masz taką możliwość, możesz zdecydować się na przerwanie kariery.

Kiedy zdiagnozowano u ciebie raka piersi w zaawansowanym stadium, zdajesz sobie sprawę, że masz teraz inne życie – mówi Shaw. Na początku może to być przerażające, ale może też otworzyć oczy. Po leczeniu i dowiedzeniu się, że jest wolna od raka, Shaw zdała sobie sprawę, że chciałaby mieć lepsze godziny pracy i możliwość bardziej bezpośredniego pomagania innym. W 2011 r. zamknęła restaurację. Obecnie jest mówcą i trenerem, często pracuje z kobietami, które mają III lub IV stadium raka piersi.

Wiele osób musi lub chce kontynuować pracę podczas leczenia, z pewnymi modyfikacjami. Ogólnie rzecz biorąc, prawo wymaga, aby pracodawca wprowadził odpowiednie udogodnienia dla osób zmagających się z chorobą taką jak rak. Termin ten ma pewną swobodę.

Może to być praca w domu w dniach, w których odbywa się leczenie, lub dłuższa przerwa na lunch – mówi Sachs. Częścią tego jest ustalenie, co jest rozsądne dla pracownika i dla miejsca pracy. Czasami to, co jest potrzebne, wykracza poza to, co jest rozsądne, i to jest coś, co naprawdę wymaga dobrej, otwartej komunikacji.

Podczas drugiej tury leczenia raz w tygodniu, w porze lunchu, uczęszczałam na zajęcia grupy wsparcia. Grupa trwała trochę dłużej niż moja przerwa, ale powiedziałam mojemu pracodawcy, że to dla mnie ważne” – mówi McCarron. Pracodawca powiedział jej, że może poświęcić tyle czasu, ile potrzebuje.

Warto zapoznać się z prawnymi możliwościami, jakie daje prawo, zarówno w ramach ustawy Americans with Disabilities Act (ADA), jak i w danym stanie. Należy pamiętać, że ustawa ADA dotyczy tylko pracodawców prywatnych zatrudniających 15 lub więcej pracowników oraz pracodawców państwowych i samorządowych. Mogą jednak istnieć przepisy stanowe, które mają zastosowanie do mniejszych firm – strona TriageCancer.org zawiera listę zasobów według stanów.

Należy również wiedzieć, że dostosowanie może obejmować proste, praktyczne rzeczy. Na przykład, jeśli twoja praca wymaga od ciebie chodzenia po schodach kilka razy dziennie, aby dostać się do drukarki, możesz poprosić o umieszczenie drukarki bliżej twojego biurka.

Nawet jeśli te przepisy nie mają zastosowania w Twojej sytuacji, nadal możesz o to poprosić. Słyszymy od ludzi, których nie obejmuje ADA ani prawo stanowe, i jest to trudniejsza droga, ale nie oznacza to, że pracodawca nie chce zrobić czegoś prostego” – mówi Nellis.

Poznaj swoje świadczenia

Tak samo jak należy zapoznać się z przepisami dotyczącymi ułatwień w pracy, warto również zapoznać się ze świadczeniami zdrowotnymi i rentowymi, aby mieć pewność, że rozumie się ich zasady.

Ubezpieczyciel zdrowotny może odpowiedzieć na pytania dotyczące zakresu ubezpieczenia i ewentualnych udziałów własnych, które trzeba będzie zapłacić. Jeśli jesteś ubezpieczony w ramach planu wykupionego w ramach ustawy Affordable Care Act, opłacaj składki, aby mieć pewność, że ubezpieczenie będzie kontynuowane.

Jeśli Twoja firma posiada polisę na wypadek krótkotrwałej niezdolności do pracy, która pokrywa pewną część zarobków, jakie otrzymywałbyś, gdybyś był w pracy, upewnij się, że wiesz, jak ona działa:

• Ile tygodni obejmuje

• Jaką kwotę wynagrodzenia obejmuje

• Czy istnieje okres oczekiwania na wypłatę świadczeń

Jeśli przebywasz na zwolnieniu z tytułu niezdolności do pracy, niezależnie od tego, czy jest to krótkoterminowe zwolnienie udzielane przez pracodawcę, czy też długoterminowe, w ramach planu prywatnego lub rządowego, nie masz gwarancji zatrudnienia. O ile firma nie wprowadziła zasad, które mówią, że utrzyma twoją pracę przez X czasu, przebywanie na zwolnieniu nie jest związane z ochroną pracy, mówi Nellis. Chodzi o zastąpienie dochodu.

Wniosek z tego taki: Twoje doświadczenia i decyzje będą zależały tylko od Ciebie. Okoliczności mogą się zmieniać z czasem. Promieniowanie, zwłaszcza po pierwszym tygodniu lub dwóch, zabiera dużo energii. Pod koniec leczenia zdarzały się dni, że zamykałam drzwi do biura, kładłam głowę i odpoczywałam przez 15 minut” – mówi McCarron.

Znam wiele kobiet, które prowadzą pełne życie zawodowe – mówi Sachs. Znam też inne, które po prostu nie mogą. Są zbyt zmęczone, albo leczenie jest dla nich zbyt trudne psychicznie. I muszą po prostu powiedzieć: „Muszę przejść na krótkoterminową rentę inwalidzką, zmienić zawód lub pracować w niepełnym wymiarze godzin”. Muszą się naprawdę dowiedzieć, gdzie się znajdują na tym kontinuum. Kiedy już wiesz, czego potrzebujesz, istnieje duża szansa, że znajdziesz sposób, aby o to poprosić, a twoja praca będzie to wspierać.

Kiedy masz raka piersi z przerzutami, otoczenie się właściwymi ludźmi może mieć duże znaczenie dla twojego leczenia i życia.

Nie miałyśmy ze sobą kontaktu. Ale gdy tylko usłyszała nowinę, zadzwoniła do mnie i powiedziała: „Wszystko będzie dobrze”. Usłyszenie tego od kogoś w mojej sytuacji dało mi nadzieję, której potrzebowałam, aby się pozbierać i zacząć żyć z dnia na dzień”.

Wkrótce potem Townsend dołączyła do internetowej grupy wsparcia dla kobiet cierpiących na tę chorobę i wzięła udział w konferencji zorganizowanej przez organizację non-profit Living Beyond Breast Cancer. Jak twierdzi Townsend, kontakty z innymi kobietami, a także z lekarzami i naukowcami, mają ogromny wpływ na to, jak wygląda życie z tą chorobą.

Badania pokazują, że wsparcie społeczne może odgrywać rolę w wydłużaniu życia kobiet chorych na raka piersi. Związek ten nie jest jasny, ale eksperci twierdzą, że kontakty z innymi to dobry sposób, aby być na bieżąco i dowiedzieć się więcej na temat samoopieki, leczenia i innych kwestii związanych z chorobą. Stephanie Bernik, ordynator oddziału onkologii chirurgicznej w Lenox Hill Hospital w Nowym Jorku, mówi: „Uzbrojenie się w informacje może pomóc ci uspokoić myśli i sprawić, że będziesz swoim własnym obrońcą.

Nawiązywanie kontaktów z ludźmi, którzy to rozumieją

Zespół opieki zdrowotnej udzieli Ci wsparcia, oferując informacje i porady. Przyjaciele i rodzina również mogą pomóc i wysłuchać twoich obaw. Eksperci twierdzą jednak, że szczególnie pomocne są kontakty z innymi osobami chorymi na raka piersi z przerzutami.

Nikt nie zrozumie lepiej, jak to jest żyć z rakiem, niż ktoś, kto sam ma raka – mówi Kelly Lange, u której 15 lat temu zdiagnozowano raka piersi z przerzutami. Wkrótce potem zaczęła uczęszczać na grupy wsparcia METAvivor w swoim rodzinnym mieście Annapolis, MD. Obecnie jest wolontariuszką organizacji non-profit. Kiedy jesteś świeżo zdiagnozowany, spotkanie z kimś, komu udało się dobrze żyć z chorobą, może być bardzo pocieszające.

Tarah Harvey z Austin (Teksas) zgadza się z tym stwierdzeniem. Kiedy zdiagnozowano u mnie chorobę nieco ponad rok temu, karmiłam dziecko piersią. Nie znałam nikogo innego w mojej sytuacji. Mój mąż jest bardzo pozytywnie nastawiony, podobnie jak mój zespół w M.D. Anderson Cancer Center. Ale kontakt z ludźmi podobnymi do mnie pozwala mi otwarcie mówić o moich obawach” – mówi.

Grupy dla chorych na raka piersi z przerzutami często różnią się od innych grup wsparcia – mówi Karen Whitehead, licencjonowany główny pracownik socjalny z Atlanty. Pracuje ona głównie z kobietami chorymi na raka piersi i prowadzi grupy dla osób z przerzutami.

Masz tendencję do szybkiego nawiązywania kontaktów z innymi członkami grupy. Te kobiety nie litują się nad tobą – mówi. Rozumieją, jak wygląda życie z rakiem piersi i co to znaczy chcieć być kimś więcej niż tylko swoją chorobą.

Są to także świetne miejsca, aby zasięgnąć porady. Jeśli chodzisz na randki, jak sobie z tym radzisz? A co z zaparciami po chemioterapii? Ktoś w twojej grupie prawdopodobnie już przez to przeszedł i może ci pomóc – mówi Whitehead. Kiedy Harvey zapytała w internetowej grupie wsparcia, do której należy, o radzenie sobie ze zgagą związaną z leczeniem, w mgnieniu oka otrzymałam 100 różnych odpowiedzi.

Jak znaleźć swoją społeczność chorych na raka piersi

Zarzuć szeroką sieć. Aby znaleźć grupę, Whitehead zaleca, aby zapytać o sugestie zespół opieki zdrowotnej i lokalne centrum onkologiczne. American Cancer Society, Young Survivors Coalition, Living Beyond Breast Cancer, CancerCare i Cancer Support Community również mogą pomóc w znalezieniu grup osobistych lub internetowych.

Można też spróbować skorzystać z mediów społecznościowych. Na Facebooku poszukałam grupy dla mam karmiących piersią z MBC. Znalazłam jedną, a teraz należę do pięciu lub sześciu różnych grup internetowych dla kobiet z MBC” – mówi Harvey.

Jeśli nie znajdziesz tego, czego potrzebujesz, pomyśl o stworzeniu własnej społeczności. Kiedy 22 lata temu zdiagnozowano u Bridgette Richardson Hempstead chorobę, nie znałam wtedy nikogo, kto by na nią chorował, nie mówiąc już o innej czarnej kobiecie w mojej sytuacji”.

Postawa Hempstead, która potrafi zrobić wszystko, tak zaimponowała jej chirurgowi piersiowemu, że zapytał, czy nie mogłaby połączyć Hempstead z inną pacjentką. Oczywiście zgodziłam się. Wkrótce regularnie rozmawiałam z siedmioma innymi kobietami, które były podobne do mnie” – mówi Hempstead, która mieszka w Seattle.

Wkrótce Hempstead założyła Cierra Sisters, organizację non-profit dla Afroamerykanek chorych na raka piersi, która organizuje spotkania grupy wsparcia i imprezy oraz wspiera badania nad rakiem piersi. Przerzutowy rak piersi odbiera życie i to jest najsmutniejsze. Ale spotkania z innymi kobietami pomagają skoncentrować się na życiu, a nie na umieraniu – mówi Hempstead.

Zachowaj otwarty umysł. Największym błędnym przekonaniem jest to, że grupy dla chorych na przerzutowego raka piersi będą imprezami litości i będą miały negatywny wydźwięk – mówi Whitehead. Choć to prawda, że pojawiają się trudne tematy, to jednak główny nacisk kładzie się na to, jak żyć najlepiej, jak to możliwe z tą chorobą.

Jesteś ciekawy, ale się wahasz? Whitehead mówi, że możesz spróbować raz lub dwa razy, nie zobowiązując się na zawsze. Możesz być zaskoczony tym, co odkryjesz.

Uczyń z siebie także źródło wsparcia. W trakcie leczenia i po jego zakończeniu będą chwile, kiedy będziesz musiał się tylko o siebie zatroszczyć. Ale jeśli czujesz się na siłach, pomyśl o wspieraniu także innych. Dzieląc się swoją wiedzą, przywracasz kontrolę kobietom, które mogą mieć wrażenie, że nie mają jej wcale. Jednocześnie wlanie nadziei i radości w kogoś innego napełnia cię radością – mówi Hempstead.

Gdyby nie kobiety, które wspierały mnie po pierwszej diagnozie, nie wiem, czy byłabym w stanie stanąć na nogi tak szybko, jak to zrobiłam. Teraz odwdzięczam się innym kobietom – mówi Townsend, która jest wolontariuszką linii pomocy dla organizacji Living Beyond Breast Cancer. Przy pierwszej diagnozie czujesz się samotna, ale w rzeczywistości jest tak wiele wsparcia. Najbardziej zaskakujące w tej chorobie jest to, jak wielu przypadkowym osobom naprawdę zależy.