Lekarz mówi ci.

Cukrzyca może uszkodzić nerwy, które pomagają Ci odczuwać ból, ciepło i zimno, zwłaszcza w stopach. Skorzystaj z tego pokazu slajdów lekarskich, aby poznać objawy obwodowej neuropatii cukrzycowej, dowiedzieć się, jakie problemy może ona powodować, co można z nią zrobić i jak jej zapobiegać.

1/13

Cukrzyca może uszkodzić nerwy obwodowe, czyli te, które pomagają odczuwać ból, ciepło i zimno. Stan ten, nazywany w skrócie DPN, najczęściej dotyka stóp i nóg. Może również dotyczyć dłoni i ramion. Powoduje dziwne odczucia w skórze i mięśniach, a także drętwienie, które może prowadzić do urazów, z których istnienia nie zdajemy sobie sprawy.

Co jest przyczyną?

2/13

Osoby chore na cukrzycę są bardziej narażone na wysoki poziom glukozy i trójglicerydów (rodzaj tłuszczu) we krwi. Z czasem uszkadzają one nerwy, które wysyłają sygnały bólowe do mózgu, a także drobne naczynia krwionośne, które zaopatrują nerwy w substancje odżywcze. Najlepszym sposobem zapobiegania lub opóźniania rozwoju DPN jest kontrolowanie poziomu cukru we krwi i ciśnienia tętniczego.

Kto na nią choruje?

3/13

U około połowy osób z cukrzycą dochodzi do pewnego rodzaju uszkodzenia nerwów. U dwóch na 10 osób DPN występuje już w momencie postawienia diagnozy, choć jest ono tym częstsze, im dłużej trwa choroba. Ktoś, kto jest otyły, ma prediabetes lub zespół metaboliczny (niezdrowe połączenie wysokiego ciśnienia krwi, wysokiego poziomu cukru we krwi, wysokiego poziomu cholesterolu i tkanki tłuszczowej na brzuchu) ma również większe szanse na wystąpienie DPN.

Objawy

4/13

Stopy lub palce mogą zacząć mrowić lub piec, jak „szpilki i igły”. Najlżejszy dotyk, na przykład prześcieradła na łóżku, może sprawiać ból. Z czasem mięśnie mogą stać się słabe, zwłaszcza wokół kostek. Chodzenie może sprawiać trudności w utrzymaniu równowagi lub być bolesne.

Może jednak nie wystąpić żaden objaw, mimo że doszło do uszkodzenia nerwów.

Regularnie badaj się

5/13

Jeśli chorujesz na cukrzycę, ważne jest, abyś chodził do lekarza i starał się wcześnie wykryć DPN. Jak często? Co roku, jeśli chorujesz na cukrzycę typu 2. W przypadku typu 1 powinieneś badać się co roku, począwszy od okresu dojrzewania lub po 5 latach, jeśli rozpoznano ją u Ciebie w starszym wieku.

Jeśli nie masz jeszcze cukrzycy, ale jesteś zagrożony jej wystąpieniem, zapytaj swojego lekarza o możliwość zbadania się pod kątem DPN.

Badanie lekarskie

6/13

Ponieważ DPN często zaczyna się w stopach i nogach, lekarz obejrzy je pod kątem skaleczeń, odleżyn i problemów z krążeniem. Sprawdzi Twoją równowagę i będzie obserwował, jak chodzisz. Będzie chciał sprawdzić, jak dobrze odczuwasz zmiany temperatury i delikatne dotykanie, np. wibracje. Lekarz może umieścić cienki kawałek sznurka lub widełki stroikowe na palcach u stóp i stóp, aby sprawdzić, czy pacjent je czuje.

Badania krwi i moczu

7/13

Pomagają one lekarzowi kontrolować poziom cukru i triglicerydów we krwi. Badania mogą pomóc wykluczyć inne przyczyny neuropatii, takie jak choroby nerek, problemy z tarczycą, niski poziom witaminy B12, infekcje, rak, HIV i nadużywanie alkoholu, które mogą wymagać innego leczenia.

Leczenie

8/13

Leki na depresję (citalopram, desipramina, nortryptylina, paroksetyna) i drgawki (gabapentyna, pregabalina) mogą zmniejszyć ból DPN, ale leki przeciwbólowe dostępne bez recepty mogą tego nie zrobić. Pomocne mogą być również środki nakładane na skórę w celu jej znieczulenia, takie jak lidokaina. Nic nie jest w stanie odwrócić uszkodzenia nerwu. Lekarz może zasugerować specjalne ćwiczenia (fizykoterapię), które pomogą Ci poczuć się lepiej i zapewnić ruch.

Zakażenie

9/13

Jednym ze skutków ubocznych DPN jest to, że możesz nie zauważyć drobnych skaleczeń, pęcherzy, oparzeń lub innych urazów, ponieważ ich po prostu nie czujesz. Ponieważ cukrzyca sprawia, że rany te wolniej się goją, mogą stać się bardzo poważne, zanim je zauważysz. O wiele bardziej prawdopodobne jest, że dojdzie do zakażenia. Bez odpowiedniej opieki możesz stracić palec u nogi, stopę, a nawet część nogi.

Stopa Charcota

10/13

Ciężka neuropatia może osłabić kości w stopie. Mogą one pękać lub łamać się, powodując zaczerwienienie, ból, obrzęk i ciepło w dotyku. Ponieważ jednak nie czujesz ich, możesz chodzić na stopie i deformować ją. Na przykład łuk może się zapadać i wybrzuszać w kierunku podłoża. Wcześnie wykryta, lekarz może leczyć stopę Charcota za pomocą odpoczynku, ortez i specjalnego obuwia. W poważnych przypadkach konieczna może być operacja.

Dbaj o swoje stopy

11/13

Codziennie szukaj skaleczeń, odleżyn i oparzeń, których możesz nie czuć. Lustro może pomóc w tych trudno widocznych miejscach. Nie zapomnij sprawdzić, co masz między palcami. Codziennie myj stopy w ciepłej wodzie: temperatura 90-95 stopni Celsjusza jest bezpieczna. (Do sprawdzenia temperatury użyj termometru). Kiedy odpoczywasz, poruszaj palcami i podnoś stopy, aby utrzymać krążenie krwi. Skontaktuj się z lekarzem w przypadku jakichkolwiek problemów, które nie ustępują w ciągu kilku dni.

Noś buty

12/13

Chronią Twoje stopy przed podłożem, niezależnie od tego, czy jest ono gorące, lodowato zimne, czy pokryte szorstkimi krawędziami. Upewnij się, że Twoje buty oddychają, są wygodne i mają dużo miejsca na palce. Przynieś te, w których chodzisz najczęściej, do swojego lekarza na badania kontrolne. Jeśli masz problemy ze stopami, możesz potrzebować specjalnych butów lub wkładek.

Inne rodzaje neuropatii

13/13

Cukrzyca może również powodować problemy z nerwami w innych miejscach ciała.

Autonomiczne to uszkodzone nerwy, które pomagają kontrolować pęcherz, żołądek, oczy, naczynia krwionośne i inne funkcje organizmu.

Proksymalny znajduje się w biodrze, pośladku lub udzie (zazwyczaj tylko po jednej stronie), co utrudnia poruszanie się.

Ogniskowe uszkadza pojedyncze nerwy, często w nodze, ręce, głowie lub klatce piersiowej i brzuchu.

Ta eksperymentalna procedura przeszczepu trzustki może wyeliminować konieczność stosowania zastrzyków z insuliną u niektórych osób z cukrzycą. Nie jest to jednak łatwe, dlatego prowadzone są badania nad innymi alternatywnymi metodami przeszczepu komórek wysepek.

Choć ich nazwa może przywodzić na myśl poruszane wiatrem wzniesienia u północnych wybrzeży Szkocji, wysepki Langerhansa lub, jak się je częściej nazywa, „komórki beta-wysp trzustki” są naturalnym magazynem komórek wydzielających insulinę.

To właśnie te komórki ulegają zniszczeniu lub poważnemu uszkodzeniu w cukrzycy typu 1, a w niektórych przypadkach cukrzycy typu 2 występuje ich niedobór. Z powodu braku naturalnego źródła insuliny, hormonu niezbędnego do kontrolowania poziomu cukru we krwi, osoby z cukrzycą typu 1 muszą codziennie przyjmować zastrzyki z insuliny.

Jednak w ciągu ostatniej dekady naukowcy badali i udoskonalali techniki zastępowania komórek beta wysepek w celu przywrócenia naturalnej produkcji i uwalniania insuliny oraz wyeliminowania konieczności stosowania zastrzyków z insuliną u osób z cukrzycą typu 1. Osoby z cukrzycą typu 2, która jest spowodowana innym procesem chorobowym, na ogół nie odniosłyby korzyści z tego typu terapii.

Jedną ze sprawdzonych metod przeszczepiania komórek wyspowych jest transplantacja trzustki – dużego gruczołu (znajdującego się za żołądkiem), w którym żyją komórki beta-islet. Badania wykazały, że przeszczep trzustki może wyeliminować potrzebę podawania insuliny w około połowie przypadków na co najmniej pięć lat.

Jednak ze względu na ryzyko związane z operacją przeszczepu i konieczność przyjmowania leków zapobiegających odrzuceniu przeszczepu po przeszczepie, procedura ta jest przede wszystkim dostępna dla pacjentów, którzy otrzymują również przeszczep nerki z powodu zaawansowanej choroby nerek. Według Amerykańskiego Towarzystwa Diabetologicznego (ADA) jednoczesne przeszczepienie nerki i trzustki u wybranych pacjentów nie zwiększa ryzyka dla pacjenta, może poprawić przeżywalność przeszczepionych nerek i przywrócić prawidłową kontrolę poziomu cukru we krwi.

W wytycznych ADA dotyczących cukrzycy zauważono jednak również, że przeszczep trzustki jest tylko częściowo skuteczny w odwracaniu niektórych poważnych długoterminowych skutków ubocznych cukrzycy. Procedura ta eliminuje problemy z nerkami oraz konieczność codziennego, a czasem wielokrotnego podawania insuliny. Jednak przewlekłe schorzenia, takie jak choroby oczu i nieprawidłowości nerwowe, często nadal stanowią problem u pacjentów po przeszczepie.

W chwili pisania tego artykułu na krajowej liście oczekujących na przeszczep trzustki było 1 389 osób, a na połączony przeszczep nerki i trzustki czekało dodatkowo 2 409 osób, według danych United Network for Organ Sharing (UNOS).

Przeszczep komórek wysepek

Nieco mniej inwazyjną alternatywą dla przeszczepienia trzustki jest przeszczepienie samych komórek wysepek. W tej eksperymentalnej procedurze komórki beta-trzustki są identyfikowane, izolowane i usuwane z trzustek dawców, a następnie wstrzykiwane do żyły głównej połączonej z wątrobą. Wstrzyknięte wysepki trafiają do mikroskopijnych naczyń krwionośnych, zostają otoczone i unieruchomione przez tkankę wątroby. Tam komórki przejmują produkcję i wydzielanie insuliny, skutecznie przekształcając wątrobę w zastępczą trzustkę.

Jednym z problemów związanych z tym podejściem jest fakt, że ludzkich wysepek beta jest niewiele i trudno je znaleźć; w rzeczywistości stanowią one zaledwie 1% wszystkich komórek trzustki (większość pozostałych komórek produkuje i wydziela enzymy wspomagające trawienie). Ponadto niektóre z wysepek są nieuchronnie uszkadzane lub niszczone podczas procesu pobierania, wyjaśnia jeden z badaczy cukrzycy w rozmowie z lekarzem.

„Proces pobierania trzustki, izolowania komórek, a następnie przeszczepiania ich w ciągu jednego dnia jest dość trudny, zwłaszcza gdy weźmie się pod uwagę fakt, że można spędzić cały dzień na próbach wyizolowania komórek i nigdy nie uzyskać wystarczającej ich liczby” – mówi dr Emmanuel Opara, profesor nadzwyczajny na wydziale chirurgii doświadczalnej i asystent profesora na wydziale biologii komórki w Duke University Medical Center w Durham w Karolinie Północnej.

Opara i współpracownicy badają alternatywne rozwiązania dla ludzkich komórek wyspowych, w tym wykorzystanie wysepek pobranych z trzustek świńskich. Chociaż stosowanie narządów zwierzęcych u ludzi jest kontrowersyjne, insulina pochodząca z trzustek świńskich i krowich jest stosowana od wczesnych lat 20. ubiegłego wieku, kiedy to rozpoczęto komercyjną produkcję insuliny; stosowanie insuliny ludzkiej jest stosunkowo nowym zjawiskiem.

Komórki wysepek świni są bardzo podobne pod względem budowy i funkcji do komórek wysepek ludzkich, ale ponieważ pochodzą od zwierzęcia, są postrzegane przez układ odpornościowy pacjenta jako obcy najeźdźcy, który wysyła wyspecjalizowane komórki w celu ich odnalezienia, oznaczenia w celu usunięcia i zabicia.

Aby obejść ten problem, Opara i współpracownicy z Duke opracowali specjalne kule dostarczające lek, zbudowane ze złożonego węglowodanu zwanego alginianem. Kule otaczają lub „zamykają” komórki wysepek i podobno są na tyle porowate, że przepuszczają cukier do krwi i insulinę na zewnątrz, jednocześnie chroniąc komórki wysepek przed działaniem układu odpornościowego. Kule przypominają nieco otwory na strzały używane przez łuczników broniących starożytnych zamków.

Naukowcy z Duke badają również metody zamrażania pobranych komórek wysepek. „Jedną z rzeczy, którymi się zajmuję, jest opracowanie procedur, które umożliwią nam przechowywanie tych komórek w stanie bardzo żywotnym, tak aby w razie potrzeby można było przybliżyć sytuację, w której idziemy do lekarza po receptę [na komórki wysepek], a następnie udajemy się do apteki, aby je odebrać” – mówi Opara.

Oprócz tworzenia rezerw komórek wysepek, technika ta ma korzystny efekt uboczny w postaci zmniejszenia wrażliwości komórek na układ odpornościowy, dzięki czemu mogą one dłużej przetrwać po przeszczepieniu pacjentowi z cukrzycą typu 1″ – mówi Opara.

Płytki wysepek, wirusy i komórki macierzyste

Inne zespoły badawcze pracują nad arkuszami komórek wysepek, które są otoczone porowatym tworzywem sztucznym; powstałe w ten sposób arkusze mogłyby teoretycznie pełnić rolę bio-sztucznych trzustek. Jeszcze inne zespoły eksperymentują z wirusami, które mogłyby sprawić, że przeszczepy komórek beta-islet będą bardziej akceptowalne przez układ odpornościowy, co stanowi rodzaj biologicznej technologii „stealth”.

Jak donosi „Doctor” z 2001 roku, naukowcy z National Institutes of Health pracują nad nową metodą przywracania produkcji insuliny poprzez nakłanianie embrionalnych komórek macierzystych do przekształcania się w komórki wyspecjalizowane w produkcji insuliny, typu beta-islet. Jeśli technika ta sprawdzi się u ludzi, może stanowić duży przełom w leczeniu cukrzycy, a nawet zastąpić insulinę podawaną w zastrzykach – donoszą naukowcy w numerze czasopisma Science z 26 kwietnia.

Ponieważ jednak nowo wyhodowane komórki wydzielające insulinę pochodzą z rodzaju niewyspecjalizowanych komórek występujących tylko w najwcześniejszych stadiach rozwoju embrionalnego, ludzka wersja leczenia napotkałaby na ostry sprzeciw ze strony politycznej i religijnej prawicy, która sprzeciwia się badaniom medycznym z wykorzystaniem komórek pochodzących z ludzkich embrionów.

W 2001 roku administracja Busha ogłosiła zakaz prowadzenia badań z wykorzystaniem komórek pochodzących z nowo powstałych embrionów (takich jak te wyrzucane codziennie przez kliniki leczenia bezpłodności), ograniczając naukowców do pracy z obecnie dostępnymi liniami komórek macierzystych. Naukowcy zajmujący się komórkami macierzystymi twierdzą, że decyzja ta ogranicza ich możliwości prowadzenia konstruktywnych badań i może opóźnić rozwój ratujących życie metod leczenia – na przykład cukrzycy – o lata, a nawet dziesięciolecia.

Neuropatia autonomiczna to zbiór objawów, takich jak zawroty głowy, pocenie się i zaparcia, które są spowodowane uszkodzeniem nerwów. Dowiedz się, jakie choroby prowadzą do wystąpienia tych objawów i jak je leczyć.

Neuropatia autonomiczna to grupa schorzeń spowodowanych uszkodzeniem nerwów. Może ona powodować wiele różnych objawów, takich jak zawroty głowy, nocne poty i zaparcia.

Nerwy są częścią autonomicznego układu nerwowego. Kontrolują one wiele różnych funkcji organizmu, w tym:

• temperaturę ciała

• Ciśnienie krwi

• Częstość akcji serca

• Trawienie

• Oddawanie moczu

• Ruchy jelit

Objawy neuropatii autonomicznej

Objawy zależą od miejsca uszkodzenia nerwów i narządów, których dotyczy choroba. Mogą one obejmować:

Objawy trawienne:

• Luźne wypróżnienia (biegunka)

• Ciężkie wypróżnienia (zaparcia)

• Uczucie mniejszego głodu lub sytości już po kilku kęsach jedzenia

• Nudności

• Zwymiotowanie niestrawionego pokarmu

• Kłopoty z połykaniem

• Zgaga

Objawy ze strony serca i naczyń krwionośnych:

• Zawroty głowy lub omdlenia po wstaniu z łóżka

• Bardzo szybkie bicie serca, szczególnie podczas ćwiczeń

• Wysokie ciśnienie krwi

Objawy ze strony układu moczowego:

• Problemy z rozpoczęciem sikania lub brak kontroli nad sikaniem

• Trudności z opróżnianiem pęcherza

• Infekcje dróg moczowych

Objawy związane z temperaturą ciała:

• Nocne poty

• Pocenie się zbyt obfite lub zbyt rzadkie

• Pocenie się podczas jedzenia

Objawy seksualne:

• Problemy z uzyskaniem erekcji (u mężczyzn)

• Suchość pochwy (u kobiet)

• Niski popęd płciowy

• Problemy z osiągnięciem orgazmu

Objawy ze strony płuc:

• Duszność

Objawy wzrokowe:

• Problemy z odróżnianiem jasnego i ciemnego pomieszczenia

Przyczyny neuropatii autonomicznej

Uszkodzenie nerwów wpływa na sygnały pomiędzy mózgiem a narządami. Mogą je wywołać niektóre choroby i zabiegi związane z nerwami – najczęstszą z nich jest cukrzyca. Inne możliwości obejmują:

• Nieprawidłowe odkładanie się białek, zwane amyloidozą

• Choroby autoimmunologiczne, takie jak reumatoidalne zapalenie stawów, zespół Guillain-Barr, toczeń i zespół Sjogrena

• Borelioza

• HIV

• Choroba Parkinsona

• Choroby wrodzone, takie jak zespół Riley-Day

• Uszkodzenie rdzenia kręgowego

• Chirurgia

• Leki, w tym niektóre chemioterapeutyki stosowane w leczeniu raka

• Substancje chemiczne, takie jak akrylamid, i metale ciężkie

• Duże spożycie alkoholu

• Stwardnienie rozsiane

• Botulizm

• Leki, takie jak chemioterapia w leczeniu raka

Diagnostyka neuropatii autonomicznej

Lekarz zapyta o objawy i przeprowadzi badanie fizykalne. Może również zalecić badania krwi w celu sprawdzenia, czy:

• Cukrzyca

• Zespół Sjogrena i inne choroby autoimmunologiczne

• Zakażenia, takie jak HIV lub borelioza

Inne badania, które można wykonać to:

• Test nachylenia stołu. Pacjent położy się na stole, który zostanie przechylony tak, aby podnieść część ciała tak, jakbyś stał. Lekarz będzie obserwował ciśnienie krwi i tętno w miarę zmiany pozycji.

• Ilościowy test odruchu z aksonu sudomotorycznego. Wykorzystuje on niewielki prąd elektryczny, aby sprawdzić, jak pracują gruczoły potowe.

• Testy urodynamiczne. Sprawdzają one, jak dobrze twój pęcherz moczowy magazynuje i oddaje mocz.

• USG. Wykorzystuje ono fale dźwiękowe o wysokiej częstotliwości do tworzenia obrazów pęcherza, aby lekarz mógł lepiej przyjrzeć się temu, co się dzieje.

• Promieniowanie rentgenowskie.

• Test opróżniania żołądka. Badanie to sprawdza, czy u pacjenta nie występują objawy nieprawidłowego trawienia, takie jak powolne trawienie lub wolniejsze opróżnianie żołądka (gastropareza).

• Termoregulacyjny test potu. W tym teście poszukuje się nieregularności w sposobie pocenia się. Twoje ciało jest pokryte proszkiem, który zmienia kolory w miarę powolnego wzrostu temperatury w specjalnej komorze.

Leczenie neuropatii autonomicznej

Lekarz będzie przede wszystkim leczył chorobę, która spowodowała uszkodzenie nerwów. Na przykład, jeśli masz cukrzycę, będziesz musiał kontrolować poziom cukru we krwi za pomocą diety, ćwiczeń fizycznych i ewentualnie leków. W przypadku chorób autoimmunologicznych, takich jak zespół Sjogrena, pacjent otrzyma leki kontrolujące pracę układu odpornościowego i zmniejszające stan zapalny w organizmie.

Lekarz może również zalecić inne środki w celu złagodzenia określonych objawów.

W celu leczenia objawów trawiennych:

• Zmienić dietę. Jedz mniejsze posiłki, aby nie czuć się zbyt sytym. Wzbogać swoją dietę w płyny i błonnik, aby zapobiec wzdęciom i zaparciom.

• Środki przeczyszczające mogą pomóc w zaparciach, a inne leki mogą leczyć biegunkę i ból brzucha.

• Spać z podniesionym wezgłowiem łóżka, aby zapobiec zgadze.

Aby leczyć objawy ze strony układu moczowego:

• Pij płyny i opróżniaj pęcherz o określonych porach w ciągu dnia. Pomoże to pęcherzowi utrzymać więcej płynów.

• Oksybutynina (Ditropan XL) i tolterodyna (Detrol) powstrzymują mięsień pęcherza przed zbyt częstym zaciskaniem. Betanechol pomaga ci opróżnić pęcherz do końca.

• Użyj cewnika. Rurka ta wchodzi do twojego pęcherza, aby pomóc ci go opróżnić.

W celu leczenia problemów z poceniem się:

• Kilka leków może pomóc w zmniejszeniu wydzielania potu, w tym glikopyrrolat (Robinul, Robinul Forte) i toksyna botulinowa.

• Jeśli nie pocisz się wystarczająco, zostań w domu, gdy na dworze jest gorąco.

Do leczenia objawów chorób serca i ciśnienia krwi:

• Przyjmowanie leków, które podnoszą ciśnienie krwi, takich jak fludrokortyzon lub midodryna i pirydostygmina (Mestinon).

• Przyjmowanie leków kontrolujących rytm serca. Beta-blokery mogą pomóc w przywróceniu prawidłowego rytmu serca.

• Wstań powoli, aby nie dostać zawrotów głowy.

• Aby obniżyć ciśnienie krwi, należy wprowadzić do diety dodatkowe ilości soli i płynów. Należy to robić tylko wtedy, gdy zaleci to lekarz. W niektórych przypadkach może to spowodować zbyt wysokie ciśnienie krwi lub obrzęki.

W celu leczenia objawów seksualnych:

• Leki takie jak sildenafil (Revatio, Viagra), tadalafil (Cialis) i wardenafil (Levitra, Staxyn) mogą pomóc mężczyznom w uzyskaniu – i utrzymaniu – erekcji.

• Kobiety mogą wypróbować lubrykant na bazie wody, aby zwiększyć komfort uprawiania seksu.

• Mężczyźni mogą używać zewnętrznej pompki próżniowej, aby wciągnąć krew do penisa w celu uzyskania erekcji.

• Kobiety w okresie przedmenopauzalnym z niskim popędem seksualnym mogą spróbować leku flibanseryna (Addyl).

Gorzka prawda: W jaki sposób zbyt duża ilość cukru może zaszkodzić twojemu zdrowiu fizycznemu i psychicznemu. Dowiedz się z pomocą pokazu slajdów przygotowanego przez lekarza.

1/15

Cukier jest słodki, ale zbyt duża jego ilość może zaszkodzić twojemu zdrowiu. Pełnowartościowe produkty spożywcze, takie jak owoce, warzywa, nabiał i ziarna zawierają naturalne cukry. Twój organizm trawi te węglowodany powoli, dzięki czemu komórki otrzymują stały dopływ energii. Z kolei cukry dodane znajdują się w pakowanej żywności i napojach. Twój organizm nie potrzebuje żadnych cukrów dodanych.

Jak dużo to za dużo?

2/15

American Heart Association zaleca spożywanie nie więcej niż 6 łyżeczek (25 gramów) dodanego cukru dziennie przez kobiety i 9 łyżeczek (36 gramów) przez mężczyzn. Jednak przeciętny Amerykanin spożywa go znacznie więcej: 22 łyżeczki dziennie (88 gramów). Łatwo jest przesadzić. Już jedna 12-uncjowa puszka zwykłego napoju gazowanego zawiera 10 łyżeczek cukru – i nie ma żadnych korzyści odżywczych.

Szkodliwość: Przyrost masy ciała

3/15

Napoje słodzone cukrem są dużym źródłem cukrów dodanych dla Amerykanów. Jeśli codziennie pijesz puszkę napoju gazowanego i nie ograniczasz kalorii w innych miejscach, za trzy lata będziesz o 15 funtów cięższy. Zbyt duże przybieranie na wadze może prowadzić do takich problemów, jak cukrzyca i niektóre nowotwory.

Szkody: Choroby serca

4/15

Jeden na dziesięciu Amerykanów otrzymuje 1/4 lub więcej dziennej dawki kalorii z cukru dodanego. Jeśli spożywasz tak dużo, jedno z badań wykazało, że prawdopodobieństwo śmierci z powodu chorób serca jest ponad dwukrotnie wyższe niż u osób spożywających mniej niż połowę tej ilości. Nie jest jasne, dlaczego tak się dzieje. Może to być spowodowane tym, że dodatkowy cukier podnosi ciśnienie krwi lub uwalnia więcej tłuszczów do krwiobiegu. Oba te czynniki mogą prowadzić do zawału serca, udaru mózgu i innych chorób serca.

Szkodliwość: cukrzyca

5/15

Szczególnie napoje słodzone mogą zwiększać ryzyko zachorowania na cukrzycę typu 2. Może się tak zdarzyć, ponieważ kiedy cukier pozostaje we krwi, organizm może zareagować zmniejszeniem produkcji hormonu insuliny, który przekształca spożywany pokarm w energię. Albo insulina nie działa tak dobrze. Jeśli masz nadwagę, zrzucenie nawet 10-15 kilogramów może pomóc w kontrolowaniu poziomu cukru we krwi.

Szkodliwość: wysokie ciśnienie krwi

6/15

Zazwyczaj winą za ten stan, zwany też nadciśnieniem, obarcza się sól. Niektórzy badacze twierdzą jednak, że inny biały kryształ – cukier – może być bardziej niepokojącym winowajcą. Jednym ze sposobów, w jaki cukier podnosi ciśnienie krwi, jest nadmierny wzrost poziomu insuliny. Może to spowodować, że naczynia krwionośne staną się mniej elastyczne, a nerki zaczną zatrzymywać wodę i sód.

Szkodliwość: wysoki poziom cholesterolu

7/15

Dieta bogata w cukry jest szkodliwa dla serca, niezależnie od tego, ile ważysz. Mogą one:

• Podwyższać poziom tzw. złego cholesterolu (LDL) i obniżać poziom „dobrego” (HDL).

• Podwyższają poziom tłuszczów we krwi zwanych trójglicerydami i utrudniają pracę enzymu, który je rozkłada.

Szkodliwość: Choroby wątroby

8/15

Większość pakowanej żywności, przekąsek i napojów jest słodzona fruktozą – cukrem prostym pochodzącym z owoców lub warzyw, takich jak kukurydza. Twoja wątroba przekształca go w tłuszcz. Jeśli regularnie wpompowujesz fruktozę do swojego organizmu, w Twojej wątrobie odkładają się małe kropelki tłuszczu. Jest to tzw. niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby. Wczesna zmiana diety może ją cofnąć. Jednak z czasem obrzęk i blizny mogą uszkodzić wątrobę.

Szkodliwość: ubytki

9/15

Wiesz, że cukier niszczy zęby. W jaki sposób? Stanowi pożywkę dla bakterii w jamie ustnej, które wytwarzają kwas niszczący szkliwo zębów. Napoje słodzone, suszone owoce, słodycze i czekolada to najczęstsi sprawcy. Kwaśne cukierki należą do najgorszych. Są one prawie tak kwaśne jak kwas akumulatorowy! Jeśli jesz cierpkie smakołyki, po ich zjedzeniu przepłucz usta wodą lub wypij mleko, aby zneutralizować kwas.

Szkodliwość: słaby sen

10/15

Zbyt duża ilość cukru w ciągu dnia może zaburzać poziom glukozy we krwi i powodować skoki i spadki energii. Możesz mieć trudności z zasypianiem w pracy lub zasypiać na lekcjach w szkole. Wieczorem, po zjedzeniu lodów lub ciasteczek, może dojść do zastrzyku cukru, który może obudzić Cię w nocy. Może to również skrócić czas głębokiego snu. Dlatego możesz nie obudzić się z poczuciem odświeżenia. ?

Możliwa szkoda: ADHD

11/15

Powszechnie uważa się, że cukier pogarsza objawy zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi. Jednak związek ten jest nie do udowodnienia. Więcej badań obala teorię, że cukier powoduje lub pogarsza ADHD, niż ją potwierdza. Nie wiemy dokładnie, co prowadzi do ADHD, ale prawdopodobnie dużą rolę odgrywają geny.

Szkody: Problemy z nastrojem

12/15

Czujesz się przygnębiony? Częścią problemu może być Twój apetyt na słodycze. Kilka badań wykazało związek między cukrem a problemami ze zdrowiem psychicznym. Jedno z ostatnich wykazało, że u mężczyzn, którzy spożywali ponad 66 gramów cukru dziennie – czyli prawie dwa razy więcej niż zalecana ilość – o 23% częściej diagnozowano stany lękowe lub depresję niż u mężczyzn, którzy spożywali 40 gramów lub mniej. Zbyt duża ilość cukru może przyczyniać się do rozwoju depresji poprzez obrzęk lub stan zapalny w mózgu, co jest częstsze u osób z depresją.

Szkodliwość: Podagra

13/15

Zapewne wiesz, że możesz nabawić się tego bolesnego zapalenia stawów, jedząc zbyt dużo czerwonego mięsa, wędlin i homarów. To samo dotyczy fruktozy. Może ona powodować odkładanie się kwasu moczowego we krwi, który z kolei tworzy twarde kryształy w dużych palcach u nóg, kolanach i innych stawach.

Szkodliwość: kamienie nerkowe

14/15

Powstają one, gdy substancje chemiczne zawarte w moczu zamieniają się w stałe kryształy. Niektóre kamienie nerkowe organizm wypłukuje bez większego bólu. Inne mogą utknąć w nerce lub innej części układu hydraulicznego i zablokować przepływ moczu. Zbyt duże ilości fruktozy – pochodzącej z cukru stołowego, syropu kukurydzianego o wysokiej zawartości fruktozy lub przetworzonej żywności – zwiększają ryzyko wystąpienia kamieni nerkowych.

Szkodliwość: starzenie się

15/15

Napoje słodzone mogą dodać Ci lat do wieku biologicznego. DNA zwane telomerami zamyka koniec chromosomów, chroniąc je przed uszkodzeniem. Dłuższe jest lepsze. Skrócone telomery mogą iść w parze z chorobami związanymi z wiekiem, takimi jak cukrzyca. Jedno z badań wykazało, że ludzie, którzy piją 20 uncji napojów gazowanych dziennie, mają krótsze telomery. Naukowcy uważają, że to jak dodanie ponad 4 lat do wieku komórek.

W ramach wielu badań poszukuje się możliwości powstrzymania rozwoju cukrzycy typu 1. Jak dotąd wyniki są niejednoznaczne – w najlepszym przypadku.

Jeśli nie palisz papierosów, znacznie zmniejszasz ryzyko zachorowania na raka płuc i rozedmę płuc. Utrzymywanie prawidłowej wagi, umiarkowana dieta i regularne ćwiczenia fizyczne znacznie zwiększają szanse na zdrowe serce.

Ale jeśli jesteś w grupie ryzyka zachorowania na cukrzycę typu 1 ze względu na występowanie tej choroby w rodzinie lub inne czynniki, czy możesz coś zrobić, aby ją powstrzymać? Odpowiedź brzmi zdecydowanie „być może”.

Obecnie eksperci w dziedzinie cukrzycy uznają, że cukrzyca typu 1 jest chorobą autoimmunologiczną, w której układ odpornościowy organizmu z jakiegoś powodu zwraca się przeciwko sobie i zaczyna atakować i niszczyć komórki beta wysepek trzustki, które produkują i wydzielają insulinę. Kiedy zniszczona zostanie wystarczająca liczba wysepek beta, organizm nie jest w stanie produkować wystarczającej ilości insuliny, aby prawidłowo regulować poziom cukru we krwi, co prowadzi do rozwoju cukrzycy typu 1.

Ponieważ cukrzyca typu 1 jest spowodowana nieprawidłowym działaniem normalnego układu odpornościowego, naukowcy uważają, że możliwe jest wkroczenie do akcji i zapobieganie, przerwanie lub przynajmniej spowolnienie procesu rozwoju choroby. Dotychczasowe wyniki były jednak w najlepszym razie niejednoznaczne.

Próba zapobiegania cukrzycy – typ 1

Największym i najbardziej ambitnym badaniem prewencyjnym przeprowadzonym do tej pory jest Diabetes Prevention Trial – type 1 (DPT-1), rozpoczęte w 1994 roku. Celem badania było ustalenie, czy można zapobiec lub opóźnić wystąpienie cukrzycy typu 1 u osób, u których istnieje ryzyko zachorowania na tę chorobę. Teoria stojąca za tym badaniem zakładała, że otrzymywanie małych dawek insuliny przez dłuższy czas może spowodować, że układ odpornościowy nauczy się „tolerancji” na insulinę, a tym samym pozostawi w spokoju produkujące insulinę komórki beta wysepek.

Po wstępnych badaniach przesiewowych pacjenci zostali przydzieleni, w zależności od poziomu ryzyka (na podstawie wywiadu rodzinnego i profili genetycznych), do jednego z dwóch ramion badania:

• Badanie polegające na wstrzykiwaniu insuliny (zakończone). Osoby, u których stwierdzono wysokie ryzyko rozwoju cukrzycy typu 1 w ciągu pięciu lat, zostały losowo przydzielone do grupy leczonej lub kontrolnej (nieleczonej). Grupa leczona otrzymywała dwa razy dziennie zastrzyki z niskodawkowej, długo działającej insuliny oraz raz w roku pięciodniową kurację dożylnym wlewem insuliny. Niestety, ta część badania okazała się niewypałem – u 60% pacjentów zarówno z grupy leczonej, jak i nieleczonej rozwinęła się cukrzyca typu 1.

• Próba z doustnymi antygenami. W tym drugim ramieniu badania DPT-1 uczestniczyli uczestnicy o średnim ryzyku (25-50%) rozwoju cukrzycy typu 1 w ciągu pięciu lat, którzy zostali losowo przydzieleni do otrzymywania doustnej insuliny lub placebo (tabletki pozorowanej). „Ta część badania opiera się na zupełnie innej hipotezie [niż część z zastrzykami]” – mówi ekspert w dziedzinie cukrzycy John Dupre, FRCP, profesor medycyny na Uniwersytecie Zachodniego Ontario w London, Ontario. „Istnieje bardzo wiarygodna historia regulacji układu odpornościowego przez jelito i istnieją całkiem dobre dane na temat zwierząt, które to potwierdzają”. Badanie jest w toku, a jego wyniki mają zostać ogłoszone w 2004 roku.

TRIGR

Projekt Trial to Reduce Diabetes in the Genetically At-Risk (TRIGR) opiera się na intrygującym, ale kontrowersyjnym pomyśle. Badania przeprowadzone na ludziach i zwierzętach w Finlandii, która ma jeden z najwyższych wskaźników zachorowań na cukrzycę typu 1 na świecie, sugerują, że dzieci karmione wyłącznie piersią od urodzenia i nienarażone na kontakt z białkami mleka krowiego (w preparatach do początkowego żywienia niemowląt lub zwykłym mleku) mogą mieć mniejsze ryzyko zachorowania na cukrzycę typu 1.

„W badaniach przeprowadzonych zarówno w Toronto, jak i w Finlandii na myszach, myszy karmione białkiem mleka krowiego częściej chorowały na cukrzycę niż myszy karmione preparatem hydrolizowanym [w którym białka zostały wstępnie strawione i nie są wykrywane przez układ odpornościowy]” – mówi Peggy Franciscus, RN, koordynator amerykańskiej części badania TRIGR w Children’s Hospital of Pittsburgh.

Na tej podstawie oraz na podstawie niektórych badań fińskich można stwierdzić, że dzieci, które wcześnie odstawiono od piersi – powiedzmy przed 4 miesiącem – a następnie podawano im mieszankę zawierającą białko mleka krowiego, częściej chorowały na cukrzycę typu 1 niż te, które były karmione wyłącznie piersią przez okres trzech miesięcy lub otrzymywały mieszankę zawierającą wstępnie strawione białko”.

Teoria, o której mówi doktor Franciscus, jest taka, że całe białko jest postrzegane przez wciąż rozwijający się układ odpornościowy dziecka jako obce, co powoduje wytwarzanie przeciwciał atakujących zarówno białko, jak i własne zasoby dziecka, czyli komórki beta-trzustki produkujące insulinę. Teorię tę potwierdzają dane z niewielkiego fińskiego badania, w którym wykazano, że u dzieci, które otrzymywały preparaty zawierające białko mleka krowiego, w krwiobiegu wykryto autoprzeciwciała przeciwko komórkom wysepek, które uważa się za możliwą przyczynę cukrzycy typu 1.

„Na początku tej historii ludzie zauważyli, że na Samoa Zachodnim nie występowała cukrzyca typu 1. Ale kiedy ci ludzie przenieśli się do społeczeństw, w których używa się produktów mlecznych – a na Samoa Zachodnim do niedawna ich nie używano – zaczęli chorować na cukrzycę, i tak się dzieje na Samoa Zachodnim, gdzie spożywa się białka mleka” – wyjaśnia Dupre, który jest głównym badaczem w kanadyjskim oddziale badania TRIGR.

Podobne obserwacje poczyniono na wyspie Sardynii, gdzie do niedawna mleko kozie, a nie krowie, było powszechne w diecie, oraz w Puerto Rico, gdzie sponsorowane przez rząd programy żywieniowe zwiększyły wykorzystanie preparatów dla niemowląt opartych na mleku krowim” – mówi Dupre.

Ostateczne wyniki badania TRIGR spodziewane są dopiero około 2007 roku.

DAISY

Badanie DAISY (the Diabetes AutoImmune Study in the Young) miało odpowiedzieć na pytanie, czy pewne typy wirusów żołądkowych (enterowirusów) mogą powodować zwiększoną podatność na cukrzycę. W badaniu rozpatrywano dwie alternatywne hipotezy: enterowirusy są przekazywane przez matkę w czasie porodu lub nabywane we wczesnym dzieciństwie, co prowadzi do przewlekłej infekcji prowadzącej do odpowiedzi autoimmunologicznej, lub też późne infekcje nabyte przez dzieci, które już mają nieprawidłową funkcję komórek beta-islet, mogą stanowić ostatni gwóźdź do trumny komórek wydzielających insulinę.

Jednak podobnie jak badanie DPT-1, również to badanie przyniosło wyniki negatywne. „W tym badaniu nie ma dowodów na to, że zakażenie enterowirusem jest czynnikiem ryzyka rozwoju autoimmunizacji komórek beta” – piszą naukowcy w numerze czasopisma Diabetes Research and Clinical Practice ze stycznia 2003 roku.

ENDIT

Badanie ENDIT (European Nicotinamide Diabetes Intervention Trial), prowadzone w Europie, Kanadzie i Stanach Zjednoczonych, sprawdza, czy wysokie dawki nikotynamidu, formy witaminy B3 o właściwościach przeciwutleniających, mogą pomóc w zachowaniu funkcji komórek beta-trzustki u osób zagrożonych cukrzycą typu 1 z powodu wywiadu rodzinnego. Wyniki badań, ogłoszone na europejskim spotkaniu poświęconym cukrzycy na początku 2003 roku, wykazały, że suplement nie zapewnia dodatkowej ochrony przed cukrzycą – mówi doktor Dupre.

Jeśli masz cukrzycę, szok insulinowy jest możliwy. Dowiedz się, jak możesz uniknąć tego poważnego stanu chorobowego.

Jeśli w organizmie znajduje się zbyt dużo insuliny, czasami nazywa się to wstrząsem insulinowym.

Aby poziom glukozy powrócił do normy, konieczne będzie leczenie. Jeśli nie podejmiesz żadnych działań, możesz zemdleć. Ciężki wstrząs insulinowy stanowi nagły przypadek medyczny.

Wstrząs insulinowy może wystąpić nawet wtedy, gdy robisz wszystko, co uważasz za stosowne, aby kontrolować swoją cukrzycę. Może do niego dojść, jeśli nie zachowasz odpowiednich proporcji między jedzeniem, wysiłkiem fizycznym i lekami.

Istnieje wiele sposobów na zmniejszenie ryzyka wystąpienia wstrząsu insulinowego. O wiele lepiej jest utrzymywać stężenie glukozy w normie niż często leczyć hipoglikemię.

Lekarz może pomóc w opracowaniu planu leczenia cukrzycy, abyś mógł zachować zdrowie.

Wypróbuj te

Sprawdzaj poziom cukru we krwi. Używaj glukometru tak często, jak lekarz uzna to za stosowne. Jest to najlepszy sposób, aby upewnić się, że poziom cukru we krwi jest taki, jaki powinien być.

Być może będziesz chciał zbadać jego poziom:

• Rano, po przebudzeniu

• Przed jedzeniem

• 2 godziny po jedzeniu

• W nocy przed snem

Jeśli nie możesz utrzymać się w wyznaczonym zakresie, porozmawiaj z lekarzem prowadzącym. Pomogą Ci oni ustalić, czy należy zmienić ilość lub czas jedzenia, ćwiczeń lub leków.

Pamiętaj o ćwiczeniach. Twój organizm zużywa cukier, kiedy jesteś aktywny. Aby uniknąć hipoglikemii podczas wysiłku fizycznego, należy:

• Spożywać dodatkowe posiłki.

• Zmienić dawkę przyjmowanej insuliny.

Możesz zbadać poziom glukozy przed, w trakcie i po ćwiczeniach, aby sprawdzić, jak bardzo obniża się jego poziom. Należy pamiętać, że spadki mogą utrzymywać się nawet przez 24 godziny, jeśli trening jest cięższy niż zwykle.

Przyjmuj odpowiednią dawkę leku. Upewnij się, że nie bierzesz większej dawki insuliny niż potrzebujesz. Nie przyjmuj jej także w niewłaściwym czasie.

Może być konieczne zjedzenie czegoś z węglowodanami w czasie przyjmowania leku. Pamiętaj, że insulina może wchłaniać się szybciej, jeśli zastrzyk zostanie podany do mięśnia.

Zapytaj lekarza, czy potrzebujesz urządzenia do ciągłego monitorowania poziomu glukozy (CGM). Urządzenie CGM sprawdza poziom glukozy za Ciebie. Może Cię ostrzec, jeśli jego poziom spadnie zbyt nisko. Może to być pomocne, jeśli zwykle nie zauważasz spadku poziomu cukru we krwi (nieświadomość hipoglikemii). Jest to bardziej prawdopodobne, jeśli chorujesz na cukrzycę dłużej niż 5 lat.

Wypróbuj pompę insulinową. Badania wykazują, że prawdopodobieństwo wystąpienia poważnej reakcji na insulinę może być mniejsze, jeśli będziesz korzystać z pompy insulinowej. Urządzenie to jest podłączone do organizmu i podaje regularne dawki leku w ciągu dnia.

Trzymaj się planu posiłków. Należy jeść regularnie. Upewnij się, że posiłki i przekąski zawierają odpowiednią ilość węglowodanów, która odpowiada dawkom leku.

Miej plan na wypadek choroby. Należy przyjmować leki i jeść, nawet jeśli nie czujesz się dobrze lub wymiotujesz. Jeśli nie możesz nic przełknąć, skontaktuj się z lekarzem.

Nie pij zbyt dużo. Alkohol może utrudnić Twojemu organizmowi kontrolowanie poziomu cukru we krwi. Po spożyciu alkoholu możesz nie być w stanie zauważyć objawów hipoglikemii. Jeśli zamierzasz pić alkohol, zawsze coś do niego zjedz.

Unikaj gorących pryszniców zaraz po podaniu insuliny. Pod wpływem gorąca naczynia krwionośne w skórze rozszerzają się. W takiej sytuacji insulina może szybciej przedostać się do krwi. Przed wejściem pod prysznic, do wanny lub gorącej kąpieli powinieneś odczekać co najmniej 90 minut po zastrzyku.

Dzieci i szok insulinowy

Bardzo ważne jest, aby nie dopuścić do wystąpienia niskiego poziomu cukru we krwi u małych dzieci. Poważne objawy mogą uszkodzić mózg, który w ciągu pierwszych 4 lat życia dziecka bardzo się rozwija. Można zauważyć, że niemowlęta lub małe dzieci płaczą więcej lub są niespokojne, gdy poziom glukozy jest niski. Być może będziesz musiał nauczyć dziecko, jak odczuwa wczesne objawy hipoglikemii, takie jak:

• Trzęsienie się

• Pocenie się

• Odczuwanie bardzo szybkiego bicia serca

?

Posiadaj swój identyfikator medyczny

Jeśli u Ciebie (lub Twojego dziecka) może dojść do wstrząsu insulinowego, powinieneś nosić bransoletkę lub naszyjnik z identyfikatorem medycznym. Dzięki temu inne osoby będą wiedziały, co jest nie tak, jeśli nie możesz mówić o swoich objawach. Informacje medyczne (takie jak identyfikator medyczny) można również przechowywać w smartfonie. Ktoś może się do nich dostać, nawet jeśli Twój telefon jest zablokowany. W iPhone’ach ta funkcja znajduje się w aplikacji Zdrowie i nazywa się „Identyfikator medyczny”. W telefonach z systemem Android można ją również znaleźć w aplikacji Zdrowie.